Wikipedia:Mga problemang Copyright

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>tlwiki</dbname>
    <base>https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Midya</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Natatangi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Usapan</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Tagagamit</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Usapang tagagamit</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Usapang Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Talaksan</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Usapang talaksan</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Usapang MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Padron</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Usapang padron</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Tulong</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Usapang tulong</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Usapang kategorya</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portada</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Usapang Portada</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia:Mga problemang Copyright</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5951</id>
    <redirect title="Wikipedia:Mga problema sa karapatang-sipi" />
    <revision>
      <id>2222272</id>
      <parentid>20743</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wikipedia:Mga problema sa karapatang-sipi]]</comment>
      <origin>2222272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="1754kpcvbcepywphj2w1ac7bxi6nb69" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Mga problema sa karapatang-sipi]]</text>
      <sha1>1754kpcvbcepywphj2w1ac7bxi6nb69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikimedia Commons</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10016</id>
    <revision>
      <id>2222247</id>
      <parentid>2221901</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T15:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>isinalin ang parte mula sa enWiki</comment>
      <origin>2222247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10848" sha1="kphbxselg85z8schczj3dlblp2lixbj" xml:space="preserve">{{Infobox website
| logo = [[Talaksan:Commons-logo-en.svg|120px|alt=Logo ng Wikimedia Commons na may tekstong &quot;WIKIMEDIA COMMONS&quot;|Logo ng Wikimedia Commons]]
| collapsible = 
| caption = [[c:|Unang pahina]] ng Wikimedia Commons noong 2024
| url = {{URL|https://commons.wikimedia.org}}
| commercial = Hindi
| type = [[Aklatang dihital|Imbakan ng midya]]
| registration = Opsiyonal (kailangan kung magkakarga ng mga midyang talaksan)
| owner = [[Pundasyong Wikimedia]]
| author = [[Kilusang Wikimedia]]
| language = Maraming mga wika
| revenue = 
| alexa = 
| name = Wikimedia Commons
| screenshot = Commons screenshot (cropped).png
| founded = {{Start date and age|2004|9|7}}
| current_status = Aktibo
| content_license = {{hlist|Pampublikong dominyo|samot-saring mga lisensiyang [[Malayang nilalaman|pangmalayang nilalaman]]}}
}}

Ang '''Wikimedia Commons''' (tinatawag ding '''Wikicommons''' o '''Commons''' sa payak na katawagan) ay isang [[Aklatang dihital|imbakan ng mga midya]] na nakabase sa teknolohiyang [[wiki]]. Imbakan ito ng mga [[larawan]], [[tunog]], [[video]], at iba pang mga talaksang multimidya na [[Malayang nilalaman|magagamit ninuman sa anumang layunin]].&lt;ref name=&quot;Endres-2006&quot;/&gt; Proyekto ito ng [[Pundasyong Wikimedia]].

Nagagamit ang mga talaksang ikinarga sa imbakan sa lahat ng mga ibang proyekto ng Wikimedia&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:First_steps/Reuse#Embedding_Commons'_media_in_Wikimedia_projects |title=Embedding Commons' media in Wikimedia projects |publisher=Wikimedia Commons |access-date=Agosto 7, 2007 |archive-date=Disyembre 26, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226132722/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:First_steps/Reuse#Embedding_Commons'_media_in_Wikimedia_projects |url-status=live }}&lt;/ref&gt; sa iba-ibang mga wika, kabilang ang [[Wikipedia]], [[Wikivoyage]], [[Wikisource]], [[Wikiquote]], [[Wiktionary]], at [[Wikibooks]]. Maaari ding i-''download'' ang mga talaksan na ito para magamit ''offline''. Magmula noong Mayo 2026, may higit na 141 milyong mga talaksan ang proyekto. Pinangangasiwaan at maaaring baguhin ng nakatala at boluntaryong mga tagagamit ang mga talaksan na ito.&lt;ref&gt;[[commons:Special:Statistics|Statistics page]] on Wikimedia Commons&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Two Gambel's Quail (Callipepla gambelii) - Paradise Valley, Arizona, ca 2004.png|thumb|left|Ang kauna-unahang larawan na ikinarga sa Wikimedia Commons]]
Si [[Erik Möller]] ang nagmungkahi ng proyektong ito noong Marso 2004.&lt;ref name=&quot;Möller-2004&quot; /&gt; Sinimulan ang Wikimedia Commons noong ika-7 ng Setyembre 2004.&lt;ref name=&quot;Wikimedia Commons-2004&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Golem.de-2005&quot; /&gt; Noong Hulyo 2013, umabot sa 100,000,000 ang bilang ng mga pagbabago sa Commons.&lt;ref&gt;{{cite web |author=ÄŒesky |date=Hulyo 15, 2013 |title=100,000,000th edit |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2013/07#100.2C000.2C000th_edit |access-date=Agosto 22, 2013 |publisher=Commons.wikimedia.org |archive-date=Hunyo 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608232232/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2013/07#100.2C000.2C000th_edit |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong 2018, naging posible ang pagkarga ng mga [[modelong 3D]] sa website sa pamamagitan ng [[STL (format ng talaksan)|STL]] na format. Isa sa unang mga modelong ikinarga sa Commons ay ang muling pagbuo ng estatwa ng [[Leon ng Al-lāt]] sa [[Palmyra]], [[Sirya]], na napinsala sa kamay ng mga militanteng [[Islamikong Estado|ISIS]] noong 2015.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Pebrero 22, 2018 |title=Wikipedia goes 3D allowing users to upload .stls for digital reference |url=https://3dprintingindustry.com/news/wikipedia-goes-3d-allowing-users-upload-stls-digital-reference-129340/ |access-date=Marso 8, 2022 |website=3D Printing Industry |language=en-US |archive-date=Marso 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308095753/https://3dprintingindustry.com/news/wikipedia-goes-3d-allowing-users-upload-stls-digital-reference-129340/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Asad Al-Lat.stl|thumb|Modelong 3D ng estatwa ng [[Leon ng Al-lāt]]]] 
Nagkarga ang samot-saring mga kilalang organisasyon ng mga talaksan sa Commons. Noong 2012, nagkarga ang [[National Archives and Records Administration]] ng Estados Unidos ng 100,000 mga larawang na-''digitize'' mula sa kanilang koleksiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Schultz |first=Colin |title=The National Archives Wants to Put Its Whole Collection on Wikimedia Commons |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/national-archives-wants-put-everything-wikimedia-commons-180951952/ |access-date=Marso 6, 2022 |website=Smithsonian Magazine |language=en |archive-date=Marso 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306165430/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/national-archives-wants-put-everything-wikimedia-commons-180951952/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, sinimulan ng [[Dihital na Pampublikong Aklatan ng Amerika]] (DPLA) ang pagkarga ng kanilang mga kalipunan sa Commons.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DPLA cultural artifacts coming to Wikipedia through new collaboration with Wikimedia Foundation |url=https://dp.la/news/dpla-cultural-artifacts-coming-to-wikipedia-through-new-collaboration-with-wikimedia-foundation |access-date=Marso 6, 2022 |website=Digital Public Library of America |language=en |archive-date=Marso 31, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331231235/https://dp.la/news/dpla-cultural-artifacts-coming-to-wikipedia-through-new-collaboration-with-wikimedia-foundation |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong 2022, nakapagkarga ang DPLA ng mahigit dalawang milyong mga talaksan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Commons:Digital Public Library of America - Wikimedia Commons |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Digital_Public_Library_of_America |access-date=Disyembre 22, 2022 |website=commons.wikimedia.org |language=en |archive-date=November 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124043851/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Digital_Public_Library_of_America |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Gayundin, nakapagpamahagi ang [[Europeana]], isang website na pinagsasama-sama ang pamanang pangkalinangan ng Europa, ng kanilang mga larawang na-''digitize'' sa Commons.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Europeana and Wikimedia partnership update |url=https://pro.europeana.eu/post/europeana-and-wikimedia-partnership-update |access-date=Marso 6, 2022 |website=Europeana Pro |language=en-GB |archive-date=Agosto 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812063724/https://pro.europeana.eu/post/europeana-and-wikimedia-partnership-update |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong panahon ng [[pandemyang COVID-19]], nakapagkarga ang [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] (WHO) ng kanilang mga ''infographic'' na &quot;''[[commons:Category:World Health Organization COVID-19 disinformation infographics|Mythbusters]]''&quot; sa Commons bilang bahagi ng pakikipagtulungan sa Wikimedia.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=McNeil |first=Donald G. Jr. |date=Oktubre 22, 2020 |title=Wikipedia and W.H.O. Join to Combat Covid-19 Misinformation |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2020/10/22/health/wikipedia-who-coronavirus-health.html |access-date=Marso 6, 2022 |issn=0362-4331 |archive-date=Disyembre 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227064918/https://www.nytimes.com/2020/10/22/health/wikipedia-who-coronavirus-health.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Paggamit ==
Madalas na ginagamit ng samot-saring mga website ang mga nilalaman ng Wikimedia Commons, dahil sa mga patakaran na nagpapahintulot lamang sa pagkakaroon ng mga larawan at midya na maaaring nasa [[malayang lisensiya]] o [[Pampublikong dominyo|wala nang taglay na karapatang-sipi]]. Ayon sa pananaliksik na isinagawa noong Setyembre 2019, higit 50% ng mga larawang ginamit ng mga website na iyon ay nagpapakita ng mga tao, 15% ng mga larawan ay nagpapakita ng mga kaganapan sa kasaysayan o nakaraan, at 10% ng mga larawan ay nagpapakita ng mga gusali.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kelly |first=Elizabeth |date=Setyembre 11, 2019 |title=Reuse of Wikimedia Commons Cultural Heritage Images on the Wider Web |url=https://www.researchgate.net/publication/335862908_Reuse_of_Wikimedia_Commons_Cultural_Heritage_Images_on_the_Wider_Web |journal=Evidence Based Library and Information Practice |volume=14 |pages=28–51 |doi=10.18438/eblip29575}}&lt;/ref&gt; Ginagamit na rin ang mga midya sa Commons bilang [[datos sa pagsasanay]] ng mga [[modelong teksto-sa-larawan]] ng artipisyal na katalinuhan (AI), na nagdulot ng 50% pagtaas sa pagkonsumo ng ''bandwidth'' mula pa noong Enero 2024.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sawers |first=Paul |date=Abril 2, 2025 |title=AI crawlers cause Wikimedia Commons bandwidth demands to surge 50% |url=https://techcrunch.com/2025/04/02/ai-crawlers-cause-wikimedia-commons-bandwidth-demands-to-surge-50/ |access-date=Hulyo 28, 2026 |website=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
&lt;references&gt;

&lt;ref name=&quot;Endres-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last=Endres |first=Joe |title=Wiki websites wealth of information |journal=International News on Fats, Oils and Related Materials |location=[[Champaign, Illinois]] |date=May 2006 |volume=17 |issue=5 |pages=312 |type=Periodical |issn=0897-8026 |url=https://www.proquest.com/docview/223600210 |access-date=Agosto 6, 2007 |id={{ProQuest|223600210}} |archive-date=Mayo 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510224519/https://www.proquest.com/docview/223600210 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Möller-2004&quot;&gt;{{cite web |url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2004-March/014885.html |title=&lt;nowiki&gt;[Wikipedia-l]&lt;/nowiki&gt; Proposal: commons.wikimedia.org |last=Möller |first=Erik |date=Marso 19, 2004 |access-date=Agosto 7, 2007 |archive-date=Disyembre 9, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131209124611/http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2004-March/014885.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Wikimedia Commons-2004&quot;&gt;{{cite web |url=http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Main_Page&amp;oldid=50 |title=Main Page |publisher=Wikimedia Commons |date=Setyembre 7, 2004 |access-date=Agosto 7, 2007 |archive-date=Nobyembre 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105173459/https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Main_Page&amp;oldid=50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Golem.de-2005&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.golem.de/0505/38234.html |title=Wikimedia Commons: Über 100.000 freie Bilder, Töne und Filme |date=Mayo 25, 2005 |access-date=Agosto 7, 2007 |language=de |publisher=[[:de:Golem.de|Golem.de]] |archive-date=Disyembre 26, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226132726/https://www.golem.de/0505/38234.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[Kategorya:Mga proyekto ng Wikimedia]]</text>
      <sha1>kphbxselg85z8schczj3dlblp2lixbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222274</id>
      <parentid>2222247</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T23:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>isinalin ang parte mula sa enWiki</comment>
      <origin>2222274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12746" sha1="4zlnra1ntbf55hddja0b17buj0kbr3a" xml:space="preserve">{{Infobox website
| logo = [[Talaksan:Commons-logo-en.svg|120px|alt=Logo ng Wikimedia Commons na may tekstong &quot;WIKIMEDIA COMMONS&quot;|Logo ng Wikimedia Commons]]
| collapsible = 
| caption = [[c:|Unang pahina]] ng Wikimedia Commons noong 2024
| url = {{URL|https://commons.wikimedia.org}}
| commercial = Hindi
| type = [[Aklatang dihital|Imbakan ng midya]]
| registration = Opsiyonal (kailangan kung magkakarga ng mga midyang talaksan)
| owner = [[Pundasyong Wikimedia]]
| author = [[Kilusang Wikimedia]]
| language = Maraming mga wika
| revenue = 
| alexa = 
| name = Wikimedia Commons
| screenshot = Commons screenshot (cropped).png
| founded = {{Start date and age|2004|9|7}}
| current_status = Aktibo
| content_license = {{hlist|Pampublikong dominyo|samot-saring mga lisensiyang [[Malayang nilalaman|pangmalayang nilalaman]]}}
}}

Ang '''Wikimedia Commons''' (tinatawag ding '''Wikicommons''' o '''Commons''' sa payak na katawagan) ay isang [[Aklatang dihital|imbakan ng mga midya]] na nakabase sa teknolohiyang [[wiki]]. Imbakan ito ng mga [[larawan]], [[tunog]], [[video]], at iba pang mga talaksang multimidya na [[Malayang nilalaman|magagamit ninuman sa anumang layunin]].&lt;ref name=&quot;Endres-2006&quot;/&gt; Proyekto ito ng [[Pundasyong Wikimedia]].

Nagagamit ang mga talaksang ikinarga sa imbakan sa lahat ng mga ibang proyekto ng Wikimedia&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:First_steps/Reuse#Embedding_Commons'_media_in_Wikimedia_projects |title=Embedding Commons' media in Wikimedia projects |publisher=Wikimedia Commons |access-date=Agosto 7, 2007 |archive-date=Disyembre 26, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226132722/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:First_steps/Reuse#Embedding_Commons'_media_in_Wikimedia_projects |url-status=live }}&lt;/ref&gt; sa iba-ibang mga wika, kabilang ang [[Wikipedia]], [[Wikivoyage]], [[Wikisource]], [[Wikiquote]], [[Wiktionary]], at [[Wikibooks]]. Maaari ding i-''download'' ang mga talaksan na ito para magamit ''offline''. Magmula noong Mayo 2026, may higit na 141 milyong mga talaksan ang proyekto. Pinangangasiwaan at maaaring baguhin ng nakatala at boluntaryong mga tagagamit ang mga talaksan na ito.&lt;ref&gt;[[commons:Special:Statistics|Statistics page]] on Wikimedia Commons&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Two Gambel's Quail (Callipepla gambelii) - Paradise Valley, Arizona, ca 2004.png|thumb|left|Ang kauna-unahang larawan na ikinarga sa Wikimedia Commons]]
Si [[Erik Möller]] ang nagmungkahi ng proyektong ito noong Marso 2004.&lt;ref name=&quot;Möller-2004&quot; /&gt; Sinimulan ang Wikimedia Commons noong ika-7 ng Setyembre 2004.&lt;ref name=&quot;Wikimedia Commons-2004&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Golem.de-2005&quot; /&gt; Noong Hulyo 2013, umabot sa 100,000,000 ang bilang ng mga pagbabago sa Commons.&lt;ref&gt;{{cite web |author=ÄŒesky |date=Hulyo 15, 2013 |title=100,000,000th edit |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2013/07#100.2C000.2C000th_edit |access-date=Agosto 22, 2013 |publisher=Commons.wikimedia.org |archive-date=Hunyo 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608232232/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2013/07#100.2C000.2C000th_edit |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong 2018, naging posible ang pagkarga ng mga [[modelong 3D]] sa website sa pamamagitan ng [[STL (format ng talaksan)|STL]] na format. Isa sa unang mga modelong ikinarga sa Commons ay ang muling pagbuo ng estatwa ng [[Leon ng Al-lāt]] sa [[Palmyra]], [[Sirya]], na napinsala sa kamay ng mga militanteng [[Islamikong Estado|ISIS]] noong 2015.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Pebrero 22, 2018 |title=Wikipedia goes 3D allowing users to upload .stls for digital reference |url=https://3dprintingindustry.com/news/wikipedia-goes-3d-allowing-users-upload-stls-digital-reference-129340/ |access-date=Marso 8, 2022 |website=3D Printing Industry |language=en-US |archive-date=Marso 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308095753/https://3dprintingindustry.com/news/wikipedia-goes-3d-allowing-users-upload-stls-digital-reference-129340/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Asad Al-Lat.stl|thumb|Modelong 3D ng estatwa ng [[Leon ng Al-lāt]]]] 
Nagkarga ang samot-saring mga kilalang organisasyon ng mga talaksan sa Commons. Noong 2012, nagkarga ang [[National Archives and Records Administration]] ng Estados Unidos ng 100,000 mga larawang na-''digitize'' mula sa kanilang koleksiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Schultz |first=Colin |title=The National Archives Wants to Put Its Whole Collection on Wikimedia Commons |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/national-archives-wants-put-everything-wikimedia-commons-180951952/ |access-date=Marso 6, 2022 |website=Smithsonian Magazine |language=en |archive-date=Marso 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306165430/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/national-archives-wants-put-everything-wikimedia-commons-180951952/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong 2020, sinimulan ng [[Dihital na Pampublikong Aklatan ng Amerika]] (DPLA) ang pagkarga ng kanilang mga kalipunan sa Commons.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DPLA cultural artifacts coming to Wikipedia through new collaboration with Wikimedia Foundation |url=https://dp.la/news/dpla-cultural-artifacts-coming-to-wikipedia-through-new-collaboration-with-wikimedia-foundation |access-date=Marso 6, 2022 |website=Digital Public Library of America |language=en |archive-date=Marso 31, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331231235/https://dp.la/news/dpla-cultural-artifacts-coming-to-wikipedia-through-new-collaboration-with-wikimedia-foundation |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong 2022, nakapagkarga ang DPLA ng mahigit dalawang milyong mga talaksan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Commons:Digital Public Library of America - Wikimedia Commons |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Digital_Public_Library_of_America |access-date=Disyembre 22, 2022 |website=commons.wikimedia.org |language=en |archive-date=November 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124043851/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Digital_Public_Library_of_America |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Gayundin, nakapagpamahagi ang [[Europeana]], isang website na pinagsasama-sama ang pamanang pangkalinangan ng Europa, ng kanilang mga larawang na-''digitize'' sa Commons.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Europeana and Wikimedia partnership update |url=https://pro.europeana.eu/post/europeana-and-wikimedia-partnership-update |access-date=Marso 6, 2022 |website=Europeana Pro |language=en-GB |archive-date=Agosto 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812063724/https://pro.europeana.eu/post/europeana-and-wikimedia-partnership-update |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong panahon ng [[pandemyang COVID-19]], nakapagkarga ang [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] (WHO) ng kanilang mga ''infographic'' na &quot;''[[commons:Category:World Health Organization COVID-19 disinformation infographics|Mythbusters]]''&quot; sa Commons bilang bahagi ng pakikipagtulungan sa Wikimedia.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=McNeil |first=Donald G. Jr. |date=Oktubre 22, 2020 |title=Wikipedia and W.H.O. Join to Combat Covid-19 Misinformation |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2020/10/22/health/wikipedia-who-coronavirus-health.html |access-date=Marso 6, 2022 |issn=0362-4331 |archive-date=Disyembre 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227064918/https://www.nytimes.com/2020/10/22/health/wikipedia-who-coronavirus-health.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Paggamit ==
Madalas na ginagamit ng samot-saring mga website ang mga nilalaman ng Wikimedia Commons, dahil sa mga patakaran na nagpapahintulot lamang sa pagkakaroon ng mga larawan at midya na maaaring nasa [[malayang lisensiya]] o [[Pampublikong dominyo|wala nang taglay na karapatang-sipi]]. Ayon sa pananaliksik na isinagawa noong Setyembre 2019, higit 50% ng mga larawang ginamit ng mga website na iyon ay nagpapakita ng mga tao, 15% ng mga larawan ay nagpapakita ng mga kaganapan sa kasaysayan o nakaraan, at 10% ng mga larawan ay nagpapakita ng mga gusali.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kelly |first=Elizabeth |date=Setyembre 11, 2019 |title=Reuse of Wikimedia Commons Cultural Heritage Images on the Wider Web |url=https://www.researchgate.net/publication/335862908_Reuse_of_Wikimedia_Commons_Cultural_Heritage_Images_on_the_Wider_Web |journal=Evidence Based Library and Information Practice |volume=14 |pages=28–51 |doi=10.18438/eblip29575}}&lt;/ref&gt; Ginagamit na rin ang mga midya sa Commons bilang [[datos sa pagsasanay]] ng mga [[modelong teksto-sa-larawan]] ng artipisyal na katalinuhan (AI), na nagdulot ng 50% pagtaas sa pagkonsumo ng ''bandwidth'' mula pa noong Enero 2024.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sawers |first=Paul |date=Abril 2, 2025 |title=AI crawlers cause Wikimedia Commons bandwidth demands to surge 50% |url=https://techcrunch.com/2025/04/02/ai-crawlers-cause-wikimedia-commons-bandwidth-demands-to-surge-50/ |access-date=Hulyo 28, 2026 |website=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Ugnayan sa mga kapatid na proyekto ng Wikimedia ==
[[Talaksan:Wikimedia-commons-image-gallery.jpg|thumb|Isang pahina ng resulta ng paghahanap sa Commons]]
Ang nakasaad na layunin ng Wikimedia Commons ay makapaghatid ng isang imbakan ng mga midyang talaksan &quot;para may mapagkuhanan ang lahat ng nakapagtuturong midya na nasa pampublikong dominyo at lisensiyado nang malaya, at nagsisilbing komun na imbakan para sa samot-saring mga proyekto ng Pundasyong Wikimedia.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Commons:Project scope|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Project_scope|access-date=Nobyembre 15, 2021|website=Wikimedia Commons|archive-date=Disyembre 21, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231221183712/https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Project_scope|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Nagpapahintulot pa rin ang karamihan sa mga proyektong Wikimedia ng lokal na mga ''upload'' na hindi lumilitaw sa ibang mga proyekto o lengguwahe, ngunit pangunahing ginagamit ang opsiyon na ito sa mga nilalaman na pinapayagan ng mga patakarang lokal pero hindi pinapayagan ng patakaran ng Commons sa [[karapatang-sipi]], tulad ng mga nilalamang nasa [[patas na paggamit]]. Dahil dito, tinatanggal ng pamunuan ng Wikimedia Commons ang mga paglabag sa karapatang-sipi at nilalayon nitong makapag-''host'' lamang ng mga midyang nasa malalayang mga lisensiya, tulad ng [[Creative Commons license|Creative Commons]] Attribution at Creative Commons [[Attribution-ShareAlike]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About The Licenses - Creative Commons|url=https://creativecommons.org/licenses/|access-date=Oktubre 22, 2021|website=creativecommons.org|language=en-US|archive-date=Hulyo 26, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150726003931/http://creativecommons.org/licenses/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ibang mga lisensiya ng malayang nilalaman at [[malayang software]], at midyang nasa [[pampublikong dominyo]].

== Mga sanggunian ==
&lt;references&gt;

&lt;ref name=&quot;Endres-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last=Endres |first=Joe |title=Wiki websites wealth of information |journal=International News on Fats, Oils and Related Materials |location=[[Champaign, Illinois]] |date=May 2006 |volume=17 |issue=5 |pages=312 |type=Periodical |issn=0897-8026 |url=https://www.proquest.com/docview/223600210 |access-date=Agosto 6, 2007 |id={{ProQuest|223600210}} |archive-date=Mayo 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510224519/https://www.proquest.com/docview/223600210 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Möller-2004&quot;&gt;{{cite web |url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2004-March/014885.html |title=&lt;nowiki&gt;[Wikipedia-l]&lt;/nowiki&gt; Proposal: commons.wikimedia.org |last=Möller |first=Erik |date=Marso 19, 2004 |access-date=Agosto 7, 2007 |archive-date=Disyembre 9, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131209124611/http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2004-March/014885.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Wikimedia Commons-2004&quot;&gt;{{cite web |url=http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Main_Page&amp;oldid=50 |title=Main Page |publisher=Wikimedia Commons |date=Setyembre 7, 2004 |access-date=Agosto 7, 2007 |archive-date=Nobyembre 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105173459/https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Main_Page&amp;oldid=50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Golem.de-2005&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.golem.de/0505/38234.html |title=Wikimedia Commons: Über 100.000 freie Bilder, Töne und Filme |date=Mayo 25, 2005 |access-date=Agosto 7, 2007 |language=de |publisher=[[:de:Golem.de|Golem.de]] |archive-date=Disyembre 26, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226132726/https://www.golem.de/0505/38234.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[Kategorya:Mga proyekto ng Wikimedia]]</text>
      <sha1>4zlnra1ntbf55hddja0b17buj0kbr3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bella Flores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14287</id>
    <revision>
      <id>2222323</id>
      <parentid>2146897</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Markadan</username>
        <id>44880</id>
      </contributor>
      <origin>2222323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4627" sha1="sz3pngvjufkrz4sjvknuyjvkx5tgl7t" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Bella Flores
| image       = Flores bella.jpg
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = Remedios Dancel
| birth_date  = {{Birth date|1929|02|27}}
| birth_place = Santa Cruz, [[Maynila]]
| death_date  = {{Death date and age|2013|05|19|1929|02|12}}
| death_place = [[Lungsod ng Quezon]], [[Kalakhang Maynila]]
| nationality = [[Mga Pilipino|Pilipino]]
| other_names = Reyna ng mga Kontrabida, Ina ng mga Kontrabida, Primera Kontrabida, 
| known_for   = 
| occupation  = 
| years_active = 1950–2013
| awards  = ''FAMAS Best Supporting Actress''&lt;br&gt; 1967 ''Ang Kaibigan Kong Santo Niño''
| partner     = 
| website     =  
}}

Si '''Remedios Papa Dancel''' (Pebrero 27, 1929 – Mayo 19, 2013),&lt;ref name=ccp&gt;{{cite encyclopedia |author=Lena Pareja |editor=Nicanor Tiongson |encyclopedia=CCP Encyclopedia of Philippine Art |title=Philippine Film |edition=1st |year=1994 |publisher=[[Cultural Center of the Philippines]]|volume=VIII |location=Manila |pages= 250 |isbn=971-8546-31-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Death/&gt; mas kilala bilang '''Bella Flores''' ay isang [[mga Pilipino|Pilipinang]] aktres. Naging tanyag siya dahil sa mahusay na pagganap bilang kontrabida.&lt;ref name=inq&gt;{{cite news |url=http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=78511 |title=Guilty pleasures in the biz |author=Nestor U. Torre |work=Viewfinder |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=2007-07-24 |accessdate=2008-03-05 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007063338/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=78511 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Pelikula==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Mga Ginampanan 
|-
| 1951 || ''[[Roberta (1951 film)|Roberta]]'' || Bar girl 
|-
| 1953 || ''Diwani'' || Ramona 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1978 || ''Mahal Mo, Mahal Ko'' || Bella 
|-
| ''Atsay'' || Mrs. Aguila 
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 1980 || ''Kastilyong Buhangin'' || Viring 
|-
| ''Under-Age'' || Berta 
|-
| ''Waikiki: Sa Lupa ng Ating Mga Pangarap'' || Bella 
|-
| 1982 || ''Diary of Cristina Gaston'' || Bella 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1983 || ''To Mama with Love'' || Store owner 
|-
| ''Tulume Alyas Zorro'' || Doña Sabel 
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1984 || ''Anak ni Waray vs. Anak ni Biday'' || Carol 
|-
| ''[[Missing in Action (film)|Missing in Action]]'' || Madame Pearl 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1985 || ''Sanay'' || Doña Beatriz 
|-
| ''[[Tinik sa Dibdib]]'' || Kikay 
|-
| 1986 || ''[[Batang Quiapo]]'' || Mila 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1988 || ''[[Nakausap Ko ang Birhen]]'' || Sister Rafaelita 
|-
| ''Buy One, Take One'' || Zarah 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1989 || ''Pulis, Pulis sa Ilalim ng Tulay'' || Belle 
|-
| ''Sgt. Niñonuevo: The Fastest Gun Alive of WPD'' || Nana Toyang 
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1990 || ''Petrang Kabayo 2: Anong Ganda Mo? Mukha Kang Kabayo!'' || Monina 
|-
| ''Paikot-ikot'' || Dorothy 
|-
| ''Patigasan ang Labanan'' || Bella 
|-
| ''May Isang Tsuper ng Taxi'' || Aling Maring 
|-
| 1992 || ''[[Shake, Rattle &amp; Roll IV]]'' || Mama Monang &lt;!-- (segment: Ang Madre) --&gt; 
|-
| 1993 || ''[[Dugo ng Panday]]'' || Bantay 
|-
| 1994 || ''The Secrets of Sarah Jane: Sana'y Mapatawad Mo!'' || Recruiter 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1996 || ''Ang Misis Kong Hoodlum'' || Widow #1 
|-
| ''Ikaw ang Mahal Ko'' || Felipa 
|-
| 1997 || ''Nakawin Mo ang Aking Puso'' || Mameng 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1998 || ''Tataynic'' || Colonel's wife 
|-
| ''Ginto't Pilak'' || Landlady 
|-
| 2000 || ''{{'}}Di Ko Kayang Tanggapin'' || Bella 
|-
| 2005 || ''[[D' Anothers]]'' || Precious 
|-
| 2011 || ''[[Way Back Home (2011 film)|Way Back Home]]'' || Lola Nita 
|-
| 2012 || ''[[My Kontrabida Girl]]'' || Herself 
|}

===Telebisyon===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Mga Ginampanan
|-
| 1997 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Mrs. Sanidad 
|-
| 2000–2001 || ''[[Marinella (TV series)|Marinella]]'' || Doña Guadalupe &quot;Guada&quot; Villareal
|-
| 2005 || ''[[Spirits (TV series)|Spirits]]'' || Milagros
|-
| 2005–2006 || ''[[Mga Anghel na Walang Langit]]'' || Gaudencia &quot;Gude&quot; Redondo-Hawkins
|-
| 2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Trudis Liit (TV series)|Mars Ravelo's Trudis Liit]]'' || Doña Hershey Ferrer 
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=Death&gt;{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/309069/showbiz/actress-bella-flores-dies-early-sunday-at-84 |title=Actress Bella Flores dies early Sunday at 84 |publisher=GMA News |accessdate=2013-05-19}}&lt;/ref&gt;
}}
{{BD|1929|2013|LIVING|Flores, Bella}}

[[Kaurian:Mga artista mula sa Pilipinas]]


{{Pilipinas-artista-stub}}</text>
      <sha1>sz3pngvjufkrz4sjvknuyjvkx5tgl7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222326</id>
      <parentid>2222323</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Markadan</username>
        <id>44880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5128" sha1="4eqrndev4y42i75bbtrlrmdqptvs86c" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Bella Flores
| image       = Flores bella.jpg
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = Remedios Dancel
| birth_date  = {{Birth date|1929|02|27}}
| birth_place = Santa Cruz, [[Maynila]]
| death_date  = {{Death date and age|2013|05|19|1929|02|12}}
| death_place = [[Lungsod ng Quezon]], [[Kalakhang Maynila]]
| nationality = [[Mga Pilipino|Pilipino]]
| other_names = Reyna ng mga Kontrabida, Ina ng mga Kontrabida, Primera Kontrabida, 
| known_for   = 
| occupation  = 
| years_active = 1950–2013
| awards  = ''FAMAS Best Supporting Actress''&lt;br&gt; 1967 ''Ang Kaibigan Kong Santo Niño''
| partner     = 
| website     =  
}}

Si '''Remedios Papa Dancel''' (Pebrero 27, 1929 – Mayo 19, 2013),&lt;ref name=ccp&gt;{{cite encyclopedia |author=Lena Pareja |editor=Nicanor Tiongson |encyclopedia=CCP Encyclopedia of Philippine Art |title=Philippine Film |edition=1st |year=1994 |publisher=[[Cultural Center of the Philippines]]|volume=VIII |location=Manila |pages= 250 |isbn=971-8546-31-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Death/&gt; mas kilala bilang '''Bella Flores''' ay isang [[mga Pilipino|Pilipinang]] aktres. Naging tanyag siya dahil sa mahusay na pagganap bilang kontrabida.&lt;ref name=inq&gt;{{cite news |url=http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=78511 |title=Guilty pleasures in the biz |author=Nestor U. Torre |work=Viewfinder |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=2007-07-24 |accessdate=2008-03-05 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007063338/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=78511 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Pelikula==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Mga Ginampanan 
|-
| 1951 || ''[[Roberta (1951 film)|Roberta]]'' || Bar girl 
|-
| 1953 || ''Diwani'' || Ramona 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1978 || ''Mahal Mo, Mahal Ko'' || Bella 
|-
| ''Atsay'' || Mrs. Aguila 
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 1980 || ''Kastilyong Buhangin'' || Viring 
|-
| ''Under-Age'' || Berta 
|-
| ''Waikiki: Sa Lupa ng Ating Mga Pangarap'' || Bella 
|-
| 1982 || ''Diary of Cristina Gaston'' || Bella 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1983 || ''To Mama with Love'' || Store owner 
|-
| ''Tulume Alyas Zorro'' || Doña Sabel 
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1984 || ''Anak ni Waray vs. Anak ni Biday'' || Carol 
|-
| ''[[Missing in Action (film)|Missing in Action]]'' || Madame Pearl 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1985 || ''Sanay'' || Doña Beatriz 
|-
| ''[[Tinik sa Dibdib]]'' || Kikay 
|-
| 1986 || ''[[Batang Quiapo]]'' || Mila 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1988 || ''[[Nakausap Ko ang Birhen]]'' || Sister Rafaelita 
|-
| ''Buy One, Take One'' || Zarah 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1989 || ''Pulis, Pulis sa Ilalim ng Tulay'' || Belle 
|-
| ''Sgt. Niñonuevo: The Fastest Gun Alive of WPD'' || Nana Toyang 
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1990 || ''Petrang Kabayo 2: Anong Ganda Mo? Mukha Kang Kabayo!'' || Monina 
|-
| ''Paikot-ikot'' || Dorothy 
|-
| ''Patigasan ang Labanan'' || Bella 
|-
| ''May Isang Tsuper ng Taxi'' || Aling Maring 
|-
| 1992 || ''[[Shake, Rattle &amp; Roll IV]]'' || Mama Monang &lt;!-- (segment: Ang Madre) --&gt; 
|-
| 1993 || ''[[Dugo ng Panday]]'' || Bantay 
|-
| 1994 || ''The Secrets of Sarah Jane: Sana'y Mapatawad Mo!'' || Recruiter 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1996 || ''Ang Misis Kong Hoodlum'' || Widow #1 
|-
| ''Ikaw ang Mahal Ko'' || Felipa 
|-
| 1997 || ''Nakawin Mo ang Aking Puso'' || Mameng 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1998 || ''Tataynic'' || Colonel's wife 
|-
| ''Ginto't Pilak'' || Landlady 
|-
| 2000 || ''{{'}}Di Ko Kayang Tanggapin'' || Bella 
|-
| 2005 || ''[[D' Anothers]]'' || Precious 
|-
| 2011 || ''[[Way Back Home (2011 film)|Way Back Home]]'' || Lola Nita 
|-
| 2012 || ''[[My Kontrabida Girl]]'' || Herself 
|}

===Telebisyon===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Mga Ginampanan
|-
| 1997 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Mrs. Sanidad 
|-
| 2000–2001 || ''[[Marinella (TV series)|Marinella]]'' || Doña Guadalupe &quot;Guada&quot; Villareal
|-
| 2005 || ''[[Spirits (TV series)|Spirits]]'' || Milagros
|-
| 2005–2006 || ''[[Mga Anghel na Walang Langit]]'' || Gaudencia &quot;Gude&quot; Redondo-Hawkins
|-
| 2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Trudis Liit (TV series)|Mars Ravelo's Trudis Liit]]'' || Doña Hershey Ferrer 
|}

==Sa popular na kultura==
Ginampanan ng dating teen star na si [[Valerie Concepcion]] ang papel ng yumaong beteranong aktres na si Bella Flores sa isang drama anthology tungkol sa buhay nito sa Star Confessions na ipinalabas sa TV5 (The 5 Network na ngayon) noong 2011.Gumanap ang komedyante ng GMA 7 na si John Feir bilang si Belly Flori, isang parodiya o ginagayang bersyon ng yumaong beteranong aktres na si Bella Flores, sa defunct o wala nang gag show na Nuts Entertainment sa GMA 7 noong 2003.

==Mga sanggunian==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=Death&gt;{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/309069/showbiz/actress-bella-flores-dies-early-sunday-at-84 |title=Actress Bella Flores dies early Sunday at 84 |publisher=GMA News |accessdate=2013-05-19}}&lt;/ref&gt;
}}
{{BD|1929|2013|LIVING|Flores, Bella}}

[[Kaurian:Mga artista mula sa Pilipinas]]


{{Pilipinas-artista-stub}}</text>
      <sha1>4eqrndev4y42i75bbtrlrmdqptvs86c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222330</id>
      <parentid>2222326</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:35:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Markadan</username>
        <id>44880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6754" sha1="tgp6b65ij0vb9zfzuk9am7pn5fsy01y" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Bella Flores
| image       = Flores bella.jpg
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = Remedios Dancel
| birth_date  = {{Birth date|1929|02|27}}
| birth_place = Santa Cruz, [[Maynila]]
| death_date  = {{Death date and age|2013|05|19|1929|02|12}}
| death_place = [[Lungsod ng Quezon]], [[Kalakhang Maynila]]
| nationality = [[Mga Pilipino|Pilipino]]
| other_names = Reyna ng mga Kontrabida, Ina ng mga Kontrabida, Primera Kontrabida, 
| known_for   = 
| occupation  = 
| years_active = 1950–2013
| awards  = ''FAMAS Best Supporting Actress''&lt;br&gt; 1967 ''Ang Kaibigan Kong Santo Niño''
| partner     = 
| website     =  
}}

Si '''Remedios Papa Dancel''' (Pebrero 27, 1929 – Mayo 19, 2013),&lt;ref name=ccp&gt;{{cite encyclopedia |author=Lena Pareja |editor=Nicanor Tiongson |encyclopedia=CCP Encyclopedia of Philippine Art |title=Philippine Film |edition=1st |year=1994 |publisher=[[Cultural Center of the Philippines]]|volume=VIII |location=Manila |pages= 250 |isbn=971-8546-31-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Death/&gt; mas kilala bilang '''Bella Flores''' ay isang [[mga Pilipino|Pilipinang]] aktres. Naging tanyag siya dahil sa mahusay na pagganap bilang kontrabida.&lt;ref name=inq&gt;{{cite news |url=http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=78511 |title=Guilty pleasures in the biz |author=Nestor U. Torre |work=Viewfinder |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=2007-07-24 |accessdate=2008-03-05 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007063338/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=78511 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Si Bella Flores ay kilala bilang Reyna ng mga Kontrabida at Primera Kontrabida sa kasaysayan ng mga pelikulang Pilipino.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bella Flores: The Philippine Cinema's Primera Kontrabida |url=https://kahimyang.com/articles/3276/bella-flores-the-philippine-cinemas-primera-kontrabida |website=The Kahimyang Project |access-date=June 14, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Quilingguing |first=Uriel C. |title=Bella Flores dies |url=https://www.sunstar.com.ph/bacolod/bella-flores-dies |work=SunStar |date=May 19, 2013 |access-date=June 14, 2026}}&lt;/ref&gt;

==Pelikula==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Mga Ginampanan 
|-
| 1951 || ''[[Roberta (1951 film)|Roberta]]'' || Bar girl 
|-
| 1953 || ''Diwani'' || Ramona 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1978 || ''Mahal Mo, Mahal Ko'' || Bella 
|-
| ''Atsay'' || Mrs. Aguila 
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 1980 || ''Kastilyong Buhangin'' || Viring 
|-
| ''Under-Age'' || Berta 
|-
| ''Waikiki: Sa Lupa ng Ating Mga Pangarap'' || Bella 
|-
| 1982 || ''Diary of Cristina Gaston'' || Bella 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1983 || ''To Mama with Love'' || Store owner 
|-
| ''Tulume Alyas Zorro'' || Doña Sabel 
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1984 || ''Anak ni Waray vs. Anak ni Biday'' || Carol 
|-
| ''[[Missing in Action (film)|Missing in Action]]'' || Madame Pearl 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1985 || ''Sanay'' || Doña Beatriz 
|-
| ''[[Tinik sa Dibdib]]'' || Kikay 
|-
| 1986 || ''[[Batang Quiapo]]'' || Mila 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1988 || ''[[Nakausap Ko ang Birhen]]'' || Sister Rafaelita 
|-
| ''Buy One, Take One'' || Zarah 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1989 || ''Pulis, Pulis sa Ilalim ng Tulay'' || Belle 
|-
| ''Sgt. Niñonuevo: The Fastest Gun Alive of WPD'' || Nana Toyang 
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1990 || ''Petrang Kabayo 2: Anong Ganda Mo? Mukha Kang Kabayo!'' || Monina 
|-
| ''Paikot-ikot'' || Dorothy 
|-
| ''Patigasan ang Labanan'' || Bella 
|-
| ''May Isang Tsuper ng Taxi'' || Aling Maring 
|-
| 1992 || ''[[Shake, Rattle &amp; Roll IV]]'' || Mama Monang &lt;!-- (segment: Ang Madre) --&gt; 
|-
| 1993 || ''[[Dugo ng Panday]]'' || Bantay 
|-
| 1994 || ''The Secrets of Sarah Jane: Sana'y Mapatawad Mo!'' || Recruiter 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1996 || ''Ang Misis Kong Hoodlum'' || Widow #1 
|-
| ''Ikaw ang Mahal Ko'' || Felipa 
|-
| 1997 || ''Nakawin Mo ang Aking Puso'' || Mameng 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1998 || ''Tataynic'' || Colonel's wife 
|-
| ''Ginto't Pilak'' || Landlady 
|-
| 2000 || ''{{'}}Di Ko Kayang Tanggapin'' || Bella 
|-
| 2005 || ''[[D' Anothers]]'' || Precious 
|-
| 2011 || ''[[Way Back Home (2011 film)|Way Back Home]]'' || Lola Nita 
|-
| 2012 || ''[[My Kontrabida Girl]]'' || Herself 
|}

===Telebisyon===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Mga Ginampanan
|-
| 1997 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Mrs. Sanidad 
|-
| 2000–2001 || ''[[Marinella (TV series)|Marinella]]'' || Doña Guadalupe &quot;Guada&quot; Villareal
|-
| 2005 || ''[[Spirits (TV series)|Spirits]]'' || Milagros
|-
| 2005–2006 || ''[[Mga Anghel na Walang Langit]]'' || Gaudencia &quot;Gude&quot; Redondo-Hawkins
|-
| 2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Trudis Liit (TV series)|Mars Ravelo's Trudis Liit]]'' || Doña Hershey Ferrer 
|}

==Kamatayan==
Namatay ang batikang kontrabida na si Bella Flores noong Mayo 19, 2013, sa [[Quezon City General Hospital]].&lt;ref name=Kamatayan&gt;{{cite news |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/309069/showbiz/actress-bella-flores-dies-early-sunday-at-84 |title=Actress Bella Flores dies early Sunday at 84 |work=GMA News |accessdate=May 19, 2013 |archive-date=December 6, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206194612/http://www.gmanetwork.com/news/story/309069/showbiz/actress-bella-flores-dies-early-sunday-at-84 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Ang kanyang pagkamatay ay bunga ng mga komplikasyon mula sa operasyon sa balakang.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.interaksyon.com/entertainment/legendary-actress-bella-flores-passes-away-at-84/|title=Legendary actress Bella Flores passes away at 84|publisher=InterAksyon|accessdate=May 19, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130608102753/http://www.interaksyon.com/entertainment/legendary-actress-bella-flores-passes-away-at-84/|archivedate=June 8, 2013}}&lt;/ref&gt;

==Sa popular na kultura==
Ginampanan ng dating teen star na si [[Valerie Concepcion]] ang papel ng yumaong beteranong aktres na si Bella Flores sa isang drama anthology tungkol sa buhay nito sa Star Confessions na ipinalabas sa TV5 (The 5 Network na ngayon) noong 2011.Gumanap ang komedyante ng GMA 7 na si John Feir bilang si Belly Flori, isang parodiya o ginagayang bersyon ng yumaong beteranong aktres na si Bella Flores, sa defunct o wala nang gag show na Nuts Entertainment sa GMA 7 noong 2003.

==Mga sanggunian==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=Death&gt;{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/309069/showbiz/actress-bella-flores-dies-early-sunday-at-84 |title=Actress Bella Flores dies early Sunday at 84 |publisher=GMA News |accessdate=2013-05-19}}&lt;/ref&gt;
}}
{{BD|1929|2013|LIVING|Flores, Bella}}

[[Kaurian:Mga artista mula sa Pilipinas]]


{{Pilipinas-artista-stub}}</text>
      <sha1>tgp6b65ij0vb9zfzuk9am7pn5fsy01y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222365</id>
      <parentid>2222330</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buszmail</username>
        <id>67296</id>
      </contributor>
      <origin>2222365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6832" sha1="r5skxuteq5a621ja4fz5y4h1lsq5l3u" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = Bella Flores
| image       = Flores bella.jpg
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = Remedios Dancel
| birth_date  = {{Birth date|1929|02|27}}
| birth_place = Santa Cruz, [[Maynila]]
| death_date  = {{Death date and age|2013|05|19|1929|02|12}}
| death_place = [[Lungsod ng Quezon]], [[Kalakhang Maynila]]
| nationality = [[Mga Pilipino|Pilipino]]
| other_names = Reyna ng mga Kontrabida, Ina ng mga Kontrabida, Primera Kontrabida, 
| known_for   = 
| occupation  = 
| years_active = 1950–2013
| awards  = ''FAMAS Best Supporting Actress''&lt;br&gt; 1967 ''Ang Kaibigan Kong Santo Niño''
| partner     = 
| website     =  
}}

Si '''Remedios Papa Dancel''' (Pebrero 27, 1929 – Mayo 19, 2013),&lt;ref name=ccp&gt;{{cite encyclopedia |author=Lena Pareja |editor=Nicanor Tiongson |encyclopedia=CCP Encyclopedia of Philippine Art |title=Philippine Film |edition=1st |year=1994 |publisher=[[Cultural Center of the Philippines]]|volume=VIII |location=Manila |pages= 250 |isbn=971-8546-31-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Death/&gt; mas kilala bilang '''Bella Flores''' ay isang [[mga Pilipino|Pilipinang]] aktres. Naging tanyag siya dahil sa mahusay na pagganap bilang kontrabida.&lt;ref name=inq&gt;{{cite news |url=http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=78511 |title=Guilty pleasures in the biz |author=Nestor U. Torre |work=Viewfinder |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=2007-07-24 |accessdate=2008-03-05 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007063338/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=78511 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Si Bella Flores ay kilala bilang Reyna ng mga Kontrabida at Primera Kontrabida sa kasaysayan ng mga pelikulang Pilipino.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bella Flores: The Philippine Cinema's Primera Kontrabida |url=https://kahimyang.com/articles/3276/bella-flores-the-philippine-cinemas-primera-kontrabida |website=The Kahimyang Project |access-date=June 14, 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Quilingguing |first=Uriel C. |title=Bella Flores dies |url=https://www.sunstar.com.ph/bacolod/bella-flores-dies |work=SunStar |date=May 19, 2013 |access-date=June 14, 2026}}&lt;/ref&gt;

==Pelikula==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Mga Ginampanan 
|-
| 1951 || ''[[Roberta (1951 film)|Roberta]]'' || Bar girl 
|-
| 1953 || ''Diwani'' || Ramona 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1978 || ''Mahal Mo, Mahal Ko'' || Bella 
|-
| ''Atsay'' || Mrs. Aguila 
|-
| rowspan=&quot;3&quot;| 1980 || ''Kastilyong Buhangin'' || Viring 
|-
| ''Under-Age'' || Berta 
|-
| ''Waikiki: Sa Lupa ng Ating Mga Pangarap'' || Bella 
|-
| 1982 || ''Diary of Cristina Gaston'' || Bella 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1983 || ''To Mama with Love'' || Store owner 
|-
| ''Tulume Alyas Zorro'' || Doña Sabel 
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 1984 || ''Anak ni Waray vs. Anak ni Biday'' || Carol 
|-
| ''[[Missing in Action (film)|Missing in Action]]'' || Madame Pearl 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1985 || ''Sanay'' || Doña Beatriz 
|-
| ''[[Tinik sa Dibdib]]'' || Kikay 
|-
| 1986 || ''[[Batang Quiapo]]'' || Mila 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1988 || ''[[Nakausap Ko ang Birhen]]'' || Sister Rafaelita 
|-
| ''Buy One, Take One'' || Zarah 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1989 || ''Pulis, Pulis sa Ilalim ng Tulay'' || Belle 
|-
| ''Sgt. Niñonuevo: The Fastest Gun Alive of WPD'' || Nana Toyang 
|-
| rowspan=&quot;4&quot;| 1990 || ''Petrang Kabayo 2: Anong Ganda Mo? Mukha Kang Kabayo!'' || Monina 
|-
| ''Paikot-ikot'' || Dorothy 
|-
| ''Patigasan ang Labanan'' || Bella 
|-
| ''May Isang Tsuper ng Taxi'' || Aling Maring 
|-
| 1992 || ''[[Shake, Rattle &amp; Roll IV]]'' || Mama Monang &lt;!-- (segment: Ang Madre) --&gt; 
|-
| 1993 || ''[[Dugo ng Panday]]'' || Bantay 
|-
| 1994 || ''The Secrets of Sarah Jane: Sana'y Mapatawad Mo!'' || Recruiter 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1996 || ''Ang Misis Kong Hoodlum'' || Widow #1 
|-
| ''Ikaw ang Mahal Ko'' || Felipa 
|-
| 1997 || ''Nakawin Mo ang Aking Puso'' || Mameng 
|-
| rowspan=&quot;2&quot;| 1998 || ''Tataynic'' || Colonel's wife 
|-
| ''Ginto't Pilak'' || Landlady 
|-
| 2000 || ''{{'}}Di Ko Kayang Tanggapin'' || Bella 
|-
| 2005 || ''[[D' Anothers]]'' || Precious 
|-
| 2011 || ''[[Way Back Home (2011 film)|Way Back Home]]'' || Lola Nita 
|-
| 2012 || ''[[My Kontrabida Girl]]'' || Herself 
|}

===Telebisyon===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Mga Ginampanan
|-
| 1997 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Mrs. Sanidad 
|-
| 2000–2001 || ''[[Marinella (TV series)|Marinella]]'' || Doña Guadalupe &quot;Guada&quot; Villareal
|-
| 2005 || ''[[Spirits (TV series)|Spirits]]'' || Milagros
|-
| 2005–2006 || ''[[Mga Anghel na Walang Langit]]'' || Gaudencia &quot;Gude&quot; Redondo-Hawkins
|-
| 2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Trudis Liit (TV series)|Mars Ravelo's Trudis Liit]]'' || Doña Hershey Ferrer 
|}

==Kamatayan==
Namatay ang batikang kontrabida na si Bella Flores noong Mayo 19, 2013, sa [[Quezon City General Hospital]].&lt;ref name=Kamatayan&gt;{{cite news |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/309069/showbiz/actress-bella-flores-dies-early-sunday-at-84 |title=Actress Bella Flores dies early Sunday at 84 |work=GMA News |accessdate=May 19, 2013 |archive-date=December 6, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206194612/http://www.gmanetwork.com/news/story/309069/showbiz/actress-bella-flores-dies-early-sunday-at-84 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Ang kanyang pagkamatay ay bunga ng mga komplikasyon mula sa operasyon sa balakang.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.interaksyon.com/entertainment/legendary-actress-bella-flores-passes-away-at-84/|title=Legendary actress Bella Flores passes away at 84|publisher=InterAksyon|accessdate=May 19, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130608102753/http://www.interaksyon.com/entertainment/legendary-actress-bella-flores-passes-away-at-84/|archivedate=June 8, 2013}}&lt;/ref&gt;

==Sa popular na kultura==
Ginampanan ng dating teen star na si [[Valerie Concepcion]] ang papel ng yumaong beteranong aktres na si Bella Flores sa isang drama anthology tungkol sa buhay nito sa Star Confessions na ipinalabas sa TV5 (The 5 Network na ngayon) noong 2011.Gumanap ang komedyante ng GMA 7 na si John Feir bilang si Belly Flori, isang parodiya o ginagayang bersyon ng yumaong beteranong aktres na si Bella Flores, sa defunct o wala nang gag show na Nuts Entertainment sa GMA 7 noong 2003.

==Mga sanggunian==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=Death&gt;{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/309069/showbiz/actress-bella-flores-dies-early-sunday-at-84 |title=Actress Bella Flores dies early Sunday at 84 |publisher=GMA News |accessdate=2013-05-19}}&lt;/ref&gt;
}}
{{BD|1929|2013|LIVING|Flores, Bella}}

==Panlabas na kawing==
*{{IMDb name|id=0282767|name=Bella Flores}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas|Flores, Bella]]</text>
      <sha1>r5skxuteq5a621ja4fz5y4h1lsq5l3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14448</id>
    <revision>
      <id>2222391</id>
      <parentid>2202674</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T10:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herbertkikoy</username>
        <id>113887</id>
      </contributor>
      <origin>2222391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="500" sha1="7tqixhlpgf2loa9c5uhp6uzig2alk4p" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Marang
| image = 
| image_width = 240px
| taxon = Artocarpus odoratissimus
| authority = Blanco
}}

Ang '''Marang''' ay isang [[puno]]ng tropikal.  Maaaring kainin ang buto at tustahin.  Matatagpuan ito sa [[Borneo]] at [[Pilipinas]].
[[File:A ripe Marang fruits sold within Kadayawan Village in Magsaysay Park 2.jpg|thumb|240px|Marang sold within Kadayawan Village in Magsaysay Park. August 2026. (Philippines)]]
{{agham-stub}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Moraceae]]</text>
      <sha1>7tqixhlpgf2loa9c5uhp6uzig2alk4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222392</id>
      <parentid>2222391</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T10:57:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herbertkikoy</username>
        <id>113887</id>
      </contributor>
      <origin>2222392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="500" sha1="dvhxdaapia47b2fy9pwnvebiczrie2g" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Marang
| image = 
| image_width = 240px
| taxon = Artocarpus odoratissimus
| authority = Blanco
}}
[[File:A ripe Marang fruits sold within Kadayawan Village in Magsaysay Park 2.jpg|thumb|240px|Marang sold within Kadayawan Village in Magsaysay Park. August 2026. (Philippines)]]
Ang '''Marang''' ay isang [[puno]]ng tropikal.  Maaaring kainin ang buto at tustahin.  Matatagpuan ito sa [[Borneo]] at [[Pilipinas]].

{{agham-stub}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Moraceae]]</text>
      <sha1>dvhxdaapia47b2fy9pwnvebiczrie2g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222394</id>
      <parentid>2222392</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Herbertkikoy</username>
        <id>113887</id>
      </contributor>
      <origin>2222394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="1bsy91wsc069yx70o6y8lbapd9g5moc" xml:space="preserve">{{speciesbox
| name = Marang
| image = 
| image_width = 240px
| taxon = Artocarpus odoratissimus
| authority = Blanco
}}

Ang '''Marang''' ay isang [[puno]]ng tropikal.  Maaaring kainin ang buto at tustahin.  Matatagpuan ito sa [[Borneo]] at [[Pilipinas]].
&lt;gallery&gt;

Arto odor LF 070202 ipe.jpg
Arto odor T 070202 ipe.jpg
Starr 030807-0064 Artocarpus odoratissimus.jpg
Marangjf.JPG
Starr 030807-0065 Artocarpus odoratissimus.jpg
Starr_030807-0064_Artocarpus_odoratissimus.jpg
Marang sold within Kadayawan Village in Magsaysay Park 2.jpg

&lt;/gallery&gt;
{{agham-stub}}

[[Kategorya:Punongkahoy]]
[[Kategorya:Moraceae]]</text>
      <sha1>1bsy91wsc069yx70o6y8lbapd9g5moc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosemarie Sonora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17849</id>
    <revision>
      <id>2222246</id>
      <parentid>2221798</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T14:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buszmail</username>
        <id>67296</id>
      </contributor>
      <origin>2222246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4566" sha1="768dhndf2i8i1gvqybuqoizaltkc9a7" xml:space="preserve">{{Short description|Pilipinang aktres}}
{{infobox person
| name         = Rosemarie Sonora
| image_size   =
| birth_name   = Rosa María Sonora y Levy
| birth_date   = {{Birth date and age|1948|04|14}}
| birth_place  = [[Bacolod]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| occupation   = Aktres
| years_active = 1953–1987; 1995
| spouse       = {{marriage|[[Ricky Belmonte]]|1970|October 3, 2001|end=died}}
| children     = [[Sheryl Cruz]] &lt;br/&gt; Renzo Cruz &lt;br/&gt; Patrick Sonora
| family       = [[Susan Roces]] (kapatid) 
}}

Si '''Rosemarie Sonora''' (ipinanganak Abril 14, 1948 sa [[Lungsod ng Bacolod]], Pilipinas) ay isang artista mula sa [[Pilipinas]].  Siya ay naging artista nang dalhin siya ng kanyang ate na si [[Susan Roces]] at isama sa isang pelikula.  Una siyang nabigyan ng sarili niyang pelikula noong [[1958]] na ''Ulilang Anghel'', isang pampamilyang [[drama]], na nilahukan ng mga naglalakihang artista ng [[Sampaguita Pictures]].  Nilunsad siya noong 1966 kasama ang noo'y baguhan na sina [[Gina Pareño]], [[Loretta Marquez]], [[Blanca Gomez]], Shirley Moreno, [[Dindo Fernando]], [[Bert Leroy Jr.]], [[Edgar Salcedo]] at iba pa na tinawag bilang ''Stars of '66''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.newsflash.org/2000/01/sb/sb001092.htm |title=Newsflash.org |access-date=2006-11-29 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165137/http://www.newsflash.org/2000/01/sb/sb001092.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Buod na talambuhay==
Si Sonora ay ipinanganak sa isang inang Amerikana na may lahing Pranses at Judiyo, at sa isang amang Pilipino na may halong lahing Espanyol at Tsino-Pilipino.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tvtime.trakt.tv/people/rosemarie-sonora|title = People: Rosemary Sonora}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kapatid na si [[Susan Roces]] at ang kanyang anak na si [[Sheryl Cruz]] ay mga aktres din.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0814489/bio/|title = Biography: Rosemary Sonora}}&lt;/ref&gt; Naging asawa niya noon ang aktor na si Ricky Belmonte, ngunit naghiwalay sila. Kinalaunan, nagpakasal siya sa isang Amerikano at naninirahan na ngayon sa [[California]]; at matagal na siyang nagretiro sa pag-aartista.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/07/22/7421/all-family|title = All in the Family| website=[[The Philippine STAR]] }}&lt;/ref&gt;

==Bilang aktres==
Nakilala siya sa pangalang Rosemarie noong una niyang pelikulang &quot;Ulilang Anghel&quot; noong 1958, at maging noong kasagsagan ng kanyang karera bilang teen actress mula kalagitnaan hanggang sa huling bahagi ng dekada '60. Karamihan sa kanyang mga pelikula noon ay mga fantasy-comedy-musical na naging matagumpay sa takilya, tulad ng &quot;Juanita Banana&quot; (1968), &quot;Rikkitik loves Rositik&quot; (1969), at marami pang iba. Nabansagan siyang prinsesa ng [[Sampaguita Pictures]] at isa sa mga bida ng ''Maraming Kulay ang Pag-ibig'', kasama sina Loretta Marquez, [[Gina Pareño]], Blanca Gomez, at Shirley Moreno.

Noong unang bahagi ng dekada '70, nagkaroon siya ng lingguhang drama show na pinamagatang &quot;Rosemarie&quot; sa [[ABS-CBN]]. Dapwat dito, kinailangan niyang huminto sa showbiz nang isilang niya ang kanyang mga anak na sina Wowie Cruz at Patrick Sonora.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=May 21, 2022 |title=Rosemarie Sonora, hindi makakauwi para sa burol at libing ng kapatid na si Susan Roces |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/165768/rosemarie-sonora-burol-libing-susan-roces-a713-20220521 |access-date=January 20, 2024 |website=Pep.ph}}&lt;/ref&gt;

==Pilmograpiya==
===Pelikula===
*1958 - ''Ulilang Anghel''
*1962 - ''Ang Hiwaga ni Mariang Isda''
*1963 - ''Dance-O-Rama''
*1964 - ''Mga Batang Artista''
*1966 - ''Maraming Kulay ang Pag-ibig'' 
*1968 - ''Ikaw ay Akin, Ako ay sa Iyo'' 
*1968 - ''Juanita Banana'' 
*1969 - ''Rikkitik Loves Rositik'' 
*1970 - ''Gintong Alaala'' 
*1970 - ''The Young at Heart'' 
*1970 - ''First Kiss'' 
*1971 - ''Life Everlasting'' 
*1972 - ''Dearest, Forever...'' 
*1972 - ''Love Eternal'' 
*1973 - ''Binhi'' 
*1974 - ''The Manila Connection '' 
*1975 - ''Nagbabagang Silangan'' 
*1975 - ''At Lumaganap ang Lagim'' 
*1987 - ''Hari sa Hari, Lahi sa Lahi'' 
*1995 - ''Sana Maulit Muli'' 

===Telebisyon===
*1970 (dekada) - ''Rosemarie'' (lingguhang serye)
*1987 - ''Balintataw'' (pamagat ng episode: &quot;Labinlimang Taon&quot;)

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Panlabas na kawing==
* {{IMDb name|0814489|Rosemarie Sonora}}

{{Authority control}} 

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas|Sonora, Rosemarie]]
[[Kategorya:Mga batang artista]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1948]]</text>
      <sha1>768dhndf2i8i1gvqybuqoizaltkc9a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinastiyang Selyusida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74028</id>
    <revision>
      <id>2222395</id>
      <parentid>2213126</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5995" sha1="a4gqedvzd8pbdugwi5lhz9fe02pcdwk" xml:space="preserve">:''Ang artikulong ito ay tungkol sa dinastiyang Turko. Para sa dinastiyang Griyego, tingnan ang [[Dinastiyang Selewsida]].''

Ang '''dinastiyang Selyusida''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Seljuk'' {{IPAc-en|ˈ|s|ɛ|l|dʒ|ʊ|k}} {{respell|SEL|juuk}}; o ''Seljukids''&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Neiberg|first1=Michael S.|title=Warfare in World History|url=https://archive.org/details/warfareinworldhi0000neib|date=2002|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-58342-3|pages=[https://archive.org/details/warfareinworldhi0000neib/page/19 19]–20|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Harris|first1=Jonathan|title=Byzantium and the Crusades|date=2014|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-78093-736-6|pages=39–45|language=en}}&lt;/ref&gt; {{lang-fa|سلجوقیان}} ''Saljuqian'',&lt;ref&gt;{{cite book|title=Rāḥat al-ṣudūr va āyat al-surūr dar tārīkh-i āl-i saljūq|last=Rāvandī|first=Muḥammad|publisher=Intishārāt-i Asāṭīr|year=1385|isbn=978-964-331-366-1|location=Tihrān|language=en}}&lt;/ref&gt; alternatibong binabaybay bilang Seljuq o Saljuq), kilala din bilang '''mga Turkong Selyusida''',&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Tetley|first1=G.E|editor1-last=Hillenbrand|editor1-first=Carole|title=The Ghaznavid and Seljuk Turks: Poetry as a Source for Iranian History|date=2009|publisher=Routledge|location=London and New York|pages=1–16|isbn=978-0-415-43119-4|language=en}}&lt;/ref&gt; '''mga Turkomanong Selyusida'''&lt;ref name=&quot;manzikert&quot;&gt;{{cite book |last1=Fleet |first1=Kate |title=The Cambridge History of Turkey: Byzantium to Turkey, 1071–1453: Volume 1 |date=2009 |publisher=Cambridge University Press |page=1 |url=https://assets.cambridge.org/97805216/20932/excerpt/9780521620932_excerpt.pdf |language=en |access-date=2023-12-01 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326094919/https://assets.cambridge.org/97805216/20932/excerpt/9780521620932_excerpt.pdf |url-status=dead }} &quot;The defeat in August 1071 of the Byzantine emperor Romanos Diogenes by the Turkomans at the battle of Malazgirt (Manzikert) is taken as a turning point in the history of Anatolia and the Byzantine Empire.&quot;&lt;/ref&gt; o ang the '''mga Saljuqid''',&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Saljuqids |url=https://iranicaonline.org/articles/iran-ii2-islamic-period-page-3 |website=Encyclopædia Iranica |language=en}}&lt;/ref&gt; ay isang Turkong Oghuz na [[dinastiya]]ng [[Sunni Muslim]] na unti-unting naging Persiyanato at nag-ambag sa tradisyong Turko-Persa&lt;ref&gt;Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes'', (Rutgers University Press, 1991), 161, 164; &quot;renewed the Seljuk attempt to found a great Turko-Persian empire in eastern Iran…&quot;, &quot;It is to be noted that the Seljuks, those Turkomans who became sultans of Persia, did not Turkify Persia-no doubt because they did not wish to do so. On the contrary, it was they who voluntarily became Persians and who, in the manner of the great old Sassanid kings, strove to protect the Iranian populations from the plundering of Ghuzz bands and save Iranian culture from the Turkoman menace.&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nishapuri, Zahir al-Din Nishapuri (2001), &quot;The History of the Seljuq Turks from the Jami’ al-Tawarikh: An Ilkhanid Adaptation of the Saljuq-nama of Zahir al-Din Nishapuri,&quot; Partial tr. K.A. Luther, ed. C.E. Bosworth, Richmond, UK.  K.A. Luther, p. 9: &quot;[T]he Turks were illiterate and uncultivated when they arrived in Khurasan and had to depend on Iranian scribes, poets, jurists and theologians to man the institution of the Empire&quot;) (sa Ingles)&lt;/ref&gt; sa [[medyebal]] na [[Silangang Asya|Gitnang Silangan]] at [[Gitnang Asya]]. Itinatag ng mga Selyusida ang Imperyong Selyusida (1037–1194), ang Sultanato ng Kermân (1041–1186) at ang Sultanato ng Rum (1074–1308), na sa tugatog nila ay umabot mula sa [[Iran]] hanggang sa [[Anatolia]] at pangunahing tinatarget ng [[Unang Krusada]].

==Maagang kasaysayan==
Nagmula ang mga Selyusida mula sa sangay ng Kinik ng mga Turkong Oghuz,&lt;ref&gt;Concise Britannica Online [http://concise.britannica.com/ebc/article-9378199/Seljuq-dynasty Seljuq Dynasty] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070114233201/http://concise.britannica.com/ebc/article-9378199/Seljuq-dynasty |date=2007-01-14 }} na artikulo (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Merriam-Webster Online – Definition of [http://www.m-w.com/cgi-bin/dictionary?va=seljuk Seljuk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015160730/http://m-w.com/cgi-bin/dictionary?va=seljuk |date=2007-10-15 }} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The History of the Seljuq Turks: From the Jami Al-Tawarikh ([https://books.google.com/books?id=jmMpaJZemk0C&amp;pg=PA3 LINK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221226064408/https://books.google.com/books?vid=ISBN0700713425&amp;id=jmMpaJZemk0C&amp;pg=PA3 |date=2022-12-26 }}) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shaw, Stanford. ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey''  ([https://books.google.com/books?id=UVmsI0P9RDUC&amp;pg=PA7 LINK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221226064408/https://books.google.com/books?vid=ISBN0521291631&amp;id=UVmsI0P9RDUC&amp;pg=PA7 |date=2022-12-26 }})  (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Golden, Peter B. (1992). An Introduction to the History of the Turkic People. Otto Harrassowitz, Wiesbaden. p. 209 (sa Ingles)&lt;/ref&gt; na noong [[ika-8 dantaon]] ay namuhay sa paligid ng mundong [[Muslim]], hilaga ng [[Dagat Kaspiyo]] at [[Dagat Aral]] sa kanilang [[estado]]ng Oghuz Yabgu,&lt;ref&gt;Wink, Andre, ''Al Hind: the Making of the Indo-Islamic World'' Brill Academic Publishers, 1996, {{ISBN|978-90-04-09249-5}} p. 9 (sa Ingles)&lt;/ref&gt; sa kapatagan ng Kazakh ng Turkestan.&lt;ref&gt;''Islam: An Illustrated History'', p. 51 (sa Ingles)&lt;/ref&gt; Noong [[ika-10 dantaon]], malapit na nakipag-ugnayan ang Oghuz sa mga lungsod ng Muslim .&lt;ref name = Adas&gt;Michael Adas, ''Agricultural and Pastoral Societies in Ancient and Classical History'', (Temple University Press, 2001), 99. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Kasaysayan ng Turkiya]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng Iran]]
[[Kategorya:Mediebal na Azerbaijan]]</text>
      <sha1>a4gqedvzd8pbdugwi5lhz9fe02pcdwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksyonaryo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93566</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222268</id>
      <parentid>446782</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksionaryo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93567</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222261</id>
      <parentid>446783</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksionariyo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93568</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222260</id>
      <parentid>446784</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksionario</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93569</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222259</id>
      <parentid>446785</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiktionarian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93570</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222269</id>
      <parentid>446788</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:56:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiktionarians</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93571</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222270</id>
      <parentid>446789</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:56:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksyonaryano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93572</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222267</id>
      <parentid>446790</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:55:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksiyonaryano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93573</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222264</id>
      <parentid>446791</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:55:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksiyonaryana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93574</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222263</id>
      <parentid>446792</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksyonaryana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93575</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222266</id>
      <parentid>446793</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksyonarista</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93577</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222265</id>
      <parentid>446805</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiksiyonarista</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93578</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222262</id>
      <parentid>446806</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alan Turing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98740</id>
    <revision>
      <id>2222276</id>
      <parentid>2221706</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T23:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45225" sha1="6l4mx100opacww36wq1g61rm62xyfg3" xml:space="preserve">{{Infobox Scientist
| name              = Alan Mathison Turing
| image             = Turing statue Surrey.jpg
| image_size       = 
| caption           = 
| birth_date        = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}}
| birth_place       = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom
| death_date        = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}}
| death_place       = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom
| nationality       = British
| field             = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]]
| work_institutions = University of Cambridge&lt;br /&gt;[[Government Code and Cypher School]]&lt;br /&gt;[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]&lt;br /&gt;[[University of Manchester]]
| alma_mater        = [[King's College, Cambridge]]&lt;br /&gt;[[Princeton University]]
| doctoral_advisor  = [[Alonzo Church]]
| doctoral_students = [[Robin Gandy]]
| known_for         = [[Halting problem]]&lt;br /&gt;[[Turing machine]]&lt;br /&gt;[[Cryptanalysis of the Enigma]]&lt;br /&gt;[[Automatic Computing Engine]]&lt;br /&gt;[[Turing Award]]&lt;br /&gt;[[Turing Test]]&lt;br /&gt;[[Turing pattern]]s
| prizes            = [[Officer of the Order of the British Empire]]&lt;br /&gt;[[Fellow of the Royal Society]]
}}
Si '''Alan Mathison Turing''', &lt;small&gt;[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]&lt;/small&gt;, &lt;small&gt;[[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;/small&gt; ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&amp;nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]].

Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng &quot;[[algoritmo]]&quot; at &quot;[[komputasyon]]&quot; sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter.  Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''.

Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si &quot;Turing&quot; ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang &quot;inilalaang programang pangkompyuter&quot; (''stored program'').

Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960.

Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan.  Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan.

== Talambuhay ==
=== Kabataan ===
[[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]]
Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda.

Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging  kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa  paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan.

Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: &quot;
''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''&quot;. Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag.

Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay.

=== Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing ===
[[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]]
Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]].

Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na &quot;''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''&quot; (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church.

Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]].

Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers).

Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing.

Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS).

=== Kriptanalisis ===
[[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]]
Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail&lt;/ref&gt;

Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. 
== Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) ==
{{main|Intelehensiyang artipisyal}}
Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). 
[[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]]
Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na &quot;Computing machinery and intelligence&quot; (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng &quot;[[Intelehensiyang artipisyal]]&quot; at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng &quot;Turing Test&quot;  na tinatawag na CAPTCHA (&quot;'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part&quot;) ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot).

Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''.

== Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad ==
Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&amp;nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park.

== Kamatayan ==
Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing.
== Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya ==
Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang &quot;nakapangingilabot&quot;: 
{{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}}

== Mga Parangal ==
[[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]]
Ang Turing Award na ipinangalan sa &quot;ama ng agham pangkompyuter&quot; na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]].

Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News   }}&lt;/ref&gt;
=== Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo ===
[[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]]
*Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)].
*Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. 
*Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.&lt;ref name=&quot;bilgiuniv&quot;&gt;{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
*Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.&lt;ref name=&quot;texturingschol&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.&lt;ref name=&quot;stanforduniv&quot;&gt;{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}&lt;/ref&gt;
*Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]&lt;ref name=&quot;lifl&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]).
*Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing.
*Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. 
*Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. 
*Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang &quot;A. M. Turing&quot; na nakaukit sa tuktok, &quot;Read&quot; sa ibaba ng kaliwang hita at &quot;Write&quot; sa ibaba ng kanang hita. 
*Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na &quot;Turing&quot;. 
*Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing.
*Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.&lt;ref name=&quot;Oregon&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Sanggunian ==
{{reflist}}
== Mga sanggunian ==
{{Refbegin|colwidth=30em}}
* {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }}
* {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}}
* {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }}
* {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864
 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = &lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt;{{inconsistent citations}} }}
* {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }}
* {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }}
* {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}}
* {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }}
* {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }}
* {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }}
* {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf  | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }}
* {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }}
* {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson &amp; Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }}
* {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}}
* {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }}
*{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}}
*Petzold, Charles (2008). &quot;[[The Annotated Turing]]:  A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine&quot;. [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7
*Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana.
*Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3
* {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted.
* {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French  | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q
*Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2
*{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }}
{{Refend}}
== Karagdagang babasahin ==
*{{MathGenealogy|id=8014}}
*{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}}
*{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}}
*{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}}
* Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7
* Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006

== Panlabas na kawing ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Alan Turing}}
*[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer
*[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year]
*[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference]
*[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] 
*[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]]
*[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }}
*[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&amp;nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]]
*[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains  Kings College, Cambridge archive
*{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&amp;nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}}
*[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&amp;nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa  Sherborne School

=== Mga papel ===
*[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki
*{{Turing 1950}}
*[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]]
* [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]]
{{authority control}}

{{BD|1912|1954|Turing, Alan}}
[[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]]
[[Kategorya:Mga matematikong Ingles]]</text>
      <sha1>6l4mx100opacww36wq1g61rm62xyfg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Labanan sa Pasong Tirad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106907</id>
    <revision>
      <id>2222357</id>
      <parentid>2222221</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46998-39</username>
        <id>165811</id>
      </contributor>
      <comment>Undid 3 revisions from [[Special:Diff/2222217|2222217]] until [[Special:Diff/2222221|2222221]]</comment>
      <origin>2222357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="c2xqhzohdvilkzv5dpvgv0kh43j4kd3" xml:space="preserve">{{unsourced|date=Hulyo 2026}}
Ang '''Labanan sa Pasong Tirad''' ay isa sa mga labanan ng [[Pilipino]] at [[Amerikano]] kung saan ang namuno sa mga Pilipino ay si Hen. [[Gregorio del Pilar]].

==Mga nangyari==
Noong Disyembre 2, 1899, pinatakas ni Gregorio del Pilar si Pangulong [[Emilio Aguinaldo]] sa kamay ng mga Amerikano. Mahigit 100 sundalo ang nakipaglaban sa mga amerikanong sundalo na tinatawag na &quot;sharpshooters&quot; dahil sa galing nilang humawak at gumamit ng armas tulad ng [[baril]]. Mahigit 50 sundalo naman ang namatay kasama na si Hen. Gregorio del Pilar. Ngunit nadakip pa rin ng mga Amerikano si Pangulong Emilio Aguinaldo dahil hindi nya alam kung saan sya tutungo.

==Dagdag kaalaman==
Unang araw ito ng Disyembre nang mapasailalim ang Concepcion sa mga Gringo. Ang Kabundukan ng Concepcion ay Tirad, na kasalukuyan sina Aquinaldo, Del Pilar at ang kanilang rebolusyonaryo'y patuloy ang pagtakas sa dahilang paghabol sa kanila ng tropa ni Major Peyton March na may &quot;nom de guerre&quot;, January Galoot. Karamihan sa mga sundalong Gringo ay batikan ng &quot;Indian Wars&quot; at nakakarami dito'y mga &quot;sharpshooters&quot;. Napabalita na mayroong napatay na 53 rebeldeng Pilipino at kabilang dito ay si Heneral Gregorio S. Del Pilar

== Sanggunian ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

{{Stub|Kasaysayan|Pilipinas}}
[[Kaurian:Kasaysayan ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>c2xqhzohdvilkzv5dpvgv0kh43j4kd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>East Asia Summit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124478</id>
    <revision>
      <id>2222278</id>
      <parentid>2217073</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T00:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46946-31</username>
        <id>165802</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2222278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5806" sha1="l21rpyx25xhdp2j812a2a0t33bhyu7o" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em; border-collapse: collapse; font-size: 90%; clear: right&quot;
|-
!East Asia Summit
|-
|[[File:East Asian Community.PNG|220px|Mapa ng mga kasapi at kandidato ng EAS]]
&lt;hr /&gt;

'''Mga kasapi ng [[ASEAN]]'''

; {{flagcountry|Indonesia}}
: [[Pangulo ng Indonesia|Pangulo]] [[Prabowo Subianto]]

; {{flagcountry|Malaysia}}
: [[Punong Ministro ng Malaysia|Punong Ministro]] [[Anwar Ibrahim]]

; {{flagcountry|Philippines}}
: [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Bongbong Marcos|Ferdinand R. Marcos Jr.]]

; {{flagcountry|Singapore}}
: [[Punong Ministro ng Singgapur|Punong Ministro]] [[Lawrence Wong]]

; {{flagcountry|Thailand}}
: [[Punong Ministro ng Taylandiya| Punong Ministro]] [[Anutin Charnvirakul]]

; {{flagcountry|Brunei}}
: [[Tala ng mga Sultan ng Brunay|Sultan]] [[Hassanal Bolkiah]]

; {{flagcountry|Vietnam}}
: [[Punong Ministro ng Biyetnam|Punong Ministro]] [[Lê Minh Hưng]]

; {{flagcountry|Laos}}
: [[Punong Ministro ng Laos|Punong Ministro]] [[Sonexay Siphandone]]

; {{flagicon|Myanmar}} [[Burma|Myanmar]]
: [[Pangulo ng Myanmar|Pangulong]] [[Min Aung Hlaing]]

; {{flagcountry|Cambodia}}
: [[Punong Ministro ng Cambodia|Punong Ministro]] [[Hun Manet]]

; {{flagcountry|Timor Leste}}
: [[Punong Ministro ng Timor Leste|Punong Ministro]] [[Xanana Gusmão]]

'''Mga kasapi ng [[ASEAN Dagdag Tatlo]]'''

; {{flagcountry|China}}
: [[Premier ng Konsehong Estado ng People's Republic of ChinaRepublikang Popular ng Tsina|Premier]] [[Li Qiang]]

; {{flagcountry|Japan}}
: [[Punong Ministro ng Hapon|Punong Ministro]] [[Sanae Takaichi]]

; {{flagcountry|South Korea}}
: [[Pangulo ng Timog Korea|Pangulo]] [[Lee Jae-myung]]

'''Karagdagang mga kasapi'''

; {{flagcountry|India}}
: [[Punong Ministro ng India|Punong Ministro]] [[Narendra Modi]]

; {{flagcountry|Australia}}
: [[Punong Ministro ng Australya|Punong Ministro]] [[Anthony Albanese]]

; {{flagcountry|New Zealand}}
: [[Punong Ministro ng Bagong Selanda|Punong Ministro]] [[Christopher Luxon]]

; {{flagcountry|Russia}}
: [[Punong Ministro ng Rusya|Punong Ministro]] [[Mikhail Mishustin]]

; {{flagcountry|United States}}
: [[Pangulo ng Estados Unidos|Pangulo]] [[Donald Trump]]

|}

Ang '''East Asia Summit''' (EAS) ay isang pagpupulong na ginaganap taun-taon ng mga pinuno ng 18 na bansa sa rehiyong [[Silangang Asya]].

== Lider ng East Asia Summit ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;145&quot;&gt;
Talaksan:Anthony Albanese in 2025 (2).jpg|{{flagicon|AUS}} '''[[Australia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Australia|Punong Ministro]] '''[[Anthony Albanese]]'''
Talaksan:Hassanal Bolkiah 2026.jpg|{{flagicon|BRU}} '''[[Brunei Darussalam]]'''&lt;br /&gt; [[Sultan ng Brunei|Sultan]] '''[[Hassanal Bolkiah]]'''
Talaksan:Prime Minister Hun Manet (2026-02-25) (cropped).jpg|{{flagicon|CAM}} '''[[Cambodia]]'''&lt;br /&gt; [[Punong Ministro ng Cambodia|Punong Ministro]] '''[[Hun Manet]]'''
Talaksan:Li Qiang meets Keir Starmer Jan 2026.jpg|{{flagicon|CHN}} '''[[China]]'''&lt;br /&gt;[[Premier ng Tsina|Premier]] '''[[Li Qiang]]'''
Talaksan:Prime Minister of Bharat, Shri Narendra Damodardas Modi with the Prime Minister of Republic of Kazakhstan, Olzhas Bektenov (cropped 2).jpg|{{flagicon|IND}} '''[[India]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng India|Punong Ministro]] '''[[Narendra Modi]]'''
Talaksan:Prabowo Subianto in Brussels - 2025 - P067555-701105 (cropped).jpg|{{flagicon|IDN}} '''[[Indonesia]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Indonesia|Pangulong]] '''[[Prabowo Subianto]]'''
Talaksan:Sanae Takaichi meets Lee Jae Myung 13 January 2026 (cropped 2).jpg|{{flagicon|JPN}} '''[[Japan]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Hapon|Punong Ministro]] '''[[Sanae Takaichi]]'''
Talaksan:Shigeru Ishiba and Songxay Siphandon at the Kantei 2025 (13) (cropped).jpg|{{flagicon|LAO}} '''[[Laos]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Laos|Punong Ministro]] '''[[Sonexay Siphandone]]'''
Talaksan:Anwar Ibrahim 2026 (crooped).jpg|{{flagicon|MAS}} '''[[Malaysia]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Malaysia|Punong Ministro]] '''[[Anwar Ibrahim]]'''
Talaksan:Min Aung Hlaing at the Pyidaungsu Hluttaw in 2026 (1).jpg|{{flagicon|Burma}} '''[[Myanmar]]'''&lt;br /&gt; [[Pangulo ng Myanmar|Pangulong]] '''[[Min Aung Hlaing]]'''
Talaksan:Christopher Luxon 2025 (mid cropped).jpg|{{flagicon|NZL}} '''[[New Zealand]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Bagong Zilandya|Punong Ministro]] '''[[Christopher Luxon]]'''
Talaksan:Bongbong Marcos in June 2025.jpg|{{flagicon|PHL}} '''[[Pilipinas]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] '''[[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr.]]'''
Talaksan:Mikhail Mishustin (2026-02-25).jpg|{{flagicon|RUS}} '''[[Rusya]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Rusya|Punong Ministro]] '''[[Mikhail Mishustin]]'''
Talaksan:Lawrence Wong 20260302.jpg|{{flagicon|SGP}} '''[[Singapore]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Singapore|Punong Ministro]] '''[[Lawrence Wong]]'''
Talaksan:Sanae Takaichi meets Lee Jae Myung 13 January 2026 (cropped 1).jpg|{{flagicon|KOR}} '''[[Timog Korea]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Timog Korea|Pangulong]] '''[[Lee Jae-myung]]'''
Talaksan:Anutin Charnvirakul 2026-05-08.jpg|{{flagicon|THA}} '''[[Thailand]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Thailand|Punong Ministro]] '''[[Anutin Charnvirakul]]'''
Talaksan:PM Kishida meeting with PM Gusmão of Timor-Leste (cropped).jpg|{{flagicon|Timor-Leste}} '''[[Timor Leste]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Timor Leste|Punong Ministro]] '''[[Xanana Gusmão]]'''
Talaksan:President Donald J. Trump oversees Operation Epic Fury at Mar-a-Lago (55124355922) (3x4 cropped).jpg|{{flagicon|USA}} '''[[Estados Unidos ng Amerika]]'''&lt;br /&gt;[[Pangulo ng Estados Unidos|Pangulong]] '''[[Donald Trump]]'''
Talaksan:Lê Minh Hưng 02052026.jpg|{{flagicon|Vietnam}} '''[[Vietnam]]'''&lt;br /&gt;[[Punong Ministro ng Vietnam|Punong Ministro]] '''[[Lê Minh Hưng]]'''
&lt;/gallery&gt;

[[Kategorya:ASEAN]]</text>
      <sha1>l21rpyx25xhdp2j812a2a0t33bhyu7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bortigiadas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130515</id>
    <revision>
      <id>2222316</id>
      <parentid>2122417</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2853" sha1="ooafn911b4yfbxdb3wzj7em3j7n6x5g" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Bortigiadas|official_name=Comune di Bortigiadas|native_name=Bultiggjata|image_skyline=Bortigiadas - Panorama (01).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|54|N|9|3|E|type:city(856)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Sacer|Sacer]] (SS)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Emiliano Deiana|area_footnotes=|area_total_km2=76.6|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=760|population_as_of=Abril 30, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Bortigiadesi|elevation_footnotes=|elevation_m=476|saint=|day=|postal_code=07030|area_code=079|website={{official website|http://www.comune.bortigiadas.ot.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Bortigiadas''' ([[wikang Gallurese|Gallurese]]: ''Bultigghjata'', [[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Bortigiadas'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Sacer]], hilagang awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|190|km|mi}} hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|40|km|mi}} sa kanluran ng [[Olbia]].

Ang Bortigiadas ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aggius]], [[Perfugas]], [[Santa Maria Coghinas]], [[Tempio Pausania]], at [[Viddalba]].

== Mga simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Bortigiadas ay ipinagkaloob kasama ng dekreto ng Pangulo ng Republika noong Hulyo 29, 2010.&lt;ref&gt;{{cita web|titolo=Bortigiadas, (Sassari) D.P.R. 29.07.2010 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/Bortigiadas.html|accesso=19 ottobre 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240714104320/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/Bortigiadas.html |date=2024-07-14 }}&lt;/ref&gt;

== Ekonomiya ==
Ang Bortigiadas ay pangunahing natutubos mula sa agrikultura at turismo. Ito ay nasa loob ng lugar ng paggawa ng mga alak na kasama sa mga pagtutukoy ng Vermentino di Gallura DOCG. Mayroon ding Museo Mineralohika na naglalaman ng maraming piraso ng malaking halaga. Sa nakapalibot na lugar ay nakatayo ang Su Nuracu [[nuraghe]]; ang tuktok ng Punta Salizi ay kapansin-pansing kagandahan kasama ang masaganang mga halaman.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [https://web.archive.org/web/20150206094134/http://www.comune.bortigiadas.ot.it/ Opisyal na website]
{{Lalawigan ng Sassari}}
[[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>ooafn911b4yfbxdb3wzj7em3j7n6x5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atzara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130564</id>
    <revision>
      <id>2222285</id>
      <parentid>2118702</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T02:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="grgp5whte1h8fudp4k30gupth41eqyg" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Atzara|official_name=Comune di Atzara|native_name=|image_skyline=Atzara.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|39|59|33|N|9|4|34|E|type:city(1,293)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Nuoro|Nuoro]] (NU)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Alessandro Corona|area_footnotes=|area_total_km2=35.92|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=1128|population_as_of=Abril 30, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Atzaresi (Sardinian: Atzaresos)|elevation_footnotes=|elevation_m=553|saint=|day=|postal_code=08030|area_code=0784|website={{official website|http://www.comune.atzara.nu.it}}|footnotes=}}

Ang '''Atzara''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Atzàra'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Nuoro]], rehiyong awtonomo ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|45|km|mi}} timog-kanluran ng [[Nuoro]].

May hangganan ang Atzara sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Belvì]], [[Meana Sardo]], [[Samugheo]], at [[Sorgono]]. Isa ito sa [[I Borghi più belli d'Italia]] (&quot;Ang pinakamagandang nayon ng Italya&quot;).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sardegna |url=https://borghipiubelliditalia.it/sardegna/ |access-date=1 August 2023 |language=it}}&lt;/ref&gt;[[Talaksan:Atzara_-_Costume_tradizionale_(05).JPG|left|thumb| Mga kasuotang bayan mula kay Atzara]]
== Kasaysayan ==
Matatagpuan sa [[Barbagia]], ang orihinal na nayon ay itinayo noong mga taon sa paligid ng 1000 at binuo malapit sa tagsibol ng ''Bingia de giosso'', na umiiral pa rin. Ang lumang sentro ng bayan ay nahahati sa mga sinaunang distrito ng ''Su Fruscu'', ''Lodine'', ''Montiga e Josso'', ''Montiga e Susu'', ''Sa Cora Manna'', ''Su Cuccuru de Santu Giorgi'' at ''Tzùri''. Ito ay bahagi ng [[Husgado ng Arborea]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Atzara ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Marso 10, 2014.&lt;ref&gt;{{cita web|titolo=Atzara (Nuoro) D.P.R. 10.03.2014 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2014/COMUNI%202014/Atzara.html|accesso=23 luglio 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116154828/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2014/COMUNI%202014/Atzara.html |date=2023-11-16 }}&lt;/ref&gt;[[Talaksan:Ragazza_di_Atzara.jpg|left|thumb| Kasuotang bayan mula sa Atzara]]

== Mga sanggunian ==
&lt;div class=&quot;reflist&quot;&gt;
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
&lt;/div&gt;{{Lalawigan ng Nuoro}}
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>grgp5whte1h8fudp4k30gupth41eqyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Austis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130565</id>
    <revision>
      <id>2222286</id>
      <parentid>2118701</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T02:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2706" sha1="1ygseqtpy0pepg1ig6e0j5ok7l90zgs" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Austis|official_name=Comune di Austis|native_name=|image_skyline=Austis - Costume tradizionale (06).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|4|N|9|5|E|type:city(939)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Nuoro|Nuoro]] (NU)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Maria Domenica Porcu|area_footnotes=|area_total_km2=50.7|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Austesi|elevation_footnotes=|elevation_m=737|saint=|day=|postal_code=08030|area_code=0784|website={{official website|http://www.comune.austis.nu.it/}}|footnotes=}}Ang '''Austis''' ({{Lang-la|Augustae}}, [[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Aùstis'')&lt;ref&gt;{{Barrington|48}}&lt;/ref&gt; ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Nuoro]], rehiyong awtonomo ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Nuoro]].

Ang Austis ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Neoneli]], [[Nughedu Santa Vittoria]], [[Olzai]], [[Ortueri]], [[Sorgono]], [[Teti, Italy|Teti]], at [[Tiana]].

== Kasaysayan ==
Ang teritoryo nito, na tinitirahan mula pa noong napakalayo na panahon, ay mayaman sa ebidensiya ng presensiya ng tao mula pa noong [[Panahong Bronse]] (1700 BK), isang tesis na kinumpirma ng arkeolohiya ng [[sibilisasyong Nurahiko]], ipinanganak at binuo sa Cerdeña, kung saan ang [[Nuraghe]] na bumubuo. ang pinakamagagandang labi nito ay itinuturing na pinakamalaking megalitikong monumento sa Europa.

Noong 1845 ay dumaan ito sa prepektura ng Busachi, at noong 1960 naging bahagi ito ng [[Pamayanang bulubundukin|pamayanang bulubunduking]] XII.

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Austis ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Oktubre 29, 2012.&lt;ref&gt;{{cita web|titolo=Austis (Nuoro) D.P.R. 29.10.2012 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2012/comuni/Austis.html|accesso=17 luglio 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240616151804/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2012/comuni/Austis.html |date=2024-06-16 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.austis.nu.it/ Opisyal na website]
{{Lalawigan ng Nuoro}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>1ygseqtpy0pepg1ig6e0j5ok7l90zgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bortigali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130571</id>
    <revision>
      <id>2222315</id>
      <parentid>2118692</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4756" sha1="hli5rvi1avmua6z29ckdi4e9x111oak" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Bortigali|official_name=Comune di Bortigali|native_name=Bortigale|image_skyline=Bortigali 1.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|17|N|8|50|E|type:city(1,502)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Nuoro|Nuoro]] (NU)|frazioni=Mulargia|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=67.4|population_footnotes=|population_demonym=Bortigalesi|elevation_footnotes=|elevation_m=510|saint=|day=|postal_code=08012|area_code=0785|website=|footnotes=}}Ang '''Bortigali''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Bortigale'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Nuoro]], rehiyong awtonomo ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|45|km|mi}} sa kanluran ng [[Nuoro]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,502 at may lawak na {{Convert|67.4|km2|mi2}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;

Ang munisipalidad ng Bortigali ay naglalaman ng ''[[frazione]]'' (subdibisyon) ng Mulargia.

Ang Bortigali ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Birori]], [[Bolotana]], [[Dualchi]], [[Macomer]], at [[Silanus, Sardinia|Silanus]].

== Kasaysayan ==
Noong 1848, pagkatapos na maalis ang mga lumang lalawigan, ito ay kasama sa administratibong dibisyon ng Nuoro at nanatili doon hanggang 1859, nang (kasunod ng tinatawag na Dekretong [[Urbano Rattazzi|Rattazzi]]), ito ay naging bahagi ng bagong lalawigan ng Cagliari, distrito ng Oristano, distrito ng Macomer. Nang maglaon (noong 1865), ang teritoryo ng pinigilan na munisipalidad ng Mulargia ay idinagdag sa munisipalidad ng Bortigali.&lt;ref name=&quot;Floris&quot;&gt;{{Cita|Francesco Floris|p. 37|Enciclopedia}}.&lt;/ref&gt;

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Bortigali ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika noong Mayo 28, 2010.&lt;ref&gt;{{cita web|titolo=Bortigali (Nuoro) D.P.R. 28.05.2010 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/bortigali.html|accesso=16 luglio 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240616150505/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/bortigali.html |date=2024-06-16 }}&lt;/ref&gt;

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:4000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:2972
 bar:1871 from: 0 till:3043
 bar:1881 from: 0 till:3019
 bar:1901 from: 0 till:3150
 bar:1911 from: 0 till:3129
 bar:1921 from: 0 till:2939
 bar:1931 from: 0 till:2749
 bar:1936 from: 0 till:2782
 bar:1951 from: 0 till:2795
 bar:1961 from: 0 till:2491
 bar:1971 from: 0 till:1904
 bar:1981 from: 0 till:1780
 bar:1991 from: 0 till:1723
 bar:2001 from: 0 till:1543

PlotData=

 bar:1861 at:2972 fontsize:XS text: 2972 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:3043 fontsize:XS text: 3043 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:3019 fontsize:XS text: 3019 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:3150 fontsize:XS text: 3150 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:3129 fontsize:XS text: 3129 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:2939 fontsize:XS text: 2939 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:2749 fontsize:XS text: 2749 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:2782 fontsize:XS text: 2782 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:2795 fontsize:XS text: 2795 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:2491 fontsize:XS text: 2491 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:1904 fontsize:XS text: 1904 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:1780 fontsize:XS text: 1780 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:1723 fontsize:XS text: 1723 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:1543 fontsize:XS text: 1543 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;
{{Lalawigan ng Nuoro}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>hli5rvi1avmua6z29ckdi4e9x111oak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Desulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130572</id>
    <revision>
      <id>2222390</id>
      <parentid>2118691</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T10:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2752" sha1="twbuqryc1xng1ialq0mymkkzl7jn97f" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Desulo|official_name=Comune di Desulo|native_name=Dèsulu|image_skyline=Desulo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang nayon ng Desulo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|0|N|9|14|E|type:city(2,737)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Nuoro|Nuoro]] (NU)|frazioni=Issiria, Ovolaccio, Asuai|mayor_party=|mayor=Gian Luigi Littarru|area_footnotes=|area_total_km2=74.5|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Desulesi|elevation_footnotes=|elevation_m=886|saint=|day=|postal_code=08032|area_code=0784|website={{official website|http://www.comune.desulo.nu.it/}}|footnotes=}}Ang '''Desulo''', '''Dèsulu''' sa [[wikang Sardo]], ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Nuoro]], rehiyong awtonomo ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|35|km|mi}} timog ng [[Nuoro]].
[[Talaksan:Desulo_-_Costume_tradizionale_(02).JPG|thumb| Mga katutubong kasuotan ng Desulo]]
Ang Desulo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aritzo]], [[Arzana]], [[Belvì]], [[Fonni]], [[Ovodda]], [[Tiana]], [[Tonara]], at [[Villagrande Strisaili]].

== Pinagmulan ng pangalan ==
Ang mga pinaghihinalaang mapagkukunan ay nag-ulat sa mga [[mapa ng Arborea]], na naging isang [[makasaysayang peke]], sa etimolohikong hinango ang pangalan mula sa pagkatapon o esilium, na nagpapahiwatig ng isang grupo ng mga Kristiyanong pinatalsik mula sa Calmedia, ang [[Bosa]] ngayon.

Gusto ng ibang etimolohiko na pananaliksik na ang pangalan ay magmula sa &quot;esulene&quot; (lugar na nakalantad sa araw), o mula sa Fenicio na &quot;desce&quot; (damo, pastulan, lugar na angkop para sa pastulan).

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Desulo ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika noong Abril 9, 2008.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2008/comuni/desulo.html|titolo=Desulo (Nuoro) D.P.R. 09.04.2008 concessione di stemma e gonfalone|accesso=30 settembre 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210930115145/http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2008/comuni/desulo.html |date=2021-09-30 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.desulo.nu.it/ Opisyal na website]
{{Lalawigan ng Nuoro}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>twbuqryc1xng1ialq0mymkkzl7jn97f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aidomaggiore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130616</id>
    <revision>
      <id>2222275</id>
      <parentid>2154815</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T23:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3225" sha1="1dczbp2jk639h3u9xpt1xxr1418gx24" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Aidomaggiore|official_name=Comune di Aidomaggiore|native_name=Aidumajore|image_skyline=Aidomaggiore - Panorama (01).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Aidomaggiore at ang [[Lawa ng Omodeo]]|image_shield=Aidomaggiore-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|10|N|8|51|E|type:city(515)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Oristano|Oristano]] (OR)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Mariano Salaris|area_footnotes=|area_total_km2=41.21|population_footnotes=|population_demonyms=Aidomaggioresi&lt;br&gt;Aidumajoresos|elevation_footnotes=|elevation_m=250|saint=|day=|postal_code=09070|area_code=0785|website={{official website|http://www.comuneaidomaggiore.it}}|footnotes=}}Ang '''Aidomaggiore''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Aidumajore'') ay isang ''[[comune]]'' (komunidad o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Oristano]], awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]]. Ang Aidomaggiore ay matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Oristano]].

Ang Aidomaggiore ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Borore]], [[Dualchi]], [[Ghilarza]], [[Norbello]], [[Sedilo]], at [[Soddì]].

== Pinagmulan ng pangalan ==
Ang sinaunang pangalan ng Aidomaggiore ay &quot;Aidu&quot; (tarangkahan, pasukan) gaya ng iniulat sa kasunduan sa kapayapaan sa pagitan ng [[Eleonora D'Arborea]] at [[Giovanni I ng Aragon]] noong 1388 (villa de Aidu). Ito ay kabilang sa sinaunang curatoria del [[Guilcier]]. Sa panahon ng dominasyon ng mga Español ang pangalan ng Aidu ay ginawang &quot;Aido mayor&quot; (pangunahing pasukan),&lt;ref&gt;''Libro dei morti 1674'', Parrocchia di Aidomaggiore&lt;/ref&gt; ito ay pagkatapos ay ginawang Italyano sa Aidomaggiore. Ang pagbigkas sa [[Wikang Sardo|Sardo]] ay may ilang mga pagkakaiba-iba: Aidumaiore, Idumaiore, o Bidumaiore.

== Heograpiyang pisikal ==

=== Teritoryo ===
Ang teritoryo ng munisipyo ay may nakararami na agropastoral na ekonomiya na may matabang halaman na binubuo hindi lamang ng mga pastulan, kundi pati na rin ng mga korkong roble, mga puno ng olibo, mga ubasan, at mga puno ng prutas.&lt;ref&gt;{{Cita web|autore=|url=http://www.sardegnaturismo.it/it/punto-di-interesse/aidomaggiore|titolo=Aidomaggiore nel sito Sardegna Turismo|accesso=|editore=|data=}}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Mga simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Aidomaggiore ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Pebrero 6, 2003.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Aidomaggiore.html|titolo=Aidomaggiore (Oristano) D.P.R. 06.02.2003 concessione di stemma e gonfalone|accesso=2022-06-22}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723073159/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Aidomaggiore.html |date=2024-07-23 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==
{{Commons category|Aidomaggiore}}{{Lalawigan ng Oristano}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>1dczbp2jk639h3u9xpt1xxr1418gx24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ardauli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130621</id>
    <revision>
      <id>2222283</id>
      <parentid>2123645</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T01:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2770" sha1="1qfhgzftucf53ku0xtp2r8xgkqszbpy" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Ardauli|official_name=Comune di Ardauli|native_name=Ardaùle|image_skyline=Ardauli, panorama (01).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Ardauli-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|5|N|8|55|E|type:city(1,083)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Oristano|Oristano]] (OR)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Massimo Ibba|area_footnotes=|area_total_km2=20.53|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: [[National Institute of Statistics (Italy)]] (Istat).&lt;/ref&gt;|elevation_footnotes=|elevation_m=421|saint=|day=|postal_code=09081|area_code=0783|website={{official website|http://www.comune.ardauli.or.it/}}|footnotes=}}Ang '''Ardauli''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Ardaùle'') ay isang ''[[comune]]'' (komunidad o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Oristano]], awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Oristano]].

Ang Ardauli ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ghilarza]], [[Neoneli]], [[Nughedu Santa Vittoria]], [[Sorradile]], [[Tadasuni]], at [[Ula Tirso]].

== Kasaysayan ==
Ang maraming [[domus de janas]] at ilang [[nuraghe]] ay nagpapahiwatig ng pagkakaroon ng aktibidad ng tao sa lugar mula noong [[Panahong Neolitiko|Neolitiko]].

Noong Hunyo 8, 1976, ang Ardaulese [[Antioco Deiana]], escort carabiniere ng mahistrado na si [[Francesco Coco (mahistrado)|Francesco Coco]], ay pinatay kasama ang huli at ang iba pang carabiniere na si [[Giovanni Saponara]] sa isang pag-atake ng mga [[Pulang Brigada]] sa [[Genova]]. Bawat taon sa anibersaryo ng pag-atake, ang mga alkalde ng mga nayon ng pinagmulan ng mga biktima (Ardauli, [[Terralba]], at [[Salandra]]) ay nagpupulong sa Ardauli upang panatilihing buhay ang alaala ng pag-atake.

== Mga simbolo ==
Ang eskudo de armas ng Munisipalidad ng Ardauli ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng dekrto ng Pangulo ng Republika noong Enero 9, 2004.[1]&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2004/comuni/ardauli.html|titolo=Emblema del Comune di Ardauli|accesso=2021-01-28|editore=Governo Italiano, Ufficio Onorificenze e Araldica|anno=2004}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240726233359/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2004/comuni/ardauli.html |date=2024-07-26 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Clear}}{{Lalawigan ng Oristano}}{{Authority control}}
[[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>1qfhgzftucf53ku0xtp2r8xgkqszbpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Assolo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130622</id>
    <revision>
      <id>2222284</id>
      <parentid>2123644</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T02:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4893" sha1="mu1uh7e86u88umogq9m3mbk2bu2it4c" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Assolo|official_name=Comune di Assolo|native_name=Assolu|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|39|49|N|8|55|E|type:city(479)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Oristano|Oristano]] (OR)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Giuseppe Minnei|area_footnotes=|area_total_km2=16.3|population_footnotes=|elevation_footnotes=|elevation_m=255|saint=|day=|postal_code=09080|area_code=0783|website=|footnotes=}}Ang '''Assolo''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Assolu'') ay isang ''[[comune]]'' (komunidad o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Oristano]], awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-silangan ng [[Oristano]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 479 at may lawak na {{Convert|16.3|km2|mi2}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: [[National Institute of Statistics (Italy)]] (Istat).&lt;/ref&gt;

May hangganan ang Assolo sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Albagiara]], [[Genoni]], [[Nureci]], [[Senis]], at [[Villa Sant'Antonio]].

== Kasaysayan ==
Ang lugar ay naninirahan na sa [[Panahong Bronse]] dahil sa pagkakaroon ng maraming [[nuraghe]] sa lugar.

== Mga simbolo ==
Ang eskudo de armas, ang bandila, at ang watawat ng munisipalidad ng Assolo ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng dekreto ng Pangulo ng Republika noong Oktubre 27, 2015.&lt;ref&gt;{{cita web|titolo=Assolo (Oristano) D.P.R. 27.10.2015 concessione di stemma, gonfalone e bandiera|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2015/COMUNI%202015/assolo.html|accesso=16 luglio 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723063651/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2015/COMUNI%202015/assolo.html |date=2024-07-23 }}&lt;/ref&gt;

Ang bandila ay isang dilaw na tela na may asul na hangganan. Ang watawat ay isang dilaw na tela na may asul na hangganan, na nagtataglay ng eskudo de arms ng munisipyo.

== Kultura ==

=== Mga pangyayari ===

* Kapistahan ni San Sebastian, tuwing Enero 20. Pagkatapos ng misa sa umaga at prusisyon, ang pagdiriwang ay nagpapatuloy sa mga tradisyonal na sayaw at musika sa plaza.
* Kapistahan ni San Isidore, Mayo 15. Ang pagdiriwang ay ginaganap sa simbahan ng parokya. Ang relihiyosong prusisyon ay nagaganap sa kahabaan ng mga lansangan ng bayan at sinamahan ng &quot;traccas&quot;, pinalamutian na mga kariton na hinihila ng mga baka o traktora. Ang pagdiriwang ay tumatagal ng dalawang araw.

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:1000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:675
 bar:1871 from: 0 till:653
 bar:1881 from: 0 till:694
 bar:1901 from: 0 till:608
 bar:1911 from: 0 till:599
 bar:1921 from: 0 till:633
 bar:1931 from: 0 till:678
 bar:1936 from: 0 till:697
 bar:1951 from: 0 till:718
 bar:1961 from: 0 till:743
 bar:1971 from: 0 till:730
 bar:1981 from: 0 till:608
 bar:1991 from: 0 till:544
 bar:2001 from: 0 till:485

PlotData=

 bar:1861 at:675 fontsize:XS text: 675 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:653 fontsize:XS text: 653 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:694 fontsize:XS text: 694 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:608 fontsize:XS text: 608 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:599 fontsize:XS text: 599 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:633 fontsize:XS text: 633 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:678 fontsize:XS text: 678 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:697 fontsize:XS text: 697 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:718 fontsize:XS text: 718 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:743 fontsize:XS text: 743 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:730 fontsize:XS text: 730 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:608 fontsize:XS text: 608 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:544 fontsize:XS text: 544 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:485 fontsize:XS text: 485 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Commons category|Assolo}}
&lt;references /&gt;
{{Lalawigan ng Oristano}}
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>mu1uh7e86u88umogq9m3mbk2bu2it4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baratili San Pietro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130625</id>
    <revision>
      <id>2222288</id>
      <parentid>2123637</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4618" sha1="lafbu6vky33k7u7dudb8fm7rye41lmt" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Baratili San Pietro|official_name=Comune di Baratili San Pietro|native_name=Boàtiri|image_skyline=Chiesa_di_San_Pietro_Baratili.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|0|N|8|34|E|type:city(1,278)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Oristano|Oristano]] (OR)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Alberto Pippia|area_footnotes=|area_total_km2=6.0|population_footnotes=|population_demonyms=Baratilesi&lt;br&gt;Boatiresus|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=09070|area_code=0783|website=|footnotes=}}Ang '''Baratili San Pietro''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Boàtiri'') ay isang ''[[comune]]'' (komunidad o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Oristano]], awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|0}} hilagang-kanluran ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|11|km|0}} hilaga ng [[Oristano]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 1,278 at may lawak na {{Convert|6.0|km²|1}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: [[National Institute of Statistics (Italy)]] (Istat).&lt;/ref&gt;

Ang Baratili San Pietro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Nurachi]], [[Oristano]], [[Riola Sardo]], [[San Vero Milis]], at [[Zeddiani]].

== Mga simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Baratili San Pietro ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng dekreto ng Pangulo ng Republika noong Oktubre 2, 2006.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2006/comuni/Baratili_s._pietro.html|titolo=Emblema del Comune di Baratili San Pietro (Oristano)|editore=Governo italiano, Ufficio Onorificenze e Araldica|anno=2006|accesso=18 ottobre 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240726204744/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2006/comuni/Baratili_s._pietro.html |date=2024-07-26 }}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==

=== Gastronomiya ===
Ang bayan ay partikular na kilala para sa isang puting minatamis na alak, &quot;Vernaccia&quot;, ang pangalan ng tipikal na iba't ibang ubas na nangingibabaw sa mga patag na tanawin. Taon-taon, sa panahon ng Agosto, ang karaniwang pagdiriwang ay nagaganap, na tinatawag na &quot;pista ng Vernaccia&quot;.

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:2000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:654
 bar:1871 from: 0 till:638
 bar:1881 from: 0 till:687
 bar:1901 from: 0 till:794
 bar:1911 from: 0 till:842
 bar:1921 from: 0 till:866
 bar:1931 from: 0 till:904
 bar:1936 from: 0 till:1019
 bar:1951 from: 0 till:1156
 bar:1961 from: 0 till:1221
 bar:1971 from: 0 till:1204
 bar:1981 from: 0 till:1186
 bar:1991 from: 0 till:1203
 bar:2001 from: 0 till:1251

PlotData=

 bar:1861 at:654 fontsize:XS text: 654 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:638 fontsize:XS text: 638 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:687 fontsize:XS text: 687 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:794 fontsize:XS text: 794 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:842 fontsize:XS text: 842 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:866 fontsize:XS text: 866 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:904 fontsize:XS text: 904 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:1019 fontsize:XS text: 1019 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:1156 fontsize:XS text: 1156 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:1221 fontsize:XS text: 1221 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:1204 fontsize:XS text: 1204 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:1186 fontsize:XS text: 1186 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:1203 fontsize:XS text: 1203 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:1251 fontsize:XS text: 1251 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Commons category|Baratili San Pietro}}{{Reflist}}{{Lalawigan ng Oristano}}
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>lafbu6vky33k7u7dudb8fm7rye41lmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bonarcado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130629</id>
    <revision>
      <id>2222306</id>
      <parentid>2123632</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="6yfhpu0e0ydm38dla3nu5wmjxqubxqr" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Bonarcado|official_name=Comune di Bonarcado|native_name=Bonaccatu|image_skyline=Bonarcado - Panorama (02).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Bonarcado-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|6|N|8|39|E|type:city(1,661)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Oristano|Oristano]] (OR)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Mario Sassu|area_footnotes=|area_total_km2=28.6|population_footnotes=|population_demonym=Bonarcadesi&lt;br&gt;Bonarcadesos|elevation_footnotes=|elevation_m=284|saint=|day=|postal_code=09070|area_code=0783|website=|footnotes=}}Ang '''Bonarcado''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Bonaccatu'') ay isang ''[[comune]]'' (komunidad o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Oristano]], awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilaga ng [[Oristano]].

Ang Bonarcado ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Bauladu]], [[Milis]], [[Paulilatino]], [[Santu Lussurgiu]], at [[Seneghe]].

== Mga simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Bonarcado ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Hulyo 29, 2010.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/bonacardo.html|titolo=Bonarcado (Oristano) D.P.R. 29.07.2010 concessione di stemma e gonfalone|accesso=19 ottobre 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723061510/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/bonacardo.html |date=2024-07-23 }}&lt;/ref&gt;

== Kultura ==

=== Mga wika at diyalekto ===
Ang Bonarcado ay isang maliit na bayan sa rehiyon ng Cerdeña kung saan, sa sinasalitang wika, ang paggamit ng lokal na barayti ng Sardo ay kadalasang nananaig sa Italyano. Ang administrasyong munisipal, na sensitibo sa mga isyung likas sa makasaysayang-kulturang pagkakakilanlan nito, ay sumali na sa isang proyektong pangrehiyon mula noong 2004 na, na tumutukoy sa batas para sa proteksyon ng Sardo, ay naglalayong lumikha sa iba't ibang kalahok na komunidad ng isang kasangkapan na magkakaroon ng kongkretong epekto sa kontrobersyal na paksa ng wikang Sardo at ang pagsasabog nito sa iba't ibang antas ng lipunan at henerasyon. Ang variant ng Sardo na sinasalita sa Bonarcado ay matutunton pabalik sa [[Limba de mesania]].

== Mga sanggunian ==
{{Commons category|Bonarcado}}{{Reflist}}{{Lalawigan ng Oristano}}{{Authority control}}
[[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>6yfhpu0e0ydm38dla3nu5wmjxqubxqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boroneddu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130630</id>
    <revision>
      <id>2222313</id>
      <parentid>2154843</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5601" sha1="e011s4p11xmfuvco4blfk9ob1htpzx7" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Boroneddu|official_name=Comune di Boroneddu|native_name=|image_skyline=Boroneddu, panorama (01).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|7|N|8|52|E|type:city(179)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Oristano|Oristano]] (OR)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=4.6|population_footnotes=|population_demonym=Bonoreddesos&lt;br&gt;Bonoreddesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=09080|area_code=0785|website=|footnotes=}}Ang '''Boroneddu''' ay isang ''[[comune]]'' (komunidad o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Oristano]], awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|35|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Oristano]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 179 at may lawak na {{Convert|4.6|km2|mi2}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: [[National Institute of Statistics (Italy)]] (Istat).&lt;/ref&gt;

Ang Boroneddu ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ghilarza]], [[Soddì]], at [[Tadasuni]].

Ang Boroneddu ay makikita sa isang basaltikong talampas na dahan-dahang bumababa sa lambak ng Lawa ng Omodeo, isang natural na oasis na perpekto para sa mahabang paglalakad, na napapalibutan ng mga holm oak at Mediterranean brush, sa likod ng mga bundok ng Barigadu. Ang maliit na nayon na ito na may populasyon na 150 ay nahulog sa teritoryo ng Guilcer, at naging isang independiyenteng munisipalidad mula noong 1988, pagkatapos na nasa ilalim ng pamamahala ng Ghilarza sa loob ng 60 taon. Sa sandaling bahagi ng Arborea Giudicato, ito ay nabanggit sa unang pagkakataon sa condaghe ng Santa Maria di Bonarcado na may orihinal nitong pangalan na Orene - sa ibang lugar ay isinulat bilang Borene. Sa orihinal na nayon sa medieval, tanging ang Novenario di San Salvatore ang natitira, dalawang kilometro sa labas ng nayon. Ang simbahan, na inayos at pinalawak sa paglipas ng mga siglo, ay may sariling muristenes, mga tuluyan para sa mga peregrino sa panahon ng mga novena.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-11-07 |title=Boroneddu |url=https://www.sardegnaturismo.it/en/explore/boroneddu |access-date=2024-07-23 |website=www.sardegnaturismo.it |language=en-gb }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Ang teritoryo ay naninirahan na sa [[panahong Nurahiko]], bilang ebidensiya ng pagkakaroon ng maraming [[nuraghe]].

Mula 1927 ang munisipalidad ay isinanib sa [[Ghilarza]], upang mabawi ang awtonomiya nito noong 1988.

== Mga simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Boroneddu ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Hunyo 17, 2009.&lt;ref&gt;{{cita web|titolo=Boroneddu (Oristano) D.P.R. 17.06.2009 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2009/comuni/boroneddu.html|accesso=19 luglio 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723061313/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2009/comuni/boroneddu.html |date=2024-07-23 }}&lt;/ref&gt;

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:1000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:190
 bar:1871 from: 0 till:184
 bar:1881 from: 0 till:206
 bar:1901 from: 0 till:220
 bar:1911 from: 0 till:219
 bar:1921 from: 0 till:208
 bar:1931 from: 0 till:232
 bar:1936 from: 0 till:264
 bar:1951 from: 0 till:279
 bar:1961 from: 0 till:241
 bar:1971 from: 0 till:194
 bar:1981 from: 0 till:211
 bar:1991 from: 0 till:209
 bar:2001 from: 0 till:184

PlotData=

 bar:1861 at:190 fontsize:XS text: 190 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:184 fontsize:XS text: 184 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:206 fontsize:XS text: 206 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:220 fontsize:XS text: 220 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:219 fontsize:XS text: 219 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:208 fontsize:XS text: 208 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:232 fontsize:XS text: 232 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:264 fontsize:XS text: 264 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:279 fontsize:XS text: 279 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:241 fontsize:XS text: 241 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:194 fontsize:XS text: 194 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:211 fontsize:XS text: 211 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:209 fontsize:XS text: 209 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:184 fontsize:XS text: 184 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Commons category|Boroneddu}}
&lt;references /&gt;
{{Clear}}{{Lalawigan ng Oristano}}
[[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>e011s4p11xmfuvco4blfk9ob1htpzx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Busachi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130632</id>
    <revision>
      <id>2222328</id>
      <parentid>2123629</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2691" sha1="gy4b9p4t78ckcx9yhvglqvzwczk4shk" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Busachi|official_name=Comune di Busachi|native_name=Busache|image_skyline=Busachi - Chiesa di Sant'Antonio da Padova (36).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|2|N|8|54|E|type:city(1,574)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Oristano|Oristano]] (OR)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Giovanni Orrù|area_footnotes=|area_total_km2=59.03|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: [[National Institute of Statistics (Italy)]] (Istat).&lt;/ref&gt;|population_demonym=Busachesi&lt;br&gt;Busachesos|elevation_footnotes=|elevation_m=379|saint=|day=|postal_code=09082|area_code=0783|website={{official website|http://www.comune.busachi.or.it/}}|footnotes=}}Ang '''Busachi''' (opisyal na pangalan sa [[wikang Sardo]]: '''Busache'''&lt;ref&gt;''Dizionario di toponomastica. ''&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Consiglio Comunale di Busachi |title=Municipal ''Delibera'' n. 18 of 24.08.2010}}&lt;/ref&gt;) ay isang ''[[comune]]'' (komunidad o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Oristano]], awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Oristano]].

Ang Busachi ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Allai (OR)|Allai]], [[Fordongianus]], [[Ghilarza]], [[Neoneli]], [[Samugheo]], at [[Ula Tirso]].

== Heograpiyang pisikal ==
Ito ay matatagpuan sa isang katamtamang taas na 379 m. sa itaas ng antas ng dagat, na may mga taluktok na 416 m. sa pinakamataas na bahagi nito. Mayroong halos 80 metro ang pagkakaiba sa pagitan ng itaas at ibabang bahagi ng Busachi, ang pinakamababang bahagi, sa kanlurang bahagi ng bayan, na may taas na 340 m.

== Mga simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Busachi ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng dekreto ng Pangulo ng Republika noong Oktubre 6, 2003.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Busachi.html|titolo=Busachi (Oristano) D.P.R. 06.10.2003 concessione di stemma e gonfalone|accesso=2022-06-22}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723060754/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Busachi.html |date=2024-07-23 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Commons category|Busachi}}{{Reflist}}{{Lalawigan ng Oristano}}
[[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>gy4b9p4t78ckcx9yhvglqvzwczk4shk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bonnanaro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130707</id>
    <revision>
      <id>2222307</id>
      <parentid>2120877</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="6w6fkixx1d4jpcq9icf31l972kbpdcj" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Bonnanaro|official_name=Comune di Bonnanaro|native_name=Bunnànnaru|image_skyline=Bonnanaro - Panorama (01).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|32|N|8|46|E|type:city(1,099)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Sacer|Sacer]] (SS)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Antonio Marras|area_footnotes=|area_total_km2=21.8|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Bonnanaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=405|saint=|day=|postal_code=07043|area_code=079|website={{official website|http://www.comune.bonnanaro.ss.it/}}|footnotes=}}Ang '''Bonnanaro''' (Sardo: ''Bunnànnaru'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Sacer]], awtonomonmg rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|150|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-silangan ng [[Sacer|Sassari]].
[[Talaksan:Bonnanaro_4.jpg|left|thumb| Tradisyonal na kasuotang pambabae mula sa Bonnanaro.]]
Ang Bonnanaro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bessude]], [[Borutta]], [[Mores (SS)|Mores]], [[Siligo]], at [[Torralba, Italy|Torralba]].

== Kasaysayan ==
[[File:Bonnanaro,_chiesa_di_San_Giorgio_(02).JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Bonnanaro,_chiesa_di_San_Giorgio_(02).JPG|left|thumb|Ang simbahan ng [[San Jorge]] ay inialay sa patron ng bayan.]]
Ang nayon ng Bonnanaro ay isinilang humigit-kumulang sa mga taong 1000; noong sinaunang panahon ito ay tinawag na &quot;Gunar&quot; pagkatapos ay naging &quot;Gunnanor&quot; at kasalukuyang nakatayo sa lambak sa pagitan ng [[Bundok Pelau]] at [[Bundok Arana]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Bonnanaro ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika noong Setyembre 21, 2011.&lt;ref&gt;{{cita web|titolo=Bonnanaro (Sassari) D.P.R. 21.09.2011 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2011/comuni/Bonnanaro.html|accesso=23 luglio 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114195323/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2011/comuni/Bonnanaro.html |date=2023-11-14 }}&lt;/ref&gt;

== Ekonomiya ==
Ang sentro, ng tradisyong pang-agrikultura, ay may utang na katanyagan sa pagtatanim ng mga [[Vitis|baging]] at lalo na ng mga [[seresa]], na ang perya, na karaniwang nagaganap sa simula ng Hunyo, ay pinagmumulan ng atraksyong panturista bawat taon. Ang paglilinang ng mga baging ay may napakasinaunang pinanggalingan, sa lugar ay may ilang napakabihirang uri ng ubas ng alak, na kasalukuyang nasa ilalim ng pag-aaral sa [[Unibersidad ng Sacer]]. Ang alak na ginawa sa Bonnanaro ay nagtatamasa ng malaking katanyagan sa loob ng isla at nakatanggap ng ilang mga parangal sa pambansang antas.

== Mga sanggunian ==
{{Commons category|Bonnanaro}}&lt;div class=&quot;reflist&quot;&gt;
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
&lt;/div&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.bonnanaro.ss.it/ Opisyal na website]
{{Lalawigan ng Sassari}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>6w6fkixx1d4jpcq9icf31l972kbpdcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bono, Italy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130709</id>
    <revision>
      <id>2222308</id>
      <parentid>2121268</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3055" sha1="sbfmsomtib1ax89bnpntcwqwm1tnev0" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Bono|official_name=Comune di Bono|native_name=|image_skyline=Bono - Municipio (01).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Munisipyo|image_shield=Bono (SS)-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|25|00|N|9|01|50|E|type:city(3,757)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Sacer|Sacer]] (SS)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Michela Sau|area_footnotes=|area_total_km2=74.5|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=540|saint=|day=|postal_code=07011|area_code=079|website={{official website|http://www.comunebono.gov.it/index.asp}}|footnotes=}}Ang '''Bono''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Bòno'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Sacer]], awtonomonmg rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Sacer|Sassari]].

== Heograpiyang pisikal ==
[[File:Monte_Rasu_(02).JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Monte_Rasu_(02).JPG|left|thumb|Monte Rasu]]

=== Teritoryo ===
Ang Bono ay tumataas ng 540 m sa ibabaw ng antas ng dagat, sa paanan ng [[Bundok Rasu]]. Naninirahan mula pa noong sinaunang panahon, ang teritoryo nito ay nailalarawan sa pamamagitan ng napakaraming iba't ibang mga tanawin, sa tuluy-tuloy na paghalili ng mga kapatagan, burol at bundok, at umaabot mula sa lambak ng [[Tirso (ilog)|Tirso]] hanggang sa tuktok ng Bundok Rasu na ang rurok, &quot;Sa Punta Manna&quot;, ay umaabot sa 1259 metro sa ibabaw ng dagat.

== Kasaysayan ==
Ang teritoryo ng Bono ay pinaninirahan ng tao mula noong [[Sibilisasyong Nurahiko|panahong Nurahiko]] bilang ebidensiya ng maraming [[nuraghe]] na nakakalat sa buong teritoryo.

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas ng munisipalidad ng Bono ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika noong Mayo 13, 2003.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Bono.html|titolo=Bono (Sassari) D.P.R. 13.05.2003 concessione di stemma e gonfalone|accesso=2022-01-06}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220106051223/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Bono.html |date=2022-01-06 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Commons category|Bono (Italy)}}&lt;div class=&quot;reflist&quot;&gt;
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
&lt;/div&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comunebono.gov.it/index.asp Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180608184528/http://www.comunebono.gov.it/index.asp |date=2018-06-08 }} Archived  &lt;/link&gt;
{{Lalawigan ng Sassari}}
[[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>sbfmsomtib1ax89bnpntcwqwm1tnev0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cheremule</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130718</id>
    <revision>
      <id>2222364</id>
      <parentid>2120922</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2807" sha1="m5d2ar6s49me4w6cxxtxu8ft2npigs9" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cheremule|official_name=Comune di Cheremule|native_name=Cherèmule|image_skyline=Cheremule - Panorama (05).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Sardinia|coordinates={{coord|40|30|N|8|44|E|type:city(489)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|province=[[Lalawigan ng Sacer|Sacer]] (SS)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Antonella Chessa|area_footnotes=|area_total_km2=24.25|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat2&quot;&gt;{{cite web|title=Italian statistical institute(All demographics and other statistics)|url=http://www.istat.it/en/|website=www.istat.it|accessdate=April 6, 2016}}&lt;/ref&gt;|population_demonym=Cheremulesi|elevation_footnotes=|elevation_m=540|saint=|day=|postal_code=07040|area_code=079|website={{official website|http://www.comune.cheremule.ss.it/}}|footnotes=}}Ang '''Cheremule''' ([[Wikang Sardo|Sardo]]: ''Cherèmule'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Sacer]], awtonomong rehiyon ng [[Cerdeña]], kanlurang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|150|km|mi}} sa hilaga ng [[Cagliari]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-silangan ng [[Sacer|Sassari]].

Ang Cheremule ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Borutta]], [[Cossoine]], [[Giave]], [[Thiesi]], at [[Torralba, Italy|Torralba]].

== Heograpiyang pisikal ==

=== Teritoryo ===
Ang bayan ay napapaligiran ng mga halaman; partikular na makabuluhan ang kagubatan ng Su Tippiri na umaabot mula sa mga dalisdis ng bayan hanggang sa daang panlalawigan hanggang [[Thiesi]] at hindi bababa sa kagubatan ng pino ng [[Bundok Cuccuruddu]].

== Kasaysayan ==
Ang teritoryo ay naninirahan na sa panahong [[Neolitiko]] dahil sa pagkakaroon ng iba't ibang mga pook arkeolohiko, at sa panahong [[Nurahikong Cerdeña|Nurahiko]] dahil sa pagkakaroon ng ilang [[nuraghe]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at watawat ng munisipalidad ng Cheremule ay ipinagkaloob kasama ng dekreto ng Pangulo ng Republika noong Marso 7, 2005.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2005/comuni/Cheremule.html|titolo=Emblema del Comune di Cheremule (Sassari)|accesso=16 novembre 2020|sito=Governo Italiano, Ufficio Onorificenze e Araldica|anno=2005}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220716105915/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2005/comuni/Cheremule.html |date=2022-07-16 }}&lt;/ref&gt;[[Talaksan:Cheremule_-_Necropoli_di_Moseddu_(04).JPG|thumb|240x240px| Nekropolis ng Moseddu.]]

== Mga sanggunian ==
&lt;div class=&quot;reflist&quot;&gt;
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
&lt;/div&gt;{{Lalawigan ng Sassari}}
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>m5d2ar6s49me4w6cxxtxu8ft2npigs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berzano di Tortona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136507</id>
    <revision>
      <id>2222300</id>
      <parentid>2057793</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2365" sha1="pfp1ahidfrtvvyrgl1g85xbptxadhg7" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Berzano di Tortona|official_name=Comune di Berzano di Tortona|native_name=|image_skyline=Berzano_di_tortona_pan_centro_comunale.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Berzano_di_Tortona-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|52|N|8|57|E|type:city(153)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] (AL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Enrica Pavione|area_footnotes=|area_total_km2=2.9|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Berzanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=270|saint=|day=|postal_code=15050|area_code=0131|website={{official website|http://www.comuneberzanoditortona.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Berzano di Tortona''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Alessandria]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} silangan ng [[Alessandria]], sa [[Paghahati ng paagusan|watershed]] sa pagitan ng mga lambak ng [[Grue (ilog)|Grue]] at [[Curone]].

Ang Berzano di Tortona ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Monleale]], [[Sarezzano]], [[Viguzzolo]], at [[Volpeglino]].

== Kasaysayan ==
Ang teritoryo ng munisipalidad ng [[Tortona]], sinundan nito ang kapalaran nito hanggang 1818, nang ito ay naging isang komuna. Mula 1928 hanggang 1947 ito ay bahagi ng munisipalidad ng [[Volpedo]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika noong Hunyo 26, 2006.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2006/comuni/Barzano_tortona.html |title=Berzano di Tortona (Alessandria) D.P.R. 26.06.2006 concessione di stemma e gonfalone |access-date=2023-07-29 |archive-date=2023-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230729085732/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2006/comuni/Barzano_tortona.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Alessandria}}


[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>pfp1ahidfrtvvyrgl1g85xbptxadhg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cassinasco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136741</id>
    <revision>
      <id>2222346</id>
      <parentid>2057830</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4494" sha1="jwa9k0cquk7vszjd05bgnbr6ksgw2ue" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cassinasco|official_name=Comune di Cassinasco|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|41|N|8|18|E|type:city(639)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Asti|Asti]] (AT)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=11.7|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=14050|area_code=0141|website={{official website|http://www.comune.cassinasco.at.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Cassinasco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Asti]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} timog-silangan ng [[Asti]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 639 at may lawak na {{Convert|11.7|km2|mi2}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;

Ang Cassinasco ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bubbio]], [[Calamandrana]], [[Canelli]], [[Monastero Bormida]], [[Rocchetta Palafea]], at [[Sessame]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas ng Munisipalidad ng Cassinasco ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika ng Marso 20, 2006.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2006/comuni/Cassinasco.html |title=Cassinasco (Asti), D.P.R. 20.03.2006 concessione di stemma e gonfalone |access-date=2023-08-24 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606030235/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2006/comuni/Cassinasco.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Demograpiya ==

=== Ebolusyong demograpiko ===
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:2000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:1016
 bar:1871 from: 0 till:1193
 bar:1881 from: 0 till:1224
 bar:1901 from: 0 till:1473
 bar:1911 from: 0 till:1510
 bar:1921 from: 0 till:1451
 bar:1931 from: 0 till:1307
 bar:1936 from: 0 till:1199
 bar:1951 from: 0 till:1007
 bar:1961 from: 0 till:779
 bar:1971 from: 0 till:661
 bar:1981 from: 0 till:627
 bar:1991 from: 0 till:610
 bar:2001 from: 0 till:592

PlotData=

 bar:1861 at:1016 fontsize:XS text: 1016 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:1193 fontsize:XS text: 1193 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:1224 fontsize:XS text: 1224 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:1473 fontsize:XS text: 1473 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:1510 fontsize:XS text: 1510 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:1451 fontsize:XS text: 1451 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:1307 fontsize:XS text: 1307 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:1199 fontsize:XS text: 1199 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:1007 fontsize:XS text: 1007 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:779 fontsize:XS text: 779 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:661 fontsize:XS text: 661 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:627 fontsize:XS text: 627 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:610 fontsize:XS text: 610 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:592 fontsize:XS text: 592 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

=== Mga etnisidad at dayuhang minorya ===
Ayon sa datos ng [[ISTAT]] noong Disyembre 31, 2010, ang populasyon ng dayuhang residente ay lumampas sa 70 katao (mga 12.2% ng populasyon).

Ang pinakakinakatawan na dayuhang nasyonalidad:

* [[Hilagang Macedonia]]: 45
* [[Rumanya]]: 16
* [[Suwisa]]: 11

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.cassinasco.at.it/ www.comune.cassinasco.at.it/]
{{Lalawigan ng Asti}}

[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>jwa9k0cquk7vszjd05bgnbr6ksgw2ue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castello di Annone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136747</id>
    <revision>
      <id>2222350</id>
      <parentid>2057835</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2623" sha1="saqz1i0mna2dpefvsrm0me1b21095ew" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Castello di Annone|official_name=Comune di Castello di Annone|native_name=|image_skyline=I-AT-Castello di Annone.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Castello di Annone-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|53|N|8|19|E|type:city(1,868)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Asti|Asti]] (AT)|frazioni=Alberoni, Bordoni, Crocetta, Monfallito, Poggio|mayor_party=|mayor=Valter Valfrè|area_footnotes=|area_total_km2=23.2|population_footnotes=|population_total=1963|population_as_of=Enero 1, 2010&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|pop_density_footnotes=|population_demonym=Annonesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=14034|area_code=0141|website={{official website|http://www.comune.castellodiannone.at.it}}|footnotes=}}

Ang '''Castello di Annone''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Asti]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], Hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|9|km|mi|0}} silangan ng [[Asti]].

Ang Castello di Annone ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Asti]], [[Cerro Tanaro]], [[Quattordio]], [[Refrancore]], [[Rocca d'Arazzo]], at [[Rocchetta Tanaro]].

== Kasaysayan ==
Ang pangalan nito ay nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]] ''na ad nonum'' (&quot;siyam na milya&quot;), na nagpapahiwatig ng distansya nito mula sa Asti. Noong Gitnang Kapanahunan, ito ay isang mahalagang estratehikong sentro, hanggang sa ito ay nawasak ng mga tropang Español noong 1644. Noong 1994, binaha ito ng kalapit na ilog [[Tanaro]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas ng ng Munisipalidad ng Castello di Annone ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika ng Enero 29, 2003.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Castello_annone.html |title=Emblema del Comune di Castello di Annone |access-date=2023-08-29 |archive-date=2023-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829100344/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/Castello_annone.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.castellodiannone.at.it Opisyal na website]
{{Lalawigan ng Asti}}

[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>saqz1i0mna2dpefvsrm0me1b21095ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canosio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136964</id>
    <revision>
      <id>2222336</id>
      <parentid>2058032</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2410" sha1="kn23ccdvd2borlqjl0hjqbbjf8xvq1q" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Canosio|official_name=Comune di Canosio|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Canosio-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|27|N|7|5|E|type:city(92)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=Preit|mayor_party=|mayor=Roberto Colombero|area_footnotes=|area_total_km2=48.9|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Canosiani|elevation_footnotes=|elevation_m=1323|saint=Sta. Lucia|day=Disyembre 13|postal_code=12020|area_code=0171|website={{official website|http://www.comune.canosio.cn.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Canosio''' ay isang maliit na ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon ng [[Piamonte|Piemonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Turin]] at mga {{Convert|40|km|mi}} sa kanluran ng [[Cuneo]] .

Ang Canosio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Acceglio]], [[Argentera]], [[Marmora, Piedmont|Marmora]], [[Pietraporzio]], [[Prazzo]], at [[Sambuco]].

== Mga tanawin ==
Napanatili ng bayan ang mga sinaunang arkitektura nito sa labing-anim na pamayanan at komunidad na bumubuo rito. Mayroon ding [[posil]] ng mga [[bakas ng paa]] ng mga [[dinosaur]]o sa may Talampas ng Gardetta.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Canosio |url=https://www.vallemaira.org/en/regions/canosio/ |access-date=2023-06-21 |website=Valle Maira |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas ng munisipalidad ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika ng Nobyembre 30, 2005.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2005/comuni/Canosio.html |title=Canosio (Cuneo) D.P.R. 30.11.2005 concessione di stemma e gonfalone |access-date=2023-06-21 |archive-date=2023-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502144554/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2005/comuni/Canosio.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==

* [[Rocca la Meja]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Province of Cuneo}}

[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>kn23ccdvd2borlqjl0hjqbbjf8xvq1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cavaglietto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137200</id>
    <revision>
      <id>2222352</id>
      <parentid>2058078</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2519" sha1="p00a16wyo62seqs99q3q93s4ywtre0d" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Cavaglietto|official_name=Comune di Cavaglietto|native_name=|image_skyline=Cavaglietto_panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Cavaglietto-Coat_of_Arms.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|36|N|8|30|E|type:city(417)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Novara|Novara]] (NO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Laura Lanaro|area_footnotes=|area_total_km2=6.6|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=417|population_as_of=Disyenbre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=Cavagliettesi|elevation_footnotes=|elevation_m=233|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=28010|area_code=0322|website={{official website|http://www.comune.cavaglietto.no.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Cavaglietto''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Novara]], rehiyon ng [[Piamonte]], Hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Novara]].

Ang Cavaglietto ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barengo]], [[Cavaglio d'Agogna]], [[Fontaneto d'Agogna]], [[Suno]], at [[Vaprio d'Agogna]].

May 381 naninirahan sa bayang ito.

== Kasaysayan ==
Ang Cavaglietto ay palaging isang awtonomong munisipalidad maliban sa panahon sa pagitan ng 1928 at 1951, nang ang pasistang gobyerno ay ginawa itong isang nayon ng munisipalidad ng [[Cavaglio d'Agogna]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas ng Munisipalidad ng Cavaglietto ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika ng Hunyo 8, 2007.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2007/comuni/cavaglietto.html |title=Cavaglietto (Novara) D.P.R. 08.06.2007 concessione di stemma e gonfalone |access-date=2023-09-09 |archive-date=2023-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108023821/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2007/comuni/cavaglietto.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang gonfalon ay isang puting tela.

== Mga monumento at tanawin ==

* [[Simbahan ng San Vittore (Cavaglietto)|Simbahan ng San Vittore]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Novara}}

[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>p00a16wyo62seqs99q3q93s4ywtre0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Divignano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137214</id>
    <revision>
      <id>2222396</id>
      <parentid>2083895</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:20:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2905" sha1="gsul24yc6e5tmxrb0ajcveedelfk1nu" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Divignano|official_name=Comune di Divignano|native_name=|image_skyline=Divignano_castello.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Kastilyo ng Divignano|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|40|N|8|36|E|type:city(1,317)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[lalawigan ng Novara|Novara]] (NO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Gianluca Bacchetta|area_footnotes=|area_total_km2=5.1|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Divignanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=337|saint=|day=|postal_code=28010|area_code=0321|website={{official website|http://www.comune.divignano.no.it/}}|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Divignano''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Novara]], rehiyon ng [[Piamonte]], Hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilaga ng [[Novara]].

Ang Divignano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Agrate Conturbia]], [[Borgo Ticino]], [[Marano Ticino]], [[Mezzomerico]], [[Pombia]], at [[Varallo Pombia]].

== Kasaysayan ==
Sa Divignano, ang &quot;campia&quot;, isang lugar na matatagpuan sa hilagang-kanluran na dapat ay ang pinakalumang nukleo ng mga lupain na isinapribado sa pabor ng mga miyembro ng komuna, ay nagpapatotoo sa maagang edad ng medyebal na panahon; sa anumang kaso ito ay isang agrikultural na lupain, o sa halip ay isang marangal na ari-arian na nagmula sa panahon ng mga Romano.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Storia - Comune di Divignano |url=https://www.comune.divignano.no.it/it-it/vivere-il-comune/storia |access-date=2023-09-10 |website=www.comune.divignano.no.it |archive-date=2023-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105211703/https://www.comune.divignano.no.it/it-it/vivere-il-comune/storia |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Divignano ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika ng Marso 15, 2018.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2018/comuni/Divignano.html |titolo=Divignano (Novara) D.P.R. 15.03.2018 concessione di stemma e gonfalone |accesso=3 agosto 2022 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803124147/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2018/comuni/Divignano.html |date=3 Agosto 2022 }}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Novara}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>gsul24yc6e5tmxrb0ajcveedelfk1nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantoira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137317</id>
    <revision>
      <id>2222338</id>
      <parentid>2051509</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="cbnedo2k9s93ze4uiej0v2wzxp6ft0l" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cantoira|official_name=Comune di Cantoira|native_name=|image_skyline=Cantoira_panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|21|N|7|23|E|type:city(552)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=Balme, Boschietto, Bruschi, Case Ghitta, Lities, Losa, Piagni, Ru, Villa, Vru|mayor_party=|mayor=Celestina Olivetti|area_footnotes=|area_total_km2=23.03|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Cantoirese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=750|saint=|day=|postal_code=10070|area_code=0123|website={{official website|http://www.comune.cantoira.to.it/}}|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Cantoira''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Turin]]. Ito ay may 608 naninirahan.

May hangganan ang Cantoira sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Locana]], [[Chialamberto]], [[Monastero di Lanzo]], at [[Ceres (TO)|Ceres]]. Ang tuktok ng bundok [[Santuwaryo ng Santa Cristina, Cantoira|Santuwaryo ng Santa Cristina]] ay matatagpuan dito.

== Pisikal na heograpiya ==
Ito ay matatagpuan sa [[Valli di Lanzo]] (mas tiyak sa [[Val grande di Lanzo]]). Ang taas ay mula sa humigit-kumulang 750 m. ng ''[[frazione]]'' ng [[Boschietto]] sa 2,345 m. ng [[Monte Bellavarda]].

== Kasaysayan ==
Noong 14 Abril 1577, si [[Filippo I d'Este]] ay infeudo sa teritoryo.{{fact}}

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at watawat ng munisipalidad ng Cantoira ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika ng 3 Mayo 2010.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/Cantoira.html |titolo=Cantoira (Torino) D.P.R. 03.05.2010 concessione di stemma e gonfalone |accesso=2021-12-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423130331/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/Cantoira.html |date=2023-04-23 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Turin}}

[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>cbnedo2k9s93ze4uiej0v2wzxp6ft0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cecima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153229</id>
    <revision>
      <id>2222354</id>
      <parentid>2114131</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2679" sha1="rrmds393hvw0s7et8w5qok8glt262qs" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cecima|official_name=Comune di Cecima|native_name=|image_skyline=Cecima_panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|51|N|9|5|E|type:city(262)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] (PV)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Andrea Milanesi|area_footnotes=|area_total_km2=10.12|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt; 1|population_demonym=Cecimesi|elevation_footnotes=|elevation_m=331|saint=|day=|postal_code=27050|area_code=0383|website={{official website|http://www.comune.cecima.pv.it/}}|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Cecima''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pavia]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga 70&amp;nbsp;km sa timog ng [[Milan]] at mga 35&amp;nbsp;km sa timog ng [[Pavia, Lombardia|Pavia]].

Ang Cecima ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brignano-Frascata]], [[Godiasco]], [[Gremiasco]], [[Momperone]], [[Ponte Nizza]], at [[Pozzol Groppo]].

== Kasaysayan ==
Ang Cécima ay naibigay ng mga haring [[Ugo ng Arles|Ugo]] at [[Lotario II ng Italya|Lotario]] sa obispo ng Pavia noong 943. Noong 1164, isinama ng emperador Federico I ang Cecima sa mga lokalidad na inilagay sa ilalim ng dominasyon ng Pavia (na nagreresulta sa ito ay nakahiwalay sa mga lupain ng mga markes ng Malaspina), ngunit ang piyudal ang pagkapanginoon ay hindi tumigil sa obispo, na sa katunayan ay nagpatuloy nang walang patid hanggang sa pagpawi ng piyudalismo noong 1797.

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Hunyo 17, 2009.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2009/comuni/cecima.html |titolo=Cecima (Pavia) D.P.R. 17.06.2009 concessione di stemma e gonfalone |accesso=9 agosto 2022 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231213085550/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2009/comuni/cecima.html |date=13 Disyembre 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.cecima.pv.it/ Opisyal na website]
{{Lalawigan ng Pavia}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>rrmds393hvw0s7et8w5qok8glt262qs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cigognola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153237</id>
    <revision>
      <id>2222371</id>
      <parentid>2114147</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2682" sha1="a9ctc1j1jsltpxltyvepg1v2gql94t6" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cigognola|official_name=Comune di Cigognola|native_name=|image_skyline=Castello_di_Cigognola.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Kastilyo ng Cigognola.|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|2|N|9|14|E|type:city(1,386)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] (PV)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Rossana Rovati|area_footnotes=|area_total_km2=8.0|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Cigognolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=309|saint=|day=|postal_code=27014|area_code=0385|website={{official website|http://www.comune.cigognola.pv.it/}}|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Cigognola''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pavia]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga 50&amp;nbsp;km sa timog ng [[Milan]] at mga 20&amp;nbsp;km timog-silangan ng [[Pavia, Lombardia|Pavia]].

Ang Cigognola ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Broni]], [[Canneto Pavese]], [[Castana, Lombardia|Castana]], at [[Pietra de' Giorgi]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas, ang bandila at ang watawat ng munisipalidad ng Cigognola ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng [[Dekreto ng Pangulo ng Republika ng Italya]] noong Pebrero 4, 2010.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/cigognolal.html |titolo=Cigognola (Sondrio) D.P.R. 04.02.2010 concessione di stemma, gonfalone e bandiera |accesso=19 ottobre 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231213142727/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2010/comuni/cigognolal.html |date=2023-12-13 }}&lt;/ref&gt;

== Sport ==
Sa lugar ay may maliit na [[artipisyal na lawa]] na ginagamit para sa [[sport fishing]], &quot;ang Cigognola basin&quot;. Ito ay isang reservoir na nilikha noong 1948 para sa mga layunin ng irigasyon at pagkatapos ay inireklama noong dekada 2000.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://www.pescareonline.it/blog/p/oltrepo_pavese_la_vasca_di_cigognola.htm |titolo=La Vasca di Cigognola sul blog di PescareOnline &lt;!--creato automaticamente, da ricontrollare manualmente --&gt; |lingua= |data= |accesso=}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Pavia}}


[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>a9ctc1j1jsltpxltyvepg1v2gql94t6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss International</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159057</id>
    <revision>
      <id>2222398</id>
      <parentid>2069021</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47056-39</username>
        <id>165824</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2222398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4762" sha1="g1hxrdidym2xjzju6hiaqh6i93fm0qv" xml:space="preserve">{{Infobox organization
|name         = Miss International
|image        = 
|image_border = 
|size         = 175px
|caption      = Logo of the Miss International Pageant.
|map          =
|msize        = 
|mcaption     =
|motto        = Love, Peace and Beauty
|formation    = [[Miss International 1960|1960]]
|type         = [[Beauty pageant]]
|headquarters = [[Tokyo]]
|location     = {{flag|Japan}}
|language     = [[English language|English]]
|leader_title = President
|leader_name  = Akemi Shimomura
|affiliations   = Miss Paris Group [http://www.missosology.org/miss-international/featured-article-miss-international/15288-in-focus-miss-paris-group-and-mio/]
|num_staff    = 
|budget       =$5M [[USD]] 
|website      = https://www.miss-international.org/en/
|leader_title2=Kasalukuyang nanalo|leader_name2='''[[Catalina Duque]]''' {{flagicon|Colombia}} [[Colombia]]}}
[[File:Miss International Sash.jpg|right|350px|thumb|Miss International sash]]

Ang '''Miss International''' (Ingles, lit. &quot;Binibining Internasyonal&quot;) ay isang taunang timpalak ng kagandahan (''beauty pageant'') na ginaganap mula pa noong 1960.

Ang kasalukuyang Miss International ay si [[Andrea Rubio]], mula sa [[Beneswela]]. Napanalunan niya ang titulo noong 26 Oktubre 2023 sa [[Tokyo]], [[Hapon]].

==Kasaysayan==

==Kontrobersiya==

==Mga Titulado==
{{main|Talaan ng mga titulado ng Miss International}}

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;5&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot; 
|- bgcolor=&quot;#787878&quot; colspan=10 align=&quot;center&quot;
|width=&quot;50&quot;|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Year&lt;/span&gt;||width=&quot;180&quot;|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Country&lt;/span&gt;||width=&quot;180&quot;|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Miss International&lt;/span&gt;||width=&quot;180&quot;|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;National Title&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;№ of Delegates&lt;/span&gt;
|-
| [[Miss International 2023|2023]]
| {{flagicon|VEN}} [[Beneswela]]
|[[Andrea Rubio]]
|[[Miss Venezuela]]
| 70
|-
| [[Miss International 2022|2022]]
| {{flagicon|GER}} [[Alemanya]]
|[[Jasmin Selberg]]
|[[Miss International Germany]]
| 66
|-
| [[Miss International 2019|2019]]
| {{flagicon|THA}} [[Taylandiya]]
|[[Sireethorn Leearamwat]]
|[[Miss Thailand]]
| 83
|-
| [[Miss International 2018|2018]]
| {{flagicon|VEN}} [[Beneswela]]
|[[Mariem Velazco]]
|[[Miss Venezuela]]
| 77
|- 
| [[Miss International 2017|2017]]
| {{flagicon|INA}} [[Indonesya]]
| [[Kevin Liliana]]
| [[Puteri Indonesia]]
| 69
|- 
| [[Miss International 2016|2016]]
| {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]]
| [[Kylie Verzosa]]
| [[Binibining Pilipinas]]
| 69
|- 
| [[Miss International 2015|2015]]
| {{flagicon|VEN}} [[Beneswela]]
| [[Edymar Martínez]]
| [[Miss Venezuela]]
| 70
|- 
| [[Miss International 2014|2014]]
| {{flagicon|PRI}} [[Porto Riko]]
| [[Valerie Hernandez]]
| [[Miss International Puerto Rico]]
| 73
|-
|}

===Winners' gallery===
&lt;gallery&gt;
&lt;!-- File:บิ๊นท์Miss International 2019 2.jpg|'''Miss International 2019'''&lt;br&gt;[[Sireethorn Leearamwat]], [[Thailand]] --&gt;
|'''Miss International 2016'''&lt;br&gt;[[Kylie Verzosa]], [[Pilipinas]]
File:MI 2014, Valerie Hernandez.jpg|'''Miss International 2014'''&lt;br&gt;[[Valerie Hernandez]], [[Puerto Rico]]
File:Miss International 2013 Bea Santiago (cropped).jpg|'''Miss International 2013'''&lt;br&gt;[[Bea Santiago]], [[Pilipinas]]
File:Ikumi Yoshimatsu.jpeg|'''Miss International 2012'''&lt;br&gt;[[Ikumi Yoshimatsu]], [[Hapon]]
File:Miss Mexico 08 Anagabriela Espinoza.jpg|'''Miss International 2009'''&lt;br&gt;[[Anagabriela Espinoza]], [[Mehiko]]
File:Love Is... The First TeleMovie from Eat Bulaga (2017) - Precious Lara Quigaman.png|'''Miss International 2005'''&lt;br&gt;[[Precious Lara Quigaman]], [[Pilipinas]]
File:Jeymmy Paola Vargas.png|'''Miss International 2004'''&lt;br&gt;[[Jeymmy Vargas]], [[Colombia]]
File:Fernanda and Matthias Schmelz.jpg|'''Miss International 1996'''&lt;br&gt;[[Fernanda Alves (Miss International)|Fernanda Alves]], [[Portugal]]
File:AgnieszkaKotlatrska1990.jpg|'''Miss International 1991'''&lt;br&gt;[[Agnieszka Kotlarska]], [[Polonya]]
File:Mirta Massa.jpg|'''Miss International 1967'''&lt;br/&gt;[[Mirta Teresita Massa]], [[Arhentina]]
File:StannyVanBaer.jpg|'''Miss International 1961'''&lt;br&gt;[[Stam van Baer]], [[Netherlands]]
&lt;/gallery&gt;

==Tignan din==
*[[Miss Earth]]
*[[Miss Universe]]
*[[Miss World]]
*[[Listahan ng mga patimpalak ng kagandahan]]

==Mga Kawing Panlabas==
{{commons category|Miss International}}
*[https://www.miss-international.org/en/ Official english website]
*[https://www.miss-international.org/ Official japanese website]

{{Miss International}}
{{MissInternationals}}
{{Miss International countries and territories}}
{{Big Four Pageants}}

[[Kategorya:Miss International| ]]
[[Kategorya:International beauty pageants]]</text>
      <sha1>g1hxrdidym2xjzju6hiaqh6i93fm0qv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222400</id>
      <parentid>2222398</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47056-39</username>
        <id>165824</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Miss Colombia won Miss International 2025</comment>
      <origin>2222400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4770" sha1="fru0bzuizldxpgtzqyi1y8rx94lk085" xml:space="preserve">{{Infobox organization
|name         = Miss International
|image        = 
|image_border = 
|size         = 175px
|caption      = Logo of the Miss International Pageant.
|map          =
|msize        = 
|mcaption     =
|motto        = Love, Peace and Beauty
|formation    = [[Miss International 1960|1960]]
|type         = [[Beauty pageant]]
|headquarters = [[Tokyo]]
|location     = {{flag|Japan}}
|language     = [[English language|English]]
|leader_title = President
|leader_name  = Akemi Shimomura
|affiliations   = Miss Paris Group [http://www.missosology.org/miss-international/featured-article-miss-international/15288-in-focus-miss-paris-group-and-mio/]
|num_staff    = 
|budget       =$5M [[USD]] 
|website      = https://www.miss-international.org/en/
|leader_title2=Kasalukuyang nanalo|leader_name2='''[[Catalina Duque]]''' {{flagicon|Colombia}} [[Colombia]]}}
[[File:Miss International Sash.jpg|right|350px|thumb|Miss International sash]]

Ang '''Miss International''' (Ingles, lit. &quot;Binibining Internasyonal&quot;) ay isang taunang timpalak ng kagandahan (''beauty pageant'') na ginaganap mula pa noong 1960.

Ang kasalukuyang Miss International ay si Catalina Duque, mula sa [[Beneswela|Kolombya]]. Napanalunan niya ang titulo noong 27 November 2025 sa [[Tokyo]], [[Hapon]].

==Kasaysayan==

==Kontrobersiya==

==Mga Titulado==
{{main|Talaan ng mga titulado ng Miss International}}

{| class=&quot;sortable&quot; border=&quot;5&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot; 
|- bgcolor=&quot;#787878&quot; colspan=10 align=&quot;center&quot;
|width=&quot;50&quot;|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Year&lt;/span&gt;||width=&quot;180&quot;|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Country&lt;/span&gt;||width=&quot;180&quot;|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;Miss International&lt;/span&gt;||width=&quot;180&quot;|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;National Title&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;№ of Delegates&lt;/span&gt;
|-
| [[Miss International 2023|2023]]
| {{flagicon|VEN}} [[Beneswela]]
|[[Andrea Rubio]]
|[[Miss Venezuela]]
| 70
|-
| [[Miss International 2022|2022]]
| {{flagicon|GER}} [[Alemanya]]
|[[Jasmin Selberg]]
|[[Miss International Germany]]
| 66
|-
| [[Miss International 2019|2019]]
| {{flagicon|THA}} [[Taylandiya]]
|[[Sireethorn Leearamwat]]
|[[Miss Thailand]]
| 83
|-
| [[Miss International 2018|2018]]
| {{flagicon|VEN}} [[Beneswela]]
|[[Mariem Velazco]]
|[[Miss Venezuela]]
| 77
|- 
| [[Miss International 2017|2017]]
| {{flagicon|INA}} [[Indonesya]]
| [[Kevin Liliana]]
| [[Puteri Indonesia]]
| 69
|- 
| [[Miss International 2016|2016]]
| {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]]
| [[Kylie Verzosa]]
| [[Binibining Pilipinas]]
| 69
|- 
| [[Miss International 2015|2015]]
| {{flagicon|VEN}} [[Beneswela]]
| [[Edymar Martínez]]
| [[Miss Venezuela]]
| 70
|- 
| [[Miss International 2014|2014]]
| {{flagicon|PRI}} [[Porto Riko]]
| [[Valerie Hernandez]]
| [[Miss International Puerto Rico]]
| 73
|-
|}

===Winners' gallery===
&lt;gallery&gt;
&lt;!-- File:บิ๊นท์Miss International 2019 2.jpg|'''Miss International 2019'''&lt;br&gt;[[Sireethorn Leearamwat]], [[Thailand]] --&gt;
|'''Miss International 2016'''&lt;br&gt;[[Kylie Verzosa]], [[Pilipinas]]
File:MI 2014, Valerie Hernandez.jpg|'''Miss International 2014'''&lt;br&gt;[[Valerie Hernandez]], [[Puerto Rico]]
File:Miss International 2013 Bea Santiago (cropped).jpg|'''Miss International 2013'''&lt;br&gt;[[Bea Santiago]], [[Pilipinas]]
File:Ikumi Yoshimatsu.jpeg|'''Miss International 2012'''&lt;br&gt;[[Ikumi Yoshimatsu]], [[Hapon]]
File:Miss Mexico 08 Anagabriela Espinoza.jpg|'''Miss International 2009'''&lt;br&gt;[[Anagabriela Espinoza]], [[Mehiko]]
File:Love Is... The First TeleMovie from Eat Bulaga (2017) - Precious Lara Quigaman.png|'''Miss International 2005'''&lt;br&gt;[[Precious Lara Quigaman]], [[Pilipinas]]
File:Jeymmy Paola Vargas.png|'''Miss International 2004'''&lt;br&gt;[[Jeymmy Vargas]], [[Colombia]]
File:Fernanda and Matthias Schmelz.jpg|'''Miss International 1996'''&lt;br&gt;[[Fernanda Alves (Miss International)|Fernanda Alves]], [[Portugal]]
File:AgnieszkaKotlatrska1990.jpg|'''Miss International 1991'''&lt;br&gt;[[Agnieszka Kotlarska]], [[Polonya]]
File:Mirta Massa.jpg|'''Miss International 1967'''&lt;br/&gt;[[Mirta Teresita Massa]], [[Arhentina]]
File:StannyVanBaer.jpg|'''Miss International 1961'''&lt;br&gt;[[Stam van Baer]], [[Netherlands]]
&lt;/gallery&gt;

==Tignan din==
*[[Miss Earth]]
*[[Miss Universe]]
*[[Miss World]]
*[[Listahan ng mga patimpalak ng kagandahan]]

==Mga Kawing Panlabas==
{{commons category|Miss International}}
*[https://www.miss-international.org/en/ Official english website]
*[https://www.miss-international.org/ Official japanese website]

{{Miss International}}
{{MissInternationals}}
{{Miss International countries and territories}}
{{Big Four Pageants}}

[[Kategorya:Miss International| ]]
[[Kategorya:International beauty pageants]]</text>
      <sha1>fru0bzuizldxpgtzqyi1y8rx94lk085</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Born This Way</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165989</id>
    <revision>
      <id>2222311</id>
      <parentid>2220373</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38578" sha1="grdsj01s0l1sosb3zsdk62okpnc5bj8" xml:space="preserve">{{Infobox Album &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject Albums --&gt;
| Name        = Born This Way
| Type        = Studio
| Artist      = [[Lady Gaga]]
| Cover       = Born This Way.jpg
| Border      = yes
| Alt         = 
| Released    = {{Start date|2011|5|23}}
| Recorded    = 2010
| Genre       = [[Pop music|Pop]], [[Electronic music|electronic]], [[Electronic dance music|dance]]
| Length      = 61:12
| Label       = [[Interscope Records|Interscope]], Streamline, [[Kon Live]], [[Cherrytree Records|Cherrytree]]
| Last album  = ''[[The Fame Monster]]''&lt;br /&gt;(2009)
| This album  = '''''Born This Way'''''&lt;br /&gt;(2011)
| Next album  = 
| Misc        ={{Singles
| Name          = Born This Way
| Type          = studio
| Single 1      = [[Born This Way (awit)|Born This Way]]
| Single 1 date = {{Start date|2011|2|11}}
| Single 2      = [[Judas (awit)|Judas]]
| Single 2 date = {{Start date|2011|4|15}}
| Single 3      = [[The Edge of Glory]]
| Single 3 date = {{Start date|2011|5|9}}
| Single 4      = [[Yoü and I]]
| Single 4 date = {{Start date|2011|8|23}}
| Single 5      = [[Marry the Night]]
| Single 5 date = {{Start date|2011|11|15}}
 }}
}}

Ang '''Born This Way''' ay ang ikalawang album{{fact}} ng [[Estados Unidos|Amerikanang]] [[mang-aawit]] na si [[Lady Gaga]]. Ito ay inilabas noong 23 Mayo 2011&amp;nbsp;ng Interscope Records. Ito ang kasunod na album ng matagumpay na mga album na ''[[The Fame]]'' (2008) at ''[[The Fame Monster]]'' (2009). Bilang kasamang prodyuser ng bawat awitin sa album, nakipagtulungan si Gaga sa iba't ibang mga prodyuser, kasama sina [[RedOne]] at [[Fernando Garibay]], na kanya rin na nakasama sa kanyang unang album, at sa mga bagong prodyuser gaya nina  DJ Snake, DJ White Shadow, [[Jeppe Laursen]], [[Robert John &quot;Mutt&quot; Lange]] at [[Clinton Sparks]]. Sinama rin niya ang mga artistang gaya ng ''saxophonist'' ng [[E Street Band]] na si [[Clarence Clemons]] at ang gitarista ng [[Queen (banda)|Queen]] na si [[Brian May]] sa mga awitin sa album.

== Talaan ng mga Awit ==
{{Tracklist
| music_credits   = yes
| headline        = Disc 1
| extra_column    = Producer(s)
| writing_credits = yes
| title1          = [[Marry the Night]]
| writer1         = Lady Gaga, Garibay
| extra1          = Lady Gaga, Garibay
| length1         = 4:25
| title2          = [[Born This Way (awit)|Born This Way]]
| writer2         = Lady Gaga, Laursen
| extra2          = Lady Gaga, Laursen, Garibay,&lt;br /&gt;DJ White Shadow
| length2         = 4:20
| title3          = Government Hooker
| writer3         = Lady Gaga, Garibay, DJ White Shadow
| extra3          = Lady Gaga, DJ White Shadow, Garibay*, DJ Snake*
| length3         = 4:14
| title4          = [[Judas (awit)|Judas]]
| writer4         = Lady Gaga, RedOne
| extra4          = Lady Gaga, RedOne
| length4         = 4:09
| title5          = Americano
| writer5         = Lady Gaga, Garibay, DJ White Shadow, Alara
| extra5          = Lady Gaga, Garibay, DJ White Shadow
| length5         = 4:06
| title6          = [[Hair]]
| writer6         = Lady Gaga, RedOne
| extra6          = Lady Gaga, RedOne
| length6         = 5:08
| title7          = Scheiße
| writer7         = Lady Gaga, RedOne
| extra7          = Lady Gaga, RedOne
| length7         = 3:45
| title8          = Bloody Mary
| writer8         = Lady Gaga, Garibay, DJ White Shadow
| extra8          = Lady Gaga, DJ White Shadow, Garibay*, Sparks*
| length8         = 4:05
| title9          = Black Jesus † Amen Fashion
| writer9         = Lady Gaga, DJ White Shadow
| extra9          = Lady Gaga, DJ White Shadow
| length9         = 3:36
| title10         = Bad Kids
| writer10        = Lady Gaga, Laursen, Garibay, DJ White Shadow
| extra10         = Lady Gaga, Laursen, Garibay,&lt;br /&gt;DJ White Shadow
| length10        = 3:51
| title11         = Fashion of His Love
| writer11        = Lady Gaga, Garibay
| extra11         = Lady Gaga, Garibay
| length11        = 3:39
| title12         = Highway Unicorn (Road to Love)
| writer12        = Lady Gaga, RedOne, Garibay, DJ White Shadow
| extra12         = Lady Gaga, RedOne, Garibay,&lt;br /&gt;DJ White Shadow
| length12        = 4:16
| title13         = Heavy Metal Lover
| writer13        = Lady Gaga, Garibay
| extra13         = Lady Gaga, Garibay
| length13        = 4:13
| title14         = Electric Chapel
| writer14        = Lady Gaga, DJ White Shadow
| extra14         = Lady Gaga, DJ White Shadow
| length14        = 4:12
| title15         = The Queen
| writer15        = Lady Gaga, Garibay
| extra15         = Lady Gaga, Garibay
| length15        = 5:17
| title16         = Yoü and I
| writer16        = Lady Gaga
| extra16         = Lady Gaga, Lange
| length16        = 5:07
| title17         = The Edge of Glory
| writer17        = Lady Gaga, Garibay, DJ White Shadow
| extra17         = Lady Gaga, Garibay
| length17        = 5:21
| total_length = 73:39
}}
{{Tracklist
| collapsed       = yes
| headline        = Disc 2
| extra_column    = Remixer(s)
| music_credits   = yes
| title1          = Born This Way
| note1           = Country Road Version
| writer1         = Lady Gaga, Laursen
| extra1          = Lady Gaga, Garibay
| length1         = 4:21
| title2          = Judas
| note2           = DJ White Shadow Remix
| writer2         = Lady Gaga, RedOne
| extra2          = DJ White Shadow
| length2         = 4:07
| title3          = Marry the Night
| note3           = Zedd Remix
| writer3         = Lady Gaga, Garibay
| extra3          = Zedd
| length3         = 4:21
| title4          = Scheiße
| note4           = DJ White Shadow Mugler
| writer4         = Lady Gaga, RedOne
| extra4          = DJ White Shadow
| length4         = 9:35
| title5          = Fashion of His Love
| note5           = Fernando Garibay Remix
| writer5         = Lady Gaga, Garibay
| extra5          = Garibay
| length5         = 3:45
| total_length = 23:28
}}
{{Tracklist
| collapsed = yes
| headline = Bonus tracks
| extra_column= Remixer(s)
| music_credits = yes
| title6          = Born This Way
| note6           = Jost &amp; Naaf Remix (international bonus track)
| writer6         = Lady Gaga, Laursen
| extra6          = Jost &amp; Naaf
| length6         = 5:58
| title7          = Born This Way
| note7           = LLG vs. GLG Radio Remix (Japanese bonus track)
| writer7         = Lady Gaga, Laursen
| extra7          = Guéna LG
| length7         = 3:50
}}

{{Tracklist
| collapsed = yes
| headline = Costco digital download card bonus tracks&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.amplified.com/lgcostco/page.aspx |access-date=2011-09-08 |archive-date=2011-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531234726/http://www.amplified.com/lgcostco/page.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| music_credits   = yes
| title1          = Born This Way
| note1           = Bimbo Jones Club Remix
| writer1         = Lady Gaga, Laursen
| length1         = 6:45
| title2          = Born This Way
| note2           = Zedd Remix
| writer2         = Lady Gaga, Laursen
| length2         = 6:30
}}

=== Pagtatanghal na Live ===
{{Main|The Born This Way Ball}}
[[File:Lady Gaga performing Born This Way on The Monster Ball Tour, Sacramento, March 2011.jpg|thumb|left|Si Gaga habang itinatanghal ang &quot;Born This Way&quot; sa [[The Monster Ball Tour]]]]

Nagsimula ang promosyunal na paglilibot at pagtatanghal ng ''Live'' para sa ''Born This Way'' kasama ang mga single nito sa Europa, Asya, at sa Hilagang Amerika. Nagsimula ang promosyon sa isang ''live'' na pagtatanghal ng pangunahing single nito noong 13 Pebrero 2011 sa, [[53rd Grammy Awards]] sa Los Angeles.&lt;ref name=&quot;mtvgrammy&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1657848/lady-gaga-born-this-way-grammys.jhtml|title=Lady Gaga Emerges From Egg To Perform 'Born This Way' At The Grammys|last=Vena|first=Jocelyn|date=2011-02-13|accessdate=2011-04-23|publisher=MTV. MTV Networks|archive-date=2011-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110424132622/http://www.mtv.com/news/articles/1657848/lady-gaga-born-this-way-grammys.jhtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos nig anim na araw ng [[Te Monster Ball Tour]] sa Lungsod ng Atlantic, itinanghal ni Gaga ang &quot;Born This Way&quot; bilang ikalawang encore, gamit ang katulad na kasuotan at koreograpiya sa pagtatanghal sa Grammy.&lt;ref&gt;{{cite web|url =http://www.mtv.com/news/articles/1658379/lady-gaga-atlantic-city.jhtml|title =Lady Gaga Has Her 'Way' With Atlantic City|accessdate =2011-04-24|date =2011-02-20|first =Vaughn|last =Schoonmaker|publisher =MTV. MTV Networks|archive-date =2011-02-21|archive-url =https://web.archive.org/web/20110221210010/http://www.mtv.com/news/articles/1658379/lady-gaga-atlantic-city.jhtml|url-status =dead}}&lt;/ref&gt; Ang awitin ay lumaon na isinama sa talaan ng mga awitin sa konsiyerto. Pagkatapos ng dalawang buwan, itinanghal ni Gaga ang &quot;Judas&quot; sa Kennedy Lounge sa [[Tampa, Florida]], pagkatapos matapos ang kanyang palabas sa kalapit na [[St. Pete Times Forum]] bilang bahagi ng &quot;The Monster Ball Tour.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radaronline.com/exclusives/2011/04/video-photos-lady-gaga-surprises-club-goers-performing-judas|title=VIDEO &amp; PHOTOS: Lady Gaga Surprises Club Goers By Performing Judas |author=Radar Staff|date=2011-04-17|accessdate=2011-04-17|work=[[RadarOnline]]|publisher=American Media, Inc.}}&lt;/ref&gt; Itinanghal ang &quot;Judas&quot; sa pambansang telebisyon sa kauna-unahang pagkakataon sa ''[[The Ellen Degeneres Show|Ellen]]'' (Abril 28), at muli noong 2011 sa [[Cannes Film Festival]] (Mayo 12).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ellen.warnerbros.com/2011/04/lady_gaga_-_thursday_april_28_2011.php|title=Lady Gaga – Thursday, 28 Abril 2011|date=2011-04-22|accessdate=2011-04-25|publisher=[[Warner Bros. Television]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/5zPl6jZlq?url=http://ellen.warnerbros.com/2011/04/lady_gaga_-_thursday_april_28_2011.php|archivedate=2011-06-13|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Cannes&gt;{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1663727/lady-gaga-cannes-film-festival-2011.jhtml|title=Lady Gaga Steals Spotlight At Cannes Film Festival|last=Garibaldi|first=Christina|date=2011-05-12|accessdate=2011-05-12|publisher=MTV. MTV Networks|archive-date=2011-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515053646/http://www.mtv.com/news/articles/1663727/lady-gaga-cannes-film-festival-2011.jhtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Sa kabuuan ng buwan ng Mayo, itinanghal ni Gaga ang &quot;Born This Way&quot; sa  ''[[The Oprah Winfrey Show|Oprah]]'' (Mayo 6), ''[[The Graham Norton Show]]'' (Mayo 13), at sa [[Saturday Night Live (season 36)|season finale]] ng ''[[Saturday Night Live]]'' (Mayo 21), kung saan nakasuot ang mang-aawit ng isang metalikong damit at isang [[ponytail]].&lt;ref name=oprah&gt;{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1663366/lady-gaga-performs-you-and-i-oprah.jhtml|title=Lady Gaga Performs New Version Of 'You And I' On 'Oprah'|accessdate=2011-05-06|date=2011-05-05|first=Jocelyn|last=Vena|publisher=MTV. MTV Networks|archive-date=2012-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107041301/http://www.mtv.com/news/articles/1663366/lady-gaga-performs-you-and-i-oprah.jhtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.metro.co.uk/showbiz/863205-lady-gaga-im-single-and-miserably-pathetic|title=Lady Gaga: I'm single and miserably pathetic in a wedding dress |last=Duncan|first=Amy|date=2011-05-12|accessdate=2011-05-13|work=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[Associated Newspapers]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SNL&gt;{{cite web|url=http://www.nbcnewyork.com/entertainment/television/Lady-Gaga-Rocked-SNL-122408504.html|title=Lady Gaga rocked SNL|date=2011-05-22|accessdate=2011-05-22|last=Chiu|first=David|publisher=[[NBC News]]}}&lt;/ref&gt; Kasama rin dito ang pagtatanghal akustiko ng &quot;Judas&quot; at ng &quot;The Edge of Glory&quot;.&lt;ref name=SNL/&gt;

Dumalo si gaga sa [[Europride|EuroPride 2011]] sa [[Roma|Roma, Italya]], kung saan inawit niya ang ilang mga kanta mula sa album at kinondena ang diskriminasyon laban sa komunidad ng LGBT.&lt;ref name=euro&gt;{{cite news|url=http://www.usatoday.com/life/topstories/2011-06-11-2133495294_x.htm|title=Lady Gaga sings 'Born This Way' at Rome gay rally|last=D'Emillio|first=Francis|date=2011-06-13|accessdate=2011-06-15|work=USA Today|publisher=[[Gannett Company]]}}&lt;/ref&gt;

==Mga Tsarts at mga sertipikasyon==
{{col-begin}}
{{col-2}}

===Mga Tsart===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot;| Tsart (2011)
! scope=&quot;col&quot;| Rurok na&lt;br/&gt;posisyon
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Argentine Chamber of Phonograms and Videograms Producers|Album Tsart ng Argentina]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://adminlic.capif.org.ar/sis_resultados_rankings_web.aspx|title=CAPIF rankings for 22/05/2011|publisher=[[Argentine Chamber of Phonograms and Videograms Producers]]|accessdate=2011-09-09|archive-date=2013-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409233933/http://adminlic.capif.org.ar/sis_resultados_rankings_web.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[ARIA Charts|Album Tsart ng Australia]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Lady+GaGa&amp;titel=Born+This+Way&amp;cat=a|title=LADY GAGA – BORN THIS WAY (ALBUM)|publisher=Hung Medien|accessdate=2011-10-31}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[International Federation of the Phonographic Industry|Album Tsart ng Austria]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Ultratop|Belgian Albums Chart]] (Flanders)&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Ultratop|Belgian Albums Chart]] (Wallonia)&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Album Tsart ng Kanada]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gaga's 'Born' has monster debut	|url=http://jam.canoe.ca/Music/Artists/L/Lady_GaGa/2011/06/01/18222871.html|publisher=JAm.canoe.ca|accessdate=2011-06-02}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[International Federation of the Phonographic Industry|Croatian International Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;btwcroatia&quot;&gt;{{cite web|archiveurl=https://www.webcitation.org/5z9EeqMfJ?url=http://www.hdu-toplista.com/index.php?what=arhiva|archivedate=2011-06-02|title=TOP KOMBINIRANIH – TJEDAN 21. 2011|publisher=hdu-toplista.com, HDU; webcitation.org|language=[[Croatian language|Croatian]]|accessdate=2011-06-02|url=http://www.hdu-toplista.com/index.php?what=arhiva&amp;w=details&amp;id=855|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[International Federation of the Phonographic Industry|Czech Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ifpicr.cz/hitparada/index.php?a=titul&amp;hitparada=14&amp;titul=149233&amp;sec=ea97a3cbda07dae0f83f6462e52921a0|title=Lady Gaga – Born This Way|accessdate=2010-06-02|work=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|language=Czech}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Danish Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[MegaCharts|Dutch Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|5
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Finland's Official List|Finnish Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|Album Tsart ng Pransiya]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Lady GaGa: n°1 des ventes d'albums en France|url=http://www.chartsinfrance.net/Lady-GaGa/news-73906.html|publisher=Chartsinfrance|accessdate=2011-05-31}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Media Control Charts|Album Tsart ng Alemanya]]&lt;ref name=&quot;ger&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.charts.de/album.asp?artist=Lady+GaGa&amp;title=Born+This+Way&amp;country=de|title=Lady GaGa, Born This Way|accessdate=2011-06-01|work=[[Media Control Charts]]|language=German|date=2011-05-31|archive-date=2012-05-10|archive-url=https://www.webcitation.org/67XtXAZNI?url=http://www.charts.de/album.asp?artist=Lady+GaGa|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[IFPI Greece|Greek Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ifpi.gr/chart01.htm|archivedate=2011-06-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/5zIw1ViV8?url=http://www.ifpi.gr/chart01.htm|title=Greek Album Chart – Week 22 – 2011|accessdate=2011-06-09|work=[[IFPI Greece]]|date=2011-05-31|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[MAHASZ|Hungarian Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mahasz.hu/?menu=slagerlistak&amp;menu2=archivum&amp;lista=top40&amp;ev=2011&amp;het=21&amp;submit_=Keres%E9s|title=MAHASZ – Magyar Hanglemezkiadók Szövetsége |publisher=mahasz.hu |accessdate=2011-06-02}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng ng Irlanda{{fact}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Federation of the Italian Music Industry|Italian Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Classifica albuma FIMI|url=http://www.fimi.it/classifiche_result_artisti.php?anno=2011&amp;mese=05&amp;id=373|language=Italian|publisher=ACNielsen|accessdate=2011-06-03|archive-date=2011-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613100216/http://www.fimi.it/classifiche_result_artisti.php?anno=2011&amp;mese=05&amp;id=373|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Oricon|Album Tsart ng Hapon]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=レディー・ガガ、日本デビュー2年で初首位|url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/88250/full/|language=Japanese|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2011-05-30}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Top 100 Mexico|Mexican Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;mexplatinum&quot;&gt;{{cite web|url=http://mexicancharts.com/showitem.asp?interpret=Lady+GaGa&amp;titel=Born+This+Way&amp;cat=a|title=Top 100 Mexico|date=2011-05-29|accessdate=2011-06-09|publisher=[[Asociación Mexicana de Productores de Fonogramas y Videogramas]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/5zJUKMWu8?url=http://greaves.tv/amprofon3/Top100.pdf|archivedate=2011-06-09|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Recording Industry Association of New Zealand|New Zealand Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[VG-lista|Norwegian Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Polish Music Charts|Polish Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=675&amp;lang=en |title=Oficjalna lista sprzedaży |publisher=[[OLiS]] |date=2011-06-07 |accessdate=2011-06-03}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|3
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Associação Fonográfica Portuguesa|Portuguese Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.artistas-espectaculos.com/topafp/pt/201122.htm|title=TOP OFICIAL AFP|publisher=A&amp;E|accessdate=2011-06-02|archive-date=2012-05-10|archive-url=https://www.webcitation.org/67XtxdpUE?url=http://www.artistas-espectaculos.com/topafp/pt/201122.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Russian Music Charts|Album Tsart ng Rusya]]&lt;ref name=&quot;ruschart&quot;&gt;{{cite web |url=http://lenta.ru/articles/2011/06/17/chart/ |title=Леди Гага возглавила российский чарт: Трижды платиновая|accessdate= 2011-06-21|language=Russian|publisher=lenta.ru}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Scottish Singles and Albums Chart|Scottish Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/23/2011-06-04/|title= Scottish Albums Chart Archive|publisher=The Official Charts Company|accessdate=2011-06-08}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[International Federation of the Phonographic Industry|Slovenian Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steffen Hung|url=http://www.rtvslo.si/val202/news/article/34|archiveurl=https://www.webcitation.org/5z8z90StG?url=http://www.rtvslo.si/val202/news/article/34|archivedate=2011-06-02|title=Slovay Album Chart-23. 05. 2011 do 29. 05. 2011|publisher=RTVSLO|accessdate=2011-06-02|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Productores de Música de España|Album Tsart ng Espanya]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.promusicae.org/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2011_21.pdf|title=PROMUSICAE – TOP 100 ALBUMES SEMANA 21: del 23.05.2011 al 29.05.2011|publisher=[[Productores de Música de España]]|language=Spanish|accessdate=2011-06-02|archive-date=2012-07-06|archive-url=https://www.webcitation.org/68xfTpAcm?url=http://www.promusicae.org/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2011_21.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Sverigetopplistan|Swedish Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Swiss Music Charts|Swiss Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;bornthiswayaustralian-charts.com&quot;/&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Taiwan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.g-music.com.tw/GMusicBillboard2.aspx|title=Western Weekly Top 20, Week 21, 2011|publisher=G-Music.com|language=Chinese|accessdate=2011-06-12|archive-date=2011-07-10|archive-url=https://www.webcitation.org/605DIfOQd?url=http://www.g-music.com.tw/GMusicBillboard2.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Reino Unido&lt;ref&gt;{{cite web|title=Archive Chart|url=http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/3/2011-06-04/|work=[[UK Albums Chart]]|publisher=[[The Official Charts Company]]|accessdate=2011-05-29}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Billboard 200|''Billboard'' 200]] ng Estados Unidos{{fact}}
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|-
!scope=&quot;row&quot;|Mga Dance/Electronic Album ng Estados Unidos&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/charts/dance-electronic-albums?chartDate=2011-06-11|title=Dance/Electronic Albums: Week Ending 11 Hunyo 2011|date=2011-06-02|accessdate=2011-06-02|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
|}
{{col-2}}

===Mga Sertipikasyon===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot;| Bansa
! scope=&quot;col&quot;| Mga Sertipikasyon
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Australian Recording Industry Association|Australia]]
|2× Platinum{{fact}}
|-
!scope=&quot;row&quot;| [[International Federation of the Phonographic Industry|Belgium]]
| Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ultratop.be/en/certifications.asp?year=2011 |title=Ultratop Belgian Charts |publisher=ultratop.be |accessdate=2011-08-08}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Associação Brasileira dos Produtores de Discos|Brasil]]
|2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://abpd.org.br/certificados_interna.asp?sArtista=Lady%20Gaga |title=Associaусo Brasileira de Produtores de Disco |publisher=ABPD |accessdate=2011-08-08}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Canadian Recording Industry Association|Kanada]]
| 3× Platinum&lt;ref name=&quot;criasales&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cria.ca/goldplat.php|title=CRIA – Gold &amp; Platinum certifications – Hunyo 2011|work=[[Canadian Recording Industry Association]]|accessdate=2011-07-01|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://www.webcitation.org/66LOhF0YV?url=http://www.musiccanada.com/GoldPlatinum.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;| [[International Federation of the Phonographic Industry|Denmark]]
| Ginto&lt;ref&gt;{{cite web|title=Certificeringer {{!}} ifpi.dk|url=http://ifpi.dk/?q=certificeringer&amp;page=5|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|accessdate=15 Hulyo 2011|language=Danish|archive-date=18 Abril 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120418143750/http://ifpi.dk/?q=certificeringer&amp;page=5|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;| [[International Federation of the Phonographic Industry|Europa]]
| Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ifpi.org/content/section_news/plat_month_20110713.html|title=IFPI Platinum Europe Awards – Q2 2011|publisher=International Federation of the Phonographic Industry|accessdate=2011-08-04|archive-date=2013-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016033406/http://www.ifpi.org/content/section_news/plat_month_20110713.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Musiikkituottajat – IFPI Finland|Finland]]
|Ginto&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ifpi.fi/tilastot/artistit/lady+gaga|title=Lady Gaga|publisher=[[Musiikkituottajat – IFPI Finland]]|language=Finnish|accessdate=2011-08-25|archive-date=2015-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920071643/http://www.ifpi.fi/tilastot/artistit/Lady+Gaga|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|Pransiya]]
|2× Platinum{{fact}}
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Bundesverband Musikindustrie|Alemanya]]
|Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Germany|artist=Lady Gaga|accessdate=2012-01-03}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Mahasz|Hungary]]
|Ginto&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mahasz.hu/?menu=arany_es_platinalemezek&amp;menu2=adatbazis&amp;ev=2011|title=Hungarian Top 40 – Certification|publisher=[[Mahasz]]|year=2011|accessdate=2011-07-08|language=Hungarian}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;| [[Irish Recorded Music Association|Irlanda]]
|2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irishcharts.ie/awards/multi_platinum11.htm|title=2011 Certification Awards: Multi-Platinum|publisher=[[Irish Recorded Music Association]]|accessdate=2012-04-25|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819094149/http://irishcharts.ie/awards/multi_platinum11.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-	
!scope=&quot;row&quot;|[[FIMI|Italy]]
|Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fimi.it/temp/cert_Gfk_week4411.pdf|title=ARTISTI – Dalla settimana 1 del 2009 alla settimana 44 del 2011|publisher=FIMI|accessdate=2011-11-11|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529050636/http://www.fimi.it/temp/cert_Gfk_week4411.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Recording Industry Association of Japan|Hapon]]
|3× Platinum&lt;ref name=&quot;riaj&quot;&gt;{{cite web | title=Works Receiving Certifications List (Gold, etc) (Hunyo 2011) | url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201111.html#list4 | work=[[RIAJ]] | language=Japanese | date=10 Hunyo 2011 | accessdate=8 Hulyo 2011 | archive-date=11 Septiyembre 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120911194415/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201111.html#list4 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Asociación Mexicana de Productores de Fonogramas y Videogramas|Mexico]]
|Platinum&lt;ref name=&quot;mexplatinum&quot;/&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Recording Industry Association of New Zealand|New Zealand]]
|Platinum{{fact}}
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[ZPAV|Poland]]
|Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zpav.pl/rankingi/wyroznienia/platynowe/index.php|title=TOP 100 ALBUMES|publisher=ZPAV|accessdate=2011-09-07|archive-date=2014-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140818055932/http://www.zpav.pl/rankingi/wyroznienia/platynowe/index.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Associação Fonográfica Portuguesa|Portugal]]
|4× Platinum&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.artistas-espectaculos.com/topafp/pt/201124.htm|title=Top Official AFP|language=Portuguese|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|accessdate=2012-05-03|archive-date=2011-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110703060818/http://www.artistas-espectaculos.com/topafp/pt/201124.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Rusya]]
|4× Platinum&lt;ref name=&quot;lenta&quot;&gt;{{cite web|url=http://lenta.ru/i/music/rmi2011.pdf|title=Russian Year End Chart|accessdate=2011-03-10|language=Russian|publisher=lenta.ru|format=pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/666alX1Ce?url=http://lenta.ru/i/music/rmi2011.pdf|archivedate=2012-03-12|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[PROMUSICAE|Espanya]]
|Ginto&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.promusicae.org/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2011_23.pdf|title=TOP 100 ALBUMES|publisher=PROMUSICAE|accessdate=2011-08-03|archive-date=2013-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20130730130823/http://www.promusicae.org/files/listassemanales/albumes/historial/TOP%20100%20ALBUMES%2011_23.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[IFPI|Suwisa]]
|Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|author=Steffen Hung |url=http://hitparade.ch/weekchart.asp?cat=a |title=Schweizer Hitparade – Alben Top 100 04.12.2011 |publisher=hitparade.ch |accessdate=2011-12-05}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[British Phonographic Industry|Reino Unido]]
|Platinum&lt;ref name=bpi&gt;{{cite web|url=http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx|title=BPI Certified Awards|publisher=[[British Phonographic Industry]]|accessdate=2011-08-20|archive-date=2011-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511120001/http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Recording Industry Association of America|Estados Unidos]]
|2× Platinum&lt;ref name=&quot;riaasearch&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|title=RIAA Certifications Search|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|accessdate=2011-11-28}}&lt;/ref&gt;
|}

===Year-end charts===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|-
!scope=&quot;col&quot;|Tsart(2011)
!scope=&quot;col&quot;|Posisyon
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Australia&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-end-of-year-charts-top-100-albums-2011.htm |title=ARIA Charts – End Of Year Charts – Top 100 Albums 2011 |publisher=[[Australian Recording Industry Association]] |accessdate=2012-01-04}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|6
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Austria&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.austriancharts.at/year.asp?id=2011&amp;cat=a |title=Jahreshitparade Alben 2011 |language=German |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI Austria]]. Hung Medien |accessdate=2012-01-03}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|15
|-
!scope=&quot;row&quot;|Belgian Albums Chart (Flanders)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2011&amp;cat=a |title=Jaaroverzichten 2011 |language=Dutch |publisher=[[Ultratop]]. Hung Medien |accessdate=2011-12-25}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|23
|-
!scope=&quot;row&quot;|Belgian Albums Chart (Wallonia)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ultratop.be/fr/annual.asp?year=2011&amp;cat=a |title=Rapports annuels 2011 |language=French |publisher=[[Ultratop]]. Hung Medien |accessdate=2011-12-25}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|13
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Associação Brasileira dos Produtores de Discos|Brazilian Albums Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://abpd.org.br/noticias_internas.asp?noticia=236|title=Mercado fonográfico brasileiro em 2011|language=Brazilian Portuguese|publisher=[[Associação Brasileira dos Produtores de Discos]]|accessdate=2011-03-21|archive-date=2012-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326032243/http://www.abpd.org.br/noticias_internas.asp?noticia=236|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|13
|-
!scope=&quot;row&quot;|Canadian Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/yearendcharts/2011/canadian-albums|title=2011 Year End Charts – Top Canadian Albums |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=2011-12-09}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|3
|-
!scope=&quot;row&quot;|Danish Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hitlisterne.dk/yearlist2011.asp?list=Album%20100 |title=Album Top-100 |language=Danish |publisher=Hitlisten.NU. [[IFPI Denmark]] |archiveurl=https://www.webcitation.org/64uMyOSLI?url=http://www.hitlisterne.dk/yearlist2011.asp?list=Album%20100 |archivedate=2012-01-23 |accessdate=2012-01-24 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|38
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng ng Olandes&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://dutchcharts.nl/jaaroverzichten.asp?year=2011&amp;cat=a |title=Jaaroverzichten 2011 |language=Dutch |publisher=[[MegaCharts]]. Hung Medien |accessdate=2011-12-25}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|40
|-
!scope=&quot;row&quot;|Finnish Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ifpi.fi/tilastot/myydyimmat/2011/kotimaiset/albumit|title=Myydyimmät kotimaiset albumit vuonna 2011|language=Finnish|publisher=[[Musiikkituottajat – IFPI Finland]]|accessdate=2012-02-13|archive-date=2012-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120502174822/http://www.ifpi.fi/tilastot/myydyimmat/2011/kotimaiset/albumit|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ifpi.fi/tilastot/myydyimmat/2011/ulkomaiset/albumit|title=Myydyimmät ulkomaiset albumit vuonna 2011|language=Finnish|publisher=Musiikkituottajat – IFPI Finland|accessdate=2012-02-13|archive-date=2012-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20121231064932/http://www.ifpi.fi/tilastot/myydyimmat/2011/ulkomaiset/albumit|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|23
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Pransiya&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.disqueenfrance.com/fr/pag-259376-Classements-Annuels.html?year=&amp;type=2|title=Classement Albums – année 2011|accessdate=2012-01-31|publisher=Syndicat National de l'Édition Phonographique|language=French|archive-date=2010-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20101224191326/http://www.disqueenfrance.com/fr/pag-259376-Classements-Annuels.html?year=&amp;type=2|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|style=&quot;text-align:center;&quot;|18
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Alemanya&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mtv.de/charts/Album_Jahrescharts_2011 |title=Album Jahrescharts 2011 |language=German |publisher=[[Media Control Charts|Media Control]]. [[MTV Central|MTV Germany]] |date=2011-12-31 |accessdate=2012-01-05 |archive-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212143805/http://www.mtv.de/charts/Album_Jahrescharts_2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|17
|-
!scope=&quot;row&quot;|Hungarian Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mahasz.hu/?menu=slagerlistak&amp;menu2=eves_osszesitett_listak&amp;id=album_db&amp;ev=2011|title=Best selling albums in 2011 of Hungary|publisher=Mahasz|accessdate=2012-02-22}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|30
|-
!scope=&quot;row&quot;|Irish Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irma.ie/best2011.htm|title=Best of 2011|publisher=Irish Recorded Music Association|accessdate=2012-01-16|archive-date=2012-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120724094220/http://irma.ie/best2011.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|17
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Italya&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fimi.it/dett_ddmercato.php?id=66|title=Classifiche annuali Fimi-GfK: Vasco Rossi con &quot;Vivere o Niente&quot; e' stato l'album piu' venduto nel 2011 – scarica l'allegato|publisher=Federation of the Italian Music Industry|accessdate=2012-01-16|archive-date=2012-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121002856/http://www.fimi.it/dett_ddmercato.php?id=66|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|21
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Hapon&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oricon.co.jp/rank/ja/y/2011/|title=2011 Year End Charts – Oricon CD Albums Top 100 |language=Japanese |publisher=[[Oricon]] |accessdate=2011-12-20}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|4
|-
!scope=&quot;row&quot;|Mexican Albums Chart&lt;ref name=&quot;Amprofon2011&quot;&gt;{{cite web |title=Top 100 Mexico – Los Más Vendidos 2011 |url=http://www.amprofon.com.mx/Archivos/PDF/top_anual/Top_100_Album_2011.pdf |accessdate=19 Enero 2012 |year=2011 |work=[[Top 100 Mexico]] |publisher=[[Asociación Mexicana de Productores de Fonogramas y Videogramas]] |archive-date=31 Enero 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131103352/http://www.amprofon.com.mx/Archivos/PDF/top_anual/Top_100_Album_2011.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|13
|-
!scope=&quot;row&quot;|New Zealand Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tvnz.co.nz/entertainment-news/adele-dominates-nz-end-year-charts-4652026 |title=Adele dominates NZ end of year charts |work=[[One News (New Zealand)|One News]] |publisher=[[Television New Zealand]] |date=2011-12-16 |accessdate=2011-12-21 |archive-date=2013-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921083104/http://tvnz.co.nz/entertainment-news/adele-dominates-nz-end-year-charts-4652026 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|3
|-
!scope=&quot;row&quot;|Polish Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://zpav.pl/rankingi/listy/top100/roczna.php?lang=2 |title=Top 100 – annual chart – 2011 |publisher=[[Polish Society of the Phonographic Industry]] |accessdate=2012-01-26 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927134131/http://zpav.pl/rankingi/listy/top100/roczna.php?lang=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|33
|-
!scope=&quot;row&quot;|[[Russian Music Charts|Russian Albums Chart]]&lt;ref name=&quot;lenta&quot; /&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|6
|-
!scope=&quot;row&quot;|Album Tsart ng Espanya&lt;ref name=&quot;spainyear&quot;&gt;{{cite web|url=http://promusicae.es/files/listasanuales/albumes/Top%2050%20ALBUMES%202011.pdf|title=Top 50 Albums 2011|publisher=Productores de Música de España|language=Spanish|accessdate=2012-01-27|archive-date=2012-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120412173429/http://promusicae.es/files/listasanuales/albumes/Top%2050%20ALBUMES%202011.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|23
|-
!scope=&quot;row&quot;|Swedish Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hitlistan.se/netdata/ghl002.mbr/lista?liid=83&amp;dfom=20110001&amp;navi=no |title=Årslista Album – År 2011 |language=Swedish |publisher=[[Sverigetopplistan]]. [[Swedish Recording Industry Association]] |accessdate=2012-01-25 |archive-date=2016-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202125635/http://www.hitlistan.se/netdata/ghl002.mbr/lista?liid=83&amp;dfom=20110001&amp;navi=no |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|14
|-
!scope=&quot;row&quot;|Swiss Albums Chart&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://swisscharts.com/year.asp?key=2011 |title=Swiss Year-end Charts 2011 |publisher=Hung Medien |accessdate=2012-01-02}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|10
|-
!scope=&quot;row&quot;|UK Albums Chart&lt;ref name=&quot;ukyearend&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theofficialcharts.com/chart-news/the-top-20-biggest-selling-albums-of-2011-revealed/|title=The Top 20 biggest selling albums of 2011 revealed!|publisher=The Official Charts Company|date=2012-01-02|accessdate=2012-01-25}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|7
|-
!scope=&quot;row&quot;|US ''Billboard'' 200&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/yearendcharts/2011/the-billboard-200 |title=2011 Year End Charts – Top Billboard 200 Albums |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=2011-12-09}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|3
|-
!scope=&quot;row&quot;|US Dance/Electronic Albums&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/yearendcharts/2011/dance-electronic-albums |title=2011 Year End Charts – Dance/Electronic Albums |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=2011-12-09}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|1
|}
{{col-end}}

== Mga sanggunian ==
{{reflist|colwidth=30em}}

{{Lady Gaga}}

[[Kategorya:Mga album ni Lady Gaga]]


{{stub}}</text>
      <sha1>grdsj01s0l1sosb3zsdk62okpnc5bj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brandon Flowers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168279</id>
    <revision>
      <id>2222319</id>
      <parentid>2215129</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12379" sha1="9ehzgp3ju4vooukgpsqei9r6ojarvl0" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist  &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --&gt;
| name                = Brandon Flowers
| image               = Brandon Flowers by Sarah Junker.jpg
| background = solo_singer
| birth_date                = {{birth date and age|1981|6|21}}
| origin              = [[Henderson, Nevada|Henderson]], Nevada, United States
| genre              = [[Indie rock]], [[Alternative rock]], [[Heartland rock]], [[New Wave music|New Wave]], [[Post-punk revival]]
| years_active        = 2002–kasalukuyan
| label               = [[Island Records|Island]], [[Vertigo Records|Vertigo]], [[Marrakesh Records|Marrakesh]]
}}
Si '''Brandon Richard Flowers''' (ipinanganak noong 21 Hunyo 1981) ay isang Amerikanong musikero, na kilala bilang bokalista ng bandang The Killers na nakabase sa Las Vegas. Naglabas rin siya ng sarili niyang album na pinamagatang Flamingo.

== Maagang buhay ==
Si Flowers, na pinakabata sa anim na magkakapatid, ay ipinanganak noong 21 Hunyo 1981 sa Henderson, Nevada kayna Terry at Jean Flowers(née Barlow). Ang mga nakatatanda niyang kapatid ay ang kaniyang kuya na si Shane at ang kaniyang mga ate na sina April, Shell, Amy at Stephanie.[1] Nanirahan ang kaniyang pamilya sa Henderson hanggang siya ay naging walong taong gulang. Lumipat sila sa Payson, Utah bago lumipat muli patungong Nephi, Utah noong siya ay nasa ikaanim na grado na. [2] Nanirahan si Flowers sa Nephi hanggang siya ay nakatungtong sa ikatlong taon sa mataas na paaralan ng Juab. Lumipat siya patungong Las Vegas kung saan nanirahan siya kasama ng kaniyang tiyahin. Nagtapos siya sa Chaparral High School noong 1999. [2][3][4]

== Karera ==
=== The Killers (2001–kasalukuyan) ===
Tumugon si Brandon Flowers sa isang patalastas na nilagay ni Dave Keuning sa diyaryo noong huling bahagi ng 2001 at dito nagsimula ang pagkakabuo ng bandang The Killers. Pagkatapos ng ilang hindi nagtagal na mga bahista at tambolista, sumali kayna Flowers at Keuning ang bahistang si Mark Stoermer at ang tambolistang si Ronnie Vannucci at naging opisyal ang mga miyembro ng banda noong Augusto 2002. [4]

Noong 4 Hulyo 2010, inimbitahan ni Pangulong Obama ang The Killers para pangunahan ang isang USO na konsiyerto sa White House na pinamagatang “Salute to the Military”. Tinugtog nila ang “God Bless America” pati ang iba nilang mga popular na kanta. [5]

Nagsulat ang Amerikanong-Kanadian na mangaawit na si Rufus Wainwright ng kantang tungkol kay Flowers na pinamagatang “Tulsa” para sa kaniyang ikalimang album na “Release the Stars”. Sinabi ni Wainwright sa maraming panayam na ito ay humugot ng inspirasyon mula sa kanilang unang pagkikita sa isang serbeserya sa Tulsa, Oklahoma. Ayon kay Wainwright, si Flowers ay nakaramdam ng “pambobola at naging napakamahiyain” ukol sa tributong ito. [6]

Si Flowers mismo ay nakapagtanghal na kasama ang mga sumusunod: Coldplay, U2, Bruce Springsteen, Pet Shop Boys, Lady Gaga, Fran Healy (of Travis), Andy Summers (of The Police), New Order, Bright Eyes, sa gitna ng iba. Inilista ni Sir Elton John si Flowers bilang isa sa kaniyang limang mga bayani habang pinamamatnugutan niya ang espesyal na edisyon ng The Independent’s World Aids Day. [7][8]

=== Flamingo (2010) ===
Inilabas ang Flamingo noong Setyembre 14 sa Estados Unidos at Kanada, at noong Setyembre 16 naman sa Britanya at Irlanda. [9] Lumabas ang unang kanta mula sa Flamingo, ang “Crossfire”, noong Hunyo 21(ang kaarawan ni Flowers). Inilabas ang bidyo para sa “Crossfire” noong Hulyo 8 at kasama sa bidyo si Charlize Theron. Sa pinakahuling tala noong Nobyembre 2011, mayroon nang higit sa 10 milyong panood ang bidyo sa YouTube. Ang album ay umabot sa listahan ng 10 nangungunang album ng 2010 sa UpVenue.com. [10]

Nagtsart ang Flamingo sa unang pwesto sa Britanya noong 12 Setyembre 2010. Ito ang ikaapat na konsekyutibong album ni Flowers, kasama ang mga album ng The Killers, na umabot sa unang pwesto sa tsart ng Britanya.

Ang palabas ni Brandon Flowers sa Shimmer Showroom sa Las Vegas ay pinangalanan ng SPIN bilang isa sa “15 na Pinakamahusay na Palabas ng Tag-init” noong 2010. [11] Inilista rin siya ng SPIN bilang isa sa “Dalawampu’t limang Pinakamahusay na Paglilibot Musikal ng Tag-lagas”/”Kailangang-Mapanood na Paglilibot Musikal ng Tag-lagas”. [12] Habang nasa paglilibot musikal, nagkaroon si Flowers ng mga espesyal na panauhin tulad nina Stuart Price, Andy Summers at Fran Healy.

== Buhay Personal ==
Pinakasalan ni Flowers si Tana Brooke Mundkowsky noong Augusto 2, 2005 sa isla ng O’ahu sa Hawaii. [13][14] Mayroon silang tatlong mga anak na lalaki, si Ammon (ipinangalan sa misyonaro ng Libro ng Mormon) na ipinanganak noong 14 Hulyo 2007; [15] si Gunner na ipinanganak noong 28 Hulyo 2009; at si Henry na ipinanganak noong 9 Marso 2011. [16]

Ang ina ni Flowers na si Jean Flowers ay namatay noong 11 Pebrero 2010 pagkatapos ng dalawang taong pakikipaglaban sa kanser sa utak. 64 ang kaniyang ina nang mamatay. [17]

Si Flowers ay miyembro ng The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. Tampok siya sa Mormon,org, ang website ng simbahan. [18]

== Mga Parangal ==
Napanalunan ni Flowers ang “Pinakamahusay Manamit” at “Pinakaseksing Lalaki” noong 2005 pati na rin ang “Pinakamaporma” noong 2011 mula sa NME. [19] Napanalunan niya rin ang “Pinakamapormang Lalaki” na parangal mula sa GQ noong 2008. Inilista rin siya ng Esquire noong 2011 bilang isa sa “50 na Pinakamapormang Musikero ng nakalipas na Limang Dekada”. [20] Kinapanayam rin siya ng Q Magazine sa ngalan ng The Killers bilang isa sa mga “Artista ng Siglo” (Nobyembre 2009 isyu), ang kaniya ring pangalawang larawang pabalat sa naturang magasin.

Siya rin ay naging nominado sa Q bilang “Pinakamahusay na Lalaking Artista” noong 2010. [21] Siya rin ay naging nominado para sa “Pinakamahusay na Bidyo” para sa (“Crossfire”) noong 2011 sa Shockwaves NME. [22]

== Diskograpiya ==
{{Main|The Killers discography}}

=== Mga Album sa Istudyo ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Taon
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:220px;&quot;|Titulo
! colspan=&quot;9&quot;|Pinakamataas na Posisyon sa Tsart
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:120px;&quot;|[[Music recording sales certification|Mga Sertipikasyon]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[List of music recording sales Mga Sertipikasyon|dami ng nabenta]])&lt;/small&gt;
|-
!width=&quot;30&quot;|&lt;small&gt;[[Billboard 200|US]]&lt;/small&gt;
!width=&quot;30&quot;|&lt;small&gt;[[ARIA Charts|AUS]]&lt;/small&gt;
!width=&quot;30&quot;|&lt;small&gt;[[Canadian Albums Chart|CAN]]&lt;/small&gt;
!width=&quot;30&quot;|&lt;small&gt;[[Media Control Charts|GER]]&lt;/small&gt;
!width=&quot;30&quot;|&lt;small&gt;[[Irish Albums Chart|IRL]]&lt;/small&gt;
!width=&quot;30&quot;|&lt;small&gt;[[Dutch Albums Chart|NED]]&lt;/small&gt;
!width=&quot;30&quot;|&lt;small&gt;[[Recording Industry Association of New Zealand|NZ]]&lt;/small&gt;
!width=&quot;33&quot;|&lt;small&gt;[[UK Albums Chart|UK]]&lt;/small&gt;
!width=&quot;33&quot;|&lt;small&gt;[[Greek Albums Chart|GR]]&lt;/small&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2010
|'''''[[Flamingo (Brandon Flowers album)|Flamingo]]'''''
*Nilabas: 3 Setyembre 2010
*Tatak: [[Mercury Records|Mercury]], [[Island Records|Island]], [[Vertigo Records|Vertigo]], [[Universal Records|Universal]]
*Ayos: [[Gramophone record|LP]], CD, [[Digital distribution|download]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;|8
| style=&quot;text-align:center;&quot;|5
| style=&quot;text-align:center;&quot;|9
| style=&quot;text-align:center;&quot;|8
| style=&quot;text-align:center;&quot;|3
| style=&quot;text-align:center;&quot;|4
| style=&quot;text-align:center;&quot;|6
| style=&quot;text-align:center;&quot;|1
| style=&quot;text-align:center;&quot;|3
|
*[[British Phonographic Industry|UK]]: Gold&lt;ref name=&quot;bpi.co.uk&quot;&gt;&quot;[http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/Search.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511120001/http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx|date=2011-05-11}}&lt;/ref&gt;
*[[Irish Albums Chart|IRL]]: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|title=2010 Certification Awards - Gold|url=http://www.irishcharts.ie/awards/gold10.htm|publisher=[[Irish Recorded Music Association|IRMA]]|accessdate=3 June 2010|archive-date=16 Oktubre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016234830/http://www.irishcharts.ie/awards/gold10.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== Singles ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot;| Taon
! rowspan=&quot;2&quot;| Kanta
! colspan=&quot;10&quot;| Pinakamataas na Posisyon
! rowspan=&quot;2&quot;| Album
|- style=&quot;font-size:smaller;line-height:1.3;&quot;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pandora.nla.gov.au/tep/23790 |title=Pandora Archive - Preserving and Accessing Networked DOcumentary Resources of Australia |publisher=Pandora.nla.gov.au |date= |accessdate=September 18, 2010 |archive-date=Oktubre 19, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019043704/http://pandora.nla.gov.au/tep/23790 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[Canadian Hot 100|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboardch&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.billboard.com/artist/brandon-flowers/chart-history/620049 |title=Brandon Flowers Album &amp; Song Chart History |work=Billboard  |date=August 7, 2010 |accessdate=September 18, 2010}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRL]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;eirech&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.irma.ie/aucharts.asp |title=&amp;gt;&amp;gt; IRMA &lt;&lt; Irish Charts - Singles, Albums &amp; Compilations &gt;&gt; |publisher=Irma.ie |date= |accessdate=September 18, 2010 |archive-date=7 Pebrero 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207123553/http://irma.ie/aucharts.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[Single Top 100|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Steffen Hung |url=http://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Brandon+Flowers&amp;titel=Crossfire&amp;cat=s |title=Brandon Flowers - Crossfire |publisher=dutchcharts.nl |date= |accessdate=September 18, 2010}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[Recording Industry Association of New Zealand|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Steffen Hung |url=http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Brandon+Flowers&amp;titel=Crossfire&amp;cat=s |title=Brandon Flowers - Crossfire |publisher=charts.org.nz |date= |accessdate=September 18, 2010 |archive-date=April 29, 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67HItg7C1?url=http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Brandon+Flowers |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[Swiss Music Charts|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Steffen Hung |url=http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Brandon+Flowers&amp;titel=Crossfire&amp;cat=s |title=Brandon Flowers - Crossfire |publisher=hitparade.ch |date= |accessdate=September 18, 2010}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br /&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[Alternative Songs|US&lt;br /&gt;ALT.]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboardch&quot;/&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[Rock Songs|US&lt;br /&gt;ROCK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboardch&quot;/&gt;
! style=&quot;width:30px;&quot;| [[Adult Top 40|US&lt;br /&gt;ADU.]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboardch&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2010
| style=&quot;text-align:left;&quot;| &quot;[[Crossfire (Brandon Flowers song)|Crossfire]]&quot;
| 46 || 70 || 4 || 22 || 22 || 35 || 8 || 6 || 11 || 23
|rowspan=&quot;3&quot;| ''Flamingo''
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot;| &quot;[[Only the Young (Brandon Flowers song)|Only the Young]]&quot;
| — || — || — || 68 || — || — || 143 || — || — || —
|-
| 2011
| style=&quot;text-align:left;&quot;| &quot;[[Jilted Lovers &amp; Broken Hearts]]&quot;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;font-size:8pt&quot;| &quot;—&quot; mga kantang hindi nagtsart
|}

== Paglilibot Musikal ==
*[[Flamingo Road Tour]] (2010)

== Sanggunian ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== Panlabas na mga link ==
{{Wikiquote|Brandon Flowers}}
{{Commons category|Brandon Flowers}}
*[http://www.brandonflowersmusic.com/ Brandon Flowers Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231120754/http://www.brandonflowersmusic.com/ |date=2015-12-31 }}, mula sa [[Island Records]]
*[http://www.facebook.com/BrandonFlowers/ Brandon Flowers Official facebook page]
*[http://www.thekillersfansite.com/brandonflowers.html Brandon Flowers (Fansite)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103080047/http://www.thekillersfansite.com/brandonflowers.html |date=2011-11-03 }}
*[http://www.brandonflowers.com.br/en/ Brandon Flowers.com.br (Fansite)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911040506/http://www.brandonflowers.com.br/en/ |date=2011-09-11 }}
*{{IMDB name|2063353|Brandon Flowers}}

{{Brandon Flowers}}
{{The Killers}}
{{BD|1981|LIVING|Flowers, Brandon}}

[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos]]</text>
      <sha1>9ehzgp3ju4vooukgpsqei9r6ojarvl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Awiting Gregoriano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201543</id>
    <revision>
      <id>2222287</id>
      <parentid>1466182</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T02:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5223" sha1="1p5w1qse65i5epbimx5mmfrt9751167" xml:space="preserve">Ang mga '''awiting Gregoriano''' (Ingles:  ''Gregorian chant'', ''monastic chant'', Kastila: ''canto gregoriano''), na tinatawag ding '''kantang Gregoryano''', '''awiting monastiko''', '''awiting pangkumbento''', '''awiting pangmonghe''', o '''awiting pangmongha''' ay isang mahalagang anyo o uri ng [[plainchant|payak na awit]] o awiting walang [[adorno]] o awiting liso, na pangunahing ginagamit sa [[Simbahang Katoliko Romano]]. Sa kantang liso, inaawit ng lahat ng mga tao ang iisang tugtugin nang lahatan at magkakasabay sa halos lahat ng pagkakataon. Pero kung minsan, nagkakaroon ng ikalawang bahagi na tinatawag na &quot;[[organum]]&quot;, na madalas na gumagamit ng gayon ding [[melodiya]], subalit nasa isang [[interbal (musika)|interbal]] o agwat (isinasalit). Ang ganitong agwat ay kadalasang nasa ikaapat o ikalima.

Ang awiting Gregoriano ay ang pangunahing tradisyon ng [[plainsong|awiting walang palamuti]], na isang uri ng banal na awit na [[monoponiko]] at hindi sinasaliwan ng musika, sa pangkanlurang Simbahang Kristiyano. Pangunahing umunlad ang kantang Gregoriano sa Kanlurang Europa at sa Gitnang Europa noong ika-9 at ika-10 mga daantaon, na pagdaka ay nagkaroon ng mga karagdagan at mga pagbabawas. Bagamang inilalaan ng karaniwang alamat na si [[Papa Gregorio I (Papa San Gregorio na Dakila)]] ang umimbento ng awiting Gregoriano, pinaniniwalaan ng mga paham (mga iskolar) na nagmula ito sa isang mas nahuhuling sintesis o pagbubuo na [[Carolingiano]] ng awiting Romano at [[Gallican chant|awiting Gallikano]].

Sa una, ang mga awiting Gregoriano ay nakaayos sa apat, pagdaka ay walo, at sa panghuli ay labindalawang mga [[modong pangmusika|modo]] (gawi). Ang tipikal na mga katampukang pangmelodiya ay kinabibilangan ng mga katangian nitong mga [[Ambitus (musika)|ambitus]], mga padrong mayroong interbal o agwat (pagsasalitan) na mayroong kaugnayan sa isang salitang [[Pinal (musika)|katapusang modo]], mga ''[[incipit]]'' at mga [[kadensiya (musika)|kadensiya]], ang paggamit ng mga [[tonong pabigkas]] (tonong pangresitasyon o pasalaysay) na mayroong partikular o tiyak na layo magmula sa pinal o pangwakas, na sa paligid nito ay umiinog ang iba pang mga nota ng melodiya, at isang [[talasalitaan]] (bokabularyo) ng mga paksa o ''motif'' na pangmusika na hinabing magkakasama sa pamamagitan ng isang prosesong tinatawag bilang [[centonization|kentonisasyon]] upang makalikha ng mga pamilya ng magkakaugnay na mga &quot;awit na pabigkas&quot;. Ang padron ng eskala (huwaran ng sukat) ay mayroong organisasyon (pagkakaayos) na laban sa isang padrong panlikuran na binubuo ng mga [[tetrakord]] na nakaugnay (''conjunct'') at tinatanggal (''disjunct''), na lumilikha ng isang mas malaking sistema ng [[pitch|tinis]] (tono) na tinatawag bilang [[gamut (musika)|gamut]]. Ang mga awit ay maaaring awitin sa pamamagitan ng paggamit ng mga padrong may anim na mga nota na tinatawag bilang mga [[heksakord]]. Ang mga melodiyang Gregoriano ay nakaugaliang isinusulat sa gumagamit ng mga [[neume]], isang maagang anyo ng [[notasyong pangmusika]] kung saan umunlad ang modernong [[staff (music)|tagdang mayroong apat na mga guhit at mayroong limang mga guhit]].&lt;ref&gt;Ang pag-unlad ng mga estilo ng notasyon ay tinatalakay sa [http://www.dolmetsch.com/musictheory2.htm Dolmetsch online], napuntahan noong 4&amp;nbsp;Hulyo&amp;nbsp;2006&lt;/ref&gt; Ang mga elaborasyon o detalyeng may maramihang mga tinig ng awiting Gregoriano, na tinatawag bilang organum, ay isang maagang hakbang sa pag-unlad ng [[poliponiya]]ng sa [[Kanluraning Mundo]].

Ang mga awit na Gregoriano ay tradisyunal na inaawit ng mga [[koro]] ng mga lalaking nasa wasto nang edad at ng mga batang lalaki sa mga [[simbahan (gusali)|simbahan]], o ng kababaihan at kalalakihan ng mga [[ordeng relihiyoso]] sa loob ng kanilang mga [[kapilya]]. Ito ang tugtugin ng [[Ritong Romano]], na isinasagawa sa [[Misa (liturhiya)|Misa]] at sa [[Mga oras na kanonikal|Tanggapan]] (Opisina) ng monasteryo o kumbento. Bagaman ang kantang Gregoriano ay humalili o humawi sa iba pang mga nakaugaliang katutubong mga payak na awiting pabigkas ng Kristiyanong Kanluran upang maging opisyal na musika ng liturhiyang Kristiyano, ang [[awiting Ambrosiano]] ay patuloy pa ring ginagamit sa Milan, at mayroong mga musikologo (musikolohista) na gumagalugad sa kapwa mga awiting ito na kasama ang [[awiting Mozarabiko]] ng Espanyang Kristiyano. Bagamang ang awiting Gregoriano ay hindi na ngayon sapilitan o obligatoryo, opisyal pa ring isinasaalang-alang ito ng Simbahang Katoliko Romano bilang musikang naaangkop para sa [[pagsamba]].&lt;ref name=Catholic&gt;[http://www.christusrex.org/www1/CDHN/v8.html Ang Konstitusyon hinggil sa Banal na Liturhiya, Ikalawang Konseho ng Batikano] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908060338/http://www.christusrex.org/www1/CDHN/v8.html |date=2017-09-08 }}; [[Papa Benedicto XVI]]: [http://www.cwnews.com/news/viewstory.cfm?recnum=44963 Catholic World News 28&amp;nbsp;Hunyo&amp;nbsp;2006], kapwa napuntahan noong 5&amp;nbsp;Hulyo&amp;nbsp;2006&lt;/ref&gt; Noong ika-20 daantaon, ang awiting Gregoriano ay nagkaroon ng &quot;[[muling pagkabuhay]]&quot; (&quot;[[muling pagsilang]]&quot;) na [[musikolohikal]] at may katanyagan.

== Mga sanggunian ==
{{reflist|2}}

[[Kategorya:Musikang Katoliko]]</text>
      <sha1>1p5w1qse65i5epbimx5mmfrt9751167</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kim Il-sung</title>
    <ns>0</ns>
    <id>232869</id>
    <revision>
      <id>2222309</id>
      <parentid>2221846</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146458" sha1="pfhqrt1t54kb99ngfaa8bcuyr80l3qq" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}</text>
      <sha1>pfhqrt1t54kb99ngfaa8bcuyr80l3qq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222310</id>
      <parentid>2222309</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146462" sha1="rxj78a6cq5yhxyhd99x3yhro0k6ibw1" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}</text>
      <sha1>rxj78a6cq5yhxyhd99x3yhro0k6ibw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222312</id>
      <parentid>2222310</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146457" sha1="6i6bzue5pb4r65c01emo0u3hqbhmqcw" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}</text>
      <sha1>6i6bzue5pb4r65c01emo0u3hqbhmqcw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222314</id>
      <parentid>2222312</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146492" sha1="jwa4g5gwvj0z98qis8dkiefd7kyq8im" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}</text>
      <sha1>jwa4g5gwvj0z98qis8dkiefd7kyq8im</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222318</id>
      <parentid>2222314</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <origin>2222318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146477" sha1="8t9ah6qz30hkt7lhxejumt3hzvhgk9b" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}</text>
      <sha1>8t9ah6qz30hkt7lhxejumt3hzvhgk9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222320</id>
      <parentid>2222318</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146497" sha1="0cxxt68tt3pwqvjb828bk5v6ctc5vu8" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}</text>
      <sha1>0cxxt68tt3pwqvjb828bk5v6ctc5vu8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222325</id>
      <parentid>2222320</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146511" sha1="8knvdw3cxnbxq0lp12z3tlvjinnn3fs" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}</text>
      <sha1>8knvdw3cxnbxq0lp12z3tlvjinnn3fs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222331</id>
      <parentid>2222325</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Talababa */</comment>
      <origin>2222331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146730" sha1="ih8cqxkglvoq93uy88umyegz93dkj0z" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
*{{Cite book |last=Demick |first=Barbara |title=Nothing to envy: ordinary lives in North Korea |last2=Barbara |first2=Demick |date=2009 |publisher=Spiegel &amp; Grau |isbn=978-0-385-52390-5 |location=New York|language=en}}</text>
      <sha1>ih8cqxkglvoq93uy88umyegz93dkj0z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222333</id>
      <parentid>2222331</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Talababa */</comment>
      <origin>2222333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146700" sha1="00ckwn8svh149t2rvs7axt0ctolmap4" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
*{{Cite book |last=Demick |first=Barbara |title=Nothing to envy: ordinary lives in North Korea |date=2009 |publisher=Spiegel &amp; Grau |isbn=978-0-385-52390-5 |location=New York|language=en}}</text>
      <sha1>00ckwn8svh149t2rvs7axt0ctolmap4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222337</id>
      <parentid>2222333</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146351" sha1="cn5atzl9rac1kendl40xglo23i8jfp1" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa Burol ng Mansu (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. &lt;/ref&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
*{{Cite book |last=Demick |first=Barbara |title=Nothing to envy: ordinary lives in North Korea |date=2009 |publisher=Spiegel &amp; Grau |isbn=978-0-385-52390-5 |location=New York|language=en}}</text>
      <sha1>cn5atzl9rac1kendl40xglo23i8jfp1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222401</id>
      <parentid>2222337</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146342" sha1="eh0fsmtyw2g46mj2v57ozg41yex7zxi" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa Burol ng Mansu (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 |language=en}}. &lt;/ref&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang Kimilsungia]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa panatisismo. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang Awit ni Heneral Kim Il-sung ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
*{{Cite book |last=Demick |first=Barbara |title=Nothing to envy: ordinary lives in North Korea |date=2009 |publisher=Spiegel &amp; Grau |isbn=978-0-385-52390-5 |location=New York|language=en}}</text>
      <sha1>eh0fsmtyw2g46mj2v57ozg41yex7zxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222402</id>
      <parentid>2222401</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146376" sha1="i8d9b5a1bhe4o0cyf6jjwvwve7bjm18" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa Burol ng Mansu (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 |language=en}}. &lt;/ref&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang Kimilsungia]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa panatisismo. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang Awit ni Heneral Kim Il-sung ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu, na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 Mayo 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 Abril 2013| access-date = 6 Abril 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 Mayo 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
*{{Cite book |last=Demick |first=Barbara |title=Nothing to envy: ordinary lives in North Korea |date=2009 |publisher=Spiegel &amp; Grau |isbn=978-0-385-52390-5 |location=New York|language=en}}</text>
      <sha1>i8d9b5a1bhe4o0cyf6jjwvwve7bjm18</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222403</id>
      <parentid>2222402</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146360" sha1="3f8475koal5nw1diefiukb5p5r84efk" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa Burol ng Mansu (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 |language=en}}. &lt;/ref&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang Kimilsungia]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa panatisismo. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang Awit ni Heneral Kim Il-sung ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu, na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 Mayo 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 Abril 2013| access-date = 6 Abril 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 Mayo 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang Kimilsungia ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa Mga Botanikal na Hardin ng Bogor sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at Kimjongilia ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng dinastiyang Kim.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
*{{Cite book |last=Demick |first=Barbara |title=Nothing to envy: ordinary lives in North Korea |date=2009 |publisher=Spiegel &amp; Grau |isbn=978-0-385-52390-5 |location=New York|language=en}}</text>
      <sha1>3f8475koal5nw1diefiukb5p5r84efk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222404</id>
      <parentid>2222403</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulto ng pagkatao */</comment>
      <origin>2222404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146398" sha1="to58v79xi8xiyapmxkbsgncjoc4mabu" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mossman&quot;&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sandler&quot;&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = Seoul National University Hospital
 |date        = 4 Hunyo 2010
 |access-date  = 19 Hulyo 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 Enero 2013
 |df          = dmy-all
|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 Hulyo 2010
 |access-date=11 Hunyo 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.&lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 Oktubre 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 Setyembre 2009 |website = CEU.hu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=Mayo 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 Mayo 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 Nobyembre 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng O Chin-u, isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa Ika-anim na Kongreso ng Partido ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 Pebrero 2017 |language=en}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 Marso 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 Marso 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 Nobyembre 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si Juan Reynaldo Sanchez, isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at tagapagbalita sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', Penguin Press (2014) p. 234. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa Yongbyon. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 Setyembre 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 Hulyo 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 Abril 2012|website=www.armscontrol.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at pang-estadong libing==
===Mga detalye ng pagkamatay at pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa Hyangsan dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa Koreanong Telebisyong Sentral sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si Chon Hyong-kyu noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Demick, Barbara: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Weird NK videos archive |title=North Korean TV Kim Il Sung death announcement July 8th, 1994 |date=2020-06-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong mauseleo sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;{{Citation |last=KimBarTek |title=scenes of lamentation after Kim Il Sung's death |date=2006-09-16 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c |language=en |access-date=2026-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 Hulyo 1997 | access-date = 9 Mayo 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa marmol na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 Hulyo 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot; (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 Hulyo 1994, Monday (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

====Mga pandaigdigang reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 Hulyo 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si Viktor Chernomyrdin.&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, bol. 34, blg. 9 (1994). (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

===Serbisyong punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si O Jin-u at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing.&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 Hulyo 1994|language=en}}&lt;/ref&gt;

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 Hulyo 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina:&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 Hulyo 1994 |archive-date=18 Agosto 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 |title=금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나}} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=Disyembre 23, 2011 |access-date=Enero 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=Marso 14, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=Enero 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=Hunyo 27, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea)]]
Ayon kay Hwang Jang-yop, ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=Enero 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=Enero 4, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=Abril 3, 2012 |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=Pebrero 1, 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;/&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang Pistang Arirang]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si Kang Chol-hwan, isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=Marso 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=Marso 19, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=Enero 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=Nobyembre 5, 2012 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa Burol ng Mansu (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na Kasama sa Siglo, sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 |language=en}}. &lt;/ref&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang Kimilsungia]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa panatisismo. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang Awit ni Heneral Kim Il-sung ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu, na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 Mayo 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 Abril 2013| access-date = 6 Abril 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 Mayo 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ang Kimilsungia ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa Mga Botanikal na Hardin ng Bogor sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at Kimjongilia ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng dinastiyang Kim.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=Abril 13, 2018 |access-date=Hulyo 23, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=Abril 6, 2011 |access-date=Hulyo 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=Mayo 26, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99|language=en}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
*{{Cite book |last=Demick |first=Barbara |title=Nothing to envy: ordinary lives in North Korea |date=2009 |publisher=Spiegel &amp; Grau |isbn=978-0-385-52390-5 |location=New York|language=en}}</text>
      <sha1>to58v79xi8xiyapmxkbsgncjoc4mabu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiki Loves Monuments</title>
    <ns>0</ns>
    <id>240535</id>
    <revision>
      <id>2222248</id>
      <parentid>2222139</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T15:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <origin>2222248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6583" sha1="d0pb61rirgpiabcivgm1zfjewntv9wz" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Mayo 2021}}

{{Infobox recurring event
| name         = Wiki Loves Monuments
| native_name  =
| logo         = [[Talaksan:LUSITANA WLM 2011 d.svg|150px]]
| logo_caption = Opisyal na logo ng Wiki Loves Monuments
| image        = Participating Countries WLM - 2010-2022.svg
| imagesize    =
| caption      = Lahat ng mga bansang naging kalahok sa isang patimpalak ng Wiki Loves Monuments kahit isang beses man lamang, noong 2010–2022
| date         = 
| begins       = Setyembre 1&lt;ref&gt;malimit na unang araw&lt;/ref&gt;
| ends         = Oktubre 31&lt;ref&gt;malimit na huling araw&lt;/ref&gt;
| prev         =
| frequency    =
| location     = Buong daigdig
| years_active = 15
| first        = 2010
| last         = 2025
| participants = [[Potograpo]]
| attendance   = 
| genre        = Potograpiya
| budget       =
| patron       =
| organised    = [[Wikipedians|Mga miyembro ng komunidad ng Wikipedia]]
| website      = [http://wikilovesmonuments.org http://wikilovesmonuments.org]
| footnotes    =
}}

Ang '''Wiki Loves Monuments''' ('''WLM''') ay ang taunang pandaigidgang kompetisyong [[potograpiya|pampotograpiya]] na ginaganap sa buwan ng Setyembre at inoorganisa ng mga kasapi ng pamayanang [[Wikipedia]] sa tulong nga mga lokal na kaanib ng Wikimedia sa buong mundo. Kumukuha ng litrato ng mga lokal na makasaysayang bantayog at pamanang pook ang mga kalahok sa kani-kanilang rehiyon at ina-upload ito sa [[Wikimedia Commons]]. Layunin ng patimpalak na itampok ang mga [[pamanang pook]] ng mga kalahok na bansa at hikayatin ang mga tao na kuhanan ng litrato ang mga ito, at bigyan ito ng ''free license'' upang ito'y magamit nino man at saan man, at hindi lamang sa Wikipedia.

Unang ginanap ang Wiki Loves Monuments noong 2010 sa [[Netherlands]] bilang isang simulaing proyekto. Nang sumunod na taon, kumalat ito sa iba pang bansa sa Europa at ayon sa [[Guinness World Records|Guinness Book of Records]], tinalo nito ang noo'y world record sa pinakamalaking paligsahang pampotograpiya.&lt;ref name=&quot;Guinness&quot;&gt;Guinness World Records, [http://www.guinnessworldrecords.com/records-6000/largest-photography-competition/ Largest photography competition], 2012.&lt;/ref&gt; Noong 2012, lumawig pa ang kompetisyon sa labas ng Europa at linahukan ng 35 bansa.&lt;ref name=&quot;Post&quot;&gt;{{cite web|first=Ruth |last=Eglash |url=http://www.jpost.com/NationalNews/Article.aspx?id=282847 |title=Hundreds of cultural sites to be visually documented during &quot;Wiki Loves Monuments event.&quot; |publisher= Jerusalem Post  |date=28 Agosto 2012 |accessdate= 15 Setyembre 2012}}&lt;/ref&gt; Noong Wiki Loves Monuments 2012, mahigit sa 350,000 litrato ng mga makasaysayang bantayog ang na-upload ng higit sa 15,000 kalahok. Noong 2013, ginanap ang Wiki Loves Monuments sa anim na kontinente, kabilang dito ang [[Antarctica]] at opisyal na linahukan ng higit sa 50 bansa sa buong mundo.

==Mga nagwagi==
Narito ang talaan ng mga nagwagi ng unang gantimpala sa pandaigdigang Wiki Loves Monuments.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:97%;&quot;
! Taon
! Litrato
! Potograpo
! Bansa
! Paglalarawan
|-
|2010
|[[Talaksan:Amsterdam - Vijzelstraat 27-35 (halsgevel).JPG|frameless]]
| {{srlink|User:Rudolphous|Rudolphous}}
|{{flagicon|Netherlands}} Netherlands
|Vijzelstraat 31 sa Amsterdam
|-
|2011
|[[Talaksan:Mănăstirea Chiajna - Giulești.jpg|frameless]]
| {{srlink|User:Stratoreaper|Mihai Petre}}
|{{flagicon|Romania}} Romania
|Litrato ng Monasteryo ng Chiajna sa tag-lamig. Matatagpuan ang monasteryo sa labas ng Bucharest.
|-
|2012
|[[Talaksan:Tomb of Safdarjung, New Delhi.jpg|frameless]]
| {{srlink|User:Pranav7|Pranav Singh}}
|{{flagicon|India}} India
| Libingan ni Safdarjung, New Delhi, India
|-
|2013
|[[Talaksan:RhB Ge 4-4 II Wiesener Viadukt.jpg|frameless]]
| {{srlink|commons:User:Kabelleger|David Gubler}}
|{{flagicon|Switzerland}} Switzerland
|Ang RhB Ge 4/4 II na may push–pull na tren na tumatawid sa Wiesen Viaduct sa pagitan ng Wiesen at Filisur, Switzerland.
|-
|2014
|[[Talaksan:Svjatogorsk, Lavra 3.jpg|frameless]]
|{{srlink|commons:User:Brizhnichenko|Konstantin Brizhnichenko}}
|{{flagicon|Ukraine}} Ukraine
|Monasteryo ng Banal na Bundok, Sviatohirsk, Ukraine.
|-
|2015
|[[Talaksan:Leuchtturm in Westerheversand.jpg|frameless]]
|{{srlink|commons:User:Phantom3Pix|Marco Leiter}}
|{{flagicon|Germany}} Alemanya
|Parola ng Westerheversand
|-
|2016
|[[Talaksan:Landgericht Berlin, Littenstraße, Eingangshalle (2), 160906, ako.jpg|frameless]]
|{{srlink|commons:User:Code|Ansgar Koreng}}
|{{flagicon|Germany}} Germany
|Ang bulwagan ng hukumang panrehiyon sa [[Berlin]]
|-
|2017
|[[Talaksan:Khandoba temple Pune.jpg|frameless]]
|{{srlink|commons:User:PKharote|Prashant Khatore}}
|{{flagicon|India}} India
|Templo ng Khandoba, [[Pune]]
|-
|2018
|[[Talaksan:Sheikhlotfolah.jpg|frameless]]
|{{srlink|commons:User:Ara9979|Alireza Akhaghi}}
|{{flagicon|Iran}} Iran
|[[Moske ni Sheikh Lotfollah]], [[Isfahan]]
|-
|2019
|[[Talaksan:Stawiszyn Nieczynny Kościół Tył kościoła.jpg|frameless]]
|Marian Naworski
|{{flagicon|Poland}} Poland
|Inabandonang simbahang ebangheliko, [[Stawiszyn]]
|-
|2020
|[[Talaksan:Holy SURP Hovhannes Church.jpg|frameless]]
|Farzin Izaddoust dar
|{{flagicon|Iran}} Iran
|Simbahan ni San Juan, [[Sohrol]]
|-
|2021
|[[Talaksan:Real Gabinete Português de Leitura 10.jpg|frameless]]
|Donatas Dabravolskas
|{{flagicon|Brazil}} Brazil
|[[Royal Portuguese Cabinet of Reading]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/wikimonuments/status/1516144744698626048|title=And the winner of #WikiLovesMonuments 2021 is Donatas Dabravolskas with this wonderful photo of Royal Portuguese Cabinet of Reading in #Brazil. Great shot for a spot often crowded by tourists.|website=Twitter.com|access-date=Mayo 10, 2022}}&lt;/ref&gt; [[Rio de Janeiro]]
|-
|2022
|[[Talaksan:วัดพระศรีรัตนศาสดาราม 8.jpg|frameless]]
|Kriengsak Jirasirirojanakorn 
|{{flagicon|THA}} Thailand
|Isang lalaki na nagbibisikleta sa labas ng pader ng Dakilang Palasyo ng [[Bangkok]]
|-
|2023
|[[Talaksan:Giza Pyramids during &quot;Forever is Now&quot; exhibition.jpg|frameless]]
|Mona Hassan Abo-Abda
|{{flagicon|Egypt}} Egypt
|Mga Piramide ng Giza noong eksibisyong &quot;Forever is Now&quot;, [[Giza]]
|-
|2024
|[[Talaksan:Redentor Over Clouds 1.jpg|frameless]]
|Donatas Dabravolskas
|{{flagicon|Brazil}} Brazil
|Estatwa ng Kristo ang Tagapagtubos sa gitna ng mga kaulapan
|-
|2025
|[[Talaksan:دماوند و دیر گلین.jpg|frameless]]
|Hossein pourakbarian
|{{flagicon|Iran}} Iran
|Dayir-e-Gachin caravanserai
|}

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga kaganapan ng Wikipedia]]
[[Kategorya:Potograpiya]]</text>
      <sha1>d0pb61rirgpiabcivgm1zfjewntv9wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nuvali Driving Range</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244172</id>
    <revision>
      <id>2222348</id>
      <parentid>2221664</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1956" sha1="ke7pz6nf8eaekvl780xlqrf0j12j7zk" xml:space="preserve">{{Infobox park
| name = Nuvali Driving Range
| alt_name = ''Nuvali South''
| photo = 
| photo_width = 270
| photo_alt =
| photo_caption = 
| location = {{flagicon|Philippines}} West Diversity Ave, [[Nuvali]], [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna|Calamba]], [[Laguna]]
| type = Golf club
| map_image = 
| map_caption =
| created = 2010–2021 (sarado)
| open = 2024 (bukas)
| operator = Ayala Land
| status = Republ1c Wakepark (defunct)&lt;br&gt;Nuvali Driving Range (operate)
}}

Ang '''Nuvali Driving Range''' ay isang palatandaan at turismo na matatapuan sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna|Calamba]], [[Laguna]], [[Pilipinas]] mahigit 6 (anim) na kilometro (km) ang layo sa bayan nang Calamba (Poblacion) ito ay nasasakupan nang Sityo Mangumit-1 (Vesta Plains), Ay isang palaruan ng golpo na noon ay Wakeboarding park.

===Republ1c Wakepark===
Ang dating tinuguriang ''Wakeboard City'' ng Pilipinas ay isa sa mga makasaysayang pasyalan sa Canlubang at tinagurian ring &quot;most innovative&quot; wakepark in the world ang Canlubang.&lt;ref&gt;https://news.abs-cbn.com/life/04/21/21/republic-wakepark-in-nuvali-to-close-permanently-as-pandemic-continues&lt;/ref&gt; 

== Pagaari ng Nuvali==
[[Talaksan:9782Barangays Santa Rosa Laguna Landmarks 11.jpg|thumb|Ang Nuvali sa Santa Rosa, Laguna.]]
May kamahalan ang pag wakeboard na aabot sa mahigit tatlong libo (cash) ang buong trip sa Republ1c Wakepark, Dinarayo ito nang mga turista galing pang ibang bansa at ang mga aktor dito sa Pilipinas.&lt;ref&gt;https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/76209/republic-wakepark-in-nuvali-closes-permanently/story&lt;/ref&gt;

Ito ay matatagpuan sa timog silangan nang ''The Mills Country Club'' at sa bahaging kanluran nang [[Carmelray Industrial Park 1]].

== Lokasyon ==
* West Diversity Ave, [[Nuvali]], Calamba, Laguna

==Tingnan rin==
* [[Canlubang Golf &amp; Country Club]]

==Sanggunian==
{{reflist}}
{{Calamba}}
[[Kategorya:Canlubang]]
[[Kategorya:Calamba, Laguna]]
[[Kategorya:Laguna]]</text>
      <sha1>ke7pz6nf8eaekvl780xlqrf0j12j7zk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nuvali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244206</id>
    <revision>
      <id>2222349</id>
      <parentid>2212480</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga Pasyalan sa Nuvali */</comment>
      <origin>2222349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="dp2ko69tmcel7g28ky7iejakxx9tms4" xml:space="preserve">{{Infobox park
| name = Nuvali
| alt_name = 
| photo = 9782Barangays Santa Rosa Laguna Landmarks 12.jpg
| photo_width = 270
| photo_alt =
| photo_caption = 
| type = Water park
| map_image = 
| map_caption =
| created = 2004
| operator = Ayala Land
| status = kompleto
}}

Ang '''Nuvali''' ay isang turismo na dinarayo nang mga tao na matatagpuan sa Brgy. Don Jose, [[Santa Rosa, Laguna|Santa Rosa]] sa [[Laguna]] ito ay pag mamay-ari ni Ayala sa Pilipinas ang Nuvali ay may haba na aabot sa dalawang bayan ng [[Cabuyao]] at Calamba sa [[Canlubang]], matatagpuan rito ang Nuvali Driving Range. Hinango ang pangalan ng '''Nuvali''' mula sa mga Ingles na salitang &quot;New Valley&quot;, na nangangahulugang &quot;Bagong Lambak&quot; sa Filipino.

== Mga Pasyalan sa Nuvali ==
=== [[Santa Rosa, Laguna]] ===
Ang ''North Wing Nuvali'' ay matatagpuan sa bo. Don Jose sa lungsod ng Sta. Rosa sa pagitan ng Bo. Balibago at Bo. Pittland sa Cabuyao.

; Nuvali North
* Ayala Malls
* Concentrix
* Seda
* Solenad
* Nuvali Lake
* Landers
* Pontevedra

=== [[Calamba, Laguna]] ===
Ang ''[[Nuvali Driving Range]]'' ay matatagpuan sa pagitan ng Avida Settings, Mangumit Village, The Mills Country Club, [[Carmelray Industrial Park 1]], [[Carmel, Canlubang|Carmel Housing]] at Bo. Sirang Lupa, ito ay okupado ng Ayala Land Corporation mula sa pamilyang Yulo sa barangay [[Canlubang]], lungsod ng Calamba simula taong 2010-2013. 

; Nuvali South
* Driving Range (''dating Republ1c Wakepark'')

[[Kategorya:Santa Rosa, Laguna]]
[[Kategorya:Laguna]]
{{usbong|Pilipinas}}</text>
      <sha1>dp2ko69tmcel7g28ky7iejakxx9tms4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dinagyang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244606</id>
    <revision>
      <id>2222393</id>
      <parentid>2195444</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T10:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24742" sha1="49fmv0ylthrked0jtano96vln2o55dn" xml:space="preserve">{{Infobox holiday|holiday_name=Pistang Dinagyang|type=local|image=2026 Dinagyang Festival Iloilo City 03.jpg|imagesize=250px|caption=&quot;Mandirigmang Ati sa Pistang Dinagyang&quot;|official_name=Pistang Dinagyang|nickname=Dinagyang|observedby=[[Lungsod ng Iloilo]]|litcolor=|longtype=Relihiyoso / Kultural|significance=|date=Ikapat na Linggo ng Enero|celebrations=|observances=|relatedto=|firsttime={{start date and age|df=yes|1968}}}}

Ang '''Pistang Dinagyang''' ay isang pistang [[Relihiyon|relihiyoso]] at [[kultura]]l sa [[lungsod ng Iloilo]] sa [[Pilipinas]] na ginaganap tuwing ika-4 na [[Linggo (panahon)|linggo]] ng Enero bilang parangal kay [[Banal na Bata ng Cebu|Santo Niño]], ang [[Kabataan ni Hesus|Banal na Bata]]. Isa ito sa mga pinakamalaking pista sa Pilipinas, na pinupuntahan ng daan-daang libo o kahit milyong bisita bawat taon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sornito |first=Ime |date=2019-01-30 |title=Dinagyang 2019 ‘attracted most number of foreign tourists’ |trans-title=2019 Dinagyang, 'nakaakit ng pinakamaraming mga dayuhang turista' |url=https://www.panaynews.net/dinagyang-2019-attracted-most-number-of-foreign-tourists/ |access-date=2024-01-03 |website=Panay News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jr |first=Nestor P. Burgos |date=2012-01-22 |title=1.2M tourists join Dinagyang Festival in Iloilo, say local execs |trans-title=1.2M turista, sumali sa Pistang Dinagyang sa Iloilo, sabi ng mga lokal na exec |url=https://newsinfo.inquirer.net/132517/1-2m-tourists-join-dinagyang-festival-in-iloilo-say-local-execs |access-date=2024-01-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;

Kilalang-kilala ang pistang ito dahil sa Paligsahan ng Mga Tribung Ati na nagtatampok na mga iba't ibang [[Tribu|tribung]] tagapagtanghal na nagbihis na parang mga mandirigmang [[Mga Ati (Panay)|Ati]], na nagpapakita ng tradisyonal na koreograpiya, padron, at maindayog na kansiyon sa tiyempo ng malalakas na [[tambol]] at improbisadong [[perkusyon]], na nagsasalaysay ng iba't ibang mga iterasyon ng kasaysayan ng [[Panay]]. Isa pang haylayt ang Pistang Kasadyahan, kung saan nagtitipun-tipon ang mga pistang kultural mula sa iba't ibang lugar sa [[Kanlurang Kabisayaan]] upang makipagkumpetensiya.

Bilang ang pinakaginawad na pista sa bansa at ilan taon nang ipinangalang pinakamahusay na kaganapang panturismo ng ''Association of Tourism Officers in the Philippines'' (ATOP), ang pista ay kadalasang tinatawag na &quot;Reyna ng Lahat ng Mga Pistang Pilipino.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dinagyang Festival in Iloilo City - TAYO.ph - Life Portal of the Philippines PH |trans-title=Pistang Dinagyang sa Lungsod ng Iloilo - TAYO.ph - Portada ng Buhay sa Pilipinas PH |url=https://tayo.ph/festivals/250-dinagyang-festival-in-iloilo-city |access-date=2022-04-21 |website=tayo.ph |language=en |archive-date=2023-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716043439/https://tayo.ph/festivals/250-dinagyang-festival-in-iloilo-city |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Etimolohiya ==
Nanggaling ang salitang ''Dinagyang'' sa salitang [[Wikang Hiligaynon|Hiligaynon]] na ''dágyang,'' na nangangahulugang “magpasaya.” Idinaraos sa pista ang [[Banal na Bata ng Cebu|Santo Niño]] ([[Kabataan ni Hesus|Banal na Bata]] o [[Kabataan ni Hesus|Batang Hesus]]) at ang kasunduan ng mga [[Datu]] at mga lokal matapos dumating ang mga [[Mga Malay|Malay]] at ang maalamat na palitan ng [[Panay]] mula sa mga katutubo na tinatawag na [[Mga Ati (Panay)|Ati]].

== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Tribu Pana-ad of Dinagyang Festival (edited).jpg|thumb|Isang kalahok ng Tribung Ati sa Dinagyang]]
Nagsimula ang Dinagyang, dating kilala bilang Ati-Atihan ng Iloilo, pagkatapos ipakilala ni Reb. Pr. Ambrosio Galindez, ang unang Pilipinong Rektor ng Komunidad ng Mga Augustino at Pari sa [[Parokya]] ng San Jose, ang debosyon sa Santo Niño noong Nobyembre 1967. Nangyari ito pagkatapos niyang naobserbahan ang [[Pistang Ati-Atihan]] sa lalawigan ng [[Aklan]]. Noong 1968, dinala sa Iloilo ni Pr. Sulpicio Enderez ang isang replika ng orihinal na imahen ng [[Santo Niño de Cebu]].

Malugod na tinanggap ng mga taga-Iloilo ang imahen, kasama ang mga kapanalig mula sa Cebu, noong dumating sa Paliparang Mandurriao

{{blockquote|text=&quot;''bilang regalo sa Parokya ng San Jose. Nagtrabaho ang mga tapat, na inakay ng mga miyembro ng Confradia del Santo Niño de Cebu, Balangay ng Iloilo, upang mabigyan ang imahen ng angkop na resepsiyon mula sa Paliparan ng Iloilo at habang ipinaparada sa mga lansangan ng Iloilo.''&quot; (Isinalin mula sa Ingles)&lt;ref name=&quot;Iloilo Dinagyang Festival Inc.&quot;&gt;{{cite book | title =History of Dinagyang Festival | trans-title =Kasaysayan ng Pistang Dinagyang | lang =en | url =http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ | year =2014 | access-date =2019-11-10 | archive-date =2016-12-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20161206002833/http://dinagyangsailoilo.com/about-dinagyang/the-history-of-dinagyang-festival/ | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;}}

Noong una, limitado lamang sa parokya ang pagdiriwang ng pista. Inihalintulad ng Confradia ang selebrasyon sa [[Ati-atihan]] ng [[Ibajay|Ibajay, Aklan]], kung saan [[nagsasayawan]] ang mga katutubo sa mga lansangan habang natatakpan ang kanilang mga katawan ng uling at abo upang gayahin ang mga [[Mga Ati (Panay)|Ating]] sumasayaw upang ipagdiwang ang pagbebenta ng Panay. Itong mga tribu ang naging batayan ng kasalukuyang pista.&lt;ref name=&quot;Iloilo Dinagyang Festival Inc.&quot;/&gt;
[[Talaksan:The Faith of Tribu Arevalo.jpg|thumb|Isang miyembro ng Tribung Arevalo na may hawak na iluminadong [[Santo Niño de Cebu|Santo Niño]]]]

Noong 1977, inutusan ng gobyerno ni [[Ferdinand Marcos|Marcos]] ang mga iba't ibang rehiyon ng Pilipinas na gumawa ng mga pista o pagdiriwang na makakapagpalakas ng turismo at pag-unlad. Handang-handa noon ang Lungsod ng Iloilo sa pagtatakda ng Ati-atihan ng Iloilo bilang ang kanilang proyekto. Samantala, hindi na maasikaso ng lokal na parokya ang lumalaking hamon ng pista.&lt;ref name=&quot;Iloilo Dinagyang Festival Inc.&quot;/&gt; Inimbento ng yumaong Ilonggong brodkaster at manunulat, Pacifico Sumagpao Sudario, ang katawagan noong 1977 upang maiba ito mula sa Ati-Atihan ng Kalibo.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2022-01-22 |title=DINAGYANG IN A NUTSHELL: Merry-making the Ilonggo way |trans-title=DINAGYANG SA MAIKLING SABI: Pagsasaya sa Ilonggong paraan |url=https://www.panaynews.net/dinagyang-in-a-nutshell-merry-making-the-ilonggo-way/ |access-date=2024-01-10 |website=Panay News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Noong mismong taong iyon, ang mga organisador ng Dinagyang at ''Regional Association of National Government Executives'' ay nag-imbita ng aktuwal na tribung Ati sa unang pagkakataon mula sa kabundukan ng [[Barotac Viejo]] na itanghal ang kanilang mga katutubong sayaw ang okasyong iyon.

Mula 1978, lumago ang Pistang Dinagyang tungo sa pagiging importanteng kaganapang relihiyoso at kultural. Sumari-sari ang pista upang maisama ang mga iba pang kultural na pagtatanghal, paligsahan sa isports, pistang-kainan, [[patimpalak ng kagandahan]], tanghalang-kotse, pistang-musika, at iba pang mga ganap. Sa kasalukuyan, ang ''Iloilo Festivals Foundation, Inc.'' (IFFI) ang namamahala at nag-oorganisa ng festival. Kinuha nila ang responsibilidad mula sa ''Iloilo Dinagyang Foundation, Inc.'' (IDFI) noong 2019 at pinapatakbo rin nila ang mga ibang pangunahing pista sa Iloilo, kagaya ng Paraw Regatta.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-09-18 |title=New Dinagyang organizer, city gov’t fix hitch - Iloilo Metropolitan Times |trans-title=Bagong organisador ng Dinagyang, gob ng lungsod, inayos ang sagabal - Iloilo Metropolitan Times |url=https://www.imtnews.ph/new-dinagyang-organizer-city-govt-fix-hitch/ |access-date=2024-01-08 |website=www.imtnews.ph |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Pagdiriwang ==
[[Talaksan:Iloilo River night view fireworks display Dinagyang 2023 (Iloilo City; 01-22-2023).jpg|thumb|Mga paputok sa [[Ilog Iloilo]] noong Dinagyang]]
Opisyal na nagsisimula ang pista ng Dinagyang sa ''Pamukaw'' (paggising), idinaraos taun-taon sa Disyembre, isang buwan bago ang pangunahing kaganapan sa Enero.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lena |first=Perla |date=2022-12-16 |title=‘Pamukaw’ marks official start of Dinagyang Festival |language=en |trans-title='Pamukaw', ang opisyal na pasimula ng Pistang Dinagyang |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1190951 |access-date=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;

Ang ''Opening Salvo'' o Pagpapasimula ng Dinagyang, na taunang nagaganap sa ikalawang Biyernes ng Enero, ay nagsisilbing proklamasyon ng opisyal na simula ng linggo ng haylayt o pangunahing kaganapan ng pista.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-01-06 |title=Dinagyang Festival ⋆ Expert World Travel |trans-title=Pistang Dinagyang |url=https://expertworldtravel.com/philippines/dinagyang-festival/ |access-date=2024-01-22 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Guardian |first=Daily |date=2024-01-10 |title=Iloilo City gears up for Dinagyang Festival's Opening Salvo on Jan. 12 |trans-title=Lungsod ng Iloilo, naghahanda para sa Opening Salvo ng Pistang Dinagyang sa Ene. 12 |url=https://dailyguardian.com.ph/iloilo-city-gears-up-for-dinagyang-festivals-opening-salvo-on-jan-12/ |access-date=2024-01-17 |website=Daily Guardian |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Preliminaryo rin ito sa tatlong pangunahing kaganapan, na idinaraos sa bawat ikaapat na linggo ng Enero: ang Paligsahan ng Mga Tribung Ati (sa Linggo), ang Pistang Kasadyahan (sa Sabado bago ang pangunahing kaganapan kinabukasan, ang Paligsahan ng Mga Tribung Ati) at ang ILOmination at Karosang Parada ng Ilaw (sa Sabado ng gabi pagkatapos ng Pistang Kasadyahan).[[Image:Dinagyang 2009 grilled meat on display.jpg|thumb|Karneng ibinebenta sa isa sa maraming pudistal na nakahanay sa mga kalye ng kabayanan]]Kabilang sa mga ibang ganap na pinagdadausan ng marami sa linggo ng haylayt sa pista ang ''Sadsad'' (pagkakasayahan), Mga Pista ng Pagkain at Musika, Mga Paradang-ilog at Paradang-motor, at ''Miss Iloilo''.

=== Pistang Kasadyahan ===
Ang Pistang Kasadyahan ay isa sa mga pinakainaabangan na kaganapan sa Dinagyang. Isa itong timpalak ng mga pistang kultural mula sa mga iba't ibang lugar sa [[Kanlurang Kabisayaan]].

Bilang karagdagang pang-akit sa Paligsahan ng Mga Tribung Ati, idinagdag ang Kasadyahan, isang paligsahang kutural, noong d. 1980 hanggang 2019 upang ipakita ang mga talento ng mga mag-aaral, pati na rin ang matingkad na pamanang kultura ng lalawigang [[Iloilo]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kasadyahan Festival {{!}} Dinagyang Festival 2013 |trans-title=Pistang Kasadyahan {{!}} 2013 Pistang Dinagyang |url=http://dinagyangsailoilo.com/festival-highlights/kasadyahan-festival/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130004338/http://dinagyangsailoilo.com/festival-highlights/kasadyahan-festival/ |archive-date=2012-11-30 |website=dinagyangsailoilo.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa mga unang taon nitong kaganapan, nagsilahok sa paligsahan ang mga paaralan mula sa iba't ibang bayan at lungsod sa lalawigan. Ngunit sa mga nakaraang taon, ang kultural na kompetisyon na nakakulong lang dati sa lalawigan ay naging rehiyonal na kaganapan. Tinatanggap na ang mga kalahok mula sa mga iba pang lalawigan ng rehiyon upang itanghal ang pinakamaganda ng pamanang kultural at makasaysayan ng [[Kanlurang Kabisayaan]].

Inanunsiyo ng ''Iloilo Festivals Foundation Inc.'' (IFFI) na hindi na magiging bahagi ng Dinagyang ang Kasadyahan simula 2020. Pinalitan ito ng ''sadsad'' (pagkakasayahan) na naging sentro ng Pistang Ati-Atihan ng Kalibo, Aklan. Samantala, sinabi na ipagdiwang ang Kasadyahan sa ibang buwan o isasama sa selebrasyon ng Araw ng Lungsod ng Iloilo. Pero, nakansela itong plano dahil sa pandemya.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=rex |date=2019-08-22 |title=EXPERIENTIAL TWIST: No more Kasadyahan in Dinagyang 2020 |trans-title=TWIST SA MARARANASAN: Wala nang Kasadyahan sa Dinagyang 2020 |url=https://dailyguardian.com.ph/experiential-twist-no-more-kasadyahan-in-dinagyang-2020/ |access-date=2022-05-06 |website=Daily Guardian |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ibinalik sa Dinagyang 2023 ang Panrehiyong Kumpetisyon sa Kultura na Kasadyahan noong Sabado, bago ang mga pangunahing tampok ng pagdiriwang ng ''mardi gras'' sa susunod na araw. Sa huling ikaapat ng 2023, inihayag ng pamahalaang panlalawigan ng Iloilo na sila ang mag-oorganisa ng Kasadyahan. Ipinangalanan itong ''Kasadyahan sa Kabanwahan'' na inilunsad noong Disyembre 13, 2023. Nagpakita ito ng mga samu't saring pistang bayan sa Iloilo na nakipagkompetensiya para sa titulo, at ito ang pumalit sa rehiyonal na kompetisyon noong nakaraang taon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lena |first=Perla |date=Disyembre 14, 2023 |title=‘Kasadyahan sa Kabanwahanan’ to showcase Iloilo’s rich culture |trans-title=‘Kasadyahan sa Kabanwahanan’, ipapakita ang mayaman ng kultura ng Iloilo |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1215379 |access-date=Enero 12, 2023 |website=Philippine News Agencye |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ILOmination at Parada ng Ilaw ===
[[File:Illuminated Tribu Molo of Dinagyang Festival.jpg|thumb|Mga miyembro ng Tribung Molo noong kompetisyong ILOmination]]
Ang ILOmination (o ILOminasyon kung isasatagalog pa) ay isang paligsahang tribu sa Dinagyang kung saan nakasuot ang mga mandirigma ng mga makukulay na kostiyum. Idinagdag lang noong 2023, pinagtatanghalan ito ng pitong nakikipagkompetensiyang tribu na kumakatawan sa pitong distrito ng Lungosd ng Iloilo, kabilang dito ang City Proper, Arevalo, Jaro, La Paz, Lapuz, Mandurriao, at Molo.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lena |first=Perla |date=2023-01-04 |title=Dinagyang ‘ILOmination’ to showcase Iloilo's major growth areas |language=en |trans-title='ILOminasyon' ng Dinagyang, pagtatanghalan ng mga pangunahing lumalagong lugar sa Iloilo |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1191964 |access-date=2024-01-08 |archive-date=}}&lt;/ref&gt; Isa itong malaparadang kompetisyon ng sayawang-kalye, at mapapanood ng mga madla ang pagtatanghal ng bawat tribu.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lena |first=Perla |date=2023-10-23 |title=2024 Dinagyang fest marks comeback of schools, innovations |language=en |trans-title=2024 pistang Dinagyang, nagmamarka ng pagbabalik ng mga paaralan, inobasyon |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1212342 |access-date=2024-01-08}}&lt;/ref&gt; Itinatampok din ang Karosang Parada ng Ilaw sa kaganapan, kung saan dumaraan sa parada ang mga karosang dambuhala at makukulay ng mga isponsor ng Dinagyang Festival. Sinimulan ito ng edisyong 2018 noong ika-50 anibersaryo ng Pistang Dinagyang.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ferrer |first=Cindy |date=2018-01-28 |title='Parade of lights' brightens golden Dinagyang Fest |language=en |trans-title='Parada ng ilaw', nagpaaliwalas sa gintong Pistang Dingyang |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1023199 |access-date=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;

=== Paligsahan ng Mga Tribung Ati ===
[[File:Ati Tribesmen during Dinagyang Festival.jpg|thumb|Mga Mandirigmang Ati, na nakasuot ng mga kapansin-pansing kostiyum noong paligsahan sa sayaw ng Mga Tribung Ati]]
Binubuo ang pangunahing tampok ng pista, ang Paligsahan ng Tribu ng Ati na idinaraos sa Iloilo Freedom Grandstand, ng ilang mga mananayaw na &quot;mandirigma&quot; (na may hawak na [[kalasag]] sa isang kamay at sibat sa kabilang kamay) sa isang tribuo na nagsasayawan sa nakoreograpiyang pormasyon at nagbibigkasan sa tunog ng mga malalakas na tambol at mga improbisadong perkusyon na inilikha mismo ng kani-kanilang mga tribo. Sa mga unang taon, nabuo ang mga iilang tribu na itinatag at inorganisa ng mga [[barangay]] o komunidad sa lungsod, pero sa paglipas ng mga taon at sa pagpapatindi ng kompetisyon, na nakapag-akit ng pandaigdigang katanyagan at pansin, nagsisimulang magbuo at mag-organisa ang mga paaralan ng mga tribu na nagpapakilala ng mga bagong sayaw, pormasyon, at koreograpiya, at nagpapaisponsor sa mga pribadong kompanya para sa mga gastusin ng pakikipaglahok sa paligsahan.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Updates {{!}} Dinagyang Festival 2013 |trans-title=Mga Update {{!}} Pistang Dinagyang 2013 |url=http://dinagyangsailoilo.com/category/updates/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101065835/http://dinagyangsailoilo.com/category/updates/ |archive-date=2013-01-01 |website=dinagyangsailoilo.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

Walang kalahok na Ati mismo, at hindi rin sila nakikinabang nang kahit ano mula sa kaganapan. May ilang kinakailangan: dapat ipinta ng mga magtatanghal ang kanilang balat ng itim at dapat katutubo sila; maaaring gumagamit ng iba't ibang materyales para sa mga kostiyum. Nagsasayawan ang lahat sa tunog ng tambol. Inoorganisa ang maraming tribu ng mga lokal na hayskul, at sa kalilipas lang na panahon, nanggaling ang ilang tribu mula sa malalayong lugar kagaya ng [[Batanes]] sa Luzon at [[Cotabato]] sa Mindanao. Binibigyan ang mga tribu ng subsidyo mula sa IFFI at pamahalaang lungsod ng Iloilo&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iloilo Dinagyang Foundation, Inc. Rules and Regulations |trans-title=Mga Panuntunan at Regulasyon ng Iloilo Dinagyang Foundation, Inc. |url=http://www.dinagyangsailoilo.com/event/rules.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151207030831/http://www.dinagyangsailoilo.com/event/rules.htm |archive-date=2015-12-07 |access-date=2016-01-15 |language=en}}&lt;/ref&gt; at kumukuha ng mga pribadong isponsor. Pinakamarami ang natatanggap ng mga pinakamahuhusay na tribu. Walang kinalaman ang kasalukuyang populasyon ng Ati sa Iloilo sa alinman sa mga tribu at wala rin silang kinalaman sa pista sa iba pang paraan. Ngunit kamakailan lamang, nakilahok ang mga orihinal na Ati mula sa liblib na lugar sa Panay, lalo na mula sa kabundukan ng [[Barotac Nuevo]] at [[Anilao, Iloilo|Anilao]],   sa di-mapagtimpalak na paraan upang makilala at mabigyang-importansiya bilang mga karakter na simbolikong ipinapakita sa pista.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Enero 2013 |title=For Ati tribe, Dinagyang 'is about us' |trans-title=Para sa tribung Ati, 'Tungkol sa amin' ang Dinagyang |url=http://newsinfo.inquirer.net/347643/for-ati-tribe-dinagyang-is-about-us |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Legasiya ng Dinagyang==
[[Talaksan:Iloilo Provincial Capitol night view, Dinagyang 2023 (Bonifacio Drive, Iloilo City; 01-22-2023).jpg|thumb|''&quot;Hala Bira&quot;'', ang sikat na parirala ng Dinagyang, na nakailaw sa Panlalawigang Kapitolyo ng Iloilo]]

Ang Dinagyang, bilang isa sa pinakasikat na pista sa Pilipinas, ay pinarangalan at kinikilala sa maraming iba't ibang aspeto, mula sa mga inobasyon at gawad nito hanggang sa sikat na parirala nito, ''Hala Bira, Iloilo! Viva Señor Santo Niño!''

Isang pariralang Hiligaynon ang ''Hala bira'' na may kahulugang &quot;ibigay mo ang lahat,&quot; na sikat sa mga [[Mga Ilonggo|Ilonggo]] upang ipakita ang masigasig na pakikilahok sa Dinagyang. Sa panahon ng pagdiriwang, palaging naririnig ang parirala dahil sa temang awit na, ''&quot;Hala Bira, Iloilo!&quot;'' na pinapatugtog sa bawat kalye sa lungsod. Kinatha ang kanta noong pasimula ng 2000s ni Rommel Salvador N. Chiu, isang iginawad na musikero at Dante M. Beriong, isang liriko. Isa ito sa mga una at pinakakilalang temang awit ng mga pista sa Pilipinas.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Singer-composer sa likod sang Dinagyang theme song nga ‘Hala Bira Iloilo,’ |url=https://www.gmanetwork.com/regionaltv/onewesternvisayas/105438/singercomposer-sa-likod-sang-dinagyang-theme-song-nga-hala-bira-iloilo/video/ |access-date=2024-01-23 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Inobasyon ===
[[Talaksan:Dinagyang 2009 souvenir.jpg|thumb|Isang abubot na ibinenta sa may kalye noong pistang Dinagyang]]
Marami ang inobasyon na idinala ng pistang Dinagyang sa paglipas ng panahon. Nakaimpluwensiya itong mga inobasyon sa paraan ng pagpapatakbo ng mga ibang pista sa bansa. Kabilang dito ang mga sumusunod: 

* '''Tsubibong Tanghal''' - sinimulan ng Dinagyang ang sabay-sabay na pagtatanghal ng mga kalahok na tribu sa mga iba't ibang entablado.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lagon |first=Herman |date=2023-07-18 |title=Dinagyang: Festival of festivals! |trans-title=Dinagyang: Pista ng mga pista! |url=https://dailyguardian.com.ph/dinagyang-festival-of-festivals/ |access-date=2024-01-08 |website=Daily Guardian |language=en-US |quote=Sa 55-anyos na kasiyahang Ilonggo na may sigawan ng Hala Bira, ipinakilala ang konsepto ng tsubibong produksiyon at sabay-sabay na pagtatanghal ng mga kalahok na tribu sa mga iba't ibang entablado. (Isinalin mula sa Ingles)}}&lt;/ref&gt;
* '''Bitbiting Angatan''' (o '''''Mobile Riser''''') - isang prominenteng tampok sa koreograpiya sa Dinagyang ngayon. Ipinakilala ito ng Tribu Bola-bola noong 1994. Pinalalim at pinaganda nitong mga angatan ang koreograpiya ng sayawan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lagon |first=Herman |date=2023-07-18 |title=Dinagyang: Festival of festivals! |url=https://dailyguardian.com.ph/dinagyang-festival-of-festivals/ |access-date=2024-01-08 |website=Daily Guardian |language=en-US |quote=Ang mga bitbiting angatan, pinasimunuan ng maalamat na Tribu Bola-Bola ng Pambansang Hayskul ng Iloilo noong 1994, ay nagpalalim at nagpaganda sa koreograpiya ng sayawan.}}&lt;/ref&gt;
* '''Tubong Dinagyang''' - Unang ginamit ng Tribu Ilonganon noong 2005, ang mga tubong Dinagyang ay gawa sa tubong PVC at at pinartilyo ng mga sagwang goma. Iba-iba ang mga tunog ng bawat tubo ayon sa haba at diyametro.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lobrin |first=Raphael |date=2018-05-20 |title=Dinagyang |url=https://mb.com.ph/2018/05/19/dinagyang/ |access-date=2024-01-08 |website=Manila Bulletin |language=en |quote=Pinasikat ang mga tubong Dinagyang ni Tribu Ilonganon noong 2005. Gawa sa PVC, tinamaan ang mga ito ng sagwang goma.}}&lt;/ref&gt;
* '''Dagoy''' - ang opisyal na [[maskot]] ng Dinagyang at unang maskot sa mga kapistahan sa Pilipinas. Inilikha siya sa mga guhit ng Dinagyang noong 2002. Kalaunan, ginawang opisyal na logo ng pista ang karikatura. Ipinakilala siya sa [[Bonifacio Global City|The Fort]], [[Taguig]] noong ika-14 ng Disyembre, 2004 at sa Lungsod ng Iloilo noong ika-18 ng Disyembre, 2004. Inilarawan bilang batang mandirigmang Ati, sumisimbolo si Dagoy sa katuwaan at pagkakaibigan ng mga Ilonggo at libu-libo hanggang milyun-milyong turistang dumaragsa upang saksihan ang pista. 6 na talampakan at 9 na pulgada ang taas ni Dagoy. Matingkad na kayumanggi ang kanyang balat at may suot siya sa ulo na may imahen ni Sto. Niño. Nakasuot siya ng kulay kamelyo na bahag na siyang karaniwang kasuotan ng Ati. Hawak ni Dagoy ang isang tambol na yaring-payberglas na may nakalimbag na tatak ng Pamahalaang Lungsod ng Iloilo sa gitna. Pinalamutian ang kanyang kamay at paa ng makukulay na pulseras, katulad ng suot ng mga mandirigmang Dinagyang. Sikat ang kaakit-akit na ngiti ni Dagoy sa mga bata dahil iminamarket bilang ''Dagoy Dolls'' ang mga munting bersiyon ng maskot.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dagoy |url=https://www.thenewstoday.info/festivals/dinagyang/dagoy.htm |access-date=2024-01-03 |website=www.thenewstoday.info}}&lt;/ref&gt; 

=== Pagkilala at parangal ===
Ang Dinagyang ay ang pinakaginawad na pista sa Pilipinas. Nakilala ito bilang pinakamagandang kaganapan sa turismo ng ''Association of Tourism Officers in the Philippines'' (ATOP) sa tatlong magkakasunod na taon: 2006, 2007, at 2008. Noong 2020, nakatanggap ito ng isa pang Gawad sa Pinakamagandang Kaganapan sa Turismo{{efn|''Best Tourism Event Award''}} mula sa ATOP (sa kategoryang Kontemporaneo/Di-Tradisyonal na Pagpapahayag).&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lena |first=Perla |date=2022-10-28 |title=Pearl Award to spark more interest in Iloilo Dinagyang Festival |language=en |trans-title=Gawad Perlas, magpapasigla ng interes sa Pistang Dinagyang ng Iloilo |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1187347 |access-date=2023-01-06}}&lt;/ref&gt; Nagwagi rin ang Dinagyang Digital na edisyon noong 2021 sa Gawad Perlas{{efn|''Pearl Awards''}} ng ATOP bilang Dakilang Nanalo{{efn|''Grand Winner''}} at Pinakamahusay na Gawaing Turismo noong Pandemya,{{efn|''Best Tourism Practice during the Pandemic''}} na siyang tanging gawad na ibinigay ng ATOP sa taong iyon. Noong 2022, ipinahayag ito bilang nagwagi sa Gawad sa Pinakamahusay na Pistang Kultural{{efn|''Best Cultural Festival Award''}} sa kategoryang Lungsod.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dinagyang Festival named Best Cultural Festival anew |trans-title=Pistang Dinagyang, ipinangalang Pinakamahusay na Pistang Kultural muli |url=https://mb.com.ph/2023/10/6/dinagyang-festival-named-best-cultural-festival-anew |access-date=2024-01-08 |website=Manila Bulletin |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Tingnan din==
* [[Ati-Atihan]]
* [[Sinulog]]

==Talababa==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

[[Kaurian:Mga pista]]
[[Kategorya:Iloilo]]
[[Kategorya:Pagdiriwang]]</text>
      <sha1>49fmv0ylthrked0jtano96vln2o55dn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colgate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251360</id>
    <revision>
      <id>2222373</id>
      <parentid>2205247</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="263j6vxjkvtueq5lsgf44mcnbiw3db8" xml:space="preserve">{{about|tatak na Colgate|pangkalahatang kahulugan ng toothpaste|Kremang pansipilyo}}
[[File:Colgate (logo).png|thumb|''Logo'' ng Colgate.]]
[[File:Colgate Dental Cream ca 1950s.jpg|thumb|Colgate ''Dental Cream'' (''Toothpaste'') na may Gardol noong dekada 1950]]
Ang '''Colgate''' ay isang pamilya ng mga tatak na pangunahing ginagamit sa mga produktong may kaugnayan sa kalinisan ng [[bibig]] tulad ng [[Kremang pansipilyo|''toothpaste'']], sipilyo, ''mouthwash'', at ''dental floss'' na ginawa ng Amerikanong konglomerateng [[Colgate-Palmolive]]. Unang binenta ang mga produktong Colgate noong 1873, labing-anim na taon pagkatapos ng pagkamatay ni William Colgate, ang tagapagtatag nito. Orihinal na nagtitinda ang kompanya ng sabon.

Sang-ayon sa ulat ng 2015&amp;nbsp;ng Kantar Worldpanel, isang kompanyang nanaliksik ng merkado, ang Colgate lamang ang [[tatak]] sa buong mundo na binibili ng higit sa kalahati ng kabahayan sa buong sanlibutan.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kantarworldpanel.com/global/News/Colgate-bought-by-over-half-of-the-worlds-households|title=Colgate bought by over half of the world's households - Global site - Kantar Worldpanel|website=www.kantarworldpanel.com|access-date=Enero 12, 2016|language=Ingles|archive-date=Oktubre 20, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181020065454/https://www.kantarworldpanel.com/global/News/Colgate-bought-by-over-half-of-the-worlds-households|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Mayroon ang Colgate ng pandaigdigang pagpasok sa merkado ng 67.7% at pandaigdigang bahagi sa merkado ng 45%.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.colgate.com/us/en/annual-reports/2015/common/pdf/Colgate-Palmolive_2015-Annual-Report.pdf|title=Colgate-Palmolive Company 2015 Annual Report|last=|first=|date=|website=|publisher=The Colgate-Palmolive Company|access-date=Enero 12, 2016|language=Ingles|archive-date=Abril 18, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160418110848/http://www.colgate.com/us/en/annual-reports/2015/common/pdf/Colgate-Palmolive_2015-Annual-Report.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sa kabila nito, napanatili nito ang pinakamataas na tulin ng paglago ng lahat na mga tatak sa nasiyasat, na may 40 milyong kabahayan ang bumibili ng produktong Colgate noong 2014.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.brandfootprint-ranking.com/#/brands-in-action/global-brands/colgate|title=Brand Footprint|website=www.brandfootprint-ranking.com|access-date=Enero 12, 2017|language=Ingles|archive-date=Nobiyembre 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122104938/http://www.brandfootprint-ranking.com/#/brands-in-action/global-brands/colgate|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang pandaigdigang pagpasok sa merkado nito ay halos 50%; mas mataas sa ikalawang puwestong tatak sa pag-aaral, ang [[Coca-Cola]] na may 43.3% na pagpasok.

Sa [[Pilipinas]], ang paggamit ng katawagang colgate ay kasingkahulugan ng ''toothpaste''.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Most Pinoys go for trusted brands, not cheap alternatives|url=https://news.abs-cbn.com/business/07/12/12/most-pinoys-go-trusted-brands-not-cheap-alternatives|website=ABS-CBN News|access-date=2019-07-10|first=|last=|date=2012-07-12|archive-url=|archive-date=|language=Ingles}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga tatak ng Colgate-Palmolive]]</text>
      <sha1>263j6vxjkvtueq5lsgf44mcnbiw3db8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiktionary na Pranses</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253682</id>
    <redirect title="Wiksiyonaryo" />
    <revision>
      <id>2222271</id>
      <parentid>1836266</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>20162</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Wiksiyonaryo]]</comment>
      <origin>2222271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wiksiyonaryo]]</text>
      <sha1>0raqt2vyfiawoztu173c8x7trpxavee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>California Institute of Technology</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274127</id>
    <revision>
      <id>2222332</id>
      <parentid>1976575</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4291" sha1="cc763bxfc90lyuq746rz3pi509p67kg" xml:space="preserve">[[Talaksan:Robert_A._Millikan_Memorial_Library_at_Caltech.jpg|thumb|Ang Millikan Library, ang pinakamataas na gusali sa kampus]]
Ang '''California Institute of Technology '''(dinadaglat na '''Caltech''')&lt;ref name=&quot;caltech&quot;&gt;The university itself only spells its short form as &quot;Caltech&quot;; other spellings such as [http://styleguide.caltech.edu/wordmark &quot;Cal Tech&quot; and &quot;CalTech&quot; are incorrect] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120412052404/http://styleguide.caltech.edu/wordmark |date=2012-04-12 }}. The Institute is also occasionally referred to as &quot;CIT&quot;, most notably in its [//en.wikipedia.org/wiki/Alma_mater alma mater], but this is uncommon.&lt;/ref&gt; ay isang pribadong [[unibersidad]] para sa [[pananaliksik]] na matatagpuan sa lungsod ng [[Pasadena, California]], [[Estados Unidos]].

Kahit na itinatag bilang isang bokasyonal na paaralan ni Amos G.  Throop noong 1891, ang kolehiyo ay nakaakit ng mga maimpluwensyang siyentipiko tulad nina [[George Ellery Hale]], Arthur Amos Noyes at [[Robert Andrews Millikan]] sa unang bahagi ng ika-20 siglo. Ang mga bokasyonal na paaralan ay hininto noong 1910 at ginamit ang kasalukuyan nitong pangalan noong 1921. Noong 1934, naging miyembro ang Caltech ng Association of American Universities at ang antesedente ng Jet Propulsion Laboratory ng [[NASA]], na patuloy na pinamamahalaan at pinapatakbo ng Caltech, ay itinatag sa pagitan ng 1936 at 1943 sa ilalim ni Theodore von Kármán.&lt;ref name=&quot;aau&quot;&gt;{{Cite web|title=Member Institutions|url=http://www.aau.edu/about/article.aspx?id=5476|access-date=Mayo 29, 2010|publisher=American Association of Universities|archive-date=Marso 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324140646/http://www.aau.edu/about/article.aspx?id=5476|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Early History|url=http://www.jpl.nasa.gov/jplhistory/early/|access-date=Mayo 29, 2010|publisher=NASA Jet Propulsion Laboratory|archive-date=Oktubre 26, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111026135745/http://www.jpl.nasa.gov/jplhistory/early/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Ang unibersidad ay bahagi ng maliit na grupo ng instituto ng teknolohiya sa Estados Unidos na nakatuon sa pagtuturo ng mga teknikal na sining at aplikadong agham.

Ang Caltech ay madalas na binabanggit bilang isa sa mga pinakamahusay na unibersidad sa mundo.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=AWRU Rankings|url=http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings-2015/USA.html|access-date=2017-10-20|archive-date=2016-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160221215939/http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings-2015/USA.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=World University Rankings 2015-2016: results announced|url=https://www.timeshighereducation.com/news/world-university-rankings-2015-2016-results-announced|publisher=Times Higher Education Rankings}}&lt;/ref&gt; Kinabibilangan ang mga fakultad at alumno ng Caltech ng 37 Nobel Laureates ([[Linus Pauling]] ang tanging tao sa kasaysayan na manalo ng dalawang solong mga premyo), 1 Fields Medalist, 6 Turing Award winners, 4 Punong Siyentipiko ng US Air Force at 71&amp;nbsp;&amp;#x6E;&amp;#x61;&amp;nbsp;nanalo ng National Medal of Science and Technology ng Estados Unidos. Merong 112 guro na inihalal sa mga Pambansang Akademya ng Estados Unidos. Bilang karagdagan, maraming mga miyembro ng kaguruan ay nauugnay sa Howard Hughes Medical Institute pati na rin sa [[NASA]]. Ayon sa isang pag-aaral noong 2015 ng Pomona College, ang Caltech ay nararanggo bilang una sa Estados Unidos para sa porsyento ng mga nagtapos na nakakakuha ng PhD.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2015-07-01|title=Baccalaureate Origins of Earned Doctoral Degrees (2003-2012)|url=https://www.pomona.edu/sites/default/files/bacorigins_2003-2012.pdf|access-date=2016-05-12|archive-date=2017-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525161134/https://www.pomona.edu/sites/default/files/bacorigins_2003-2012.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{Wide image|Caltech Entrance.jpg|640px|Caltech entrance at 1200 E California Blvd, as on the left is East Norman Bridge Laboratory of Physics and on the right is the Alfred Sloan Laboratory of Mathematics and Physics}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist|30em}}

{{coord|format=dms|display=title}}

[[Kategorya:Mga pamantasan sa Estados Unidos]]</text>
      <sha1>cc763bxfc90lyuq746rz3pi509p67kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talaan ng mga paputok sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282991</id>
    <revision>
      <id>2222345</id>
      <parentid>2204489</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6812" sha1="nu4hmnlvpc5pa1w8sd8v9539n1q4mxa" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name             = Bocaue Bulacan Fireworks&lt;ref&gt;https://www.vigattintourism.com/tourism/articles/Bocaue-Fireworks-Capital-of-the-Philippines&lt;/ref&gt;
| type             = Tindahan ng paputok (Fireworks Market)
| image            = 01086jfBocaue Bulacan Flyover Lolomboy Biñang 20nd MacArthur Highwayfvf.jpg
| traded_as        = 
| foundation       = {{Start date and age|1966}}
| founder          = Bocaue Bulacan Fireworks Government
| defunct          = 
| location         = [[Bocaue, Bulacan|Bo. Turo, Bocaue, Bulacan]]
| locations        = [[Gitnang Luzon]]
| area_served      = [[Hilagang Luzon]], [[Kalakhang Maynila]], [[Timog Luzon]]
| key_people       = 
| industry         = [[Manufacturing]]
| products         = [[Paputok]], Pampailaw
| owner            = 
| parent           = 
| subsid           = 
}}

Ang '''talaan ng mga paputok sa Pilipinas''' ay ang talaan ng mga paputok sa Pilipinas, na karaniwang ibinebenta ituwing sasapit ang bagong taon, anibersaryo, kaarawan, kasal at iba pa.&lt;ref&gt;https://news.abs-cbn.com/news/12/13/17/alamin-mga-ipinagbabawal-na-paputok-sa-bagong-taon&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://news.abs-cbn.com/list/tag/paputok&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://news.abs-cbn.com/list/tag/pyrotechnics |access-date=2019-12-06 |archive-date=2019-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206115026/https://news.abs-cbn.com/list/tag/pyrotechnics |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Nagsimula ang pagawaan ng paputok mula kay Valentin Santa Ana na tubong [[Santa Maria, Bulacan]] noong pang 1897.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bulacan.gov.ph/business/pyrotechnics.php |title=Archive copy |access-date=2022-01-03 |archive-date=2022-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103075028/https://www.bulacan.gov.ph/business/pyrotechnics.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Legal at ipinagbabawal ==
[[Talaksan:2218Fireworks displayed for sale in the Philippines 47.jpg|thumb|Ang isang tindahan ng mga paputok sa Bocaue.]]

Ang iba rito ay legal ng ibinebenta at ang iba rin ay ilegal at palihim na ibinebenta sa mga kasulukang lungsod, ang [[Bocaue, Bulacan]] ang tinaguriang '''Fireworks Capital ng Pilipinas''',&lt;ref&gt;https://news.abs-cbn.com/list/tag/fireworks&lt;/ref&gt; simula noong taong 1996-97 nalimitahan ang mga paputok ng dating pangulong [[Fidel Ramos]], ngunit sa pag-usad ng panahon hanggang sa kasalukuyan, marami pa rin ang nadadamay ng mga ipinagbabawal na paputok,&lt;ref&gt;https://news.abs-cbn.com/news/01/01/19/bilang-ng-sugatan-sa-paputok-lagpas-kalahati-ang-natapyas-ngayong-2019&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://news.abs-cbn.com/news/12/25/18/bilang-ng-mga-sugatan-sa-paputok-umabot-sa-13-sa-pasko&lt;/ref&gt; Ang mga mala-size na isang litrong bote, hugis trayangulo at maliliit na hugis trayangulo, maliit na pirasong kasing halintukad nang palitong pospro at iba pa.&lt;ref&gt;https://news.abs-cbn.com/news/12/03/18/paputok-di-bawal-ibenta-hepe-ng-fire-bureau&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://news.abs-cbn.com/list/tag/firecrackers?page=5&lt;/ref&gt;

===Talaan ng mga paputok sa 2026===
[[Talaksan:2077Fireworks displayed for sale in the Philippines 16.jpg|thumb|Ang iba't ibang uri ng mga paputok sa isang tindahan sa Bocaue.]]

====Legal====
{{div col|colwidth=17em}}
* Butterfly
* Baby Rocket
* [[Bombshell]] (fireworks)
* Dragon Rocket
* [[Fountain (pailaw)|Fountain]]
* [[Kwitis]]
* [[Labintador]] (5 star)
* Lucis
* Pop-pop
* Roman Candle
* [[Sinturon ni Hudas]] (Judas belt)
* [[Trompilyo]] (Catherine wheel)
{{div col end}}

====Illegal====
[[Talaksan:2077Fireworks displayed for sale in the Philippines 28.jpg|thumb|Mga pampailaw at mga uri ng paputok.]]
{{div col start}}
; A
* AlDub 
* Atomic
; B
* Bin Laden
* Boga 
; C
* {{tcname unused|Carina}}
* Coke in Can
* [[Crying cow]]
; D
* {{tcname unused|Discaya}}
; G
* Gangnam Bomb 
* Giant bawang 
* [[Goodbye Covid]]
* {{tcname unused|Goodbye Chismosa}}
* Goodbye De Lima
* {{tcname unused|Goodbye Homophobes}}
* Goodbye Napoles 
* Goodbye Philippines
; H
* Hamas
* Hello Colombia
; K
* Kabase
* Kingkong
* Kristine
* Kwiton 
; L
* Lolo thunder 
; M
* Mother rockets
; N
* Nognog
; P
* {{tcname unused|Pepito}}
* [[Pikolo|Picollo]]
* Pillbox
* [[Pla-pla (paputok)|Pla-pla]]
; S
* Special
; T
* {{tcname unused|Tino}}
* Tuna
* Ulysses
* {{tcname unused|Senator Imee}}
* {{tcname unused|Uwan}}
; W
* Watusi
* [[Whistle bomb]]
; Y
* [[Super Yolanda|Yolanda]]
; Z
* {{tcname unused|Zaldy Co}}
{{div col end}}

{|class=&quot;wikitable&quot; style=font-size:100%
|-
! Mga legal ngunit ipinagbabawal
! Mga legal na paputok
|-
| style=&quot;background-color:lightblue;&quot;| [[Labintador]] || Bombshell
|-
| style=&quot;background-color:lightblue;&quot;| [[Hudas Iskariote|Sinturon ni Hudas]] || Fountain
|-
| Kwitis || Trompilyo
|-
| [[Kandila|Roman Candle]] || Lusis
|}

===Mga sugatan sa nagdaang taon; 1993 -2025===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=font-size:100%
|-
! Taon
! Bilang ng mga sugatan (Total)
! Stray Bullets
|-
| 1993 || 705 || 12
|-
| 1994 || 520 || 21
|-
| 1995 || 760 || Walang data
|-
| 1996 || 623 || 15
|-
| 1997 || 1,147 || 20
|-
| 1998 || 847 || 27
|-
| 1999 || 1,567 || --
|-
! Taon
! Bilang ng mga sugatan (Total)
! Stray Bullet Total
|-
| 2000 || 1,325 || rowspan=&quot;21&quot;| TBA
|-
| 2001 || Walang data
|-
| 2002 || 503
|-
| 2003 || 35 patay (590)
|-
| 2004 || 585
|-
| 2005 || 610
|-
| 2006 || 306
|-
| 2007 || 869
|-
| 2008 || 733
|-
| 2009 || 1,036
|-
| 2010 || 1,022
|-
| 2011 || 287
|-
| 2012 || 1,000
|-
| 2013 || 400
|-
| 2014 || 804
|-
| 2015 || 593
|-
| 2016 || 839
|-
| 2017 || 86
|-
| 2018 || 463
|-
| 2019 || 139
|-
| 2020 || 249
|-
| 2021 || 85 || 3
|-
| 2022 || 183 || 3
|-
| 2023 || 163 || --
|-
| 2024 || 188 || --
|-
| 2025 || ''[[To be announced|TBA]]'' || --
|-
| '''Taon''' || '''18,021''' || '''101'''
|-
! Rehiyon
! Porsyento ng mga sugatan (Total)
! Nasawi
|-
| [[Kalakhang Maynila]] || 36% (2022) || rowspan=&quot;3&quot;| {{grey|N/A}}
|-
| [[Kanlurang Kabisayaan]] || 15% (2022) 
|-
| [[Rehiyon ng Ilokos]] || 13% (2022)
|}

==Imahe==
&lt;gallery&gt;
Talaksan:കതിനാ.jpg|[[Crying cow]]
Talaksan:Olapadakkam - Fire Cracker.jpg|[[Pla-pla (paputok)|Pla-pla]]
Talaksan:Pirat Starline Imp. Faram bvba REF.60007 Kouterstraat 9 8560 Wevelgem 5410475600073.JPG|[[Piccolo]]
Talaksan:FULL STICK M-1000.jpg|[[Super Yolanda]]
Talaksan:China böller.jpg|[[Whistle bomb]]
Talaksan:Welke van de drie is illigaal vuurwerk.jpg|[[Labintador]]
Talaksan:Firecracker roll.jpeg|[[Sinturon ni Hudas]]
Talaksan:Preparation of a brilliant fireworks display, Sayn Castle Festival, 2005.jpg|[[Bombshell|Bombshell - Tambutso]]
Talaksan:A flower pot cracker gives magnificent colour effects on Diawli night in New Delhi on November 1, 2005.jpg|[[Fountain (pailaw)|Fountain]]
Talaksan:Flug1.jpg|[[Kwitis]] 
Talaksan:Groundfireworks-burning.jpg|[[Trompilyo]]
&lt;/gallery&gt;

==Sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga paputok]]
[[Kategorya:Pailaw]]

{{stub}}</text>
      <sha1>nu4hmnlvpc5pa1w8sd8v9539n1q4mxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalayaan sa panorama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290917</id>
    <revision>
      <id>2222305</id>
      <parentid>2216593</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ox1997cow</username>
        <id>113836</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thailand */</comment>
      <origin>2222305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166376" sha1="dl7pq1fj4maoqcqwaxdtgesjg0pzsih" xml:space="preserve">{{Good article}}
{{hatnote|Para sa gabay tungkol sa paggamit ng mga larawan sa mga websayt ng Wikimedia sa ilalim ng mga tadhanang &quot;kalayaan sa panorama&quot;, pakitingnan ang [[c:Commons:Freedom of panorama]].}}
[[Talaksan:Image demonstrating freedom of panorama.jpg|thumb|Isang larawan ng ''Himmelsblumen'', gawa ng manlililok na si Sergej Alexander Dott at ginawa noong 2003. Matatagpuan ito malapit sa estasyong [[Gleisdreieck (Berlin U-Bahn)|Gleisdreieck]] ng [[Berlin U-Bahn|metro]] ng [[Berlin]], Alemanya. Angkop sa mga probisyon ng kalayaan sa panorama sa nasabing bansa ang paglathala nito sa pamamagitan ng malayang lisensiya.]]
[[Talaksan:Two Statues Gugulethu Seven Memorial Redux.png|thumb|right|Walang kalayaan sa panorama sa [[Timog Aprika]], kaya kinakailangang sensurin ang estatwang ito dahil sakop ito ng mahigpit na kahulugan ng batas sa karapatang-sipi sa bansa.]]

Ang '''kalayaan sa panorama''' (Baybayin: ᜃᜎᜌᜀᜈ᜔ ᜐ ᜉᜈᜓᜇᜋ, {{Langx|en|freedom of panorama}}, dinaglat na '''FoP''') ay isang tadhanang nakapaloob sa mga batas sa [[karapatang-sipi]] ng maraming mga hurisdiksiyon. Pinahihintulutan nito ang pagkuha ng mga [[retrato]] at [[video]] at paglikha ng ibang mga larawan (tulad ng mga [[pinta]]) ng mga [[gusali]] at kung minsan mga [[lilok]] at ibang mga gawang sining na palagiang matatagpuan sa isang [[pampublikong lugar]] nang hindi lumalabag sa anumang karapatang-sipi na maaaring manatili sa gayong mga gawa, at ang paglalathala ng gayong mga larawan.&lt;ref name=&quot;seiler&quot;&gt;Seiler, D.: ''[http://www.fotorecht.de/publikationen/hundertwasserhaus3.html Gebäudefotografie in der EU – Neues vom Hundertwasserhaus] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930160856/http://www.fotorecht.de/publikationen/hundertwasserhaus3.html |date=2007-09-30 }}'', in ''Photopresse'' 1/2 (2006), p.&amp;nbsp;16. URL last accessed 2007-09-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DulongDeRosnay&gt;{{Cite journal|last=Rosnay|first=Mélanie Dulong de|last2=Langlais|first2=Pierre-Carl|date=2017-02-16|title=Public artworks and the freedom of panorama controversy: a case of Wikimedia influence|url=https://policyreview.info/articles/analysis/public-artworks-and-freedom-panorama-controversy-case-wikimedia-influence|journal=Internet Policy Review|volume=6|issue=1|issn=2197-6775|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180118012615/https://policyreview.info/articles/analysis/public-artworks-and-freedom-panorama-controversy-case-wikimedia-influence|archivedate=2018-01-18|df=}}&lt;/ref&gt;

Nililimitahan ng mga batas o kaso ng batas ng kalayaan sa panorama ang mga mayhawak ng karapatang-sipi sa paggawa ng legal na hakbang dahil sa paglabag ng karapatang-sipi laban sa mga tagalikha o tagapamahagi ng mga nabanggit na larawan. Isa itong kataliwasan o eksepsiyon sa karaniwang alituntunin na ang mayhawak ng karapatang-sipi ay may tanging karapatan sa pagbibigay ng kapangyarihan sa paglikha at pamamahagi ng mga [[hinangong likha]]. Hango ang parirala sa salitang [[Wikang Aleman|Aleman]] na ''{{lang|de|Panoramafreiheit}}'' (&quot;kalayaan sa panorama&quot; o &quot;''panorama freedom''&quot; sa Ingles).

== Kaligirang pangkasaysayan ==
Ipinagbawal nang husto ang potograpiya at ibang mga paraan ng pagsasalarawan ng pampublikong espasyo noong nakaraan, sa mga kadahilanang hindi kaugnay sa karapatan ng mga manlilikha ng mga pampublikong obra. Ipinagbawal ng Pransiya ang gayong mga gawain noong ika-19 na dantaon para sa pagtatanggol ng pribasidad. Sinimulang ipagbawal ng Italya ang pagsasalarawan ng mga pook arkeolohiko noong ika-18 dantaon, kahit na nasa mga pampublikong lugar ang mga pook na ito, bilang proteksiyon sa kanilang pamanang pangkalinangan.&lt;ref name=DulongDeRosnay/&gt; 

Nagsimula ang kaisipan ng kalayaan sa panorama noong ika-19 na dantaon sa Alemanya. Ipinakilala ng [[Kaharian ng Bavaria]] noong 1840 ang isang kahalintulad na eksepsyon para sa mga piktoryal na paglalarawan ng &quot;panlabas na mga anyo ng mga likha ng sining at arkitektura&quot; sa mga pampublikong espasyo. Nilayon nitong bawasan ang kahigpitan ng mga bagong patakaran na pangkarapatang-sipi sa [[Kumpederasyong Aleman]] na ipinagbawal ang mga pagpaparami o reproduksiyon, maliban sa &quot;mekanikal na mga pagpaparami.&quot; Di-katagalan, tumulad ang ibang mga estadong bahagi ng kumpederasyon, at noong 1876 tuluyan nang ipinatupad ng parlamento ng Alemanya ang karapatang legal na ito sa buong kumpederasyon.&lt;ref name=DulongDeRosnay/&gt;

== Mga likhang dalawang-dimensiyonal ==
Sa mga bansa sa mundo, iba-iba ang tiyak na saklaw ng pahintulot na ito para makalikha ng mga retrato ng mga pampublikong lugar nang hindi na kailangang mag-alala hinggil sa mga gawang naipagsasanggalang ng karapatang-sipi na nasa larawan.&lt;ref name=&quot;seiler&quot;/&gt; Sa karamihan ng mga bansa, tumutukoy lamang ito sa mga larawan ng mga likhang tatlong-dimensiyonal&lt;ref name=&quot;uk_2&quot;&gt;Tingnan ang ''e.g.'' Lydiate.&lt;/ref&gt; na palagiang nakapuwesto sa isang pampublikong lugar, ang karaniwang ibig sabihin ng &quot;palagian&quot; ay &quot;para sa likas na tanang buhay ng gawa.&quot;&lt;ref name=&quot;ch&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;dix&quot;&gt;{{cite web|last=Dix|first=Bruno|url=http://www.rechtpraktisch.de/artikel.html?id=519|title=Christo und der verhüllte Reichstag|date=2002-02-21|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20020722213717/http://www.rechtpraktisch.de/artikel.html?id=519|archive-date=2002-07-22|access-date=2020-05-18}}&lt;/ref&gt; Sa [[Suwisa]], pinapayagan ang pagkuha at paglathala ng mga larawan ng mga likhang dalawang-dimensiyonal tulad ng mga miyural (mga larawang nakapinta sa pader) o graffiti, ngunit ang gayong mga larawan ay hindi maaring gamitin para sa layuning kapareho sa mga orihinal.&lt;ref name=&quot;ch&quot;/&gt;

== Pampublikong espasyo ==
[[Talaksan:José Rizal statue at Rizal Park in Wilhelmsfeld, Germany - 1.jpg|thumb|Estatwa ni Jose Rizal sa lungsod ng [[Wilhelmsfeld]], Alemanya, na itinayo noong 1978 at nilikha ng Pilipinong manlililok na si [[Anastacio Caedo]]]]
Maraming mga batas ay may mailap na pagkakaiba hinggil sa pampublikong espasyo at pampribadong ari-arian. Sa [[Austria]] walang kaugnayan sa pahintulot na kalayaan sa panorama ang kinaroroonan ng retratista ,&lt;ref name=&quot;seiler&quot;/&gt; ngunit sa [[Alemanya]] ang gayong pahintulot ay kumakapit lamang kapag ang larawan ay kinunan mula sa pampublikong lupa, at walang karagdagang mga gamit tulad ng mga hagdan, platapormang pambuhat, eroplano, atbp.&lt;ref name=&quot;de&quot;/&gt; Sa ilang pagkakataon, umaabot din ang saklaw ng pahintulot sa tunay na mga lupang pampribado, halimbawa ay ang mga pampribadong liwasan at kastilyo na mapapasukan ng publiko at walang kontroladong mga pasukan, subalit may katakdaan na maaaring humingi ang may-ari ng bayad para sa komersiyal na paggamit ng mga larawan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://juris.bundesgerichtshof.de/cgi-bin/rechtsprechung/document.py?Gericht=bgh&amp;Art=pm&amp;Datum=2010&amp;Sort=3&amp;nr=54399&amp;pos=0&amp;anz=241|title=Decision of the German Federal Court in favour of the Stiftung Preußische Schlösser und Gärten, December 17, 2010|publisher=Juris.bundesgerichtshof.de|date=2010-12-17|access-date=2012-07-20|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014190054/http://juris.bundesgerichtshof.de/cgi-bin/rechtsprechung/document.py?Gericht=bgh&amp;Art=pm&amp;Datum=2010&amp;Sort=3&amp;nr=54399&amp;pos=0&amp;anz=241|archive-date=2013-10-14}}&lt;/ref&gt;

Nililimitahan lamang ng mga batas sa karapatang-sipi sa karamihan sa mga bansa ng [[Silangang Europa]] ang kalayaan na ito sa hindi pangkomersiyo na paggamit ng mga larawan.&lt;ref name=&quot;elst&quot;&gt;Tingnan ang Rusya bilang halimbawa: {{cite book|last=Elst|first=Michiel|title=Copyright, Freedom of Speech, and Cultural Policy in the Russian Federation|page=432f|publisher=Martinus Nijhoff|location=Leiden/Boston|year=2005|isbn=90-04-14087-5}}&lt;/ref&gt;

Mayroon ding mga pandaigdigang pagkakaiba sa tiyak na kahulugan ng isang &quot;pampublikong espasyo.&quot; Sa maraming mga bansa, kinabibilangan lamang nito ang mga espasyo sa labas (bilang halimbawa, sa Alemanya),&lt;ref name=&quot;de&quot;/&gt; habang kasama naman sa ilan pang mga bansa ang espasyo sa loob tulad ng pampublikong mga museo (bilang halimbawa, sa [[United Kingdom|Reyno Unido]]&lt;ref name=&quot;uk&quot;/&gt; at [[Rusya]]).&lt;ref name=&quot;ru&quot;&gt;Elst p. 432, talababa 268. Tingnan din [http://www.consultant.ru/popular/gkrf4/ article 1276 of part IV of the Civil Code] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607021156/http://www.consultant.ru/popular/gkrf4/|date=2012-06-07}} (ipinatutupad magmula noong Enero 1, 2008), na nagbibigay-linaw rito.&lt;/ref&gt;

== Pandaigdigang mga kasunduan ==
Walang litaw na mga tuntunin hinggil sa kalayaan sa panorama sa alinman sa mga pandaigdigang kasunduan sa karapatang-sipi, tulad ng [[Kumbensiyong Berne]], [[Tratado sa Karapatang-sipi ng WIPO]], [[Unibersal na Kumbensiyon sa Karapatang-sipi]], at [[Kasunduang TRIPS]]. Gayumpaman, malimit na nagbibigay ang mga kasunduang ito ng isang [[tatlong-hakbang na pagsusulit ng Berne]] (''Berne three-step test'') bilang isang pangkalahatang takda na dapat pagbatayan laban sa mga pambansang tadhana sa kalayaan sa panorama, tulad ng ikalawang talata ng artikulo 10 ng Tratado ng WIPO, artikulo 13 ng TRIPS, at ikalawang talata ng artikulo 9 ng binagong Kumbensiyong Berne (bagaman para lamang sa pagpaparami).&lt;ref&gt;Reto M. Hilty at Sylvie Nérisson, ''Overview,'' sa: (ed.) na ito, ''Balancing Copyright,'' 2012, op. cit., mga pahinang 1–78, pahinang 24 f hinggil dito.&lt;/ref&gt;

May binanggit si [[Ralph Oman]], dating Direktor sa Karapatang-sipi (''Register of Copyrights'') ng [[Tanggapan sa Karapatang-sipi ng Estados Unidos]], tungkol sa isang pinagsamang pagsisikap ng [[Pandaigdigang Organisasyon sa Ari-ariang Intelektuwal]] at [[UNESCO]] noong dekada-1980 para sa isang ''Draft Model Copyright Law'', na kinabibilangan ng ilang mga simulain sa borador na nakatuon sa mga gawang pang-arkitektura. Nasa Simulaing WA7 ang tadhanang katulad ng kalayaan sa panorama: &quot;Hindi kailangan ng pahintulot ng mga manlilikha ang pagpaparami ng panlabas na mga larawan ng arkitektura sa pamamagitan ng potograpiya, pelikula, pinta, lilok, drowing o mga kahalintulad na paraan kung para lamang ito sa pansariling layunin, o para sa layuning pangkomersiyo kapag nakatayo sa pampublikong kalye, daanan, liwasan o ibang mga lugar na karaniwang napupuntahan ng publiko ang mga gawang pang-arkitektura. Halo-halo ang mga puna hinggil dito: isang panukalang isali sa simulain ang mga larawan na kinunan mula sa himpapawid at satelayt, mga katanungan kung dapat bang isali ang panloob na arkitektura, at batikos dahil sa labis na pagsuko ng mga karapatan ng mga arkitekto sa publiko at hindi paglalaan ng kondisyon ng kabayaran sa mga pangkomersiyo na paggamit ng panlabas na mga larawan ng arkitektura. Hindi nakakuha ng sapat na pagsang-ayon ang mga panukalang ito, at ginawa ang simulaing hinggil sa panorama nang &quot;walang mga pagbabago&quot; ayon sa Komite ng mga Dalubhasa ng Pamahalaan.{{sfn|Oman|1989|pp=148–155}}

== Katayuan sa iba-ibang mga bansa ==
Maraming mga bansa ang may kahalintulad na mga tadhanang nililimitahan ang saklaw ng batas sa karapatang-sipi upang malinaw na payagan ang mga retratong nagpapakita ng mga tanawin ng mga pampublikong lugar o tanawing kinunan mula sa mga pampublikong lugar. Ngunit magkaiba ang kahulugan ng mga bansa hinggil sa prinsipyo ng kalayaan sa panorama.&lt;ref name=&quot;seiler&quot;/&gt;

[[Talaksan:Freedom of Panorama world map.svg|thumb|center|upright=2.5|Katayuan ng kalayaan sa panorama sa buong daigdig para sa mga larawang ginagamit sa mga layuning pangkomersiyo.]]

===Pilipinas===
Nakasaad sa Seksiyon 172 ng Kodigo ng Ari-Ariang Intelektuwal ng Pilipinas (''Intellectual Property Code of the Philippines'' o Batas Republika Blg. 8293), nakapamagat na &quot;''Literary and Artistic Works''&quot;, na isinasanggalang ang mga &quot;likhang sining&quot;, tulad ng arkitektura at eskultura. Walang anumang tadhana ng kalayaan sa panorama sa Seksiyon 184 (&quot;''Limitations on Copyright''&quot;) na nagtatala ng mga gawaing hindi itinuturing na paglabag sa karapatang-sipi ng mga gumawa o nagdisenyo ng mga gusali, eskultura, atbp. mga obra, ngunit nagbibigay ang tadhanang (d) ng kataliwasan sa karapatang-sipi kung ang reproduksiyon ng &quot;mga gawang pampanitikan, pansiyentipiko, at pansining&quot; ay &quot;bilang bahagi ng pag-ulat ng kasalukuyang mga kaganapan sa pamamagitan ng potograpiya, , o pamamahayag hanggang sa kinakailangang saklaw para sa layuning ito.&quot; Ang tadhanang (e) naman ay nagbibigay ng tadhanang [[patas na paggamit]] sa pagsasali ng isang gawa sa &quot;isang publikasyon, brodkast, o ibang uri ng komunikasyon sa madla,&quot; kung para lamang sa layunin ng pagtuturo.&lt;ref name=PHIpo&gt;{{cite web |url=https://drive.google.com/file/d/0B2or2OrWYpIfN3BnNVNILUFjUmM/view?ts=58057027 |accessdate=3 Hunyo 2020 |title=Intellectual Property Code of the Philippines (Republic Act No. 8293) (2015 Edition) |publisher=Intellectual Property Office of the Philippines}}&lt;/ref&gt;

Kapuwang hindi malaya para sa [[Wikimedia Commons]], ang imbakan ng mga talaksang (''files'') nasa mga malayang lisensiya o pampublikong dominyo, tulad ng mga retratong ginagamit sa [[Wikipedia]]. Nakasanayan na ng pamunuan nito na [[c:Category:Philippine FOP cases/deleted|magbura]] ng mga retrato ng mga bagong estruktura at pampublikong sining sa bansa, tulad ng mga gusali, lilok, bantayog, at memoryal.{{efn|''Halimbawang mga patunay sa mga pagbura:'' ganap na bagong mga estruktura - [[c:Commons:Deletion requests/Files in Category:SM Mall of Asia|SM Mall of Asia]]; mga estrukturang nilikha o ginawa ng mga alagad ng sining na maaring buhay pa o pumanaw na ngunit hindi pa umaabot sa 50 taon ang nakararaan mula nang sila'y pumanaw - [[c:Commons:Deletion requests/Files in Category:SAF 44 Mamasapano clash (Special Action Force Monument, Angeles City, Pampanga)|Bantayog ng SAF 44 sa Angeles]] at [[c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Leyte Landing Memorial|Bantayog ng Paglapag sa Leyte]].}} Ito ay dahil hindi pinapayagan sa Wikimedia Commons ang mga talaksang naaangkop lamang sa tadhanang patas na paggamit.

=== Ibang bahagi ng Timog-silangang Asya ===
[[Talaksan:Freedom of panorama in Southeast Asia.svg|thumb|350px|Katayuan ng kalayaan sa panorama sa Timog-silangang Asya]]

==== Biyetnam ====
Walang ganap na kalayaan sa panorama sa Biyetnam. Ayon sa Artikulo 25(h) ng kanilang bagong-amyendang batas sa karapatang-sipi ng Biyetnam (2022), maari ang potograpiya at pagsasahimpapawid sa telebisyon ng mga obrang hinulma, arkitektura, at obrang napapakinabangan na nakadispley sa publiko, &quot;para sa layon ng pagpapakita o pagprisinta ng mga larawan ng mga obrang ito, hindi sa layuning pangkomersiyo.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://thuvienphapluat.vn/van-ban/So-huu-tri-tue/Luat-So-huu-tri-tue-sua-doi-2022-458435.aspx?v=d |title=Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 |access-date=Oktubre 14, 2022}}&lt;/ref&gt;

==== Brunay ====
Nakalahad sa Seksiyon 66 ng batas sa karapatang-sipi ng Brunay ang kanilang kalayaan sa panorama, na pinahihintulutan ang pagsasalarawan ng mga likhang gusali, lilok, modelo ng mga gusali, at obra ng masining na pagkakagawa sa mga pampublikong lugar, sa pamamagitan ng pagguhit, potograpiya, sinematograpiya, at pagsasahimpapawid sa telebisyon.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/bn/bn002en.pdf |title=Emergency (Copyright) Order, 1999 |author=Brunei |website=WIPO Lex |access-date=Mayo 23, 2021 |archive-date=Mayo 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523103757/https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/bn/bn002en.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== Indonesya ====
Walang tiyak na pagbanggit ng kalayaan sa panorama sa [[batas sa karapatang-sipi ng Indonesya]], bagaman nagbibigay ang Artikulo 43(d) ng pahintulot para sa pamamahagi ng mga nilalamang isinasanggalang ng karapatang-sipi sa teknolohiyang pang-impormasyon at midyang pangkomunikasyon, kung ang mga nabanggit na midyum ng pamamahagi ay &quot;hindi komersiyal at/o walang halaga para sa Manlilikha o mga kaugnay na partido, o kung hindi nagpapahayag ng pagtutol ang Manlilikha sa nasabing pamamahagi.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://creativecommons.or.id/2018/11/apa-itu-freedom-of-panorama.html |title=Apa itu Freedom of Panorama? |date=Nobyembre 12, 2018 |last=Fathoni |first=Hilman |access-date=Setyembre 24, 2025 |language=id}}&lt;/ref&gt;

Noong Disyembre 2, 2020, ipinasya ng Hukumang Pandistrito ng Gitnang Jakarta na nilabag ng [[Grand Indonesia]] ang karapatang-sipi sa ''[[Monumen Selamat Datang]]'', nang ginamit ng ''mall'' sa disenyo ng kanilang ''logo'' noong 2004 ang bersiyong silweta ng bantayog. Hawak ng mga tagapagmana ni [[Henk Ngantung]] ang karapatang-sipi sa bantayog. Siya ang yumaong punong taga-disenyo na pangalawang gobernador ng Jakarta noong dinidisenyo niya ang bantayog. Tinanggihan ng hukuman ang pananaw ng ''retailer'' na walang bisa ang pag-angkin ng mga tagapagmana ni Ngantung sa karapatang-sipi sa bantayog. Ayon sa ''retailer'', hindi pasado ang karapatang-sipi ng yumaong manlilikha dahil isa siyang opisyal ng pamahalaan at nagparehistro lamang ang mga tagapagmana noong 2010, kahit na noong 1962 pa ang pagpapasinaya ng bantayog sa publiko. Bilang parusa, magbabayad dapat ang ''mall'' ng isang bilyong [[Rupiah ng Indonesya|rupiah]] sa mga tagapagmana. Pinalitan na rin ng tagapangasiwa ng ''mall'' ang disenyo ng kanilang ''logo'' pagkaraan nito.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://news.detik.com/berita/d-5342325/duduk-perkara-tugu-selamat-datang-berujung-denda-ke-grand-indonesia |title=Duduk Perkara 'Tugu Selamat Datang' Berujung Denda ke Grand Indonesia |work=[[Detik News]] |date=Enero 21, 2021 |access-date=Setyembre 24, 2025 |language=id |archive-date=Marso 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306200923/https://news.detik.com/berita/d-5342325/duduk-perkara-tugu-selamat-datang-berujung-denda-ke-grand-indonesia |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://megapolitan.kompas.com/read/2021/01/20/16223941/langgar-hak-cipta-tugu-selamat-datang-grand-indonesia-dihukum-bayar-ganti |title=Langgar Hak Cipta Tugu Selamat Datang, Grand Indonesia Dihukum Bayar Ganti Rugi Rp 1 Miliar |work=[[Kompas]] |date=Enero 21, 2021 |access-date=Setyembre 24, 2025 |language=id}}&lt;/ref&gt; Naghain ang mga tagapagmana ni Ngantung ng panibagong reklamo noong Enero 2025, sa pagkakataong ito laban sa [[KFC Indonesia]] dahil sa paggamit nila ng larawan ng bantayog sa kanilang ika-apatnapu't tatlong anibersayo ng kanilang ''bucket packaging'', at kasalukuyang gumugulong ang kaso.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hukumonline.com/berita/a/gunakan-gambar-tugu-selamat-datang--kfc-digugat-ahli-waris-henk-ngantung-lt68247efcba894/ |title=Gunakan Gambar Tugu Selamat Datang, KFC Digugat Ahli Waris Henk Ngantung |last=Prasetyo |first=Ali |website=Hukumonline.com |date=Mayo 14, 2025 |access-date=Oktubre 16, 2025 |language=id}}&lt;/ref&gt; Hinatol ng hukuman na lumabag ang KFC sa karapatang-sipi at iniutos sa kanilang magbayad ng 2.83 bilyong rupiah (katumbas ng 9.98 milyong peso [PHP]) sa mga tagapagmana ni Ngantung, bagama't umapela ang panig ng kainan sa pasiya.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.antipiracy.news/post/indonesian-copyright-damages |last=Redfearn |first=Nick |title=Indonesian copyright damages |date=Oktubre 23, 2025 |website=Rouse |access-date=Nobyembre 13, 2025}}&lt;/ref&gt;

==== Kambodya ====
Nakasaad sa Artikulo 25 ng batas sa karapatang-sipi ng Kambodya ang limitadong kalayaan sa panorama. Pinapayagan lamang ang tadhanang ito kung ang pagpaparami ng obrang grapiko o hinulma (mga lilok) sa pampublikong lugar ay hindi pangunahing paksa ng sumunod na reproduksiyon, tulad ng mga retrato. Kapag naging pangunahing paksa ng sumunod na pagpaparami ang mga pampublikong obra, hindi ito maaaring gamitin sa anumang layunin maliban lamang sa pansarili (pampamilya at pangkaibigan) na paggamit at sa mga layuning pang-edukasyon na hindi nakikinabang (''non-profit educational purposes'').&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/kh/kh003en.pdf |title=Law on Copyright and Related Rights |year=2003 |author=Cambodia |access-date=Mayo 23, 2021 |website=WIPO Lex |archive-date=Mayo 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523103800/https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/kh/kh003en.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== Laos ====
Walang kalayaan sa panorama sa Laos, ngunit may kahalintulad na probisyon sa Artikulo 115 ang kanilang batas sa karapatang-sipi, subalit nakapamagat na &quot;''Acts Consistent with Fair Use''&quot; ang artikulo. Nakasaad sa pangatlong sugnay ng artikulo na maaaring isipi sa pamamagitan ng potograpiya at sinematograpita ang mga obrang niyari na at nakadispley sa publiko, tulad ng pinong sining, arkitektura, at nalalapat na sining, kung ang mga obrang ito ay hindi paksa ng pagpaparami. Pinapayagan din sa artikulo ang pagpaparami ng mga obra para sa layunin ng pag-uulat ng mga kasalukuyang kaganapan, subalit hanggang sa layuning paghahatid ng balita't impormasyon lamang.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sblaw.vn/wp-content/uploads/2018/07/Law-on-Intellectual-Property-Amended-2017-ENG-ProofreadCLEAN.pdf |title=Law on Intellectual Property |author=Lao People's Democratic Republic |access-date=Mayo 23, 2021 |website=SB Law}}&lt;/ref&gt;

==== Malaysia ====
{{multiple image
 | align             = left
 | image1            = Petronas Towers, Kuala Lumpur.jpg
 | image2            = Kota Kinabalu City Centre 0001.jpg
 | footer            = ''Kaliwa:'' [[Toreng Petronas]] na dinisenyo ni arkitekto [[César Pelli]]. ''Kanan:'' Estatwa ng Merlin sa [[Kota Kinabalu]]
}}
Tinitiyak ng [[batas sa karapatang-sipi ng Malaysia]] ang kalayaan sa panorama sa mga pampublikong lugar. Nakasaad sa Seksiyon 13(2)(d) na hindi paglabag sa karapatang-sipi ang pagpaparami o pamamahagi ng mga kopya ng anumang obra na palagiang nakatayo sa isang pampublikong lugar. Tinutukoy ng Seksiyon 3 ang &quot;mga likhang sining&quot; bilang anumang gawang grapiko, retrato, lilok, kolyahe (''collage''), at gawa ng arkitektura o masining na artesaniya. Hindi kasama sa natatanging tadhanang ito ang mga disenyong plano ng mga [[integradong sirkito]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=COPYRIGHT ACT 1987 (as at 30 June 2022) |url=https://www.myipo.gov.my/wp-content/uploads/2025/02/Lampiran-A1-ENG-Akta-Hak-Cipta-setakat-22-Jun-2023.pdf |website=The Official Portal of Intellectual Property Corporation of Malaysia |accessdate=Hunyo 11, 2025}}&lt;/ref&gt;

==== Singapura ====
[[Talaksan:Merlion - 2013.04 - panoramio.jpg|thumb|Ang rebultong [[Merlion]] sa harap, obra ni Lim Nang Seng (namatay 1987) noong 1972. Sa likod naman ang [[Marina Bay Sands]], obra ni arkitekto [[Moshe Safdie]] noong 2010.]]
Tinitiyak ng batas sa karapatang-sipi ng Singapura ang sapat na kalayaan sa panorama sa nasabing bansa, sa ilalim ng Seksiyon 265. Pinahihintulutan ang paglikha at paglalathala ng mga larawan ng mga gusali, modelo ng gusali, lilok, at masining na pagkakagawa na palagiang makikita sa isang pampublikong lugar, kung ginawa ang mga larawang ito noon o pagkaraan ng ika-10 ng Abril 1987.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sso.agc.gov.sg/Act/CA2021?ProvIds=P15-#pr265- |title=PART 5 PERMITTED USES OF COPYRIGHT WORKS AND PROTECTED PERFORMANCES |website=Singapore Statutes Online |access-date=Nobyembre 16, 2024}}&lt;/ref&gt;

==== Thailand ====
Itinatalakay ang kalayaan sa panorama sa mga Seksiyon 37–39 ng batas sa karapatang-sipi ng Thailand. Pinapayagan ng mga Seksiyon 37 at 38 ang mga representasyon ng mga obra sa mga pampublikong lugar at arkitektura sa pamamagitan ng &quot;drowing, pinta, konstruksiyon, klitse, moldura, paglililok, litograpiya, potograpiya, sinematograpiya, at pamamahayag ng video&quot;, habang pinapayagan ng Seksiyon 39 ang panlarawan at pangvideo na mga representasyon ng &quot;isang likha na bahagi ang isang masining na obra.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/19877 |title=Copyright Act B.E. 2537 (1994) (as amended up to Copyright Act B.E. 2561 (2018)) |author=Thailand |website=WIPO Lex |access-date=Hunyo 10, 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Tallest buildings 2022 whether or not FoP.png|thumb|none|650px|Nangungunang 11 pinakamatayog na mga gusali sa mundo noong 2022, at ang katayuan ng kalayaan sa panorama ng mga bansang kinaroroonan ng mga ito: [[Talaksan:SemiPD-icon.svg|30px]] – mayroong kalayaan sa panorama ([[Malaysia]], [[Tsina]], [[Saudi Arabia]], [[Taiwan]], [[Estados Unidos]]) [[Talaksan:Red copyright.svg|30px]] – walang kalayaan sa panorama ([[Timog Korea]], [[United Arab Emirates]])]]

=== Alherya ===
Nagbibigay ng eksepsiyong kalayaan sa panorama ang ''Ordinansa Blg. 03-05 ng ika-19 Hulyo 2003 hinggil sa Karapatang-sipi at Kaugnay na mga Karapatan''. Sa ilalim ng Artikulo 50 ng nasabing batas, pinahihintulutang magparami ng mga larawan ng mga gawang pang-arkitektura, pampinong sining, pang-nalalapat na sining, at pampotograpiya na palagiang matatagpuan sa mga pampublikong lugar, maliban sa mga obra na matatagpuan sa mga galeriya, museo, at natukoy na mga sityong pangkultura at pangkalikasan (&quot;''classified cultural and natural sites''&quot;).&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.joradp.dz/FTP/jo-francais/2003/F2003044.pdf |title=Ordonnance n°03-05 du 19 Juillet 2003, relative aux droits d'auteur et aux droits |language=fr |work=Journal Officiel de la Republique Algerienne Democratique et Populaire |access-date=Marso 12, 2025 |page=8}}&lt;/ref&gt;

=== Australya ===
[[Talaksan:Sydney Opera House 2 (30595141941).jpg|thumb|[[Sydney Opera House]], na dinisenyo ng arkitektong Dinamarkes na si [[Jørn Utzon]]]]
Sa [[Australya]], tinatalakay ang kalayaan sa panorama sa pederal na ''[[Batas sa karapatang-sipi ng Australya|Copyright Act 1968]]'', mga Seksiyon 65 hanggang 68. Inilalaan ng Seksiyon 65: &quot;Ang karapatang-sipi sa isang gawa ... na matatagpuan sa isang pampublikong lugar, o sa mga premisang bukas sa publiko, ay hindi nilalabagan ng paglikha ng isang pinta, drowing, klitse (''engraving''), o retrato ng gawa o ang pagsasali ng gawa sa isang sinematograpong pelikula o sa isang brodkast pantelebisyon, maliban kung pansamantala lamang (ang kinaroroonan nito).&quot; Kumakapit ito sa anumang &quot;masining na gawa&quot; na binigyang-kahulugan sa talatang (c) ng bahaging 10: isang &quot;obra ng masining na pagkakagawa&quot; (pero hindi isang ''circuit layout'').&lt;ref name=&quot;AU&quot;&gt;{{Cite Legislation AU|Cth|act|ca1968133|Copyright Act 1968}}&lt;/ref&gt;

Nagbibigay ang Seksiyon 66 ng Batas ang hindi pagsasali sa paglabag sa karapatang-sipi ang mga retrato at larawan ng mga gusali at modelo ng mga gusali.&lt;ref name=&quot;AU&quot; /&gt;

Walang karapatang sumipi ng mga obrang hindi saklaw ng mga probisyong ito. Nangangahulugan itong maaring pagsuway sa karapatang-sipi ang pagpaparami ng mga larawan ng &quot;[[sining sa kalye]]&quot;.&lt;ref name=&quot;G124v01&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.copyright.org.au/acc_prod/AsiCommon/Controls/BSA/Downloader.aspx?iDocumentStorageKey=62a2e433-4cab-4d6f-8dd2-dc4af24277e7&amp;iFileTypeCode=PDF&amp;iFileName=Street%20Art%20&amp;%20Copyright|title=Street Art &amp; Copyright|publisher=[[Australian Copyright Council]]|work=Information Sheet G124v01|date=Setyembre 2014|access-date=2016-05-08|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322193002/http://www.copyright.org.au/acc_prod/AsiCommon/Controls/BSA/Downloader.aspx?iDocumentStorageKey=62a2e433-4cab-4d6f-8dd2-dc4af24277e7&amp;iFileTypeCode=PDF&amp;iFileName=Street%20Art%20&amp;%20Copyright|archive-date=2016-03-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Street photographer's rights|url=http://www.artslaw.com.au/info-sheets/info-sheet/street-photographers-rights/|website=Arts Law Information Sheet|publisher=Arts Law Centre of Australia|access-date=2016-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140630101936/http://www.artslaw.com.au/info-sheets/info-sheet/street-photographers-rights/|archive-date=2014-06-30|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Photographers &amp; Copyright|edition=17|url=http://www.copyright.org.au/admin/cms-acc1/_images/732757805533a4bbed9e2a.pdf|publisher=Australian Copyright Council|access-date=2014-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702180313/http://www.copyright.org.au/admin/cms-acc1/_images/732757805533a4bbed9e2a.pdf|archive-date=2014-07-02|url-status=live|page=7|date=Enero 2014|quote=''You will generally need permission to photograph other public art, such as murals.''}}&lt;/ref&gt;

=== Bagong Silandiya ===
Ang ''Copyright Act (1994)'' ng [[New Zealand|Bagong Silandiya]] ay nagbibigay ng mga pagkakapuwera para sa malayang pamamahagi ng mga retrato ng ilang mga likha gaya ng mga lilok, ngunit hindi nagbibigay ng mga pagkakapuwera para sa mga sining grapiko tulad ng mga miyural at sining sa kalye, kahit na nasa mga pampublikong espasyo ang mga ito. Nagngangahulugan ito na kailangang kumuha ng pahintulot mula sa mga manlilikha o tagahawak ng karapatang-sipi para makapagkuha ng mga retrato ng nasabing mga gawa nang malaya para sa mga layuning pamamahagi, lalo na kung may komersiyal na pakay. Subalit binabalewala ang paghihigpit na ito, at bilang patunay ang patuloy na pamamahagi ng mga nasabing larawan sa [[hatirang pangmadla]] at ang paggamit ng mga ''marketing company'' ng mga obrang grapiko bilang mga likurang elemento sa kanilang mga patalastas.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://theconversation.com/yes-street-art-is-on-public-display-but-that-doesnt-mean-we-should-share-it-without-credit-132000 |title=Yes, street art is on public display — but that doesn’t mean we should share it without credit |last1=Dickison |first1=Mike |last2=White |first2=Bruce |date=Hulyo 9, 2020 |website=The Conversation |access-date=Marso 18, 2021}}&lt;/ref&gt; Kamakailan lamang, noong 2019, inihayag ng manlilikhang si Xoë Hall ang kaniyang pagkadismaya sa paggamit ng [[Whitcoulls]] ng mga larawan ng kaniyang miyural sa [[Wellington]] sa kanilang mga kalendaryo, at iminungkahi ang kapuwa niyang mga miyuralista sa bansa na &quot;magkaroon ng kontrata para sa bawat dingding na kanilang ipinipinta at isinasaad kung sino ang nagmamay-ari ng karapatang-sipi, at isali ito sa miyural kalakip ng pangalan ng manlilikha.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.rnz.co.nz/news/national/406415/artist-xoe-hall-outraged-over-work-featured-on-calendar-s-cover |title=Artist Xoë Hall outraged over work featured on calendar's cover |last=Cook |first=Charlotte |date=Disyembre 30, 2019 |access-date=Marso 18, 2021 |work=[[Radio New Zealand]]}}&lt;/ref&gt;

=== Brasil ===
[[Talaksan:Minha Janela, Cristo Redendor.JPG|thumb|Hinggil sa kaso ng tanyag na rebultong [[Kristo ang Tagapagtubos]], sinabi ni Abogado Frullani Lopes na &quot;bagaman pribado ang pag-aari ng lugar na kinatatayuan nito, hindi hinahadlang ang pampublikong pagpasok, at hindi maipagwawalang-bahala na bahagi ito ng tanawin ng [[Rio de Janeiro]]. Sa gayong pananaw, ang lugar na kinatatayuan nito ay dapat na ituring na pampublikong lugar.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |language=pt |url=https://www.conjur.com.br/2014-ago-23/marcelo-lopes-representacao-cristo-redentor-filme-nao-vetada |title=Representação do Cristo Redentor em filme não pode ser vetada |date=23 Agosto 2014 |author=Marcelo Frullani Lopes|quote=apesar de a área ser de propriedade privada, o acesso público ao local não é restrito. Não se pode ignorar, também, que o Cristo Redentor integra a paisagem do Rio de Janeiro. Por esse ponto de vista, o local em que a obra se encontra deve ser considerado logradouro público para fins de aplicação desse dispositivo.}}&lt;/ref&gt;]]
Pinahihintulutan sa Artikulo 48 ng [https://web.archive.org/web/20110604224823/http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=125392 batas sa karapatang-sipi ng Brazil] (Blg. 9.610 / Pebrero 19, 1998) ang malayang pagpinta, potograpiya, at paggawa ng video ng anumang gawa na palagiang nakapuwesto sa isang pampublikong lugar, sa kabila ng pagiging protektado ng karapatang-sipi ang mga nasabing gawa.&lt;ref&gt;{{cite web|title=LEI Nº 9.610, DE 19 DE FEVEREIRO DE 1998.|url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/L9610.htm|website=Presidência da República|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161028220538/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/l9610.htm|archivedate=2016-10-28|language=pt|quote=Art. 48. As obras situadas permanentemente em logradouros públicos podem ser representadas livremente, por meio de pinturas, desenhos, fotografias e procedimentos audiovisuais.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Law No. 9610 of February 19, 1998, on Copyright and Neighboring Rights|url=http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/br/br002en.pdf|website=World Intellectual Property Organization|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160408030416/http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/br/br002en.pdf|archivedate=2016-04-08|page=12|language=en|format=PDF|date=1998-02-19|quote=48. Works permanently located in public places may be freely represented by painting, drawing, photography and audiovisual processes.}}&lt;/ref&gt; Ang tadhanang ito ay itinuturing na nagbibigay ng katamtamang malawak na kalayaan sa panorama.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Newell|first1=Bryce Clayton|title=Freedom of Panorama: A Comparative Look at International Restrictions on Public Photography|journal=Creighton Law Review|date=2011|volume=44|pages=421|url=http://hdl.handle.net/10504/40711|accessdate=2016-10-29|language=en|issn=0011-1155|quote=Brazilian copyright law provides very broad panorama freedom. Indeed, Article 48 of Law No. 9610 of February 19, 1998, on Copyright and Neighboring Rights provides}}&lt;/ref&gt;

=== Côte d'Ivoire ===
Hindi kinikilala sa [[Côte d'Ivoire]] (o Baybaying Garing) ang kalayaan sa panorama. Batay sa Artikulo 27 ng ''Batas Blg. 2016-555 ng ika-26 ng Hulyo 2016'', pinahihintulutang magparami ng mga larawan ng nagawa nang mga gawang pang-arkitektura, mga gawang panlilok, at mga grapikong sining, ngunit alinsunod sa sumusunod na mga kondisyon:

#Pagpaparami ng nabanggit na mga gawa sa pamamagitan ng mga lathalain, midyang audiovisual, o Internet, para lamang sa layunin ng pagpapalaganap ng impormasyon.
#Pagpaparami ng mga larawan ng mga obra na inilaan upang lumabas sa mga katalogo ng mga pagbebenta ng mga obra sa loob ng bansa sa legal na paraan, para lamang sa layuning ilarawan ang nabanggit na mga obra.
#Pagpaparami ng nabanggit na mga gawa sa pamamagitan ng midyang audiovisual kung palagiang matatagpuan sa mga pampublikong espasyo ang nabanggit na mga gawa, subalit sa paraang nagkataon lamang ang pagpapakita ng mga gawa sa mga larawan.

Dagdag ng probisyon: &quot;Anumang paggamit ng nabanggit na mga pagpaparami sa artikulong ito na may layuning kumita ay napapailalim sa paunang pahintulot mula sa manlilikha.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://culture.gouv.ci/wp-content/uploads/2023/06/Loi-n%C2%B0-2016-555-du-26-JUIL.-2016-DROIT-DAUTEUR-ET-DV.pdf |title=loi n° 2016-555 du 26 juillet 2016 - relative au droit d'auteur et aux droits voisins |website=Ministère de la Culture et de la Francophonie |access-date=Marso 8, 2025 |language=fr |archive-date=Mayo 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523111135/https://culture.gouv.ci/wp-content/uploads/2023/06/Loi-n%C2%B0-2016-555-du-26-JUIL.-2016-DROIT-DAUTEUR-ET-DV.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Demokratikong Republika ng Konggo ===
Labis na limitado ang kalayaan sa panorama na nakapaloob sa batas sa karapatang-sipi ng [[Demokratikong Republika ng Konggo]] na ipinasa noong 1986. Pinahihintulutan lamang ng Artikulo 28 ang potograpiya, sinematograpiya, at pagpapalabas sa telebisyon ng mga gawang pang-arkitektura, subalit maaari lamang gamitin sa legal na paraan ang mga retrato sa mga pahayagan, diyornal, at batayang aklat na pampaaralan. Tumatalakay naman ang Artikulo 29 sa &quot;pampigurang mga gawang sining na habambuhay na matatagpuan sa pampublikong lugar,&quot; datapwat maaari lamang ilarawan ang mga gawang ito sa mga pelikula at palabas sa telebisyon.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/cd/cd005en.pdf |title=Ordinance-Law No. 86-033 of April 5, 1986 on the Protection of Copyright and Neighboring Rights |author=Democratic Republic of the Congo |website=WIPO Lex |access-date=Mayo 12, 2021 |archive-date=Mayo 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512030714/https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/cd/cd005en.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Estados Unidos ===
Isinasanggalang ng karapatang-sipi ang mga gusali sa Estados Unidos na itinayo mula noong ika-1 ng Disyembre, 1990 hanggang sa kasalukuyan, pati ang mga gusaling buhat sa mga disenyong natapos bago mag-ika-1 ng Disyembre, 1990 pero itinayo sa pagitan ng ika-30 ng Nobyembre, 1990 at ika-31 ng Disyembre, 2002.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://guides.library.cornell.edu/copyright/publicdomain |title=Copyright Services: Copyright Term and the Public Domain |website=Cornell University Library |access-date=Abril 6, 2025}}&lt;/ref&gt; Gayumpaman, taglay ng [[batas sa karapatang-sipi ng Estados Unidos]] ang sumusunod na tadhana, na ipinatupad ng ''Architectural Works Copyright Protection Act (AWCPA)'' ng 1990:
{{quote|Hindi kasama sa karapatang-sipi ng isang nakatayo nang gawang pang-arkitektura ang karapatang hadlangan ang paggawa, pamamahagi, o pagpapakita sa publiko ng mga larawan, pinta, retrato, o iba pang malarawang mga representasyon ng gawa, kung ang gusali na kumakatawan sa nasabing gawa ay matatagpuan sa pampublikong lugar o karaniwang makikita mula rito.|[[:wikisource:United States Code/Title 17/Chapter 1/Section 120|17 U.S.&amp;nbsp;Code §&amp;nbsp;120(a)]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=17 U.S. Code § 120 - Scope of exclusive rights in architectural works|url=https://www.law.cornell.edu/uscode/text/17/120|access-date=2016-04-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419101318/https://www.law.cornell.edu/uscode/text/17/120|archive-date=2016-04-19}}&lt;/ref&gt;}}

==== Batayan at kahulugan ====
{{multiple image
 | align = right
 | direction = vertical
 | total_width = 250
 | image1 = NYC, WTC.jpg
 | caption1 = ''[[One World Trade Center]]'' sa [[Lungsod ng New York]], na natapos noong 2013. Gawa ni [[David Childs]] ng [[SOM (kompanyang pang-arkitektura)|Skidmore, Owings &amp; Merrill LLP]].
 | image2 = Walt Disney Concert Hall 2013.jpg
 | caption2 = ''[[Bulwagang Konsiyerto ng Walt Disney]]'' sa [[Los Angeles]], gawa ni [[Frank Gehry]] at natapos noong 2003.
 | image3 = Milwaukee Art Museum 18.jpg
 | caption3 = ''Pabilyong Quadracci'' na matatagpuan sa [[Museo ng Sining ng Milwaukee]]. Gawa ni [[Santiago Calatrava]] at natapos noong 2001.
}}
Ipinalagay ng Ulat Komite Blg. 101-735 ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Estados Unidos]] na hindi lumalabag ang tadhanang ito sa pagtalima ng bansa sa Kumbensiyong Berne at binigyang-diin nito na nagbibigay ng kawangis na mga karapatan ang ilan sa iba pang mga bansang lumagda sa kasunduan. Tinanggihan ang mungkahi mula sa {{ILL|Surian ng Amerika sa mga Arkitekto|en|American Institute of Architects}} (AIA) na higpitan ang paglikha ng mga larawan na nilayong &quot;isulong ang hindi pinahihintulutang disenyo at pagtatayo ng isang kahalintulad na gawang pang-arkitektura&quot;; tumutol ang mga pangkat ng mga retratista tulad ng [[Samahan ng Amerika sa mga Retratistang Pangmagasin]] (ASMP) sa panukala ng AIA na kanilang iginiit na maaaring &quot;makasagabal sa masining at hindi mapagkompitensiyang pagsusuri ng mga gawang pang-arkitektura, gayundin sa kakayahan ng mga retratista na isulong ang kanilang kabuhayan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.copyright.gov/reports/copyright-amendments-act-of-1990.pdf |title=Copyright Amendments Act of 1990 – Report 101-735 |website=U.S. Copyright Office |access-date=Hulyo 28, 2024}}&lt;/ref&gt; Binanggit ni Zimand (2024) ang isa pang mungkahi mula kay David Daileda, isang kinatawan ng AIA, upang pahintulutan lamang ang mga larawan sa mga kasong &quot;hindi pangunahing paksa ang mga gawang pang-arkitektura&quot; sa mga larawan; tinanggihan din ng kanilang tagapagbatas ang mungkahing ito na hinango sa mga batas ng bansang Pransiya.&lt;ref name=Zimand&gt;{{cite journal |last=Zimand |first=Margalit |url=https://journals.library.columbia.edu/index.php/lawandarts/article/view/12495/6180 |title=Deconstructing the Blueprint for Infringement: Remedying Flawed Interpretations of the § 120(a) Exception to Architecture Copyrights |volume=47 |issue=1 |year=2024 |pages=151–152 |journal=The Columbia Journal of Law &amp; the Arts |access-date=Agosto 23, 2024 |doi=10.52214/jla.v47i1.12495|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Ang kahulugan ng &quot;gawang pang-arkitektura&quot; sa kalagayang ito ay isang gusali,&lt;ref&gt;{{cite web|title=17 U.S. Code § 101|url=https://www.law.cornell.edu/uscode/text/17/101|access-date=2016-04-08|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160430034315/https://www.law.cornell.edu/uscode/text/17/101|archive-date=2016-04-30}}&lt;/ref&gt; na binigyang-kahulugan bilang &quot;mga estrukturang matitirhan ng tao na nilayong maging palagian at hindi nagagalaw (''permanent and stationary''), tulad ng mga bahay at gusaling pang-opisina, at ibang palagian at nakapirme na mga estrukturang idinisenyo para matutuluyan ng mga tao, kabilang na ang, ngunit hindi limitado sa, mga simbahan, museo, mirador (''gazebo''), at pabilyon ng hardin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|title=37 CFR 202.11(b)|url=https://www.law.cornell.edu/cfr/text/37/202.11|access-date=2016-04-08|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307212357/https://www.law.cornell.edu/cfr/text/37/202.11|archive-date=2016-03-07}}&lt;/ref&gt;

==== Ibang mga gawa ====
Gayumpaman, hindi saklaw ng kalayaan sa panorama sa Estados Unidos ang ibang mga obra na naipagsasanggalang ng karapatang-sipi, tulad ng mga lilok. Maaring maging paglabag sa karapatang-sipi ng manlilikha ng isang obra kapag ginamit ang mga retrato ng kaniyang gawa sa layuning pangkomersiyo.

Ipinaliwanag ni Charlie Damschen, abogado mula sa Hamilton IP Law sa [[Iowa]], na hawak pa rin ng manlilikha ang karapatang-sipi sa isang likhang sining kahit na ginawa ito upang maitayo sa mga pampublikong lugar. Malimit na pag-usapan ang usaping ito dahil sa dumaraming mga paggamit ng isinanggalang na mga sining sa [[hatirang pangmadla]] at midyang digital. Gayumpaman, umiiral ang batayan na [[patas na paggamit]] na nagpapahintulot sa &quot;binagong&quot; mga paggamit (o ''transformative uses'') ng mga protektadong gawa, tulad ng komentaryo, pagsusuri, balita, at parodya. Subalit kung pinarami ang gawa sa pamamagitan ng potograpiya o videograpiya at ginawa ang pagpaparaming ito na may layuning kumita, hindi na ito sakop ng depensang patas na paggamit.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.desmoinesregister.com/story/money/business/2019/08/26/des-moines-artist-sues-hy-vee-using-his-mural-super-bowl-ad-copyright-infringement-hyvee-commercial/2008639001/ |title=Who owns public art? Des Moines artist sues Hy-Vee for using his mural in Super Bowl ad |last=Ta |first=Linh |date=Agosto 25, 2019 |access-date=Nobyembre 27, 2023 |work=Des Moines Register}}&lt;/ref&gt;

Isinasanggalang ng karapatang-sipi ang ilang mga bantayog na matatagpuan sa ''National Mall'' sa [[Washington, D.C.]], at nangangailangan ng mga retratista na humingi ng pahintulot mula sa mga manlilikha o tagapangalaga ng mga bantayog para kumita sila sa kanilang mga larawan. Ayon sa {{ILL|Palingkuran ng Pambansang Liwasan|en|National Park Service}}, kabilang sa mga protektadong bantayog doon ay ang mga lilok sa [[Memoryal ni Franklin Delano Roosevelt]] na nilikha nina [[George Segal (manlilikha)|George Segal]], [[Tom Hardy (manlililok)|Tom Hardy]], [[Neil Estern]], [[Robert Graham (manlililok)|Robert Graham Studio]], [[Leonard Baskin]], at [[John Benson (artesano)|John Benson]]; ang [[Memoryal sa mga Beterano ng Digmaang Koreano]]; ang [[Pandigmaang Memoryal sa Hukbong Kawal Pandagat]]; ang [[Memoryal ni Martin Luther King Jr.]]; at ang [[Memoryal sa mga Beterano ng Digmaang Biyetnam]] na kinabibilangan ng estatwa ng ''[[Three Soldiers (estatwa)|Three Soldiers]]'' at ng estatwa ng ''[[Vietnam Women's Memorial]]''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nps.gov/nama/planyourvisit/filming-and-photography-permits.htm |title=Filming and Photography Permits |website=National Park Service |access-date=Disyembre 22, 2024}}&lt;/ref&gt;

Tahasang pinapayagan ng kasalukuyang tagapangalaga ng ''Vietnam Women's Memorial'' ang mga di-awtorisadong retrato ng estatwa para sa pansariling gamit at layuning pag-uulat, ngunit binibigyang-diin nito na dapat na banggitin nang maayos ng mga mamamahayag ang paunawa sa karapatang-sipi ng bantayog. Nananatili kay [[Glenna Goodacre]] na manlilikha nito ang karapatang-sipi sa bantayog. Nangangailangan ng paunang pahintulot ang mga komersiyal na paggamit at maaaring humiling ang pamunuan ng mga bayad sa paglilisensiya, at ang mga hakbang na ito ay upang maiwasan ang binansagan ng tagapangalaga na &quot;mga walang-pakundangang paggamit&quot; ng bantayog.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://vietnamwomensmemorial.org/faq/ |title=FAQ |website=Vietnam Women's Memorial |access-date=Disyembre 22, 2024}}&lt;/ref&gt;

;Mga kilalang kaso
Isang kilalang kaso ng paglabag sa karapatang-sipi ng mga obra sa Estados Unidos ay ang ''Gaylord v. United States, No.'' 09-5044. Ito ay hinggil sa paggamit ng [[United States Postal Service]] ng isang larawan ng 14 sa 19 na mga estatwa ng sundalo sa Memoryal sa mga Beterano ng Digmaang Koreano para sa kanilang [[selyo]] bilang paggunita sa ika-50 anibersaryo ng armistisyo ng [[Digmaang Koreano]] noong 2003. Walang pahintulot mula kay [[Frank Gaylord]], manlililok ng nasabing obra na kilala bilang ''The Column'', ang naturang paggamit ng U.S. Postal Service ng mga larawan ng kaniyang obra sa kanilang selyong nagkakahalaga ng 37 cents.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.copyright.gov/fair-use/summaries/gaylord-us-fedcir2010.pdf |title=Gaylord v. United States, 595 F.3d 1364 (Fed. Cir. 2010) |access-date=Disyembre 21, 2020}}&lt;/ref&gt; Inireklamo niya ang U.S. Postal Service noong 2006 dahil sa ginawa nitong paglabag sa kaniyang karapatang-sipi sa lilok. Kasama rin sa kaso ang retratista ng larawan na si John Alli, isang dating Marine. Kalaunan, naging maayos ang areglo sa retratista nang pumayag si Alli na magbabayad ng 10% bayad para sa susunod pang mga benta ng kaniyang mga larawan ng lilok.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2013/09/20/korea-memorial-sculptor-wins-settlement-in-copyright-case-/2845143/ |title=Korea memorial sculptor wins copyright case |last=D'Ambrosio |first=Dan |work=USA Today |date=Setyembre 20, 2013 |access-date=Disyembre 21, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/federal-eye/wp/2015/02/10/court-upholds-540000-judgement-against-usps-for-korean-war-stamp/ |title=Court upholds $540,000 judgment against USPS for Korean War stamp |work=Washington Post |date=Pebrero 10, 2015 |last=Rein |first=Lisa |access-date=Disyembre 21, 2020}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Korean War Veterans Memorial Without Soldiers.jpg|thumb|Memoryal sa mga Beterano ng Digmaang Koreano, kalakip ng sinensurang larawan ng mga estatuwang isinasanggalang ng karapatang-sipi]]
Sa hatol ng Court of Federal Claims noong 2008, ipinasiya na hindi nilabag ng U.S. Postal Service ang karapatang-sipi ni Gaylord sapagkat pasok umano ito sa &quot;[[patas na paggamit]]&quot; (''fair use''). Gayunman, ipinasiya ng hukom na hindi sakop ng ''Architectural Works Copyright Protection Act'' (AWCPA) ang ''The Column'' sapagkat hindi ito isang gawang pang-arkitektura. Umapela ang panig ng manlililok, at noong Pebrero 25, 2010 binaligtad ng Federal Circuit ang naunang pasiya hinggil sa patas na paggamit. Hindi maituturing na patas na paggamit ang paggamit ng U.S. Postal Service ng larawan ng ''The Column'' sa kanilang selyo sapagkat hindi ''transformative'' ang kalikasan nito (pareho ang konteksto at kahulugan ng selyo sa mismong lilok). Mahalaga rin ang presensiya ng obra sa selyo kaya hindi pa rin ito pasok sa patas na paggamit. Maituturing na komersiyal ang layunin ng U.S. Postal Service, dahil kumita ito ng US$17 milyon mula sa pagbenta nito ng halos 48 milyong selyong taglay ang larawan ng lilok. Ipinagtibay naman ng Federal Circuit ang naunang pasiya ng Court of Federal Claims na hindi isang gawang pang-arkitektura ang ''The Column''. Noong Setyembre 20, 2013, pagkaraang ibinalik ng Federal Circuit ang kaso sa Court of Federal Claims, iginawad ng huling nabanggit na hukuman ang US$684,844.94 na halaga ng bayad-pinsala na babayaran ng U.S. Postal Service kay Gaylord.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.finnegan.com/en/tools/gaylord-v-u-s-1/analysis.html |title=Gaylord v. U.S. |work=Finnegan, Henderson, Farabow, Garrett &amp; Dunner, LLP |access-date=Disyembre 21, 2020 |archive-date=2021-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121234026/https://www.finnegan.com/en/tools/gaylord-v-u-s-1/analysis.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.uscfc.uscourts.gov/sites/default/files/opinions/WHEELER.GAYLORD092013.pdf |title=Archive copy |access-date=2020-12-21 |archive-date=2014-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419014614/http://www.uscfc.uscourts.gov/sites/default/files/opinions/WHEELER.GAYLORD092013.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Dinemanda muli ang USPS hinggil sa kanilang paggamit ng isang larawang buhat sa [[Getty Images]] ng replika ng [[Estatwa ng Kalayaan]] sa [[New York-New York Hotel &amp; Casino]] sa [[Las Vegas]] sa kanilang mga selyo. Bagaman nagbigay sila ng patungkol sa retratista, hindi sila nagbigay ng patungkol kay Robert Davidson, manlililok ng replika. Mula Disyembre 2010 hanggang Enero 2014, nakapagbenta ang USPS ng humigit-kumulang 4.9 bilyong selyong taglay ang replika na nagkakahalaga ng humigit-kumulang US$2.1 bilyon. Bagaman nabatid nila noong Marso 2011 na hindi sa orihinal na Estatwa ng Kalayaan ang larawang ginamit nila, hindi sila gumawa ng hakbang. Nagsampa si Davidson ng kaso laban sa USPS noong 2013. Itinaguyod ng hukuman ang paninindigan ni Davidson na orihinal ang kaniyang replika upang magkaroon ng proteksiyon ng karapatang-sipi dahil sa pagkakaroon ng mas makabago at pambabaeng hitsura ng mukha nito. Nabigo ang USPS sa mga panuntunang &quot;layunin&quot; at &quot;bahaging ginamit&quot; sa patas na paggamit, bagaman nakapasa sila sa panuntunang &quot;epekto ng paggamit&quot; dahil sinabi ni Davidson na wala siyang balak na kumita sa kaniyang estatwa. Hindi kinatigan ang kapuwang panig para sa panuntunang &quot;kalikasan ng gawang may karapatang-sipi&quot; sa patas na paggamit. Napatunayan ng hukuman na nagkasala ang USPS sa pagsuway ng karapatang-sipi, at iginawad ang US$3.5 milyong halaga ng pinsalang babayaran ng USPS kay Davidson.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://infusionlawyers.com/the-united-states-v-davidson-copyright-infringement-of-a-replica-statue-of-liberty-copyright-for-creative-copycats/ |title=The United States v Davidson—Copyright infringement of a Replica Statue of Liberty. Copyright for creative copycats? |website=Infusion Lawyers |access-date=Pebrero 24, 2021}}&lt;/ref&gt; 

Inangkin ng manlililok na si [[Arturo Di Modica]] ang karapatang-sipi sa kilalang lilok na ''[[Charging Bull]]'' sa [[Ibabang Manhattan]] ng [[Lungsod ng New York]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.techdirt.com/articles/20170412/11215937137/bull-statue-copyright-claim-is-ridiculous-heres-why-it-just-might-work.shtml |title=The Bull Statue Copyright Claim Is Ridiculous... But Here's Why It Just Might Work |website=Techdirt |last=Masnick |first=Mike |date=Abril 12, 2017 |access-date=Pebrero 8, 2021}}&lt;/ref&gt; Nagsampa siya ng iba't ibang mga kaso laban sa iba't ibang mga entidad na gumamit ng kaniyang lilok na toro para sa mga layuning pangkomersiyo, tulad ng [[Walmart]] noong 2006 dahil sa pagbenta ng mga litograpo nito, [[North Fork Bank]] noong 2006 din dahil sa pagsasali ng lilok sa isang pambansang patalastas sa telebisyon, at [[Random House]] noong 2009 hinggil sa paggamit ng isang larawan ng lilok sa pabalat ng isang aklat nila tungkol sa pagbagsak ng [[Lehman Brothers]].&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/09/23/arts/arts-briefly-sculptor-files-lawsuit-against-walmart.html |title=Arts, Briefly; Sculptor Files Lawsuit Against Wal-Mart |date=Setyembre 23, 2006 |last=Kennedy |first=Randy |access-date=Marso 3, 2021 |work=[[New York Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2006-sep-22-fi-wrap22.1-story.html |title=Suit Alleges Illegal Use of ‘Charging Bull’ Image |date=Setyembre 22, 2006 |access-date=Marso 3, 2021 |work=[[Los Angeles Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.liveauctioneers.com/news/top-news/crime-and-litigation/artist-sues-random-house-in-nyc-over-book-cover/ |title=Artist sues Random House in NYC over book cover |date=Agosto 4, 2009 |access-date=Marso 3, 2021 |website=Auction Central News}}&lt;/ref&gt; Natapos ang mga kasong ito sa pamamagitan ng mga areglo.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/money/2017/04/12/charging-bull-artist-says-fearless-girl-violated-his-rights/100378556/ |title='Charging Bull' artist says 'Fearless Girl' violated his rights |last1=Bowerman |first1=Mary |last2=McCoy |first2=Kevin |work=[[USA Today]] |date=Abril 12, 2017 |access-date=Pebrero 24, 2021}}&lt;/ref&gt;

Masidhing isinasanggalang ng manlililok na si [[Raymond Kaskey]] ang kaniyang karapatang-sipi sa ikalawang pinakamalaking rebulto na yari sa &quot;minartilyong tanso&quot; sa bansa, ang ''[[Portlandia (rebulto)|Portlandia]]''. Binabantaan niyang kakasuhan ang sinumang nagnanais na gumamit ng anumang larawan ng lilok sa mga midya o kagamitang pangkomersiyo, tulad ng mga postkard at disenyo sa mga kamiseta. Nag-areglo ang [[Laurelwood Pub and Brewery]] (na nakabase sa [[Portland, Oregon|Portland]]) kay Kaskey pagkaraang inireklamo sila ng manlililok dahil sa paggamit nila ng isang larawan ng rebulto sa leybel ng kanilang serbesang Portlandia Pils noong 2012.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.techdirt.com/articles/20140911/06455028491/sculptor-says-capitalism-drives-his-aggressive-enforcement-rights-to-publicly-funded-portlandia-statue.shtml |title=Sculptor Says 'Capitalism' Drives His Aggressive Enforcement Of Rights To Publicly-Funded 'Portlandia' Statue |date=Setyembre 12, 2014 |last=Cushing |first=Tim |access-date=Marso 5, 2021 |website=Techdirt}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wweek.com/portland/article-23062-so-sue-us.html |title=So Sue Us: Why the Portlandia Statue Failed to Become an Icon |last=Locanthi |first=John |date=Setyembre 9, 2014 |access-date=Marso 5, 2021 |website=Willamette Week}}&lt;/ref&gt;

==== Mga pagtanggap at batikos ====
Sa kasagsagan ng mga talakayan sa Kongreso hinggil sa AWCPA, sinuportahan ni Richard Carney ng Pundasyong Frank Lloyd Wright ang eksepsiyong panorama para sa mga gawang pang-arkitektura, sa kondisyong hindi nito sakop ang mga guhit pang-arkitektura.&lt;ref name=Zimand/&gt; Sa dalawang magkahiwalay na panayam noong Nobyembre 2003, parehong &quot;ikinalugod&quot; nina Brian Schermer, katuwang na propesor ng Kagawaran ng Arkitektura ng [[Unibersidad ng Wisconsin–Milwaukee]], at arkitekto Patricia Frost ng Pace Architects, &quot;ang pagkakataon na kunan ng retrato ang mga gawa ng ibang arkitekto nang walang pangamba sa alalahanin ng paglabag sa karapatang-sipi.&quot; Kaugnay nito, &quot;bahagi ng likas na gantimpala ng arkitekto&quot; ang isang gusaling lantad sa publiko sa pampublikong lugar, at nagbibigay ito sa kanila ng pagkakataong maipakita sa kanilang mga tagasunod ang kanilang mga gusali.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Vacca |first=Antoinette |date=2005 |title=The Architectural Works Copyright Protection Act: Much Ado About Something? |url=https://scholarship.law.marquette.edu/iplr/vol9/iss1/5/ |journal=Marquette Intellectual Property Law Review |volume=9 |issue=1 |article-number=5 |pages=126 |access-date=Agosto 21, 2024}}&lt;/ref&gt;

Sa kabilang banda, ipinahayag ni [[Jane C. Ginsburg]] ng Columbia Law School ang kaniyang pag-aalala sa eksepsiyong panorama. Ayon sa kaniya, ipinagkakaitan nito ang karapatan ng mga arkitekto na kontrolin ang mga pagpaparami ng mga larawan ng kanilang mga gusali sa mga hindi awtorisadong bagay na pangkomersiyo tulad ng mga paskil, kamiseta, at disenyo ng mga lalagyan ng pagkaing pantanghalian; sinabi rin niya na maaaring hindi ito naayon sa Kumbensiyong Berne.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ginsberg |first=Jane C. |date=1990 |title=Copyright in the 101st Congress: Commentary on the Visual Artists Rights Act and the Architectural Works Copyright Protection Act of 1990 |url=https://scholarship.law.columbia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4751&amp;context=faculty_scholarship |journal=Scholarship Archive |publisher=Columbia Law School |volume=14 |issue= |pages=494–496 |doi= |access-date=Pebrero 16, 2024}}&lt;/ref&gt; Inulit ni arkitekto Clark T. Thiel noong 1996 ang batikos na ito; iminungkahi pa niyang buwagin ang Seksiyon 120(a).&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Thiel |first=Clark T. |url=https://via.library.depaul.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1351&amp;context=jatip |title=The Architectural Works Copyright Protection Gesture of 1990, Or, &quot;Hey, That Looks Like My Building!&quot; |volume=7 |issue=1 |year=1996 |pages=32–35 |journal=DePaul Journal of Art, Technology &amp; Intellectual Property Law |access-date=Mayo 23, 2024}}&lt;/ref&gt; Iminungkahi naman ni Sierra Epke noong 2024 na higpitan na lamang ang probisyon sa hindi pangkomersiyo na mga paggamit. Iginiit niyang masasanggalang nito ang sining sa kalye na panghabambuhay na pininta sa panlabas na mga dingding ng mga gusali, sa kabila ng pagtaas ng mga kaso hinggil sa mga malalaking kompanyang Amerikano na gumagamit ng mga larawan ng mga miyural at grapiti at ginagamit ang eksepsiyong panorama bilang palusot. Sinabi ni Epke na ang unang layunin ng Kongreso nang dinagdag nila ang Seksiyon 120(a) – para makagamit ang mga iskolar at turista ng mga nasabing larawan – &quot;ay walang pangkalahatang kaisipan na ginawa [ang probisyon] sa mga may layuning kumita.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Epke |first=Sierra |date=2024 |title=No Flash Photography Please: An Analysis of Corporate Use of Street Art Under Section 120(a) of the AWCPA |url=https://repository.law.miami.edu/umlr/vol78/iss3/7 |journal=University of Miami Law Review |publisher=University of Miami School of Law |volume=78 |issue= |pages=1006–1013 |doi= |access-date=Hulyo 18, 2024}}&lt;/ref&gt; 

Tungkol naman sa mga gawa na hindi pang-arkitektura, iginiit ni Andrew Inesi ng Mattel Overseas Operations Ltd. na dapat palawigin sa pampublikong sining ang probisyon sa panorama, dahil &quot;hindi handa&quot; ang batas na pakitunguhan ang mga pagkakataong gumagamit ang publiko ng mga larawan ng mga bantayog sa gitna ng nagbabagong mga teknolohiya na binibigyang kapangyarihan ang karaniwang mga tagagamit na magsagawa ng mga gawaing dating nakalaan sa mga propesyonal.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Inesi |first=Andrew |date=2005 |title=Images of Public Places: Extending the Copyright Exemption for Pictorial Representations of Architectural Works to Other Copyrighted Works |url=https://jipl.scholasticahq.com/article/70628-images-of-public-places-extending-the-copyright-exemption-for-pictorial-representations-of-architectural-works-to-other-copyrighted-works |journal=Journal of Intellectual Property Law |publisher=University of Georgia School of Law |volume=13 |issue=1 |pages=101 |doi= |access-date=Pebrero 16, 2024 |archive-date=Pebrero 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216041740/https://jipl.scholasticahq.com/article/70628-images-of-public-places-extending-the-copyright-exemption-for-pictorial-representations-of-architectural-works-to-other-copyrighted-works |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Gitnang Amerika ===
Karamihan sa mga bansa sa [[Gitnang Amerika]] na pangunahing gumagamit ng wikang Kastila ay hindi nagbibigay ng malawak na kalayaan sa panorama. Pinahihintulutan lamang ng mga batas sa karapatang-sipi ng [[Guwatemala]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.mineco.gob.gt/sites/default/files/pdfs/ley33-98.pdf |title=LEY DE DERECHO DE AUTOR Y DERECHOS CONEXOS Y SUS REFORMAS DECRETO NO. 33-98 |access-date=Nobyembre 22, 2022 |work=Ministerio de Economía |lang=es |quote=ARTÍCULO 64.40 Respecto de las obras ya divulgadas también es permitida, sin autorización del autor, además de lo dispuesto en el artículo 32: ... d) La reproducción para uso personal de una obra de arte expuesta en forma permanente en lugares públicos o en la fachada exterior de edificios, ejecutada por medio de un arte que sea distinto al empleado para la elaboración del original, siempre que se indique el nombre del autor, si se conociere, así como el título de la obra, si lo tiene, y el lugar donde se encuentra. |archive-date=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118011209/https://www.mineco.gob.gt/sites/default/files/pdfs/ley33-98.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Honduras]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/es/hn/hn015es.pdf |title=Ley del Derecho de Autor y de los Derechos Conexos (aprobada por Decreto Nº 4-99-E, y según modificada por el Decreto N° 16-2006) |access-date=Nobyembre 22, 2022 |website=WIPO Lex |author=Honduras |lang=es |quote=ARTÍCULO 52. Es lícita, para uso personal, la reproducción de una obra de arte expuesta permanentemente en las calles, plazas u otros lugares públicos, por medio de un arte diverso al empleado para la elaboración del original. Respecto de los edificios, dicha facultad se limita a la fachada exterior. }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; at [[Nicaragua]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://legislacion.asamblea.gob.ni/normaweb.nsf/9e314815a08d4a6206257265005d21f9/87b347bc9bf5803c0625875e0076c6d9?OpenDocument |title=TEXTO CONSOLIDADO, LEY DE DERECHO DE AUTOR Y DERECHOS CONEXOS |work=Asamblea Nacional de la República de Nicaragua |lang=es |access-date=Nobyembre 22, 2022 |quote=Artículo 43. Las obras situadas permanentemente en parques, calles, plazas u otras vías públicas pueden ser reproducidas, sin autorización del autor, por medio de la pintura, el dibujo, la fotografía y las grabaciones audiovisuales para uso personal. En cuanto a las obras de arquitectura, el artículo anterior sólo se aplicará a su aspecto exterior.}}&lt;/ref&gt; ang mga pansariling gamit ng mga larawan ng pampublikong obra na palagiang matatagpuan sa mga lansangan, plasa, at iba pang mga pampublikong espasyo, pati ang mga anyong panlabas ng mga likhang pang-arkitektura. Pinahihintulutan naman ng Artikulo 71 ng batas sa karapatang-sipi ng [[Costa Rica]] ang pagkuha ng mga retrato ng mga pampublikong obra sa mga pampublikong espasyo tulad ng mga bantayog at estatwa, subalit sa mga layuning hindi pangkomersiyo lamang.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pgrweb.go.cr/scij/Busqueda/Normativa/Normas/nrm_texto_completo.aspx?param1=NRTC&amp;nValor1=1&amp;nValor2=3396&amp;nValor3=80724&amp;strTipM=TC |title=Ley sobre Derechos de Autor y Derechos Conexos N° 6683 |work=Sistema Costarricense de Información Jurídica |lang=es |access-date=Nobyembre 22, 2022 |quote=Artículo 71°. – Es lícita la reproducción fotográfica o por otros procesos pictóricos, cuando esta reproducción sea sin fines comerciales, de las estatuas, monumentos y otras obras de arte protegidas por derechos de autor, adquiridos por el poder público, expuestos en las calles, los jardines y los museos. |archive-date=2022-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122101858/http://www.pgrweb.go.cr/scij/Busqueda/Normativa/Normas/nrm_texto_completo.aspx?param1=NRTC&amp;nValor1=1&amp;nValor2=3396&amp;nValor3=80724&amp;strTipM=TC |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Walang mga kahalintulad na paghihigpit sa mga probisyon ng kalayaan sa panorama ng mga batas sa karapatang-sipi ng [[El Salvador]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/es/sv/sv043es.pdf |title=Ley de Propiedad Intelectual (modificada por el Decreto Legislativo N° 611, de 15 de febrero de 2017) |website=WIPO Lex |author=El Salvador |lang=es |access-date=Nobyembre 22, 2022 |quote=Art. 45. – Respecto de las obras ya divulgadas lícitamente, es permitida sin autorización del autor ni remuneración: ... f) La reproducción de una obra de arte expuesta permanentemente en las calles, plazas u otros lugares públicos, por medio de un arte diverso al empleado para la elaboración del original. Respecto de los edificios, dicha facultad se limita a la fachada exterior. }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; at [[Panama]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://cerlalc.org/laws_rules/ley-64-de-10-de-octubre-de-2012-sobre-derecho-de-autor-y-derechos-conexos/ |title=Ley 64 de 10 de Octubre de 2012 Sobre Derecho de Autor y Derechos Conexos |work=[[Cerlalc]] |lang=es |access-date=Nobyembre 22, 2022 |quote=Artículo 69. También en relación con las obras ya divulgadas lícitamente se permite sin autorización del autor: ... 3. La reproducción, emisión por radiodifusión o transmisión pública por cable de la imagen de una obra arquitectónica, de una obra de las bellas artes, de una obra fotográfica o de una obra de artes aplicadas que se encuentre situada en forma permanente en un lugar abierto al público. Respecto a los edificios, esta facultad se limita a la fachada exterior. |archive-date=2022-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122101903/https://cerlalc.org/laws_rules/ley-64-de-10-de-octubre-de-2012-sobre-derecho-de-autor-y-derechos-conexos/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Malinaw na pinahihintulutan ng Seksiyon 78 ng ''Copyright Act'' ng [[Belis]] ang pagsasalarawan ng mga likha ng arkitektura, lilok, at mga masining na gawa (''artistic craftsmanship'') sa mga pinta, retrato, pelikila, o brodkast, hangga't palagiang makikita ang mga ito sa mga pampublikong lugar o mga lugar na mapapasukan ng publiko.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.belipo.bz/wp-content/uploads/2024/01/Cap_252_Copyright_Act-Revised-2020.pdf |title=COPYRIGHT ACT CHAPTER 252 REVISED EDITION 2020 |work=BELIPO |access-date=Marso 20, 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Hapon ===
Nagbibigay ng kaunting kalayaan sa panorama para sa panlabas na mga obra at ganap na kalayaan sa panorama para sa mga gusali ang [[batas sa karapatang-sipi ng Hapon]]. Pinapayagan ng Artikulo 46 ng ''Copyright Act (Act No. 48 of May 6, 1970, as amended 2020)'' ang paggamit at pagpaparami ng mga obrang &quot;palagiang nakapuwesto sa isang lantad na lokasyon&quot; at mga gawang pang-arkitektura para sa anumang layunin, ngunit may apat na mga pagpupuwera na hindi sakop ng kalayaang ito. Isa sa mga ito – nasa (iv) – ay kapag ginawa ang pagpaparami &quot;para sa tangkang pagbebenta ng mga sipi nito, o pagbebenta ng gayong mga sipi.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex.wipo.int/en/text/577555 |title=Copyright Act (Act No. 48 of May 6, 1970, as amended 2020) |author=Japan |access-date=May 9, 2021 |website=WIPO Lex}}&lt;/ref&gt; Ipinag-uutos ng Artikulo 48 ang mga gagamit ng mga nasabing gawa na tukuyin ang pinagmulan ng nasabing gawa kung mayroon at naaayon sa kaugalian.&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:著作権法|url=http://law.e-gov.go.jp/htmldata/S45/S45HO048.html|website={{lang|ja|法令データ提供システム}}|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161028075422/http://law.e-gov.go.jp/htmldata/S45/S45HO048.html|archivedate=2016-10-28|language=ja|date=2008-05-27}}&lt;/ref&gt;

Makabubuting pansinin ang isang pasiya ng Osaka District Tribunal noong 2003, na nagsasabing kasali lamang sa gayong mga &quot;naipagsasanggalang gawa&quot; na isinasanggalang ng batas ang mga gusaling may taglay na mga katangiang estetika at pagkamalikhain.&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:著作権侵害差止等請求事件|url=http://www.courts.go.jp/app/files/hanrei_jp/737/010737_hanrei.pdf|website=裁判所|publisher=大阪地方裁判所|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161029061305/http://www.courts.go.jp/app/files/hanrei_jp/737/010737_hanrei.pdf|archivedate=2016-10-29|page=12|language=ja|format=PDF|date=2003-07-08|quote={{lang|ja|著作権法により「建築の著作物」として保護される建築物は、同法２条１項１号の定める著作物の定義に照らして、美的な表現における創作性を有するものであることを要することは当然である。したがって、通常のありふれた建築物は、著作権法で保護される「建築の著作物」には当たらないというべきある。}}}}&lt;/ref&gt; Mayroon ding mga pananaw na nagsasabing dapat ituring na mga gawang sining ang ilang mga gusali sa Hapon, tulad ng {{ILL|Tore ng Araw|en|Tower of the Sun}} na ginamit sa [[Expo '70]] na idinaos sa [[Suita]], [[Prepektura ng Osaka]] noong 1970. Nagngangahulugan itong hindi maaaring gamitin sa mga layuning komersiyal ang mga retratong nagpapakita ng mga gusaling ito kahit na may tadhanang kalayaan sa panorama.&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:建築に関する著作物について|url=http://www.murata-law.jp/kigyou/cs-kenchiku.html|website=村田法律事務所|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090901103724/http://www.murata-law.jp/kigyou/cs-kenchiku.html|archivedate=2009-09-01|language=ja}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=ja:著作物とは|url=http://www.chosakukenhou.jp/10work/1020copyrighttype/1020copyrighttype01.html|website={{lang|ja|虎ノ門法律特許事務所著作権法相談室}}|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161029063255/http://www.chosakukenhou.jp/10work/1020copyrighttype/1020copyrighttype01.html|archivedate=2016-10-29|language=ja|quote={{lang|ja|岡本太郎の「太陽の塔」などは、一般的には建築の著作物ではなく、美術の著作物であると言えます。}}}}&lt;/ref&gt;

=== Hilagang Korea ===
May sapat na tadhana sa kalayaan sa panorama sa ilalim ng [[batas sa karapatang-sipi ng Hilagang Korea]]. Ayon sa Artikulo 32(8), hindi kailangan ng pahintulot mula sa mga mayhawak ng karapatang-sipi ang pagpaparami ng mga likhang sining na &quot;nakalagay sa mga pampublikong lugar&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.lawandnorthkorea.com/laws/copyright-law-2012 |title=Copyright Law of the Democratic People's Republic of Korea (2012) |website=Law and North Korea |last=Gang |first=Daye |year=2012 |access-date=Hunyo 3, 2025 |archive-date=Hunyo 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602024005/https://www.lawandnorthkorea.com/laws/copyright-law-2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Iceland ===
Hindi nagbibigay ng ganap na kalayaan sa panorama ang batas sa karapatang-sipi ng Iceland. Pinahihintulutan ng Artikulo 16 ang potograpiya at pagprisinta ng bungang mga larawan ng mga gusali at pampublikong obra na nasa lantad na lugar, ngunit kapag ang mga likhang ito ay naging pangunahing paksa ng mga larawan at ginamit ang mga larawan na ito sa komersiyal na paraan, &quot;kailangang bayaran&quot; ang manlilikha ng mga gusali at pampublikong obra. Hindi kailangan ang gayong remunerasyon kung ang gagamit ng mga larawang ito ay isang tagapaglathala ng pahayagan o brodkaster sa telebisyon.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/is/is/is122is.pdf |title=Höfundalög nr. 73/1972 frá 29. maí 1972 (eins og henni var síast breytt með lögum nr. 88/2019 frá 27. júní 2019) |author=Iceland |website=WIPO Lex |access-date=Mayo 12, 2021 |language=is }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Binanggit ni [[Ralph Oman]], dating Direktor sa Karapatang-sipi ng [[Tanggapan sa Karapatang-sipi ng Estados Unidos]], ang napakahigpit na karapatan na ito tungkol sa mga larawan ng mga gusali noong dekada-1980.{{Sfn|Oman|1989|p=176}}.

=== India ===
{{multiple image
 | align = right
 | total_width = 300
 | image1 = Assembly 09.jpg
 | image2 = Statue of Unity.jpg
 | footer = ''Sa kaliwa:'' Ang [[Palasyo ng Asamblea (Chandigarh)|Palasyo ng Asamblea sa Chandigarh]] na inilikha ni [[Le Corbusier]]. Isa itong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] mula noong 2016. ''Sa kanan:'' ''[[Estatwa ng Pagkakaisa]]'', ang pinakamatayog na estatwa sa mundo na natapos noong 2018 at idinisenyo ng manlililok na si [[Ram V. Sutar]].
}}
Tinatalakay ang kalayaan sa panorama sa Seksiyon 52, s–u(i) ng [[batas sa karapatang-sipi ng India]]. Kapuwa nalalapat ang (s) at (t) ng Seksiyon 52 sa mga larawan ng arkitektura, lilok, at mga obra ng masining na pagkakagawa sa pamamagitan ng pagguhit, pagpinta, klitse, at potograpiya, habang ang (u)(i) ay nalalapat sa sinematograpikong pagsasali ng lahat ng uri ng mga obra. Magagamit lamang ang mga tadhanang ito kapag ang likha ay &quot;palagiang matatagpuan sa isang pampublikong lugar o anumang premisang mapupuntahan ng publiko.&quot; Para naman sa nagkataong pagsasali ng mga obrang wala sa mga pampublikong espasyo sa mga pelikula ang Seksiyon (u)(ii).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://copyright.gov.in/Copyright_Act_1957/chapter_xi.html |title=CHAPTER XI |author=Intellectual Property India |access-date=Setyembre 18, 2024 |website=Copyright Office}}&lt;/ref&gt;

Tungkol ang kasong ''The Daily Calendar Supplying v. The United Concern'' (1958) sa komersiyal na pamamahagi ng ''Daily Calendar Supplying Bureau'' ng bahagyang binagong mga kopya ng isang gawa sa langis na pinta ni Panginoong Subramania ng kompanyang ''United Concern''. Unang nakakuha ng kompanya ang mga karapatan sa sining sa pinta mula sa manlilikhang si T. M. Subramaniam, pagkaraan ng paglikha ng pinta noong 1947. Inutusan ang tagagamit na magbayad ng 1,000 mga rupee bilang kabayaran sa pinsala sa kompanya. Tinanggihan ng [[Mataas na Hukuman ng Madras]] ang katuwiran ng ''Daily Calendar Supplying'' sa kanilang apela noong 1964 na sakop ng Seksiyon 52(t) ang kanilang kilos, dahil nasa pampribadong pangangalaga pa ng manlilikha ang orihinal na kopya ng gawa kahit na naipapamahagi na ang mga kopyang walang bayad sa ilang mga templo sa timog ng India. &quot;Hindi katumbas ng paglalagay ng kaniyang orihinal na gawa sa isang pampublikong lugar&quot; ang pamamahaging ito.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://indiankanoon.org/doc/1613396/ |title=The Daily Calendar Supplying ... vs The United Concern on 16 January, 1964 |last=Ramakrishnan |first=J. |website=Indian Kanoon |access-date=Disyembre 27, 2021}}&lt;/ref&gt;

=== Israel ===
Ang kalayaan sa panorama ng Israel ay matatagpuan sa Seksiyon 23 ng ''Copyright Act, 2007 (as amended on July 28, 2011)''. Nakasaad dito na pinahihintulutan ang biswal na representasyon ng mga likhang pang-arkitektura, lilok, at sining na mapapakinabangan sa pamamagitan ng mga drowing, pagguhit, potographiya, at pamamahayag, kung ang gayong mga likha ay &quot;palagiang matatagpuan sa isang pampublikong lugar.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/il/il033en.pdf |title=Copyright Act, 2007 (as amended on July 28, 2011) |author=Israel |access-date=Mayo 10, 2021 |website=WIPO Lex |archive-date=Mayo 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510061828/https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/il/il033en.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Kanada ===
Isinasaad ng Seksiyon 32.2(1) ng Batas sa Karapatang-sipi ang mga sumusunod:
{{quote|Hindi lumalabag sa karapatang-sipi (''It is not an infringement of copyright'')
{{block indent|(b) ang sinumang nagpaparami, sa isang pinta, drowing, klitse, retrato, o gawang sinematograpiko (''for any person to reproduce, in a painting, drawing, engraving, photograph or cinematographic work'')
{{block indent|(i) ng isang gawang pang-arkitektura, sa kondisyong hindi sa kalikasan ng isang drowing o planong pang-arkitektura ang sipi, o (''an architectural work, provided the copy is not in the nature of an architectural drawing or plan, or'')}}
{{block indent|(ii) isang lilok o likha ng masining na pagkakagawa o isang hulma o modelo ng isang lilok o likha ng masining na pagkakagawa, na palagiang matatagpuan sa isang pampublikong lugar o gusali; (''a sculpture or work of artistic craftsmanship or a cast or model of a sculpture or work of artistic craftsmanship, that is permanently situated in a public place or building;'')}}}}}}

Inilalaan din ng Batas sa Karapatang-sipi ang tiyak na proteksiyon para sa nagkataong pagsasali ng isa pang gawa na makikita sa likod ng isang retrato (halimbawa, isang gusali sa malayuang dako ng isang retrato). Hindi lumalabag sa karapatang-sipi ang mga retratong kasali ang gayong mga gawa nang &quot;nagkataon at hindi sinadya.&quot;

=== Kolombya ===
Sa ilalim ng Artikulo 39 ng batas sa karapatang-sipi ng Kolombya, pinahihintulutan ang mga pagpaparami ng mga gawang &quot;palagiang matatagpuan sa mga pampublikong daanan, kalye, o liwasang-bayan&quot; sa pamamagitan ng potograpiya at sinematograpiya, pati na ang pamamahagi at pagpapahayag sa publiko ng naturang mga larawan. Nalalapat din ang tadhanang ito sa &quot;panlabas na anyo&quot; sa kaso ng mga gawang pang-arkitektura.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.funcionpublica.gov.co/eva/gestornormativo/norma.php?i=3431 |title=Ley 23 de 1982 |website=Función Publica |access-date=Hunyo 19, 2025 |language=es}}&lt;/ref&gt;

=== Libano ===
Limitado lamang sa paglathala ng &quot;midya&quot; ng mga larawan ng arkitektura, sining biswal, retrato, o sining na napapakinabangan (''applied art'') ang kalayaan sa panorama sa [[Libano]], alinsunod sa Artikulo 31 ng ''Law No. 75 of April 3, 1999, on the Protection of Literary and Artistic Property''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sabaip.com/wp-content/uploads/2018/04/Lebanon-Copyright-Law.pdf |title=Law on the Protection of Literary and Artistic Property (No. 75 of April 3, 1999) |work=Saba &amp; Co. Intellectual Property |access-date=Nobyembre 23, 2022 |archive-date=Enero 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101235350/https://www.sabaip.com/wp-content/uploads/2018/04/Lebanon-Copyright-Law.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hindi tiyak kung anong uri ng &quot;midya&quot; ang tinutukoy nito.

=== Mehiko ===
Nagbibigay ng tadhanang kalayaan sa panorama ang Artikulo 148(VII) ng Pederal na Batas sa Karapatang-sipi ng Mehiko:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex.wipo.int/en/text/578998 |title=Ley Federal del Derecho de Autor (texto refundido publicado en el Diario Oficial de la Federación el 01 de julio de 2020) |author=Mehiko |website=WIPO Lex |access-date=Hulyo 12, 2021 |lang=es |quote=Artículo 148. - Las obras literarias y artísticas ya divulgadas podrán utilizarse, siempre que no se afecte la explotación normal de la obra, sin autorización del titular del derecho patrimonial y sin remuneración, citando invariablemente la fuente y sin alterar la obra, sólo en los siguientes casos:...VII. Reproducción, comunicación y distribución por medio de dibujos, pinturas, fotografías y procedimientos audiovisuales de las obras que sean visibles desde lugares públicos.}}&lt;/ref&gt;

{{quote|Ang mga likhang pampanitikan at pansining na ibinunyag na ay maaring gamitin nang walang pagpayag ng may-ari ng mga karapatang ekonomiko at nang walang bayad, sa kondisyong hindi maaapektuhan ang may-ari sa karaniwang paggamit ng likha, at sa kondisyon ding palagiang babanggitin ang pinagmulan ng likha at walang mangyayaring pagbabago sa likha
{{block indent|VII. Pagpaparami, talastasan, at pamamahagi sa pamamagitan ng mga drowing, pinta, retrato, at prosesong audiovisual ng mga obrang makikita mula sa mga pampublikong lugar}}}}

=== Moroko ===
Hindi naglalaan ng ganap na kalayaan sa panorama ang batas sa karapatang-sipi ng [[Moroko]]. Sa ilalim ng Seksiyon 20, pinahihintulutan ang pagpaparami at paglalathala, pagsasahimpapawid, at komunikasyon sa publiko ng mga larawan ng arkitektura, mga gawa ng pinong sining, mga gawang panretrato, at mga gawa ng nilapatang sining na palagiang matatagpuan sa pampublikong lugar, kung hindi pangunahing paksa ng larawan ang ipinakikitang gawa. Kapag naging pangunahing paksa ito, hindi maaaring gamitin sa pangkomersiyong layunin ang larawan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.haca.ma/fr/dahir-n%C2%B0-1-00-20-du-15-f%C3%A9vrier-2000 |title=Dahir n° 1-00-20 du 15 février 2000 |website=HACA |access-date=Abril 19, 2025}}&lt;/ref&gt;

Ipinasiya ng Hukuman ng Apelasyon ng Rabat noong ika-12 ng Disyembre 1955 na &quot;hindi kaakibat ng pagkawala ng mga karapatan ng masining na pag-aari [ng arkitekto] ang pagtatayo ng isang gawang pang-arkitektura sa isang pampublikong lugar.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/fr/copyright/120/wipo_pub_120_1956_09.pdf |title=CA Rabat, 12 décembre 1955, jurisprudence reproduite page 131 de revue Le Droit D'auteur de l'OMPI |language=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Niherya ===
Walang kalayaan sa panorama sa Niherya. Sa ilalim ng Seksiyon 20(1)(e) ng ''Copyright Act'' (2022) ng bansa, limitado ito sa &quot;pagsasali sa isang likhang audiovisual o programa [sa telebisyon] ng isang obrang matatagpuan sa isang lugar na makikita ito ng publiko.&quot; Walang pagbanggit ng mga retrato.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://placng.org/i/wp-content/uploads/2023/04/Copyright-Act-2022.pdf |title=Copyright Act 2022 |lang=en |access-date=Hulyo 3, 2023 |website=Policy and Legal Advocacy Centre |archive-date=Hunyo 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608161049/https://placng.org/i/wp-content/uploads/2023/04/Copyright-Act-2022.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Noruwega ===
Nagbibigay ng limitadong kalayaan sa panorama ang Seksiyon 31 ng batas sa karapatang-sipi ng [[Noruwega]] para sa mga obrang palagiang matatagpuan sa mga pampublikong espasyo. Maaari lamang gamitin ang mga ito sa hindi pangkomersiyo na mga pagpaparami kapag naging pangunahing mga paksa ng mga larawan ang mga obrang ito. Ngunit maaaring paramihin nang malaya ang mga larawan ng arkitektura anuman ang layunin ng pagpaparami.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex.wipo.int/en/text/504083 |title=LOV-2018-06-15-40: Lov om opphavsrett til åndsverk m.v. (åndsverkloven) (konsolidert versjon av 20. desember 2018) |website=WIPO Lex |author=Norway |access-date=Disyembre 23, 2021 |lang=no}}&lt;/ref&gt;

=== Pakistan ===
Nagbibigay ng kalayaan sa panorama ang Seksiyon 57 ng batas sa karapatang-sipi ng Pakistan:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/pk/pk005en.pdf |title=The Copyright Ordinance, 1962 (Act No. XXXIV) |author=Pakistan |access-date=Disyembre 23, 2021 |website=WIPO Lex |lang=en }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|(1) Hindi maituturing na paglabag sa karapatang-sipi ang sumusunod na mga gawain:
{{Block indent|(r) ang paglikha o paglathala ng pinta, guhit, klitse, o retrato ng isang obrang pang-arkitektura;}}
{{Block indent|(s) ang paglikha o paglathala ng pinta, guhit, klitse, o retrato ng isang lilok o ibang obra kung habambuhay na matatagpuan ang gayong likha sa isang pampublikong lugar o anumang loobang may karapatang makapasok ang publiko;}}
{{Block indent|(t) ang pagsasali sa isang obrang pampelikula ng — 
{{Block indent|(i) anumang obrang habambuhay na matatagpuan sa isang pampublikong lugar o anumang loobang may karapatang makapasok ang publiko; o}}
{{Block indent|(ii) anumang ibang uri ng obra, kung nasa likuran lamang ang pagsasali o kung hindi, kaalinsabay sa mga pangunahing paksang inilalarawan sa obra[ng pampelikula];}}
}}
}}

=== Paraguay ===
Sa ilalim ng Artikulo 39(4) ng batas sa karapatang-sipi ng Paraguay, maaaring paramihin ang pampublikong sining na &quot;palagiang makikita sa mga kalye, liwasang-bayan, o iba pang mga pampublikong lugar&quot;, pati na ang panlabas na mga harapan ng mga gusali, sa pamamagitan ng midyum na iba sa ginamit na paraan sa paglikha ng orihinal, kapagka babanggitin ang pangalan ng manlilikha ng gagamiting gawa kung kilala ito at tutukuyin ang pamagat at ang kinaroroonan ng gawa. Napapailalim ang tadhanang ito at ang iba pang mga limitasyon sa karapatang-sipi sa [[tatlong-hakbang na pagsusulit ng Berne]], na tuwirang isinama bilang isang pangkalahatang tadhana: &quot;Ang pinahihintulutang mga pagpaparami sa ilalim ng artikulong ito ay papayagan hangga't hindi nilalabag ang karaniwang pagsasamantala [ng mga manlilikha] sa gawa o [hindi] nagdudulot ng di-makatuwirang pinsala sa tunay na pakinabang ng manlilikha.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bacn.gov.py/leyes-paraguayas/908/ley-n-1328-derecho-de-autor-y-derechos-conexos |title=Ley Nº 1328 / DERECHO DE AUTOR Y DERECHOS CONEXOS |website=Biblioteca y Archivo del Congreso de la Nación |access-date=Hunyo 18, 2025 |language=es }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Reyno Unido ===
[[Talaksan:Paddington Bear in bronze (19456891620).jpg|thumb|left|[[Estatwa ng Oso ng Paddington]] sa [[estasyon ng London Paddington]], obra ng eskultor na si [[Marcus Cornish]]. Sakop ito ng kalayaan sa panorama ng Reyno Unido.]]
Sa ilalim ng batas ng [[United Kingdom|Reyno Unido]] (UK), sumasaklaw ang kalayaan sa panorama sa lahat ng mga gusali pati ang karamihan sa mga likhang tatlong-dimensiyonal na palagiang nakapuwesto sa pampublikong lugar, tulad ng mga lilok. Karaniwang hindi sakop ang kalayaan sa panoramang ito ang mga likhang dalawang-dimensiyonal na naipagsasanggalang pa rin ng karapatang-sipi, tulad ng mga miyural at poster. Ang isang retratong nakikinabang sa kalayaang ito ay maaaring gamitin o ilathala sa anumang paraan (kahit pangkomersiyo) nang hindi lumalabag sa karapatang-sipi ng mga nabanggit na gawa.

Ipinaliliwanang ang kalayaan sa panorama sa Seksiyon 62 ng [[Batas sa Karapatang-sipi, mga Disenyo at Patente ng 1988]] (''Copyright, Designs and Patents Act 1988'').&lt;ref name=&quot;uk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.artquest.org.uk/articles/view/advertising-and-marketing-art-copyright-confusion1|title=Advertising and marketing art: Copyright confusion|last=Lydiate|first=Henry|work=Artquest|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111027233307/http://www.artquest.org.uk/articles/view/advertising-and-marketing-art-copyright-confusion1|archive-date=2011-10-27|access-date=2020-05-18}} Tingnan din: {{cite web|url=http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1988/Ukpga_19880048_en_4.htm#mdiv62|title=Section 62 of the Copyright, Designs and Patents Act 1988|publisher=Office of Public Sector Information|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091210143342/http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1988/Ukpga_19880048_en_4.htm|archive-date=2009-12-10|access-date=2020-05-18}}&lt;/ref&gt; Mas malawak ang sakop nito kung ihahambing sa katumbas na mga probisyong kalayaan sa panorama sa ibang mga bansa, at pumapahintulot sa mga retratistang kumuha ng mga retrato ng mga gusali, na binigyang-kahulugan sa Seksiyon 4(2) bilang &quot;anumang nakapirming estruktura, at bahagi ng isang gusali o nakapirming estruktura.&quot; Walang rekisito na dapat nasa pampublikong lugar ang isang gusali, o nakalimita lamang ang kalayaan sa panorama sa panlabas na mga tanawin ng gusali.

[[Talaksan:Angel of the North 2016 009.jpg|thumb|Lilok na ''[[Angel of the North]]'' sa Gateshead, kondado ng [[Tyne and Wear]], obra ni Sir [[Antony Gormley]]. Sakop ito ng kalayaan sa panorama ng Reyno Unido.]]
Pinapayagan din ang mga retrato ng ilang mga obra na palagiang matatagpuan sa isang pampublikong lugar o sa mga premisang bukas sa publiko, tulad ng mga lilok, modelo ng mga gusali, at &quot;mga obra ng masining na pagkakagawa&quot; (&quot;''works of artistic craftsmanship''&quot;). Ayon sa pamantayang akdang sanggunian hinggil sa karapatang-sipi, ''Copinger and Skone James'', marahil kasali sa pahayag na &quot;bukas sa publiko&quot; ang mga premisang pinapapasok lamang ang publiko sa pamamagitan ng lisensiya o bayarin.&lt;ref name=&quot;Copinger9-266&quot;&gt;{{Cite book |title=Copinger and Skone James on Copyright |date=2016 |publisher=Sweet &amp; Maxwell |edition=17th |volume=1 |at=paragraph 9-266}}&lt;/ref&gt; Gayumpaman, mas malawak pa rin ito sa kahulugan ng &quot;pampublikong lugar&quot; sa ibang mga bansa, at walang restriksiyon sa mga gawang nasa lantad na lugar.

Sa ilalim ng pampook na pakikitungo sa karapatang-sipi sa UK, ibinukod ang kahulugan ng &quot;mga obra ng masining na pagkakagawa&quot; sa mga &quot;gawang grapiko&quot; (''graphic works''), at hindi sumasakop sa huling nabanggit ang kalayaan sa Seksiyon 62. Binibigyang-kahulugan sa Seksiyon 62 ang mga &quot;gawang grapiko&quot; bilang anumang mga pinta, drowing, dayagram, mapa, tsart o plano, anumang klitse, ''etching'',{{efn|'''''Etching''''' - sa kahulugan ng [http://gabbydictionary.com GabbyDictionary], ito ay ang &quot;pagdidisenyo o pagguhit sa metal na gamit ang asido&quot;}} litograpiya, lilok na yari sa kahoy, o anumang kahalintulad na gawa. Ayon sa nararapat, hindi maaaring kunan ng retrato ang mga gawa o obrang ito, pati ang mga miyural at poster, kahit na palagiang nakapuwesto ang mga ito sa isang pampublikong lugar.

Hindi pa naitatag sa mga hukuman ang konsistent na batayang kaso para sa tiyak na kahulugan ng &quot;obra ng masining na pagkakagawa&quot;, ngunit ipinahihiwatig sa ''Copinger'' na dapat na kapuwang artesano at alagad ng sining ang taong lumikha ng naturang obra.&lt;ref name=&quot;Copinger3-129&quot;&gt;{{Cite book |title=Copinger and Skone James on Copyright |date=2016 |publisher=Sweet &amp; Maxwell |edition=17th |volume=1 |at=paragraph 3-129}}&lt;/ref&gt; Mahalaga ang katibayan sa mga layunin ng lumikha ng gawa, at ayon sa kasong ''Hensher v Restawile'' [1976] AC 64 sa House of Lords, &quot;may katuturan at mahalaga ito, bagaman hindi isang pangunahing konsiderasyon,&quot; kung ang lumikha ay may mulat na pakay sa paglikha ng isang obra. Hindi kinakailangang ilarawan ang isang gawa bilang pinong sining. Sa gayong kaso, may binigay na mga halimbawa na karaniwang mga obra na maituturing na &quot;obra ng masining na pagkakagawa&quot;: mga baldosang pininta ng kamay, mga kinulayang salamin ng bintana, mga tarangkahang yari sa hinubog na bakal, at mga produkto ng de-kalidad na pag-imprenta, kubyertos, paghahabi, at paggawa ng aparador.

Ang ibang mga obrang binanggit sa ''Copinger'' na pinaniniwalaang nakapaloob sa kahulugang ito ay mga suweter na habing-kamay at yari sa lana, telang teksturado nang husto kasama na ang mga elementong tatlong-dimensiyonal, mga losa, at mga kasangkapan sa paghahain ng pagkain. Ayon sa pagkakasunod-sunod, ang mga kaugnay na kaso ay: ''Bonz v Cooke'' [1994] 3 NZLR 216 (Bagong Silandiya), ''Coogi Australia v Hyrdrosport'' (1988) 157 ALR 247 (Australya), ''Walter Enterprises v Kearns'' (Zimbabwe) na tinala sa [1990] 4 EntLR E-61, at ''Commissioner of Taxation v Murray'' (1990) 92 ALR 671 (Australya).

Ang ''[[Design and Artists Copyright Society]]'' at ''Artquest'' ay nagbibigay ng karagdagang kabatiran hinggil sa kalayaan sa panorama sa Reyno Unido.&lt;ref name=&quot;DACSfactsheet&quot;&gt;{{Cite web |title=Sculpture and works of artistic craftmanship on public display |url=https://www.dacs.org.uk/knowledge-base/factsheets/sculpture-and-works-of-artistic-craftsmanship-on-p.aspx |access-date=27 November 2020 |website=DACS |archive-date=18 Abril 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418025250/https://www.dacs.org.uk/knowledge-base/factsheets/sculpture-and-works-of-artistic-craftsmanship-on-p.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ArtQuest&quot;&gt;{{Cite web |last=Lydiate |first=Henry |date=1991 |title=Advertising and marketing art: Copyright confusion |url=http://www.artquest.org.uk/artlaw/copyright/confusion.htm |website=Artquest |access-date=2020-12-12 |archive-date=2006-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060427214137/http://www.artquest.org.uk/artlaw/copyright/confusion.htm |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

=== Ruwanda ===
Hindi pinahihintulutan sa batas ng [[Ruwanda]] ang kalayaan sa panorama. Sa ilalim ng Artikulo 298 ng kanilang batas sa karapatang-sipi noong 2024, pinahihintulutang paramihin at isahimpapawid sa publiko ang mga larawan ng mga gawang pang-arkitektura, sining na napapakinabangan, at retratong habambuhay na matatagpuan sa mga pampublikong espasyo. Ngunit &quot;kung ang imahe ng nasabing gawa ay ang pangunahing paksa ng naturang pagpaparami, pagsasahimpapawid o komunikasyon at ginamit ito sa mga layuning pangkomersiyo, kinakailangan ang [paunang] pahintulot at pagbabayad ng mga royalty [sa manlilikha].&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://org.rdb.rw/wp-content/uploads/2024/09/official-gazette-IP-2024-1.pdf |title=Official Gazette n° Special of 31/07/2024 |pages=322–323 |access-date=Abril 4, 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Saudi Arabia ===
Walang tadhana na may kaugnayan sa kalayaan sa panorama ang Artikulo 15 ng batas sa karapatang-sipi ng [[Saudi Arabia]]. Pinahihintulutan lamang ng batas ang pansariling paggamit ng mga gawa at hindi komersiyal na paggamit ng mga gawa sa edukasyon na limitado sa &quot;mga pangangailangan ng mga aktibidad&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://externalportal-backend-production.saip.gov.sa/sites/default/files/2022-06/copyright%20law%201.pdf |title=Copyright Law |website=Saudi Authority for Intellectual Property |access-date=Setyembre 12, 2025 |archive-date=2024-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414113504/https://externalportal-backend-production.saip.gov.sa/sites/default/files/2022-06/copyright%20law%201.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Sri Lanka ===
Hindi naglalaman ng probisyong kalayaan sa panorama ang ''Intellectual Property Act, No. 36 of 2003'', sa talaan ng mga limitasyon sa karapatang-sipi sa Seksiyon 12.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nipo.gov.lk/web/images/pdf_downloads/Intellectual_Property_Act_No_36_of_2003.pdf |title=INTELLECTUAL PROPERTY ACT, No. 36 OF 2003 |website=National Intellectual Property Office |access-date=Hulyo 13, 2022}}&lt;/ref&gt; Pinawalang-bisa ng batas ang ''Code of Intellectual Property Act No. 52 of 1979'', na may tadhana ng isang limitadong kalayaan sa panorama sa Seksiyon 13(d) na nagbigay sa mga gumagawa ng pelikula at tagapagsahimpapawid sa telebisyon ng karapatang ipakita ang mga likha ng sining at arkitektura &quot;na palagiang matatagpuan sa isang lugar kung saang maaaring makita ang mga ito ng publiko.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/lk/lk001en.pdf |title=Code of Intellectual Property Act No. 52 of 1979 (as amended by Act No. 30 of 1980, No. 2 of 1983, No. 17 of 1990, No. 13 of 1997 and No. 40 of 2000) |website=WIPO Lex |author=Sri Lanka |access-date=Hulyo 13, 2022 |archive-date=Hulyo 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220713052415/https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/lk/lk001en.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Suwisa ===
Ipinaliliwanang ang kalayaan sa panorama sa Suwisa sa Artikulo 27 ng kanilang ''[[Batas sa karapatang-sipi ng Suwisa|Urheberrechtsgesetz]]''.&lt;ref name=&quot;ch&quot;&gt;{{cite book|last=Rehbinder|first=Manfred|title=Schweizerisches Urheberrecht|edition=3rd|page=158|publisher=Stämpfli Verlag|location=Berne|date=2000|isbn=3-7272-0923-2}} Tingnan din: {{cite web|url=https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/1993/1798_1798_1798/de#a27 |title=URG (Switzerland) |language=de |access-date=Pebrero 11, 2023}}&lt;/ref&gt; Nakasaad dito na maaaring ilarawan ang mga likhang panghabambuhay na matatagpuan sa mga pampublikong espasyo para sa anumang layunin, hangga't hindi sa anyong tatlong-dimensiyonal ang imahen ng likha at hindi maaaring gamitin ang imaheng ito &quot;sa layuning kapareho sa unang layunin [ng likha].&quot;

=== Tanzania ===
Pinahihintulutan lamang ng Seksiyon 12(6) ng batas sa karapatang-sipi ng Tanzania ng taong 1999 ang pagpaparami ng mga gawang pang-arkitektura at pansining na habambuhay nakapuwesto sa mga pampublikong lugar &quot;sa pamamagitan ng mga rekording pang-awdio-biswal o pangvideo&quot;. Sa kabilang banda, pinapayagan lamang ng Seksiyon 26(d) ng nabanggit na batas ang &quot;pahapyaw na paggamit&quot; (&quot;''incidental utilization''&quot;) ng mga bagay na naglalaman ng pagpapahayag ng kuwentong-bayan sa mga retrato, pelikula, at telebisyon, kung palagiang matatagpuan ang mga bagay na iyon sa mga pampublikong lugar.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://parliament.go.tz/polis/uploads/bills/acts/1457511754-ActNo-7-1999.pdf |title=THE COPYRIGHT AND NEIGHBOURING RIGHTS ACT, 1999 |website=Parliament of Tanzania |access-date=Abril 24, 2025 |archive-date=Hunyo 20, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620063002/http://parliament.go.tz/polis/uploads/bills/acts/1457511754-ActNo-7-1999.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Taywan (Republika ng Tsina o ROC) ===
[[Talaksan:Taipei 101, Dec 2024 (2).jpg|thumb|[[Taipei 101]], likha nina arkitektong [[Chu-Yuan Lee]] at [[C. P. Wang]].]]
Tinitiyak ng [[:wikisource:zh:著作權法 (中華民國)|Batas sa Karapatang-sipi ng Republika ng Tsina]] ang bahagyang kalayaan sa panorama sa mga pampublikong lugar. Pinahihintulutan ng Artikulo 58 ang paggamit ng mga gawang sining at gawang pang-arkitektura na nasa mga pampublikong lugar, ngunit itinadhana na hindi nalalapat sa paggamit ng mga gawang sining ang layuning pagbebenta ng mga kopya ng naturang mga gawa. Nakasaad sa Artikulo 64 ng parehong Batas na dapat malinaw na itukoy ng mga gagamit ng mga nabanggit na gawa ang pinagmulan ng mga ito, tulad ng pangalan ng manlilikha.&lt;ref&gt;{{cite web|title=著作權法 |url=http://law.moj.gov.tw/LawClass/LawAll.aspx?PCode=J0070017 |website=全國法規資料庫 |accessdate=2016-10-29 |archiveurl=https://archive.today/20161029141208/http://law.moj.gov.tw/LawClass/LawAll.aspx?PCode=J0070017 |archivedate=2016-10-29 |language=zh-tw |date=2014-01-22 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Timog Aprika ===
[[Talaksan:Late Nelson Mandela Statue, Pretoria South Africa Redux.png|thumb|left|Dahil sa kawalan ng kalayaan sa panorama sa Timog Aprika, kailangang sensurin ang bantayog ni [[Nelson Mandela]] sa [[Pretoria]]]]
Walang ganap na kalayaan sa panorama sa Timog Aprika. Inilalahad sa Artikulo 15 (3) ng Batas sa Karapatang-sipi ng Timog Aprika (1978) ang mga hindi pagsasali ng proteksiyong karapatang-sipi sa masining na mga gawa, ngunit binanggit lamang dito ang paggamit ng mga sipi sa mga pelikula, telebisyon, at mga &quot;serbisyong pangkomunikasyon&quot; (''diffusion service''). Ngunit binigyang-kahulugan sa Artikulo 1 ang &quot;serbisyong pangkomunikasyon&quot; bilang isang tiyak na serbisyo sa telekomunikasyon, hindi sa potograpiya.&lt;ref&gt;{{cite web|title=COPYRIGHT ACT|url=http://www.cipro.co.za/legislation%20forms/Copyright/Copyright%20Act.pdf|website=Companies and Intellectual Property Office|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303202547/http://www.cipro.co.za/legislation%20forms/Copyright/Copyright%20Act.pdf|archivedate=2016-03-03|language=en}}&lt;/ref&gt; Dahil diyan, maaaring ituring na paglabag sa karapatang-sipi ang pagkuha ng mga retrato ng mga gusali o mga obra sa mga pampublikong lugar.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Copyright: Wiki Loves Monuments Notice!|url=http://mapmyway.co.za/copyright-wiki-loves-monuments-notice/|website=mapmyway.co.za|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161029130232/http://mapmyway.co.za/copyright-wiki-loves-monuments-notice/|archivedate=2016-10-29|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Timog Korea ===
Nagbibigay ng tadhanang kalayaan sa panorama ang Artikulo 35(2) ng [[batas sa karapatang-sipi ng Timog Korea]], subalit limitado lamang ito sa mga layuning di-komersiyal. Sa ilalim ng nasabing probisyon, maaaring gamitin ang mga obra at ibang mga likha na palagiang matatagpuan sa mga lantad na lugar para sa anumang layunin, maliban sa mga kasong &quot;ginawa ang pagpaparami para sa tangkang pagbebenta ng mga larawang ito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.copyright.or.kr/master/file/downloadFileLibrary.do?filegroupno=51180 |title=COPYRIGHT ACT |website=Korea Copyright Commission |access-date=Abril 8, 2025 }}&lt;/ref&gt;

May isang kaso kaugnay sa kalayaan sa panorama sa Timog Korea noong 2008, hinggil sa paggamit ng isang ''production company'' ng isang gusali ng teatro sa isang patalastas nang walang pahintulot. Ipinasiya ng [[Hukuman ng Distritong Sentral ng Seoul]] na nilabag ng Pomato Co., Ltd. ang karapatang-sipi ni arkitekto Min Gyu-am sa &quot;UV House&quot;, na matatagpuan sa [[Paju]] at tinapos noong 2004, sa pamamagitan ng pagsasali nila ng gusali bilang elementong ''background'' sa isang patalastas pantelebisyon at pang-Internet ng [[Kookmin Bank]] noong 2005. Nakatanggap ang arkitekto ng bayad para sa arkila sa lugar, ngunit hindi siya nagbigay ng pahintulot ng paggamit ng karapatang-sipi ng gusaling ito. Matapos mailabas ang mga patalastas, sinabi ng arkitekto na ginamit nila ang obrang pang-arkitektura nang walang pahintulot mula sa kaniya, kaya humingi siya ng bayad-pinsala. Sa unang paglilitis, ipinasiya ng Hukumang ng Distritong Sentral ng Seoul na maliit na bahagi ng gusali lamang ang ginamit patalastas at hindi ang kabuoang gusali, kaya hindi maituturing na paglabag ito ng karapatang-sipi.&lt;ref&gt;Seoul Central District Court, Decision of 12 September 2007, 2006GaDan208142.&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 7, 2008, sa ikalawang paglilitis, sumang-ayon ang parehong panig sa kabayaran. Dahil diyan, winakasan ang ikalawang paglilitis nang walang pasiya, sa pamamamagitan ng mediasyon.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.lawtimes.co.kr/Legal-News/Legal-News-View?serial=48365 |title=[2008년 분야별 중요판례분석] (21)지적재산권 |date=Agosto 6, 2009 |access-date=Hulyo 12, 2021 |work=Beomnyul Sinmun (법률신문) |language=ko |archive-date=Hulyo 11, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711092730/https://www.lawtimes.co.kr/Legal-News/Legal-News-View?serial=48365 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Nangangailangan ng paunang pahintulot mula sa Korea Data Agency (K-DATA) at pagbabayad ng mga royalty ang paggamit ng mga larawan ng mga estatuwa ni Almirante [[Yi Sun-sin]] at [[Sejong ang Dakila|Hari Sejong]] sa [[Liwasang Gwanghwamun]] ng Seoul sa mga layuning pangkomersiyo, tulad ng patalastas at potograpiyang pangkomersiyo. Bahagi ito ng kasunduan sa pagitan ng [[Pamahalaang Metropolitano ng Seoul]] at mga mayhawak ng karapatang-sipi sa mga bantayog: sina {{ill|Kim Yeong-won|ko|김영원 (조각가)}} na tagahulma ng estatuwa ni Hari Sejong at {{ILL|Kim Namjo|ko|김남조}} na balo ng tagahulma ng estatuwa ni Yi Sun-sin. Kasabay ito ng pagpaparehistro ng mga nabanggit na estatuwa sa [[Komisyon sa Karapatang-sipi ng Korea]]. Inilalaan ang mga nakukuhang bayad sa &quot;mga proyekto para sa kapakanan ng lipunan at bayan ayon sa naisin ng mga mayhawak ng karapatang-sipi.&quot; Hindi kailangan ng paunang pahintulot para sa mga retratong pansarili lamang.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.seoul.co.kr/news/society/2011/12/05/20111205010005 |title=광화문 세종·이순신 동상 상업적 촬영땐 저작권료 |date=Disyembre 5, 2011 |author=Cho Hyun-suk |work=Seoul Shinmun |access-date=Abril 8, 2025 |language=ko}}&lt;/ref&gt; Mula noong 2013, inilipat ang pangangasiwa ng mga lisensiya sa [[Korean Culture and Information Service]] (KOCIS) ng [[Ministeryo ng Kultura, Palakasan at Turismo (Timog Korea)|Ministeryo ng Kultura, Palakasan at Turismo]]; pinawalang-bisa nito ang tungkulin ng K-DATA sa mga paglilingkod hinggil sa pampublikong pamamahala ng karapatang-sipi.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.kogl.or.kr/news/noticeView.do?dataIdx=31&amp;jkouttype=external&amp;cPage=15 |title=공지사항 |date=Hulyo 4, 2013 |website=Korea Open Government License |access-date=Abril 8, 2025 |language=ko |archive-date=Mayo 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232452/https://www.kogl.or.kr/news/noticeView.do?dataIdx=31&amp;jkouttype=external&amp;cPage=15 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Tsina, Republikang Bayan ng (PRC) ===
[[Talaksan:青岛五四广场五月的风雕塑夜景 2013-07-21.jpg|thumb|left|Eskulturang May Wind ({{lang|zh|五月的风雕塑}}) sa [[Liwasang Ika-apat na Mayo]] ng lungsod ng [[Qingdao]]]]
Nagbibigay ng sapat na kalayaan sa panorama ang Artikulo 22(10) ng [[batas sa karapatang-sipi ng Tsina]]. Ayon dito, pinahihintulutan ang paggamit ng isang obra &quot;na matatagpuan o naka-displey sa isang panlabas na pampublikong lugar&quot; sa pamamagitan ng pagguhit, potograpiya, o videograpiya nang walang pahintulot mula sa o remunerasyon sa mayhawak ng karaptang-sipi, &quot;sa kondisyong itutukoy ang pangalan ng manlilikha at pamagat ng obra.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex.wipo.int/en/text/466268 |title=Copyright Law of the People’s Republic of China (as amended up to the Decision of February 26, 2010, by the Standing Committee of the National People's Congress on Amending the Copyright Law of the People's Republic of China) |author=China |access-date=Mayo 9, 2021 |website=WIPO Lex}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa isang liham tugon mula sa [[Kataas-taasang Hukumang Bayan]] hinggil sa kaso ng eskulturang &quot;''[[Liwasang Ikaapat na Mayo|May Wind]]''&quot; sa [[Qingdao]], kahit na para sa pakinabang (''profit'') ito, ang muling paggamit ng nabanggit na gawa ay isang [[patas na paggamit]],&lt;ref&gt;{{cite wikisource |title=最高人民法院关于对山东省高级人民法院《关于山东天笠广告有限责任公司与青岛海信通信有限公司侵犯著作权纠纷一案的请示报告》的复函 |wslink=最高人民法院关于对山东省高级人民法院《关于山东天笠广告有限责任公司与青岛海信通信有限公司侵犯著作权纠纷一案的请示报告》的复函 |wslanguage=zh |last=中华人民共和国最高人民法院 |first= |authorlink=中华人民共和国最高人民法院 |coauthors= |year= |publisher= |location= |page= |pages= |scan=|date=2004-08-24|language=zh-cn}}&lt;/ref&gt; ngunit pinagtatalunan ng pamayanang akademiko ang pagiging tumpak ng pagpapasiyang ito,&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=孟|first1=奇勋|title=室外艺术作品合理使用司法认定标准之反思|journal=武汉理工大学学报（社会科学版）|date=2013-06|volume=26|issue=3|page=457|doi=10.3963/j.issn.1671-6477.2013.03.025|url=http://www.whxbsk.net:8080/sse/showFileCount?filename=D:/sse/2013/2012-01660.pdf&amp;title=2012-01660|accessdate=2016-10-28|trans_title=Reflections on Judicial Cognizance of Fair Use of Outdoor Art Works|publisher=武汉理工大学期刊社|language=zh-cn|issn=1671-6477|quote=当前，学术界对室外艺术作品合理使用的认定标准尚未形成共识，主要体现在对商业性使用是否属于合理使用的认识有所不同。部分学者坚持认为不能将营利性再使用纳入合理使用制度范围。|author=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222144856/http://www.whxbsk.net:8080/sse/showFileCount?filename=D%3A%2Fsse%2F2013%2F2012-01660.pdf&amp;title=2012-01660|archive-date=2017-02-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; at may nangyayari ding &quot;mga magkakaibang pasiya&quot; sa paghatol sa usaping ito.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=詹|first1=启智|last2=张|first2=灵溪|title=室外公共场所艺术作品合理使用探析|journal=法制与社会|date=2014|issue=22|pages=267-269|doi=10.3969/j.issn.1009-0592.2014.22.133|url=http://www.lunwendata.com/thesis/2015/50416.html|accessdate=2016-10-28|publisher=云南法制与社会杂志社|language=zh-cn|issn=1009-0592|author=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205000700/http://www.lunwendata.com/thesis/2015/50416.html|archive-date=2018-02-05|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Dahil sa kaugnay na mga palakad ng [[isang bansa, dalawang mga sistema]], hindi ipinatutupad ang nasabing mga batas sa [[Hong Kong]] at [[Macau]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=中華人民共和國香港特別行政區基本法|url=http://www.basiclaw.gov.hk/tc/basiclawtext/images/basiclaw_full_text_tc.pdf|website=基本法|publisher=香港特別行政區政府政制及內地事務局|accessdate=2016-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117030209/http://www.basiclaw.gov.hk/tc/basiclawtext/images/basiclaw_full_text_tc.pdf|archivedate=2015-11-17|language=zh-hk|format=PDF|date=2015-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=中華人民共和國澳門特別行政區基本法|url=http://bo.io.gov.mo/bo/i/1999/leibasica/index_cn.asp|website=澳門特別行政區政府印務局|accessdate=2016-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160426055414/http://bo.io.gov.mo/bo/i/1999/leibasica/index_cn.asp|archivedate=2016-04-26|language=zh-mo|date=1999-12-20}}&lt;/ref&gt;

==== Hong Kong ====
[[Talaksan:Bank of China Hong Kong.jpg|thumb|[[Toreng Bank of China (Hong Kong)|Toreng Bank of China]], dinisenyo ni arkitekto [[I. M. Pei]] (namatay noong 2019)]]
Tinitiyak ng Kautusan sa Karapatang-sipi ng Hong Kong ang kalayaan sa panorama sa mga pampublikong lugar. Kumakapit ito sa kapuwa mga likhang tatlong-dimensiyonal at masining na pagkakagawa. Pinahihintulutan ng mga regulasyon sa Artikulo 71 ang pagpaparami at pamamahayag ng larawan ng mga gusali, lilok, modelo ng mga gusali, at mga masining na pagkakagawa, at hindi isang pagsuway sa karapatang-sipi ang pampublikong pagbabahagi ng nasabing mga larawan. Gayunman, nakasaad sa Seksiyon 5 na iba ang mga obra ng masining na pagkakagawa (''works of artistic craftsmanship'') sa gawang grapiko (''graphic work''), at ibig sabihin nito hindi sakop ng tadhanang kalayaan sa panorama ang huling binanggit na uri ng gawa, na maaring pinta, drowing, dayagram, o mga gawang klitse, litograpo, grabado sa kahoy, atbp..&lt;ref&gt;{{cite web|title=第528章 《版權條例》 |url=http://www.legislation.gov.hk/blis_pdf.nsf/6799165D2FEE3FA94825755E0033E532/9849EA415F543AAA482575EF0014C04F/$FILE/CAP_528_c_b5.pdf |website=律政司: 雙語法例資料系統 |accessdate=2016-10-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160411220758/http://www.legislation.gov.hk/blis_pdf.nsf/6799165D2FEE3FA94825755E0033E532/9849EA415F543AAA482575EF0014C04F/%24FILE/CAP_528_c_b5.pdf |archivedate=2016-04-11 |language=zh-hk |date=1997-06-30 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==== Macau ====
Tinitiyak ng Derekto Blg. 43/99/M ang kalayaan sa panorama sa mga pampublikong lugar. Pinapayagan ng Artikulo 61 ang pagkuha ng mga obra na nakalagay sa mga pampublikong lugar sa pamamagitan ng potograpiya o videograpiya.&lt;ref&gt;{{cite web|title=第43/99/M號法令|url=http://bo.io.gov.mo/bo/i/99/33/declei43_cn.asp|website=澳門特別行政區政府印務局|accessdate=2016-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160323120248/http://bo.io.gov.mo/bo/i/99/33/declei43_cn.asp|archivedate=2016-03-23|language=zh-mo|date=1999-08-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=马|first1=海涛|last2=李|first2=亮|title=国际法学法理与实践|url=https://books.google.com/books?id=ZMQ7vQ_wTpEC&amp;pg=PA401|accessdate=2016-10-29|edition=1|date=2006-11|publisher=中国法制出版社|language=zh-cn|isbn=978-7-80226-323-9|pages=401–402|chapter=中国内地与澳门著作权法律制度之比较研究}}&lt;/ref&gt; Gayunman, sinasabi sa Artikulo 62 na hindi dapat makompromiso ng kalayaang ito ang mga kapakanan ng gawa at ng mayhawak ng karapatang-sipi nito, at kailangang itukoy ang manlilikha at pangalan ng obra hangga't maari.&lt;ref&gt;{{cite news|title=葡韻惹火遭禁拍攝建築物實在無理|url=http://www.shimindaily.net/v1/news/macau/%EF%BC%88%E7%89%B9%E5%AF%AB%EF%BC%89%E8%91%A1%E9%9F%BB%E6%83%B9%E7%81%AB%E9%81%AD%E7%A6%81%E6%8B%8D%E6%94%9D%E5%BB%BA%E7%AF%89%E7%89%A9%E5%AF%A6%E5%9C%A8%E7%84%A1%E7%90%86/|accessdate=2016-10-29|publisher=市民日报|date=2016-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161029043248/http://www.shimindaily.net/v1/news/macau/%EF%BC%88%E7%89%B9%E5%AF%AB%EF%BC%89%E8%91%A1%E9%9F%BB%E6%83%B9%E7%81%AB%E9%81%AD%E7%A6%81%E6%8B%8D%E6%94%9D%E5%BB%BA%E7%AF%89%E7%89%A9%E5%AF%A6%E5%9C%A8%E7%84%A1%E7%90%86/|archivedate=2016-10-29|language=zh-mo}}&lt;/ref&gt;

=== Uganda ===
Umiiral ang kalayaan sa panorama sa Seksiyon 15(1)(f) ng ''The Copyright and Neighbouring Rights Act, 2006'' ng Uganda, na isinasaad na maaaring isipi at ikomunika sa madla ang mga likhang arkitektura at sining na palagiang matatagpuan sa pampublikong lugar, sa pamamagitan ng potograpiya, mga likhang audiovisual, at pagsasahimpapawid sa telebisyon. Malawak ang kahulugan ng &quot;pampublikong lugar&quot; sa ilalim ng Seksiyon 2 ng batas, at nagngangahulugan itong &quot;anumang gusali o daanan na ang publiko ay may pansamantalang karapatan o pahintulot para makapasok, may bayad man o wala.&quot; Kabilang dito ang mga sinehan, restoran, pasilidad ng palakasan, at liwaliwan (''resorts'').&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/ug/ug001en.pdf |title=The Copyright and Neighbouring Rights Act, 2006 |author=Uganda |access-date=Oktubre 3, 2021 |website=WIPO Lex |archive-date=Oktubre 3, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003044512/https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/ug/ug001en.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== United Arab Emirates ===
Hindi nagbibigay ng kalayaan sa panorama ang Artikulo 22(7) ng ''Federal Law No. 38 of 2021 on Copyrights and Neighboring Rights''. Pinahahintulutan lamang nito ang pagpapakita ng mga pinong sining, nalalapat na sining, hinulmang sining, at sining pang-arkitektura na palagiang matatagpuan sa pampublikong mga lugar &quot;sa mga brodkast&quot; lamang.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.moec.gov.ae/documents/20121/376326/copyright.pdf |title=Federal Decree-Law no. (38) of 2021 |access-date=Hulyo 4, 2022 |publisher=Ministry of Economy of the United Arab Emirates |date=Setyembre 20, 2021}}&lt;/ref&gt; Ang Artikulo 22(7) ng pinawalang-bisa na ''Federal Law No. 7 of 2002 on Copyrights and Neighboring Rights'' ay nagbibigay ng kawangis na limitadong legal na karapatan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://wipolex.wipo.int/en/text/124611 |title=Federal Law No. 7 of 2002 on Copyrights and Neighboring Rights |author=United Arab Emirates |website=WIPO Lex |access-date=Mayo 7, 2021}}&lt;/ref&gt;

Kabilang sa mga gawa sa United Arab Emirates na isinasanggalang ng karapatang-sipi ang [[Burj Al Arab]], [[Burj Khalifa]], at [[Moske ng Sheikh Zayed]]. Inalis ang isinumiteng mga larawan na nagpapakita ng makabagong arkitektura ng bansa na walang maayos na mga pahintulot sa katapusan ng unang edisyon ng kampanyang ''Wiki Loves Emirates'' noong 2018, sanhi ng mahigpit na mga alituntunin sa paglilisensiya ng Wikimedia.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/art/uae-wikipedia-marathon-community-effort-finally-gives-the-emirates-a-proper-place-1.722097 |title=UAE Wikipedia: Marathon community effort finally gives the Emirates a proper place |date=Abril 16, 2018 |last=Gronlund |first=Melissa |access-date=Mayo 7, 2021 |work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]}}&lt;/ref&gt;

=== Unyong Europeo ===
[[Talaksan:Freedom of Panorama in Europe.svg|thumb|350px|Katayuan ng kalayaan sa panorama sa Europa
{{legend|#12a53e|Okey, kasama ang mga gusali, obra at mga pampublikong loob ng mga gusali}}
{{legend|#5fe442|Okey, kasama ang mga gusali at obra, ngunit hindi okey sa mga pampublikong loob ng mga gusali}}
{{legend|#ffd619|Okey para lamang sa mga gusali, at hindi okey sa mga pampublikong obra}}
{{legend|#f5443b|Hindi okey, o okey lamang sa hindi pangkomersiyo na paggamit}}
{{legend|#bbef2e|Okey, kasama ang mga gusali, obra at ilang mga loob ng mga gusali}}
{{legend|#bbb|Hindi tiyak}}
]]

Sa [[Unyong Europeo]], inilalaan ng [[Direktiba 2001/29/EC]] ang posilibilidad para sa mga kasaping estado na magkaroon ng sugnay hinggil sa kalayaan sa panorama sa kanilang mga batas sa karapatang-sipi, ngunit hindi ito sapilitan.&lt;ref name=&quot;eu&quot;&gt;{{cite web|author=N.N.|url=http://www.fotocommunity.de/info/Panoramafreiheit#Europa_hilft|title=Panoramafreiheit|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418173225/http://www.fotocommunity.de/info/Panoramafreiheit|archive-date=2015-04-18|access-date=2020-05-18}} Tingnan din [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32001L0029:EN:HTML Article 5(3)(h) of 2001/29/EC].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ipkitten.blogspot.co.uk/2015/06/freedom-of-panorama-what-is-going-on-at.html|title=The IPKat|work=ipkitten.blogspot.co.uk|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626204251/http://ipkitten.blogspot.co.uk/2015/06/freedom-of-panorama-what-is-going-on-at.html|archive-date=2015-06-26}}&lt;/ref&gt;

Noong 2015, iminungkahi ni [[Felix Reda]], dating kasapi ng [[Parlamentong Europeo]] (''MEP'') mula Alemanya, na ilapat ang kalayaan sa panorama sa lahat ng mga bansa ng Unyong Europeo. Ipinahayag niya na sa pamamagitan ng karapatang ito, malayang maibabahagi ng mga tao ang kanilang mga larawan ng mga pampublikong espasyo na maaaring maglaman ng mga gusali at pampublikong sining, upang &quot;ipahayag at ibahagi ang kanilang mga karanasan at saloobin&quot; at &quot;mapangalagaan ang ating mga paglalakbay at mangasiwaan ang ating mga impresyon para sa susunod na mga salinlahi.&quot;&lt;ref name=EUparl&gt;{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/security/20150701STO72903/debate-should-the-freedom-of-panorama-be-introduced-all-over-the-eu |title=Debate: should the freedom of panorama be introduced all over the EU? |date=Hulyo 2, 2015 |access-date=Pebrero 11, 2021}}&lt;/ref&gt;

Binatikos ni [[Jean-Marie Cavada]], dating ''MEP'' mula Pransiya, ang kaniyang mungkahi, at sa halip ay naghain ng isang kahaliling panukala na naglalayong paghigpitan ang kalayaan sa panorama ng lahat ng mga kasapi ng Unyong Europeo sa hindi pangkomersiyo na mga gamit lamang.&lt;ref name=EuroNewsFOP1&gt;{{cite news|url=https://www.euronews.com/2015/07/08/fight-for-freedom-of-panorama-savepos-wikipedia |title=The bitter fight for Freedom of Panorama |last=Seymat |first=Thomas |date=Hulyo 8, 2015 |work=[[Euronews]] |access-date=Pebrero 11, 2021}}&lt;/ref&gt; Sinabi ni Cavada na nakapipinsala ang pangkomersiyo na kalayaan sa panorama sa mga karapatan ng mga manlilikha ng mga sining pang-arkitektura at pampublikong sining dahil binibigyan ito ng pahintulot sa mga korporasyong pang-Internet tulad ng [[Pundasyong Wikimedia|Wikimedia]] at [[Meta Platforms|Facebook]] na pakinabangan ang nabanggit na mga sining nang walang kabayaran sa mga manlilikha.&lt;ref name=EUparl/&gt; Idinagdag ng kaniyang tanggapan na hindi maka-aapekto ang di-komersiyal na kalayaan sa panorama sa [[Internet]], bagkus tinitiyak lamang nito na &quot;nagbibigay ang mga platapormang pang-Internet tulad ng [[Facebook]], [[Instagram]], at [[Flickr]] ng makatarungang kabayaran sa mga manlilikha.&quot;&lt;ref name=DWFOP1&gt;{{cite news |url=https://www.dw.com/en/freedom-of-panorama-will-the-eu-ban-landmark-photography/a-18554383 |title=&quot;Freedom of Panorama&quot;: Will the EU ban landmark photography? |date=Hunyo 30, 2015 |last=Tost |first=Olaf |work=[[Deutsche Welle]] |access-date=Pebrero 11, 2021}}&lt;/ref&gt; May nauna nang mga kasunduan ang [[Dailymotion]] at [[YouTube]] sa {{ill|ADAGP|fr|Société des auteurs dans les arts graphiques et plastiques}}, noong 2008 para sa Dailymotion at 2010 para sa YouTube, para sa legal na paggamit ng mga larawan ng mga gusali at pampublikong sining sa kanilang mga plataporma. Iginiit ng ADAGP, isang samahan ng mga manlilikha ng pampublikong sining na nakahimpil sa Pransiya, na hahantong ang kalayaan sa panorama sa &quot;pagkawala ng 3 hanggang 6 milyong euro, o 10 hanggang 19 na bahagdan ng taunang koleksiyon&quot; sa Pransiya pa lamang.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.lesechos.fr/2015/07/bataille-autour-de-la-liberte-de-photographier-dans-lespace-public-267827 |title=Bataille autour de la liberté de photographier dans l'espace public |work=[[Les Echos (Pransiya)|Les Echos]] |last=Moutot |first=Anaïs |date=Hulyo 9, 2015 |access-date=Nobyembre 25, 2024 |language=fr}}&lt;/ref&gt;

Ang pagpuna ng mga netizen sa panukala ni Cavada ay nauwi sa isang online na petisyon ng mga aktibista sa karapatan sa Internet kalakip ang hashtag na #SaveFOP; nakakuha ito ng higit sa 460,000 mga lagda sa loob ng dalawang linggo matapos itong ilunsad.&lt;ref name=EuroNewsFOP1/&gt; Ayon sa mamamahayag ng ''[[The Register]]'' sa larangan ng [[teknolohiyang pang-impormasyon]] na si [[Andrew Orlowski]], &quot;huwad at mapanlinlang&quot; ang pakikialam ng Wikipedia sa usapin.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theregister.com/2015/07/02/wikipedia_jumps_on_bogus_photo_scare_to_tell_us_the_internet_is_breaking_again/ |title=Wikipedia jumps aboard the bogus 'freedom of panorama' bandwagon |date=Hulyo 2, 2015 |access-date=Disyembre 9, 2021 |last=Orlowski |first=Andrew |work=[[The Register]]}}&lt;/ref&gt; Ayon naman sa ''[[Full Fact]]'', isang websayt sa Reyno Unido na nagsusuri ng mga impormasyon, ang [[Komisyong Europeo]] lamang ang may kapangyarihang gumawa ng bagong batas, at hindi maaaring makaimpluwensiya sa komisyon ang anumang rekomendasyong inaprobahan ng parlamento.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://fullfact.org/europe/eu-gherkin-and-freedom-panorama/ |title=The EU, the Gherkin and 'freedom of panorama' |date=Hunyo 29, 2015 |website=[[Full Fact]] |access-date=Disyembre 1, 2024}}&lt;/ref&gt;

Ibinasura ng plenaryo ng Parlamentong Europeo ang mahigpit na panukala ni Cavada noong ika-9 ng Hulyo, 2015. Gayunman, hindi umusad ang maka-Wikipediang panukala ng dating MEP ng Olanda na si [[Marietje Schaake]] para isaklaw ang kalayaan sa panorama sa iba pang mga bansa sa samahan. Napanatili sa umiiral na katayuan ang kalayaan sa panorama sa Unyong Europeo.&lt;ref&gt;{{cite news |title=European Parliament rejects ‘absurd’ EU plan to axe Freedom of Panorama |url=https://amateurphotographer.com/latest/photo-news/european-parliament-rejects-absurd-eu-plan-to-axe-freedom-of-panorama/ |date=Hulyo 9, 2015 |access-date=Disyembre 24, 2025 |website=Amateur Photographer}}&lt;/ref&gt;

==== Alemanya ====
Ipinaliliwanang ang ''{{lang|de|Panoramafreiheit}}'' sa Artikulo 59 ng ''{{lang|de|Urheberrechtsgesetz}}''.&lt;ref name=&quot;de&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.fotorecht.de/publikationen/gebaeude.html|title=Fotografieren von und in Gebäuden|last=Seiler|first=David|work=visuell|date=2001-06-24|issue=5/2001|page=50|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930161320/http://www.fotorecht.de/publikationen/gebaeude.html|archive-date=2007-09-30|access-date=2020-05-18}} Tingnan din: {{cite web|url=http://bundesrecht.juris.de/urhg/__59.html|title=§59 UrhG (Germany)|language=de|url-status=live|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110223132716/http://bundesrecht.juris.de/urhg/__59.html|archive-date=2011-02-23|access-date=2007-09-20}}&lt;/ref&gt; Ayon sa 59(1), &quot;pinahihintulutang magparami at ipamahagi, sa pamamagitan ng pinta, drowing, potograpiya, o sinematograpiya, ang mga obra na palagiang matatagpuan sa mga pampublikong daanan, kalye, o lugar at maipamahagi at maikomunika ang mga nasabing sipi. Para sa mga gawang pang-arkitektura, umiiral lamang ang tadhanang ito sa panlabas na anyo [ng gusali].&quot; Mula pa sa bersiyon ng batas noong ika-1 ng Enero, 1966 ang kasalukuyang sugnay na ito,&lt;ref&gt;Tingnan din: Thomas Fuchs, {{cite web |url=http://lexetius.com/UrhG/59 |title=Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte (Urheberrechtsgesetz) vom 9. September 1965. §&amp;nbsp;59 |website=Historisch-synoptische Edition 1965–2016 |language=de |access-date=Abril 30, 2017}}&lt;/ref&gt; buhat pa sa batas ng dating bansa na [[Kanlurang Alemanya]]. Hindi tinanggap ang isang panukala noong 1962 na hingan ang publiko na magbayad sa manlilikha para sa komersiyal na mga paggamit ng mga larawan, sapagkat katumbas ng &quot;paglalaan ng mga gawa sa publiko&quot; ang panghabambuhay na pagtatayo ng mga gawang iyon sa mga pampublikong lugar. Tinanggihan din ang isa pang panukala noong taong iyon na naglalayong isama sa karapatang panorama ang looban ng mga museo, dahil &quot;hindi nakalaan sa publiko tulad ng mga gawang nakatayo sa mga pampublikong lugar&quot; ang mga sining sa mga museo.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://dserver.bundestag.de/btd/04/002/0400270.pdf |title=Entwurf eines Gesetzes über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte (Urheberrechtsgesetz) |date=Marso 23, 1962 |page=76 |access-date=Hulyo 8, 2025 |language=de}}&lt;/ref&gt;

Sa isang pasiya noong 2002, tinanggihan ng {{ILL|Hukumang Pederal ng Katarungan|en|Federal Court of Justice}} ang ''panoramafreiheit'' sa mga postkard ng ''[[Wrapped Reichstag]]'', obra nina [[Christo at Jeanne-Claude]], na nilathala ng isang tagapaglathalang nakabase sa Berlin. Ayon sa hukuman, hindi pampalagian ang pagtatanghal ng obrang pang-arkitektura. Ipinalagay ng hukuman na pinahihintulutan sa batas ang pribadong paggamit ng mga larawan nito nang walang pahintulot mula sa nabanggit na mga manlilikha.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://juris.bundesgerichtshof.de/cgi-bin/rechtsprechung/document.py?Gericht=bgh&amp;Art=pm&amp;Datum=2002-1&amp;nr=13376&amp;pos=1&amp;anz=8&amp;Blank=1 |title=Keine Panoramafreiheit für Verhüllten Reichstag |author=Pressestelle des Bundesgerichtshofs |date=Enero 24, 2002 |access-date=Oktubre 29, 2024 |language=de}}&lt;/ref&gt;

Isang halimbawa ng [[paglilitis]] dahil sa sari-saring mga batas sa EU ay ang ''{{lang|de|[[:de:Hundertwasserentscheidung|Hundertwasserentscheidung]]}}'' (pasiyang Hundertwasser), isang kaso sa Alemanya na naipanalo ni [[Friedensreich Hundertwasser]] laban sa isang kompanyang Aleman hinggil sa paggamit ng isang retrato ng isang gusaling [[Austria|Awstriyan]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Text=I%20ZR%20192/00|title=Rechtsprechung – BGH, 05.06.2003 - I ZR 192/00|website=dejure.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820052628/https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Text=I%20ZR%20192%2F00|archive-date=2016-08-20|access-date=2020-05-18}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Die Sonnenuhr auf der der Halde Schwerin.jpg|thumb|''Sonnenuhr mit Geokreuz'' (&quot;Sundial na may kalakip na Heo-Krus&quot;), isang lilok ni {{ILL|Jan Bormann|de}} noong 1994 sa lungsod ng [[Castrop-Rauxel]]. Nasangkot ito sa pasiya ng Hukumang Pederal ng Katarungan noong 2024 na ipinagkait ang kalayaan sa panorama sa mga komersiyal na gamit ng mga larawan ng pampublikong sining na kinunan gamit ang mga ''drone''.&lt;ref name=WDRDronePano/&gt;]]
Alinsunod sa isang pasiya ng Hukumang Pederal ng Katarungan noong 2024, hindi sakop ng ''panoramafreiheit'' ang mga larawang kuha sa ''drone'' ng mga pampublikong sining na naipagsasanggalang pa rin ng karapatang-sipi. Sang-ayon ito sa pasiya ng Nakatataas na Hukumang Panrehiyon ng Hamm noong isang taon, na sumang-ayon naman sa naunang desisyon ng Hukumang Panrehiyon ng Bochum. May kaugnayan ito sa isang tagapaglathalang nakabase sa [[Ruhr]] na nagbenta ng mga aklat na naglalaman ng mga larawan ng mga ''art installation'' na kinuha gamit ang ''drone''. Kinatawan ng nagsasakdal na ''Verwertungsgesellschaft Bild-Kunst'', isang samahan ng mga arteista, ang mga manlilikha ng mga nasabing obra. Ayon sa hukuman, pinoprotektahan lamang ng ''panoramafreiheit'', ang mga larawan ng mga obra na kinunan mula sa kalye, at hindi ang mga larawan ng kaparehong mga obra na ginamitan ng mga natatanging kagamitan tulad ng mga hagdan. Ang mga larawan na ginamitan ng mga ''drone'' ay mula sa himpapawid na &quot;karaniwang hindi madaling puntahan ng publiko&quot; at hindi dapat ipamahagi o ibenta sa publiko ang nasabing mga larawan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://haerting.de/en/insights/olg-hamm-drohnenperspektive-wird-nicht-von-der-panoramenfreiheit-gedeckt/ |title=OLG Hamm: Drone perspective is not covered by freedom of panoramas |website=HÄRTING Rechtsanwälte |date=Hunyo 5, 2023 |access-date=Nobyembre 3, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.heise.de/en/news/Bundesgerichtshof-Freedom-of-panorama-does-not-apply-to-all-drone-footage-9993735.html |title=Bundesgerichtshof: Freedom of panorama does not apply to all drone footage |date=Oktubre 24, 2024 |last=Krempl |first=Stefan |access-date=Oktubre 30, 2024 |website=Heise Online}}&lt;/ref&gt; Ipinalagay ng abogadong si Arndt Kempgens na sakop din ng hatol ang mga tagalikha ng mga nilalaman (''content creator'') na gumagamit ng mga nasabing obra sa mga plataporma katulad ng YouTube at [[TikTok]] sa pamamagitan ng potograpiya sa mga ''drone''; ipinalagay din niyang apektado ang mga larawang kuha sa ''drone'' na ginamit sa pangkomersiyo na layunin bago ang hatol, na nagpapahiwatig ng isang retroaktibong bisa ng nabanggit na hatol.&lt;ref name=WDRDronePano&gt;{{cite news |url=https://www1.wdr.de/nachrichten/ruhrgebiet/bgh-urteil-urheberrecht-kunst-drohnenbilder-100.html |title=BGH-Urteil: Verlag soll für Drohnenbilder von Kunstwerken bezahlen |date=Oktubre 23, 2024 |last=Wilger |first=Von Martin |work=[[Westdeutscher Rundfunk|WDR]] |access-date=Mayo 10, 2025 |language=de}}&lt;/ref&gt;

==== Austria ====
Nagpapahintulot ng kalayaan sa panorama ang ikalimang aytem ng unang talata ng Artikulo 54 ng ''Urheberrechtsgesetz'': &quot;ang pagpaparami, pamamahagi, pampublikong pagpapalabas sa pamamagitan ng mga aparatong optiko, pagsasahimpapawid at pagpapaabot sa publiko ng mga gawang pang-arkitektura na nakabatay sa isang natapos na gusali o ibang mga gawa ng sining na batay sa mga piraso ng obrang ginawa upang itayo nang palagian sa isang pampublikong lugar; hindi saklaw ang reproduksiyon ng mga gawang pang-arkitektura, ang reproduksiyon ng isang likhang pinta o sining grapiko upang itayo nang palagian sa nabanggit na uri ng lugar, gayundin ang reproduksiyon ng mga gawang lilok sa pamamagitan ng panlililok.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ris.bka.gv.at/Dokument.wxe?Abfrage=Bundesnormen&amp;Dokumentnummer=NOR40173320 |title=RIS - Urheberrechtsgesetz § 54 - Bundesrecht konsolidiert |website=Rechtsinformationssystem des Bundes |access-date=Hulyo 13, 2025 |year=2015 |lang=de}}&lt;/ref&gt;

==== Belhika ====
[[Talaksan:Atomium (UnorthodoxY) - Flickr.jpg|thumb|left|[[Atomium]] sa Bruselas]]
Ipinatupad ang kalayaan sa panorama sa [[Belhika]] noong 2016. Ipinasa ng kanilang lehislatura ang probisyong XI.190 2/1° na idinagdag sa kanilang batas sa karapatang-sipi, ang Kodigo ng Batas Ekonomiko (''Code of Economic Law'') noong Hunyo 27, 2016, at sinimulan ang pagpapatupad nito noong Hulyo 15, 2016, pagkaraang nilagdaan ito ng kanilang hari at nilathala ito sa kanilang opisyal na lathalaing ''State Gazette''.&lt;ref name=ManagingIPBelFOP&gt;{{cite web|url=https://www.managingip.com/article/b1kbpg5bpx2rhw/belgium-freedom-of-panorama-a-new-copyright-exception |title=Belgium: Freedom of panorama – a new copyright exception |date=Setyembre 27, 2016 |access-date=Disyembre 15, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=InfojusticeBelFOP&gt;{{cite web|url=http://infojustice.org/archives/36318 |title=THERE IS NOW FREEDOM OF PANORAMA IN BELGIUM |date=Hulyo 19, 2016 |access-date=Disyembre 15, 2020}}&lt;/ref&gt; Nakasaad sa probisyong ito na hindi maaaring hadlangan ng mga manlilikha (maaaring mga arkitekto o arteista) &quot;ang reproduksiyon at komunikasyon sa publiko ng mga obrang biswal, grapiko, at pang-arkitektura na nilayong ipuwesto nang palagian sa pampublikong lugar, sa kondisyong tulad ng sa pagsasalarawan nito ang reproduksiyon at komunikasyon sa publiko ng naturang gawa at hindi magdudulot ang nasabing reproduksiyon at komunikasyon sa publiko ng di-makatuwirang pinsala sa tunay na karapatan ng manlilikha.&quot;&lt;ref name=ManagingIPBelFOP/&gt;

Nauna nang nabigong maipasa ang mungkahi ng karagdagang probisyon na hindi dapat magamit ang karapatan sa mga layuning pangkomersiyo, tuwiran man o hindi. Hindi nakuha ng mayoryang suporta sa Parlamento ang mahigpit na sugnay na ito.&lt;ref&gt;Kapulungan ng mga Kinatawan ng Belhika, ''[https://www.dekamer.be/doc/PCRA/pdf/54/ap115.pdf Compte Rendu Analytique. Séance Plénière. Jeudi, 2016-16-06, Après-midi (CRABV 54 PLEN 115)]'' (talaksang PDF; 1.2&amp;nbsp;MB), pahinang 58. Inilimbag ang susog bilang [http://www.lachambre.be/FLWB/PDF/54/1484/54K1484010.pdf Dokumento 1484/010] (talaksang PDF; 0.4&amp;nbsp;MB), Hunyo 16, 2016.&lt;/ref&gt;

Kasunod ng pagpapakilala ng kalayaan sa panorama sa bansa, malaya na ang pagkuha ng mga retrato ng tanyag na [[Atomium]] sa [[Bruselas]], pati na ang paglathala ng mga retrato nito sa anumang midya, kabilang na ang midyang pangkomersiyo at [[hatirang pangmadla]], nang hindi inalalahanan ang maaaring hakbanging legal mula sa mga eredero/eredera ng lumikha nitong si [[André Waterkeyn]].&lt;ref name=ManagingIPBelFOP/&gt;&lt;ref name=ExpertPhotoFOP&gt;{{cite web|url=https://expertphotography.com/freedom-of-panorama-photography/ |title=Freedom of Panorama – What It Means for Photography |last=Hull |first=Craig |access-date=Disyembre 15, 2020}}&lt;/ref&gt;

==== Dinamarka ====
Ayon sa Artikulo 24(2) ng batas sa karapatang-sipi ng [[Dinamarka]], maaring paramihin ang mga larawan (tulad ng retrato) ng anumang obrang matatagpuan sa pampublikong lugar, ngunit sa hindi pangkomersiyo na layunin lamang. Sa Artikulo 24(3) naman nakasaad na maaring isipi nang malaya ang mga gusali sa kaanyuang larawan, sa anumang layunin.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/dk/dk091en.pdf |title=Consolidated Act on Copyright (Consolidated Act No. 1144 of October 23, 2014) |website=WIPO Lex |access-date=Disyembre 20, 2020 | lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[Talaksan:Petite sirène de Copenhague (conforme à la loi danoise).JPG|thumb|Sinalang retrato ng ''The Little Mermaid'']]
Hindi pa rin ganap ang kalayaan sa panorama sa Dinamarka para sa mga obrang hindi pang-arkitektura. Naipagsasanggalang ng karapatang-sipi ang lilok na ''[[The Little Mermaid (estatwa)|The Little Mermaid]]'', obra ni [[Edvard Eriksen]] (namatay 1959), hanggang taong 2034, at kilalang litihiyoso ang pamilya ng manlililok.&lt;ref name=ExpertPhotoFOP/&gt; Pinagmultahan ang ilang mga pahayagang Dinamarkes dahil sa paggamit ng mga retrato ng lilok nang walang pahintulot mula sa pamilyang Eriksen. Itinuturing na komersiyal ang layunin ng midya sa bansa. Winika ni Søren Lorentzen, ''photo editor'' ng ''[[Berlingske]]'' na kabilang sa mga pahayagang pinagmultahan, &quot;Gumamit kami ng isang retrato nang walang pahintulot. Iyon ay malinaw na paglabag sa batas sa karapatang-sipi, kahit na nahihirapan akong intindihin kung bakit hindi maaring gumamit ang sinuman ng mga retrato ng isang pambansang yaman gaya ng ''Little Mermaid'' nang hindi lumalabag sa batas sa karapatang-sipi.&quot; Depensa ni Alice Eriksen, ang apo ng manlililok, ang gayong pagbabawal ay pagtalima lamang sa mga batas ng bansa. Dagdag pa niya, &quot;pareho lamang ito sa pagtanggap ng bayad kapag itinutugtog ang isang awit.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thelocal.dk/20140816/denmarks-iconic-symbol-that-we-cant-show-you |title=Denmark's icon... that we can't show you |work=The Local |date=Agosto 16, 2014 |access-date=Disyembre 20, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://petapixel.com/2014/08/20/try-publish-picture-statue-denmark-youd-better-ready-pay/ |title=If You Try to Publish a Picture of this Statue in Denmark, You’d Better be Ready to Pay Up |last=Burgett |first=Gannon |website=PetaPixel |date=Agosto 20, 2014 |access-date=Disyembre 20, 2020}}&lt;/ref&gt;

==== Eslobenya ====
Isinasaad ng Artikulo 55 ng ''Copyright and Related Rights Act'' ng Eslobenya na &quot;Ang mga likhang palagiang matatagpuan sa mga parke, kalye, liwasan, o ibang mga lugar na pangkalahatang mapupuntahan ng publiko ay maaaring gamitin,&quot; ngunit ipinagbabawal ito kung ang layon ng paggamit ay upang kumita.&lt;ref&gt;{{cite document| url=https://www.uradni-list.si/1/content?id=78529 |title=Zakon o avtorski in sorodnih pravicah (uradno prečiščeno besedilo) (ZASP-UPB3) |work=Uradni list RS |issue=16/2007 |date=Pebrero 23, 2007 |lang=sl |pages=1805}}&lt;/ref&gt; Subalit sa gawa, nagngangahulugan itong ang mga bagay sa pampublikong espasyo, tulad ng mga gusali at rebulto, na naipagsasanggalang pa ng karapatang-sipi ay maaaring kunan ng retrato para lamang sa pansariling gamit kung walang pahintulot mula sa mga manlilikha ng gayong mga obra, at ipinagbabawal ang paglathala ng mga nasabing larawan sa isang portada ng turismo (''tourism portal'') o sa isang pahayagan (sapagkat itinuturing na komersiyal ang paglilimbag ng mga pahayagan).&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.rtvslo.si/evropska-unija/ali-bo-unija-omejila-objavo-slik-javnih-stavb-na-druzbenih-omrezjih/368889 |title=Ali bo Unija omejila objavo slik javnih stavb na družbenih omrežjih? |publisher=MMC RTV Slovenija |date=Hulyo 5, 2015 |first=Gregor |last=Cerar |lang=sl}}&lt;/ref&gt;

==== Espanya ====
Nagbibigay ng tadhanang kalayaan sa panorama ang [[batas sa karapatang-sipi ng Espanya]]. Nakasaad sa Artikulo 35(2) na &quot;ang mga likha na palagiang matatagpuan sa mga parke, kalye, liwasan o iba pang mga pampublikong daanan ay maaaring sipiin, ipamahagi at iparating nang malaya sa pamamagitan ng mga pinta, drowing, retrato, at mga pamamaraang audiovisual.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wipo.int/wipolex/en/legislation/details/21371 |title=Consolidated Text of the Law on Intellectual Property, Regularizing, Clarifying and Harmonizing the Applicable Statutory Provisions (approved by Royal Legislative Decree No. 1/1996 of April 12, 1996, and amended up to Royal Decree-Law No. 6/2022 of March 29, 2022) |author=Spain |lang=es |access-date=Hunyo 10, 2025 |website=WIPO Lex}}&lt;/ref&gt;

==== Estonya ====
Limitado ang kalayaan sa panorama sa Estonya sa di-komersiyal na paggamit ng mga larawan ng mga likhang pang-arkitektura, sining biswal, sining na napapakinabangan, at retrato na panghabambuhay na matatagpuan sa mga lugar na napapasukan ng publiko. Makikita ang probisyon sa Seksiyon 20¹ ng kanilang batas sa karapatang-sipi. Gayundin, hindi dapat maging mga pangunahing paksa ng mga larawan ang nasabing mga likha. May isang napakalimitadong probisyon para sa komersiyal na paggamit ng arkitektura na makikita sa Seksiyon 20²; limitado lamang ito sa mga &quot;''real estate advertisement''&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.riigiteataja.ee/akt/119032019055 |title=Autoriõiguse seadus |website=Riigi Teataja |language=et |access-date=Pebrero 17, 2023}}&lt;/ref&gt;

==== Gresya ====
Hindi umiiral ang kalayaan sa panorama sa Gresya. Nagbibigay lamang ng maghigpit ngunit hindi malinaw na eksepsiyon ang kanilang batas sa karapatang-sipi, ang Batas Blg. 2121/1993 sa Karapatang-sipi, mga Kaugnay na Karapatan, at mga Bagay Pangkalinangan, na huling inamyenda noong 2021. Pinahihintulutan lamang ang &quot;paminsan-minsang pagpaparami at pagkomunika sa midyang pangmadla ng mga larawan ng mga likhang pang-arkitektura, pinong sining, retrato, o mga sining na napapakinabangan na panghabambuhay na nakapuwesto sa mga pampublikong lugar.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.opi.gr/en/library/law-2121-1993#a26 |title=Law 2121/1993 |website=Hellenic Copyright Organization |access-date=Disyembre 31, 2022 |quote=''The occasional reproduction and communication by the mass media of images of architectural works, fine art works, photographs or works of applied art, which are sited permanently in a public place.'' |archive-date=Disyembre 31, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231022238/https://www.opi.gr/en/library/law-2121-1993#a26 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== Italya ====
Walang umiiral na kalayaan sa panorama sa [[Italya]].&lt;ref name=&quot;it&quot;&gt;{{cite news|url=http://punto-informatico.it/2030219/PI/News/wikipedia-cede-al-diritto-autore-italiota.aspx|title=Wikipedia cede al diritto d'autore|last=Spinelli|first=Luca|work=Punto Informatico|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080929014738/http://punto-informatico.it/2030219/PI/News/wikipedia-cede-al-diritto-autore-italiota.aspx|archive-date=2008-09-29|access-date=2020-05-18}}&lt;/ref&gt; Sa kabila ng maraming mga opisyal na protesta&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.grillini.it/show.php?4884|title=Interrogazione - Diritto di panorama|trans-title=Interrogation - panorama right|last1=Grillini|first1=Franco|website=Grillini.it|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081025001151/http://www.grillini.it/show.php?4884|archive-date=2008-10-25|access-date=2020-05-18}}&lt;/ref&gt; at isang pambansang inisyatibang&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.diritto.it/all.php?file=25583.pdf|title=Dare un senso al degrado|last1=Scorza|first1=Guido|last2=Spinelli|first2=Luca|date=2007-03-03|location=Rome|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090708045222/http://www.diritto.it/all.php?file=25583.pdf|archive-date=2009-07-08|access-date=2020-05-18}}&lt;/ref&gt; pinamunuan ng abogadong si Guido Scorza at mamamahayag na si [[Luca Spinelli]] (na tinampok ang usapin),&lt;ref name=&quot;it&quot;/&gt; pinagbabawal pa rin ang paglalathala ng larawan ng mga pampublikong lugar, alinsunod sa mga lumang batas sa karapatang-sipi ng bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.normattiva.it/uri-res/N2Ls?urn:nir:stato:legge:1941-04-22;633!vig=|title=Legge 22 aprile 1941 n. 633|language=it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141223012833/http://www.normattiva.it/uri-res/N2Ls?urn:nir:stato:legge:1941-04-22;633!vig=|archive-date=2014-12-23|access-date=2020-05-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.camera.it/parlam/leggi/deleghe/testi/04042dl.htm|title=Decreto Legislativo 22 gennaio 2004, n. 42|language=it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081024122502/http://www.camera.it/parlam/leggi/deleghe/Testi/04042dl.htm|archive-date=2008-10-24|access-date=2020-05-18}}&lt;/ref&gt; Mayroon din isang batas na tinatawag na &quot;''{{lang|it|[[Codice Urbani]]}}''&quot; na buhat pa sa 2004. Bukod sa mga ibang tadhana, nakasaad dito na upang makapaglathala ng mga larawan ng &quot;mga pangkalinangang bagay&quot; (''cultural goods'', sa teoriya lahat ng mga bagay na may katangiang pangkalinangan at pansining tulad ng mga gusali) para sa mga layuning pangkomersiyo, kailangan munang kumuha ng pahintulot mula sa pampook na sangay ng Ministeryo ng mga Sining at Pamanang Pangkultura, ang ''{{lang|it|Soprintendenza}}''.

==== Latbya ====
Walang ganap na kalayaan sa panorama sa [[Latbiya]]. Sa Tsapter V ng kanilang Batas sa Karapatang-sipi (&quot;''Autortiesību likums''&quot;), nakasaad na maaring gamitin ang anumang larawan ng isang obrang biswal at pang-arkitektura para lamang sa mga sumusunod na layunin: pansarili, pang-impormasyon sa balitaan o mga palatuntunan hinggil sa kasalukuyang mga pangyayari (''current affairs''), at mga akdang hindi pangkomersiyo.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://likumi.lv/doc.php?id=5138 |title=Autortiesību likums |lang=lv}}&lt;/ref&gt;

==== Luksemburgo ====
Walang kalayaan sa panorama sa [[Luksemburgo]]. Pinahihintulutan ng Artikulo 10(7°) ng kanilang batas sa karapatang-sipi ang pagsasalarawan ng pampublikong obra na matatagpuan sa mga lugar na mapapasukan ng publiko, kung ang mga likhang iyon &quot;ay hindi pangunahing paksa ng pagpaparami o komunikasyon.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2001/04/18/n2/jo |title=Loi du 18 avril 2001 sur les droits d'auteur, les droits voisins et les bases de données. |lang=fr |website=Legilux |accessdate=Disyembre 21, 2022}}&lt;/ref&gt;

==== Olanda ====
Mayroong kalayaan sa panorama ang kaharian ng [[Netherlands|Olanda]], sa ilalim ng Artikulo 18 ng kanilang batas sa karapatang-sipi.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|access-date=Hunyo 24, 2015 |title=Artikel 18 Nederlandse Auteurswet |url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0001886/geldigheidsdatum_24-06-2015#HoofdstukI_6_Artikel18 |language=nl}}&lt;/ref&gt; Maaaring ibahagi nang malaya ang mga sariling retrato ng mga likhang sining, tulad ng mga gusali at lilok, na matatagpuan sa mga pampublikong espasyo, kapagka ipinakikita sa larawan ang gawa na tulad ng karaniwang nakikita [ng mga tao] sa gawa sa lugar na iyon. Sa gayon, hindi pinahihintulutang baguhin ang retrato sa paraang tanging gawa na lang ang natira (tulad ng pagtatabas ng paligid ng larawan) o paglikha ng hinangong likha na hindi na sang-ayon sa kondisyong ito (tulad ng isang silweta, anino, o naka-estilong representasyon ng gawa). Dagdag pa rito, nakasaad sa tadhana na tanging ilang mga gawa ng isang parehong manlilikha ang maaaring isali ng tagagamit ng larawan sa isang kalipunan ng mga gawa.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Arnoud Engelfriet |title=Fotograferen van kunst op openbare plaatsen |url=http://www.iusmentis.com/auteursrecht/nl/foto/openbarekunst/ |website=Ius Mentis |language=nl}}&lt;/ref&gt;

Dating mahigpit ang alituntunin ng Olanda sa kalayaan sa panorama noong 1972–2004, kung kailang hindi maaaring maging pangunahing paksa ng mga larawan ang mga gawa.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gerbrandy |first=S. |title=Kort commentaar op de Auteurswet 1912 |publisher=Gouda Quint Arnhem |year=1988 |isbn=9789060005095 |language=nl}}, Art. 18 para. 6. Reproduced here from the German translation of the law as amended on 27 October 1972 in: {{Cite book |last1=Möhring |first1=Philipp |last2=Hilty |first2=Reto M. |last3=Katzenberger |first3=Paul |title=Quellen des Urheberrechts |isbn=3472600705 |language=de}}, 4, as of 56 EL 2005, Netherlands/II.&lt;/ref&gt; Ibinasura ang restriksiyon na ito noong 2004,&lt;ref&gt;Quanjel-Schreurs in Grosheide/Pinckaers/Spoor, ''Intellectuele eigendom'', Stand: 51. EL 2015, Art. 18 AW, S. 4.&lt;/ref&gt; bilang bahagi ng pagpapalawak ng saklaw ng mga kataliwasan o eksepsiyon sa karapatang-sipi na siyang pagsasakatuparan ng mga tadhana ng Direktiba 2001/29/EC ng Unyong Europeo.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Spoor |first1=J.H. |last2=Verkade |first2=D.W.F. |last3=Visser |first3=D.J.G. |title=Auteursrecht |publisher=Kluwer |year=2005 |isbn=9789026836374 |language=nl |page=289}}, § 5:51&lt;/ref&gt;

==== Polonya ====
[[Talaksan:Wikipedia monument (2023)-4.jpg|thumb|''[[Bantayog sa Wikipedia]]'', likha ni [[Mihran Hakobyan]] (manlililok mula sa Armenya) at ipinasinaya noong 2014 sa lungsod ng [[Słubice]], Polonya]]
May sapat na kalayaan sa panorama sa [[Polonya]], na tinitiyak ng Artikulo 33(1) ng ''Act on Copyright and Related Rights''. Nakasaad dito na &quot;mapapahintulutan ang pamamahagi ng mga obrang palagiang nakapuwesto sa madaraanang mga daan, kalye, liwasan, o hardin, ngunit hindi sa parehong paggamit.&quot; Ang pamamahagi ay sa pamamagitan ng paggamit ng mga retrato o malarawang representasyon ng mga obra (tulad ng mga gusali at pampublikong lilok) sa anumang midya, kabilang ang komersiyal na mga larong video. Dahil hindi katulad sa orihinal na pakay ng pagtatatag ng isang obra ang layunin ng isang retrato ng naturang obra (tulad ng isang gusaling pang-opisina, isang ''shopping mall'', o isang tulay), ito ay isang mapapahintulutang paggamit sa ilalim ng batas sa karapatang-sipi ng bansa.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.codozasady.pl/en/freedom-of-panorama/ |title=Freedom of panorama |last=Marcinoska |first=Lena |website=In Principle - Codozasady.pl |date=Oktubre 22, 2015 |access-date=Disyembre 28, 2020 |archive-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116100428/http://www.codozasady.pl/en/freedom-of-panorama/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==== Pinlandiya ====
[[Talaksan:Helsinki Music Center 9 September 2011.jpg|thumb|left|[[Sentrong Pangmusika ng Helsinki]], natapos noong 2011 at likha ng mga arkitektong sina Marko Kivistö, Ola Laiho at Mikko Pulkkinen]]
Limitado ang kalayaan sa panorama ng Pinlandiya pagdating sa pampublikong sining. Matatagpuan ang probisyon sa ikatlo at ika-apat na mga talata ng Artikulo 25a ng kanilang batas sa karapatang-sipi. Hindi maaaring kunan ng retrato ang mga likhang panghabambuhay na matatagpuan sa mga pampublikong lugar para sa mga layuning komersiyal kapag naging mga pangunahing paksa ng mga larawan ang nasabing mga likha. Ngunit pinahihintulutan ng nasabing probisyon ang mga tagapaglathala ng mga pahayagan at magasin na gamitin nang lubos ang pampublikong sining, sa kondisyong may katuwang na mga kapsiyon ang nilathalang mga larawan.&lt;ref name=FINlaw&gt;{{cite web |url=https://www.finlex.fi/fi/laki/ajantasa/1961/19610404#L2P25a |title=8.7.1961/404 |access-date=Nobyembre 23, 2022 |website=FINLEX |lang=fi |archive-date=2021-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128162218/https://www.finlex.fi/fi/laki/ajantasa/1961/19610404#L2P25a |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Taliwas sa mahigpit na alituntuning ito ang paglikha ng mga larawan ng mga gusali. Malayang kumuha ng mga retrato ng mga gusali nang walang paghihigpit sa layon ng pagkuha.&lt;ref name=FINlaw/&gt;

==== Pransiya ====
Magmula noong Oktubre 7, 2016, inilalaan ng Artikulo L122-5 ng Kodigo ng Ari-Ariang Intelektuwal ng [[Pransiya]] ang isang limitadong kalayaan sa panorama para sa mga gawa ng arkitektura at lilok. Pinahihintulutan ng kodigo ang &quot;mga sipi at representasyon ng mga obra ng arkitektura at lilok na palagiang nakapuwesto sa mga pampublikong daanan (''voie publique'') at nilikha ng mga {{ILL|likas na tao|en|Natural person}},{{efn|'''Likas na tao''' (''{{lang|en|natural person}}'') - sa konteksto ng batas, isang indibiduwal na tao, taliwas sa isang legal na tao (''legal person'') na maaaring isang pampribado (iyan ay, entidad sa negosyo o [[organisasyong di-pampamahalaan]]) o pampublikong (iyan ay, pamahalaan) organisasyon.}} maliban sa anumang paggamit na may katangiang pangkomersiyo&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do;jsessionid=5DD8F8800CB25AA883378CE851D89A7D.tpdila13v_2?idArticle=LEGIARTI000033219336&amp;cidTexte=LEGITEXT000006069414&amp;categorieLien=id&amp;dateTexte=|title=Article 5, section 11 of Code on Intellectual Property|access-date=2016-12-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127170315/https://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do|archive-date=2017-01-27}}&lt;/ref&gt; Malamig noon ang mga mambabatas at politikong Pranses sa pagtanggap ng kalayaan sa panorama; tinawag pa ni [[Patrick Bloche]], dating kasapi ng [[Pambansang Asambleya (Pransiya)|Pambansang Asambleya]], na &quot;amendement Wikipédia&quot; ang kalayaan sa panorama noong 2011.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://komodo.regardscitoyens.org/public/22-panoramas/ |title=Débats de l'Assemblée nationale sur l'amendement 22 « panoramas » au projet de loi sur la copie privée (23/11/11)}}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = right
 | image1            = Louvre pyramid - blackout.jpg
 | image2            = Censored-Arche de la Défense-Paris.PNG
 | footer            = Sinalang mga larawan ng [[Piramide ng Louvre]] (sa kaliwa, gawa ni [[I. M. Pei]]) at [[Grande Arche]] (sa kanan, gawa ni [[Johan Otto von Spreckelsen]]), kapuwa isinasanggalang ng pang-arkitektura na karapatang-sipi
}}
May matinding dulot ang mga nasabing paghihigpit sa kalayaan sa panorama sa Pransiya sa mga artikulo ng Wikipedia hinggil sa arkitektura ng bansa. Nakasanayan na ng mga tagapangasiwa sa [[Wikimedia Commons]] na [[:Commons:Category:French FOP cases/deleted|burahin]] ang anumang mga retrato ng mga bagong arkitekturang Pranses, sa kabila ng mga pagbabago sa batas, dahil hindi pinahihintulutan ng Commons ang mga retrato ng mga obrang pang-arkitektura ng mga bansang ipinagbabawal ang komersiyal na paggamit.

Isinasanggalang ang mga gawang pang-arkitektura at panlilok sa ilalim ng batas sa Pransiya simula pa noong 1902, nang sinusugan ang dating batas ng 1793 upang isama sa pananggalang ng karapatang-sipi ang &quot;mga gawa ng lilok&quot; kasabay ang mga gawa ng mga &quot;arkitekto&quot; (mismong mga gusali bilang &quot;mga gawa ng lilok&quot; sa susog ng 1902).&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000877825 |title=Loi du 11 mars 1902 ETENDANT AUX OEUVRES DE SCULPTURE L'APPLICATION DE LA LOI DES 19-24 JUILLET 1793 SUR LA PROPRIETE ARTISTIQUE ET LITTERAIRE |website=Légifrance |date=Marso 14, 1902 |access-date=Hunyo 20, 2025}}&lt;/ref&gt;

Isinasanggalang ng karapatang-sipi ang samot-saring mga arkitekturang kontemporaneo ng Pransiya, at maaring maging paglabag sa karapatang-sipi ang pagpaparaming gawa ng mga retratista, tagagawa ng pelikula, disenyador grapiko, at iba pang mga tagagamit mula sa ikatlong panig na may layuning pangkalakalan na walang pahintulot mula sa arkitekto o entidad na ipinalipatan niya ng kaniyang karapatang patrimonyal o ekonomiko. Ipinasiya sa dalawang hiwalay na mga kaso noong 1990 na ang hindi awtorisadong mga postkard na nagpapakita ng [[Grande Arche]] at [[La Géode]] bilang mga pangunahing paksa ay lumalabag sa karapatang-sipi. Ilan pa sa mga kilalang gusali na isinasanggalang ng karapatang-sipi ay ang [[Piramide ng Louvre]], ang [[Opéra Bastille]], at ang [[Bibliothèque nationale de France#Sityong François-Mitterrand|mga bagong gusali ng Bibliothèque nationale de France]].&lt;ref name=JournalIPFranceBldg/&gt;

[[Talaksan:Place des Terreaux Lyon.jpg|thumb|[[Place des Terreaux]] na may suplementaryong pagsasali ng mga obra tulad ng inayos na ''[[Fontaine Bartholdi]]'' at ng 14 na mga haliging granito]]
Gayumpaman, itinuturing ng hurisprudensiyang Pranses na hindi lumalabag sa karapatang-sipi ang isang larawan kapag ito ay isang elementong &quot;[[De minimis#Karapatang-sipi|aksesorya]]&quot; o suplementaryo sa kabuoang paksa na inilalarawan nito. Sa isang kaso noong 2005 hinggil sa mga postkard ng [[Place des Terreaux]] ng [[Lyon]], kinatigan ng ''[[Hukuman ng Kasasyon (Pransiya)|Cour de cassation]]'' (ang kanilang kataas-taasang hukuman) ang mga pasiya ng mas mababang mga hukuman sa pansuplementaryong pagsasali sa mga postkard ng mga makabagong instalasyon ng sining na makikita sa plasa. Ayon sa hukuman, humalo ang mga obrang ito sa lumang arkitektura sa palibot ng liwasan, at &quot;pangalawa lamang ang obra sa paksang inilalarawan&quot; ng mga postkard, at ang nasabing paksa ay ang mismong plasa.&lt;ref name=JournalIPFranceBldg&gt;{{cite web |url=http://www.harlaylaw.com/wp-content/uploads/2016/08/Journal-of-Intellectual-Property-Law-Practice-2012-Lipovetsky-jiplp_jps078.pdf |title=The protection of the image of a building under French law: where judges create law |last1=Lipovetsky |first1=Sabine |last2=de Dampierre |first2=Emmanuèle |date=Mayo 24, 2012 |work=Journal of Intellectual Property Law &amp; Practice |publisher=Oxford University Press |access-date=Marso 23, 2021}}&lt;/ref&gt;

Bilang karagdagan sa pahintulot sa pagkuha ng pelikula, nangangailangan ng karagdagang pahintulot mula sa arkitekto o kanilang kinatawan o inatasang tagapangasiwa ang pagkuha ng pelikula sa Pransiya na kinasasangkutan ng pagsasali ng isang gusaling isinasanggalang pa rin ng pang-arkitektura na karapatang-sipi. Isinasaalang-alang sa pagtantiya ng halagang babayaran sa paggamit ng  gawang pang-arkitektura ang tagal ng panahon ng paggamit ng mismong gusali, ang uri ng pelikula o gawang audiovisual, ang uri ng paggamit, at ang paraan kung paanong ginamit ng mga gumagawa ng pelikula ang hitsura ng gusali. Hindi kinakailangan ng nabanggit na pahintulot kung &quot;hindi pangunahing layunin&quot; ng pelikula ang arkitektura.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.filmfrance.net/en/guidance/filming-in-france-faq/ |title=FILMING IN FRANCE – FAQ |website=Film France |access-date=Disyembre 23, 2024}}&lt;/ref&gt;

==== Portugal ====
Matatagpuan sa Artikulo 75, talata 2, puntong q. ng ''Code of Authors' Rights and Neighbouring Rights'' ng Portugal ang kalayaan sa panorama para sa mga obra nila. Sakop nito ang panghabambuhay na mga obra sa mga pampublikong lugar tulad ng arkitektura at mga lilok. Ngunit kinakailangang ipatungkol sa manlilikha at itukoy ang pangalan ng obra sa bawat malayang paggamit ng anumang larawan o video ng gayong obra, alinsunod sa Artikulo 76, talata 1, puntong a..&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.communia-association.org/wp-content/uploads/2016/06/BCS_Communia_FoP_study.pdf |title=Best Case Scenarios for Copyright: Freedom of Panorama in Portugal |last=Nobre |first=Teresa |work=COMMUNIA |date=Hunyo 2016 |access-date=Enero 12, 2022}}&lt;/ref&gt;

==== Rumanya====
[[Talaksan:Palatul Parlamentului, București.jpg|thumb|left|Sinalang retrato ng [[Palasyo ng Parlamento]] sa [[Bucharest]]]]
Walang ganap na kalayaan sa panorama sa [[Rumanya]]. Nakatala sa Artikulo 35 ng Tsapter VI (&quot;Mga Limitasyon sa Pagpapatupad ng Karapatan ng Manlilikha&quot;) ng kanilang batas sa karapatang-sipi ang mga gawain na hindi na nangangailangan ng pahintulot mula sa manlilikha at pagbayad ng remunerasyon sa kanila. Ayon sa (f), maaring isipi, ipamahagi, at magkomunika sa publiko ang mga larawan ng mga likhang arkitektura, lilok, retrato, at ''applied art'' na palagiang matatagpuan sa pampublikong lugar, '''maliban na lamang''' kung ang larawan ng likhang iyon ay siyang pangunahing paksa ng pagpaparami, pamamahagi, o pagkomunikasyon, at kung ang larawang ito ay ginamit sa mga layuning pangkomersiyo.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://legislatie.just.ro/Public/DetaliiDocument/7816 |title=LEGEA nr. 8 din 14 martie 1996 (*republicată*) |website=Ministerul Justiției |access-date=Marso 22, 2021 |lang=ro}}&lt;/ref&gt;

Dinemanda ng mga tagapagmana ni [[Anca Petrescu]], arkitekto ng napakalaking [[Palasyo ng Parlamento]], ang [[Parlamento ng Romania]] dahil sa pagbebenta ng mga retrato at ibang mga [[paalaala]] (''souvenir'') kalakip ang larawan ng masagisag na gusali.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://stirileprotv.ro/stiri/actualitate/familia-arhitectei-casei-poporului-vrea-2-din-castigurile-pe-care-camera-deputatilor-le-incaseaza.html|title=Bătălia pentru imaginea Palatului Parlamentului. Decizia luată de OSIM|lang=ro|work=Stirileprotv.ro|date=Marso 15, 2018|access-date=Mayo 6, 2022}}&lt;/ref&gt; Kasalukuyang isinasagawa pa rin ang paglilitis hinggil sa [[pagsuway sa karapatang-sipi]] na ginawa ng Parlamento.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://pandects.dpvue.com/2018/10/taking-photos-of-palace-of-parliament.html |title=Taking photos of the Palace of Parliament can be considered illegal |website=Pandects dpVUE |date=Oktubre 8, 2018 |access-date=Disyembre 19, 2020 |language=en-US |archive-date=Nobyembre 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201126012836/https://pandects.dpvue.com/2018/10/taking-photos-of-palace-of-parliament.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{better source needed|date=Mayo 2022}}

==== Suwesya ====
Noong Abril 4, 2016, nagpasiya ang [[Kataas-taasang Hukuman ng Suwesya]] na nilabag ng [[Talaan ng mga sangay ng Wikimedia|Wikimedia Sweden]] ang karapatang-sipi ng mga manlilikha ng pampublikong obra sa pamamagitan ng paglikha ng isang websayt at database ng mga pampublikong obra sa [[Suwesya]] na naglalaman ng mga larawan ng pampublikong obra na ikinarga o in-''upload'' ng publiko.&lt;ref name=&quot;falkvinge-2016&quot;&gt;{{cite web |first=Rick |last=Falkvinge |author-link=Rick Falkvinge |title=Supreme Court: Wikimedia violates copyright by posting its own photos of public, taxpayer-funded art |date=Abril 4, 2016 |website=Privacy Online News |location=Los Angeles, Estados Unidos |url=https://www.privateinternetaccess.com/blog/2016/04/supreme-court-wikipedia-violates-copyright-posting-photos-public-art/ |access-date=Setyembre 8, 2016}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Wikimedia Sweden art map 'violated copyright' |url=https://www.bbc.com/news/technology-35969734 |access-date=Setyembre 9, 2016 |work=BBC News |date=Abril 5, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923151732/http://www.bbc.com/news/technology-35969734 |archive-date=Setyembre 23, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Paulson |first=Michelle |title=A strike against freedom of panorama: Swedish court rules against Wikimedia Sverige |url=https://blog.wikimedia.org/2016/04/04/strike-against-freedom-panorama/ |website=Wikimedia Foundation blog |access-date=Setyembre 9, 2016 |date=Abril 4, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921153722/https://blog.wikimedia.org/2016/04/04/strike-against-freedom-panorama/ |archive-date=Setyembre 21, 2016}}&lt;/ref&gt; Taglay ng batas sa karapatang-sipi ng Suwesya ang isang kataliwasan sa tanging karapatan ng mayhawak ng karapatang-sipi upang madaling makakita ng publiko ang pampublikong obra.&lt;ref name=&quot;Wikimedia Sweden decision&quot;&gt;{{cite court|litigants=Bildupphovsrätt i Sverige ek. för. v. Wikimedia Svierge|vol=|reporter=|opinion=|pinpoint=|court=[[Supreme Court of Sweden]]|date=04-04-2016|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/e/ec/TheSwedishSupremeCourtsDecisionBUSvWikimediaFINAL-English_Translation.pdf|access-date=09-09-2016|quote=}}&lt;/ref&gt;{{Rp|2-5}} Gumamit ang Kataas-taasang Hukuman ng Suwesya ng isang restriktibong pananaw ng kataliwasang ito sa karapatang-sipi.&lt;ref name=&quot;Wikimedia Sweden decision&quot;/&gt;{{Rp|6}} Ipinasiya ng Hukuman na walang halagang pangkomersiyo ang database, para sa kapuwang nagpapatakbo nito o sa mga gumagamit ng database, at ang &quot;halagang ito ay dapat na mapanatili sa mga manlilikha ng mga obra. Wala nang kaugnayan kung may layuning pangkomersiyo ang nagpapatakbo ng database.&quot;&lt;ref name=&quot;Wikimedia Sweden decision&quot;/&gt;{{Rp|6}} Ibinalik ang kaso sa isang mababang hukuman upang malaman ang pinsalang may pananagutan ang Wikimedia Sweden sa ''Bildkonst Upphovsrätt i Sverige'' (BUS), isang ahensiya ng {{ILL|Pangasiwaan ng mga kolektibong karapatan|en|Collective rights management}} na naglunsad ng demanda alang-alang sa mga alagad ng sining na kumakatawan sa kanila.&lt;ref name=&quot;Wikimedia Sweden decision&quot;/&gt;{{Rp|2,7}}

==== Unggarya ====
Nakasaad sa Artikulo 68(1) ng batas sa karapatang-sipi ng Unggarya na maaaring gumawa at gamitin ang mga pagsasalarawan ng pinong sining, mga sining pang-arkitektura at sining na napapakinabangan (''applied arts'') na palagiang matatagpuan sa mga lantad na lugar, nang walang pahintulot mula at remunerasyon sa mga manlilikha ng nasabing mga obra.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://hipo.gov.hu/sites/default/files/szjt_lxxvi_1999_en_rev_1.pdf |title=Act LXXVI of 1999 on copyright |website=Hungarian Intellectual Property Office |year=2018 |access-date=Disyembre 3, 2022 |archive-date=Disyembre 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203014853/https://www.sztnh.gov.hu/sites/default/files/szjt_lxxvi_1999_en_rev_1.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Mga bansang bahagi rati ng Unyong Sobyet ===
Walang kalayaan sa panorama ang halos lahat ng mga bansang kabahagi ng dating [[Unyong Sobyet]], puwera na lamang sa tatlong mga bansa na kamakailang binago ang kanilang mga batas sa karapatang-sipi. Ang una ay [[Moldova]] noong Hulyo 2010, nang pinareho nila ang kanilang batas sa karapatang-sipi sa mga pamantayang EU.&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Eugene Stuart|author2=Eduardo Fano|author3=Linda Scales|author4=Gerda Leonaviciene|author5=Anna Lazareva|title=Intellectual Property Law and Policy. Law approximation to EU standards in the Republic of Moldova|date=July 2010|publisher=IBF International Consulting, DMI, IRZ, Nomisma, INCOM, Institute of Public Policy|url=http://www.ncu.moldova.md/public/files/publication/armonizare/SLAG_IP_ENG.pdf|access-date=2015-06-29|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630171236/http://www.ncu.moldova.md/public/files/publication/armonizare/SLAG_IP_ENG.pdf|archive-date=2015-06-30}}&lt;/ref&gt; Sinundan sila ng [[Armenya]] noong Abril 2013 kalakip ng isinapanahong [[:wikisource:Armenia. Law on Copyright and Related Rights|batas sa karapatang-sipi ng Armenya]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Legislation: National Assembly of RA|language=Armenian|publisher=parliament.am|url=http://www.parliament.am/legislation.php?sel=show&amp;ID=4717|access-date=2015-06-28|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701073128/http://www.parliament.am/legislation.php?sel=show&amp;ID=4717|archive-date=2015-07-01}}&lt;/ref&gt;

Bahagyang ipinasa ang tadhanang kalayaan sa panorama sa [[Rusya]] noong Oktubre 1, 2014; mula noon, maaari nang kumuha ang sinuman ng mga retrato ng mga gusali at hardin na makikita mula sa mga pampublikong lugar, ngunit hindi kasali rito ang mga lilok at iba pang mga likhang tatlong-dimensiyonal.&lt;ref&gt;{{cite web|title=О внесении изменений в части первую, вторую и четвертую Гражданского кодекса Российской Федерации и отдельные законодательные акты Российской Федерации. Статья 3, cтраница 2|language=Russian|work=[[State Duma]]|date=2014-03-05|url=http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docbody=&amp;nd=102171743&amp;rdk=&amp;backlink=1|access-date=2015-06-29|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630234615/http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docbody=&amp;nd=102171743&amp;rdk=&amp;backlink=1|archive-date=2015-06-30}}&lt;/ref&gt;

=== Mga bansang kasapi ng OAPI ===
Limitado ang kalayaan sa panorama sa ilalim ng ''[[Organisation Africaine de la Propriété Intellectuelle]]'' (OAPI), na binubuo ng mga kasaping-bansa na [[Benin]], [[Burkina Faso]], [[Cameroon]], [[Republika ng Gitnang Aprika]], [[Chad]], [[Comoros]], [[Republika ng Konggo]], [[Baybaying Garing]], [[Equatorial Guinea]], [[Gabon]], [[Guinea]], [[Guinea-Bissau]], [[Mali]], [[Mauritania]], [[Niger]], [[Senegal]], at [[Togo]]. Alinsunod sa ''Annex VII, Part I, Article 16'' ng Kasunduang Bangui, pinahihintulutan ang pamamahagi at pagpapakalat ng mga larawan ng arkitektura, pinong sining, retrato, o sining na napapakinabangan na palagiang matatagpuan sa mga pampublikong lugar, pero hindi sa mga layuning pangkomersiyo kapag naging mga pangunahing paksa ng mga larawan ang nabanggit na mga likha.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sgg.cg/txts-droit-reg/oapi-accord-de-bangui-instituant-une-organisation-africaine-de-la-proprit-intellectuelle-acte-du-14-dcembre-2015.pdf |title=ORGANISATION AFRICAINE DE LA PROPRIETE INTELLECTUELLE (OAPI) – ACCORD DE BANGUI INSTITUANT UNE ORGANISATION AFRICAINE DE LA PROPRIETE INTELLECTUELLE, ACTE DU 14 DECEMBRE 2015 |p=153 |access-date=Enero 2, 2023 |lang=fr}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Copyleft]]
* [[Malayang nilalaman]]
* [[Potograpiya at batas]]
* [[Pampublikong dominyo]]
* [[Tatak-pangkalakal]]

== Talababa ==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist|30em}}

== Mga pinagkunan ==
{{refbegin}}
* {{Cite report |last=Oman |first=Ralph |url=https://www.copyright.gov/reports/architecture.pdf |title=THE REPORT OF THE REGISTER OF COPYRIGHTS ON WORKS OF ARCHITECTURE |publisher=US Copyright Office |location=Estados Unidos |date=Hunyo 19, 1989 |lang=en |ISBN=0-8444-0653-8}}
{{refend}}

== Mga panlabas na link ==
{{commons category|Freedom of panorama}}
* [https://web.archive.org/web/20070912005656/http://www.asmp.org/commerce/legal/copyright/publicbldg.php Photographing public buildings], mula sa [[American Society of Media Photographers]].
* [https://web.archive.org/web/20071013151300/http://chicagoist.com/2005/02/17/millennium_park_photography_the_official_scoop.php Millennium Park Photography: The Official Scoop], ''The Chicagoist'', Pebrero 17, 2005.
* MacPherson, L.: ''[http://www.sirimo.co.uk/media/UKPhotographersRights.pdf Photographer's Rights in the UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325212727/http://www.sirimo.co.uk/media/UKPhotographersRights.pdf |date=March 25, 2009}}''.
* {{Cite journal |url=https://washington.academia.edu/BryceNewell/Papers/535200/Freedom_of_Panorama_A_Comparative_Look_at_International_Restrictions_on_Public_Photography |archive-url=https://archive.today/20121202073320/http://washington.academia.edu/BryceNewell/Papers/535200/Freedom_of_Panorama_A_Comparative_Look_at_International_Restrictions_on_Public_Photography |archive-date=Disyembre 2, 2012 |title=Freedom of Panorama: A Comparative Look at International Restrictions on Public Photography |first=Bryce Clayton |last=Newell |volume=44 |journal=Creighton Law Review |pages=405–427 |year=2011}}{{Dead link|date=Agosto 2021}}

;Ilang mga pahinang Wikimedia na tumatalakay sa kalayaan sa panorama
*[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2015-06-17/In focus|Wikipedia:Wikipedia Signpost/2015-06-17/In focus - ''The Signpost'' ng Wikipediang Ingles]] (hinggil sa usapin ng kalayaan sa panorama sa Europa)
*[[c:Commons:Freedom of panorama|Freedom of panorama sa Wikimedia Commons]]
*[[:meta:Freedom of Panorama in Europe in 2015|Freedom of Panorama in Europe in 2015 - Meta Wikimedia]]

{{Authority control}}

[[Kategorya:Batas sa karapatang-sipi]]
[[Kategorya:Potograpiya]]</text>
      <sha1>dl7pq1fj4maoqcqwaxdtgesjg0pzsih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bidyograpiya ng Coldplay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297442</id>
    <revision>
      <id>2222303</id>
      <parentid>2215971</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117007" sha1="0rqncdeo63uouvzmjkk1hlahxz295kf" xml:space="preserve">{{infobox artist discography
| Artist            = [[Coldplay]]
| Image             = Coldplay - Global-Citizen-Festival Hamburg 14.jpg
| Caption           = Coldplay gumaganap sa Hamburg, Germany noong 2017. Mula kaliwa hanggang kanan: Jonny Buckland, Will Champion, [[Chris Martin]] and Guy Berryman.
| Alt               = 
| Studio            = 8
| Live              = 10
| Compilation       = 7
| Video             = 4
| EP                = 15
| Singles           = 52
| Music videos      = 47
| Option            = 4
| Option name       = Promotional singles
}}

== Mga Album ==

===Mga studio album===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Listahan ng mga studio album, na may mga napiling posisyon ng tsart, mga numero ng benta at sertipikasyon
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12.5em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18.25em;&quot;| Mga Detalye
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Posisyon sa Tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Benta
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| Mga Sertipikasyon
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK Albums Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;UK-albums&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.officialcharts.com/artist/7620/COLDPLAY |title=Coldplay |publisher=Official Charts Company |accessdate=1 March 2015 |format=select &quot;Albums&quot; tab}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;AUS-albums&quot;&gt;Peaks of Coldplay albums in Australia:
* All except noted: {{cite web |url=http://australian-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discography Coldplay |publisher=Hung Medien |work=australian-charts.com |accessdate=7 December 2009 }}
* ''Kaleidoscope'': {{cite web |url=https://www.auspop.com.au/2017/07/aria-chart-watch-430/ |title=ARIA Chart Watch #430 |publisher=auspOp |date=22 July 2017 |accessdate=22 July 2017 |archive-date=29 Hulyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729152147/https://www.auspop.com.au/2017/07/aria-chart-watch-430/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Albums Chart|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-albums&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/canadian-albums |title=Coldplay – Chart History: Billboard Canadian Albums |work=Billboard |accessdate=12 July 2012}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;&gt;{{cite web |url=http://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discographie Coldplay |publisher=Hung Medien |work=lescharts.com |accessdate=7 December 2009 |language=French}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment Charts|GER]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;GER-albums&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/suche?artist_search=Coldplay&amp;do_search=do|title=Discographie Coldplay|publisher=GfK Entertainment|accessdate=14 December 2018}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Albums Chart|IRL]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;&gt;{{cite web |url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discography Coldplay |publisher=Hung Medien |work=irish-charts.com |accessdate=7 December 2009}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[MegaCharts|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NLD&quot;&gt;{{cite web |url=http://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discografie Coldplay |publisher=Hung Medien |work=dutchcharts.nl |accessdate=7 December 2009 |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Recorded Music NZ|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;&gt;{{cite web |url=https://charts.nz/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discography Coldplay |publisher=Hung Medien |work=charts.nz |accessdate=7 December 2009}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;&gt;{{cite web |url=http://swisscharts.com/artist/Coldplay |title=Discographie Coldplay |publisher=Hung Medien |work=swisscharts.com |accessdate=22 December 2012 |format=select &quot;Charts&quot; tab |language=German}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard 200|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;US-albums&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/billboard-200 |title=Coldplay – Chart History: Billboard 200 |work=Billboard |accessdate=12 July 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Parachutes (album)|Parachutes]]''
|
* Released: 10 July 2000&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/Parachutes-Coldplay/dp/B00004U9MS |title=Parachutes |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: [[Parlophone]]
* Formats: [[Compact disc|CD]], [[Compact Cassette|cassette]], [[LP record|LP]]
| 1 || 2 || 19 || 31 || 54 || 2 || 29 || 4 || 38 || 51
|
* WW: 8,500,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of 2012.|name=2012Sales}}&lt;!--cite a reliable source before changing this to 10,000,000--&gt;&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&amp;objectid=10842560 |title=Big band theory: who are the brightest stars? |work=[[The New Zealand Herald]] |date=25 October 2012 |accessdate=30 December 2012 |author=Kara, Scott |archive-date=4 Disyembre 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121204164039/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&amp;objectid=10842560 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* UK: 2,713,711{{efn|group=upper-alpha|Sales as of 2018.|name=2018Sales}}&lt;ref name=&quot;UK album sales&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.musicweek.com/management/read/to-be-part-of-this-is-incredible-coldplay-manager-talks-the-band-s-future/074697|last=Hanley|first=James|work=[[Music Week]]|date=7 December 2018 |accessdate=8 December 2018}}&lt;/ref&gt;
* NZ: 75,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;/&gt;
* US: 2,700,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;US album sales&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.com/articles/news/1049687/ask-billboard |title=Ask Billboard |work=Billboard |accessdate=5 October 2012 |author=Caulfield, Keith}}&lt;/ref&gt;
|
* [[British Phonographic Industry|BPI]]: 9× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/ |title=Certified Awards Search |publisher=[[British Phonographic Industry]] |accessdate=27 August 2009 |format=To access, enter the search parameter &quot;Coldplay&quot; |archive-date=21 Oktubre 2018 |archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[Australian Recording Industry Association|ARIA]]: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2003-albums&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2003.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2003 Albums |publisher=[[Australian Recording Industry Association]] |accessdate=24 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/64wuSk4vz?url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2003.htm |archivedate=25 January 2012 }}&lt;/ref&gt;
* [[Bundesverband Musikindustrie|BVMI]]: Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.musikindustrie.de/gold_platin_datenbank/?action=suche&amp;strTitel=&amp;strInterpret=Coldplay&amp;strTtArt=alle&amp;strAwards=checked |title=Gold–/Platin-Datenbank (Coldplay) |publisher=[[Bundesverband Musikindustrie]] |accessdate=26 September 2012 |language=German}}&lt;/ref&gt;
* [[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]] SWI: Gold&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.swisscharts.com/search_certifications.asp?search=Coldplay |title=The Official Swiss Charts and Music Community: Awards (Search for: Coldplay) |publisher=Hung Medien |work=swisscharts.com |accessdate=19 May 2014}}&lt;/ref&gt;
* [[Music Canada|MC]]: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{cite certification |region=Canada |artist=Coldplay |accessdate=24 May 2019}}&lt;/ref&gt;
* [[NVPI]]: Platinum&lt;ref name=&quot;NVPI&quot;&gt;{{cite web|url=https://nvpi.nl/nvpi-audio/marktinformatie/goud-platina/|title=Goud/Platina – NVPI Audio|format=To access, enter the search parameter &quot;Coldplay&quot; and select &quot;Search&quot;|accessdate=6 September 2018|publisher=[[NVPI]]|language=Dutch|archive-date=3 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203124722/https://nvpi.nl/nvpi-audio/marktinformatie/goud-platina/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Recording Industry Association of America|RIAA]]: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&amp;ar=Coldplay |title=Gold &amp; Platinum: Coldplay |publisher=[[Recording Industry Association of America]] |accessdate=9 October 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[Recorded Music NZ|RMNZ]]: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1287&amp;chartKind=A |title=Top 50 Albums Chart – Chart #1287 – Issue Date: 25 November 2001 |publisher=[[Recorded Music NZ|Recording Industry Association of New Zealand]] |accessdate=12 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140320204446/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1287&amp;chartKind=A |archivedate=20 March 2014}}&lt;/ref&gt;
* [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|SNEP]]: 2× Gold&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.snepmusique.com/les-disques-dor/?q=Coldplay&amp;submit=OK&amp;awards_year=0 |title=Notre Base de Données: Coldplay |publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]] |language=French |accessdate=22 July 2014 |archive-date=7 Septiyembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907033450/http://www.snepmusique.com/les-disques-dor/?q=Coldplay&amp;submit=OK&amp;awards_year=0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[A Rush of Blood to the Head]]''
|
* Released: 26 August 2002&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/Rush-Of-Blood-The-Head/dp/B000069AUI |title=A Rush Of Blood To The Head |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, cassette, LP
| 1 || 1 || 1 || 4 || 1 || 1 || 3 || 1 || 1 || 5
|
* WW: 15,000,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of 2012.|name=2012Sales}}&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;/&gt;
* UK: 2,960,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2018Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;UK album sales&quot;/&gt;
* NZ: 90,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;/&gt;
* US: 5,080,000&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://chartdata.org/2018/07/26/coldplays-a-rush-of-blood-to-the-head-hits-5-million-us-sales/ | title=Coldplay's 'A Rush of Blood to the Head' Hits 5 Million US Sales| publisher=Chart Data | date=26 July 2018 | accessdate=24 September 2018}}&lt;/ref&gt;
|
* BPI: 9× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 7× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2012-albums&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesALBUMaccreds2012.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2012 Albums |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=12 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140205035631/http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesALBUMaccreds2012.htm |archivedate=5 February 2014 }}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 3× Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Gold&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* NVPI: Platinum&lt;ref name=&quot;NVPI&quot;/&gt;
* RIAA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1383&amp;chartKind=A |title=Top 50 Albums Chart – Chart #1383 – Issue Date: 9 November 2003 |publisher=Recording Industry Association of New Zealand |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121220133601/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1383&amp;chartKind=A |archivedate=20 December 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* SNEP: 2× Gold&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[X&amp;Y]]''
|
* Released: 6 June 2005&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/X-Y-Coldplay/dp/B0006L16N8 |title=X&amp;Y |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, LP, [[music download|digital download]]
| 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1
|
* WW: 13,000,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of 2012.|name=2012Sales}}&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;/&gt;
* UK: 2,790,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2018Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;UK album sales&quot;/&gt;
* NZ: 75,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;/&gt;
* US: 3,100,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;US album sales&quot;/&gt;
|
* BPI: 9× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 6× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2012-albums&quot;/&gt;
* BVMI: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* [[Irish Recorded Music Association|IRMA]]: 8× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irishcharts.ie/awards/multi_platinum.htm |title=2005 Certification Awards – Multi Platinum |publisher=[[Irish Recorded Music Association]] |accessdate=26 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090604162431/http://www.irishcharts.ie/awards/multi_platinum.htm |archivedate=4 June 2009}}&lt;/ref&gt;
* MC: 5× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* NVPI: Platinum&lt;ref name=&quot;NVPI&quot;/&gt;
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: 4× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1532&amp;chartKind=A |title=Top 50 Albums Chart – Chart #1532 – Issue Date: 2 October 2006 |publisher=Recording Industry Association of New Zealand |accessdate=12 July 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130516131247/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1532&amp;chartKind=A |archivedate=16 May 2013}}&lt;/ref&gt;
* SNEP: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Viva la Vida or Death and All His Friends]]''
|
* Released: 12 June 2008&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/Viva-Vida-Death-All-Friends/dp/B00180OSXG |title=Viva la Vida or Death and All His Friends |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, LP, digital download
| 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1
|
* WW: 10,000,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of 2012.|name=2012Sales}}&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;/&gt;
* UK: 1,500,000&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* CAN: 400,000&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* NZ: 45,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;/&gt;
* US: 2,700,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.com/articles/news/467960/coldplay-the-billboard-cover-story |title=Coldplay: The Billboard Cover Story |work=Billboard |date=12 August 2011 |accessdate=5 October 2012 |author=Waddell, Ray}}&lt;/ref&gt;
|
* BPI: 5× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2009-albums&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2009Albums.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2009 Albums |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=24 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091112030515/http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2009Albums.htm |archivedate=12 November 2009}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 7× Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* IRMA: 4× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.irishcharts.ie/awards/multi_platinum08.htm |title=2008 Certification Awards – Multi Platinum |publisher=Irish Recorded Music Association |accessdate=26 September 2012 |archive-date=26 Nobiyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126182922/http://www.irishcharts.ie/awards/multi_platinum08.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* MC: 5× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* NVPI: 3× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nvpi.nl/goud/platina/viva-la-vida |title=Viva La Vida – Goud/Platina |publisher=[[NVPI|Nederlandse Vereniging van Producenten en Importeurs van beeld- en geluidsdragers]] |accessdate=26 September 2012 |language=Dutch |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714183256/http://www.nvpi.nl/goud/platina/viva-la-vida |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
* RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=77&amp;Itemid=63 |title=Latest Gold / Platinum Albums |publisher=RadioScope |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110724195817/http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=79&amp;Itemid=62 |archivedate=24 July 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Diamond&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Mylo Xyloto]]''
|
* Released: 24 October 2011&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/Mylo-Xyloto-Coldplay/dp/B0053YGYO4 |title=Mylo Xyloto |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, LP, digital download
| 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1
|
* WW: 8,000,000&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2012/11/17/coldplay-live-2012-dvd-blu-ray/1708275/ |title=Coldplay's Mylo Xyloto tour hits TV, DVD, CD, Blu-ray |work=[[USA Today]] |date=17 November 2012 |accessdate=31 January 2013 |author=Gundersen, Edna |authorlink=Edna Gundersen}}&lt;/ref&gt;
* CAN: 240,000&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* UK: 1,500,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2016Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* NZ: 30,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Worldwide album sales&quot;/&gt;
* US: 1,670,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.musicweek.com/news/read/adele-tops-music-week-global-chart-with-145-million-sales/048096 |title=Adele tops Music Week global chart with 14.5 million sales |work=Music Week |date=16 February 2012 |accessdate=5 October 2012 |author=Williams, Paul}}&lt;/ref&gt;
|
* BPI: 5× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2012-albums&quot;/&gt;
* BVMI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* IRMA: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.irishcharts.ie/awards/multi_platinum11.htm |title=2011 Certification Awards – Multi Platinum |publisher=Irish Recorded Music Association |accessdate=26 September 2012 |archive-date=19 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819094149/http://irishcharts.ie/awards/multi_platinum11.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* MC: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* NVPI: Platinum&lt;ref name=&quot;NVPI&quot;/&gt;
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=1944 |title=NZ Top 40 Albums Chart – 18 June 2012 |publisher=[[Recorded Music NZ]] |accessdate=12 July 2012 |archive-date=3 Hulyo 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703154514/http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=1944 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Ghost Stories (Coldplay album)|Ghost Stories]]''
|
* Released: 19 May 2014&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/Ghost-Stories-Coldplay/dp/B00IQE4NUK |title=Ghost Stories |accessdate=3 March 2014}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, LP, digital download
| 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || 1 || 1 || 1
|
* WW: 3,700,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2015Sales&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2015.pdf |title=IFPI Digital Music Report 2015: Charting the Path to Sustainable Growth |publisher=International Federation of the Phonographic Industry |accessdate=14 April 2015 |archive-date=10 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310162132/http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2015.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* CAN: 160,000&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* UK: 700,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of 2016.|name=2016Sales}}&lt;ref name=&quot;AHFOD sales&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.musicweek.com/businessanalysis/read/official-charts-analysis-coldplay-s-a-head-full-of-dreams-becomes-their-seventh-no-1/064095|title=Official Charts Analysis: Coldplay's A Head Full of Dreams becomes their seventh No.1|last=Jones|first=Alan|date=12 February 2016|work=Music Week|accessdate=12 February 2016|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;
* US: 1,000,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of 2015.|name=2015Sales}}&lt;ref&gt;{{cite web|archiveurl= https://web.archive.org/web/20151124223021/http://hitsdailydouble.com/new_album_releases |archivedate=24 November 2015 |url=http://hitsdailydouble.com/new_album_releases |title=Upcoming Releases |work=[[Hits (magazine)|Hits Daily Double]]}}&lt;/ref&gt; 
|
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2015-albums&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aria.com.au/pages/AlbumAccreds2015.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2015 Albums |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=19 June 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150214201108/http://www.aria.com.au/pages/AlbumAccreds2015.htm |archivedate=14 February 2015 }}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 3× Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=2506 |title=NZ Top 40 Albums Chart – 26 May 2014 |publisher=Recorded Music NZ |accessdate=24 May 2014 |archive-date=10 Mayo 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510032126/http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=2506 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[A Head Full of Dreams]]''
|
* Released: 4 December 2015&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/Head-Full-Dreams-Coldplay/dp/B017IS0HY0 |title=A Head Full of Dreams |accessdate=14 November 2017}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, LP, digital download
| 1 || 2 || 2 || 4 || 3 || 2 || 1 || 4 || 1 || 2
|
* WW: 6,000,000{{fact}}
* CAN: 160,000&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* UK: 1,305,875&lt;ref name=&quot;2020Sales&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.musicweek.com/digital/read/coldplay-secure-another-entry-in-youtube-s-billion-views-club/078614 |title=Coldplay secure another entry in YouTube's Billion Views Club |language=English |publisher=Musicweek |access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt;
* US: 1,097,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2016Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|
* BPI: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesAlbumAccreds2016.htm|title=ARIA Charts – Accreditations – 2016 Albums |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=21 January 2018}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 3× Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* NVPI: Platinum&lt;ref name=&quot;NVPI&quot;/&gt;
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4356 |title=NZ Top 40 Singles Chart – 24 April 2017 |publisher=Recorded Music NZ |accessdate=20 November 2016 |archive-date=21 Abril 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421194911/http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4356 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Everyday Life (Coldplay album)|Everyday Life]]''
|
* Released: 22 November 2019&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.readdork.com/news/coldplay-look-to-be-teasing-a-new-double-album-according-to-a-letter-sent-to-fans|title=Coldplay look to be teasing a new double album, according to a letter sent to fans|website=[[Dork (magazine)|Dork]]|date=21 October 2019|accessdate=22 October 2019}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, cassette, LP, digital download, streaming
| 1 || 1 || 3 || 1 || 4 || 5 || 1 || 2 || 1 || 7
|
* FRA: 89,000&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.chartsinfrance.net/Coldplay/news-113394.html|title=Coldplay : l'album &quot;Everyday Life&quot; certifié disque de platine pour 100.000 ventes|last=Yohann|first=RUELLE|date=2020-04-06|website=Chart in France|language=fr-FR|access-date=2020-04-07}}&lt;/ref&gt;
*US: 36,000&lt;ref name=&quot;EL BB200&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8545115/trippie-redd-no-1-album-billboard-200-chart|title=Trippie Redd Rules With First No. 1 Album on Billboard 200 Chart|work=Billboard|last=Caulfield|first=Keith|date=December 1, 2019|accessdate=December 2, 2019}}&lt;/ref&gt;
|
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* NVPI: Gold&lt;ref name=&quot;NVPI&quot;/&gt;
* SNEP: Platinum&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt; 
|}

===Mga live albums===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Listahan ng mga live album, na may mga napiling posisyon ng tsart, mga numero ng benta at sertipikasyon
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12.5em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18.25em;&quot;| Mga Detalye
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Posisyon sa Tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Benta
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Mga Sertipikasyon
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK Albums Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;UK-albums&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;AUS-albums&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Albums Chart|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-albums&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment Charts|GER]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;GER-albums&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Albums Chart|IRL]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[MegaCharts|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NLD&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Recorded Music NZ|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard 200|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;US-albums&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Trouble – Norwegian Live EP]]''
| 
* Released: 17 August 2001&lt;ref name=&quot;Wilson, MacKenzie&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/trouble-norwegian-live-mw0000454010 |title=Trouble: Norwegian Live – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=4 October 2012 |author=Wilson, MacKenzie}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD, cassette
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Coldplay Live 2003]]''
|
* Released: 1 November 2003&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://itunes.apple.com/us/album/live-2003/id695900885 |title=Live 2003 by Coldplay |publisher=[[iTunes Store]] |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Capitol, Parlophone
* Formats: CD, digital download
| 46 || 16 || 10 || 26 || 34 || — || — || 26 || — || 13
|
* US: 686,000&lt;ref group=upper-alpha name=&quot;2012Sales&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;US album sales&quot;/&gt;
|
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA-2003-albums&quot;/&gt;
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1396&amp;chartKind=A |title=Top 50 Albums Chart – Chart #1396 – Issue Date: 29 February 2004 |publisher=Recording Industry Association of New Zealand |accessdate=4 October 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121220183234/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1396&amp;chartKind=A |archivedate=20 December 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[LeftRightLeftRightLeft]]''
|
* Released: 15 May 2009&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/leftrightleftrightleft-mw0000819818 |title=LeftRightLeftRightLeft – Coldplay |publisher=[[AllMusic]] |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Capitol, Parlophone
* Formats: CD, digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''iTunes Festival: London 2011''
|
* Released: 18 September 2011&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/Magazine/article775130.ece |title=Free download: Coldplay – iTunes Festival 2011 |work=[[The Sunday Times]] |date=18 September 2011 |accessdate=4 October 2012 |archive-date=13 Disyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151213172611/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/Magazine/article775130.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Label: EMI
* Format: Digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Live in Madrid (EP)|Live in Madrid]]''
|
* Released: 31 October 2011&lt;ref name=&quot;Coldplay: Live In Madrid&quot;&gt;{{cite web |url=https://play.google.com/store/music/album/Coldplay_Live_In_Madrid?id=Biiyj5knsxlgdwwtypmx5imm4v4&amp;hl=en |title=Coldplay: Live In Madrid |publisher=[[Google Play]] |accessdate=4 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121221015335/https://play.google.com/store/music/album/Coldplay_Live_In_Madrid?id=Biiyj5knsxlgdwwtypmx5imm4v4&amp;hl=en |archivedate=21 December 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: EMI
* Format: Digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Coldplay Live 2012]]''
|
* Released: 19 November 2012&lt;ref name=&quot;Live 2012&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/music/2012/sep/26/coldplay-second-live-album?newsfeed=true |title=Coldplay to release second live album in November |work=[[The Guardian]] |date=26 September 2012 |accessdate=26 September 2012 |author=Michaels, Sean}}&lt;/ref&gt;
* Label: Capitol, Parlophone
* Formats: CD, digital download
| — || — || — || 5 || 3 || — || 75 || — || 11 || —
|
|
* SNEP: Platinum&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Ghost Stories Live 2014]]''
|
* Released: 24 November 2014&lt;ref name=&quot;Ghost Stories Live 2014&quot;&gt;{{cite web |url=https://itunes.apple.com/gb/album/ghost-stories-live-2014/id928168764 |title=Ghost Stories Live 2014 by Coldplay |publisher=iTunes Store |accessdate=20 October 2014}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone, [[Atlantic Records|Atlantic]]
* Formats: CD, digital download
| — || — || — || 165 || — || 28 || 15 || 24 || — || 93
|
|
* SNEP: Gold&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Live from Spotify London]]''
|
* Released: 16 December 2016&lt;ref name=&quot;Coldplay.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://coldplay.com/coldplay-live-from-spotify-london-out-now/ |title=Coldplay – Live From Spotify London out now! |publisher=Coldplay.com |access-date=16 December 2016}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: Digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Live in Buenos Aires (Coldplay album)|Live in Buenos Aires]]''
|
* Released: 7 December 2018&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://coldplay.fanfire.com/cgi-bin/WebObjects/Store.woa/wa/product?sourceCode=COLWEBUKWEUR&amp;sku=COL84278 |title=Live In Buenos Aires Album (2CD) |publisher=Coldplay.com |access-date=18 October 2016 |archive-date=19 Oktubre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019001717/https://coldplay.fanfire.com/cgi-bin/WebObjects/Store.woa/wa/product?sourceCode=COLWEBUKWEUR&amp;sku=COL84278 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, digital download, Cassette, LP
| 15 || 18 || 66 || 16 || 5 || 15 || 2 || 30 || 4 || 128
|
|
* SNEP: Gold&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Love in Tokyo''
|
* Released: 7 December 2018&lt;ref&gt;{{cite web |title=_コールドプレイの「Love in Tokyo」 |url=https://itunes.apple.com/jp/album/love-in-tokyo/1438769276 |website=iTunes Japan}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not released in that territory.
|}

===Mga compilation album===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Listahan ng mga compilation album, na may mga napiling posisyon sa tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:15em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18.25em;&quot;| Mga Detalye
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;6&quot;| Posisyon sa Tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Mga Sertipikasyon 
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK Albums Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;UK-albums&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;AUS-albums&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Tracklisten|DEN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;DEN&quot;&gt;{{cite web |url=https://danishcharts.dk/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discography Coldplay |publisher=Hung Medien |work=danishcharts.dk |accessdate=2 May 2012}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Associação Fonográfica Portuguesa|POR]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;POR&quot;&gt;{{cite web |url=http://portuguesecharts.com/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discography Coldplay |publisher=Hung Medien |work=portuguesecharts.com |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Productores de Música de España|SPA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;SPA-albums&quot;&gt;{{cite web |url=http://spanishcharts.com/search.asp?cat=a&amp;search=Coldplay |title=Search for: Coldplay (Albums) |publisher=Hung Medien |work=spanishcharts.com |accessdate=24 March 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''A Rush of Blood to the Head / Parachutes''
|
* Released: 2 October 2006&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/a-rush-of-blood-to-the-head-parachutes-mw0001480151 |title=A Rush of Blood to the Head/Parachutes – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: [[EMI]]
* Formats: CD [[box set]]
| — || — || — || — || 22 || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[The Singles 1999–2006]]''
|
* Released: 26 March 2007&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/7-Collection-VINYL-Coldplay/dp/B000MTEZPU |title=The 7&quot; Collection &lt;nowiki&gt;[Vinyl]&lt;/nowiki&gt; |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Capitol, Parlophone
* Formats: [[Gramophone record|7&quot;]] box set
| — || — || 5 || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''The Remixes''
|
* Released: 11 April 2007&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/remixes-mw0001524593 |title=Remixes – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD, LP
| — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Parachutes / A Rush of Blood to the Head / Live 2003''
|
* Released: 9 November 2007&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.fr/Parachutes-Rush-Blood-Head-Live/dp/B000VBIDTI |title=Parachutes – A Rush Of Blood To The Head – Live 2003: Coldplay, Nelson Ken |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Formats: CD and [[DVD]] box set
| — || — || — || 134 || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Viva la Vida / X&amp;Y''
|
* Released: 13 September 2011&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/Viva-La-Vida-2cd-set/dp/B003UC4A7O |title=Viva La Vida/X &amp; Y (2cd set) |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: EMI
* Formats: CD box set
| — || — || — || 84 || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''4 CD Catalogue Set''
|
* Released: 26 November 2012&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/4-CD-Catalogue-Set-Coldplay/dp/B009TO99TG |title=4 CD Catalogue Set |accessdate=9 December 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: EMI
* Formats: CD box set
| 80 || 27 || — || — || 29 || 48
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[The Butterfly Package]]''
|
* Released: 7 December 2018&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://coldplaying.com/coldplay-announce-butterfly-package-live-album-concert/ |title=Coldplay Announce The 'Butterfly Package' Live Album/Concert &amp; New Merchandise |publisher=coldplaying.com |accessdate=20 November 2018 |archive-date=20 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120222725/https://coldplaying.com/coldplay-announce-butterfly-package-live-album-concert/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Label: Atlantic/Parlophone
* Formats: 2CD/2DVD set &amp; 3LP/2DVD set
| — || — || — || — || — || —
| —
|-
| colspan=&quot;9&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not released in that territory.
|}

===Mga video album===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Listahan ng mga video album, na may mga napiling posisyon at sertipikasyon sa tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:15em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18.25em;&quot;| Mga Detalye
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Posisyon sa Tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Mga Sertipikasyon 
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK Video Charts|UK&lt;br /&gt;Video]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Peak chart positions for video albums in the United Kingdom:
* ''Coldplay Live 2012'': {{cite web |url=http://www.officialcharts.com/video-archive-chart/_/29/2012-12-01/ |title=2012 Top 40 Music Video Archive – 1st December 2012 |publisher=Official Charts Company |accessdate=24 December 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140525195704/http://www.officialcharts.com/video-archive-chart/_/29/2012-12-01/ |archivedate=25 May 2014}}
* ''Ghost Stories Live 2014'': {{cite web |url=http://www.officialcharts.com/charts/music-video-chart/20141130/13/ |title=Official Music Video Chart Top 50: 30 November 2014 – 06 December 2014 |publisher=Official Charts Company |accessdate=15 November 2017}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS&lt;br /&gt;DVD]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The ARIA Report: Issue 1187 (Week Commencing 26 November 2012) |url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20121204-1257/Issue1187.pdf |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=24 December 2012 |page=23 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Ö3 Austria Top 40|AUT&lt;br /&gt;DVD]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://austriancharts.at/weekchart.asp?cat=d&amp;year=2003&amp;date=20031123 |title=Austria Top 40 – Musik-DVD Top 10 – 13/08/2005 |publisher=Hung Medien |work=austriancharts.at |accessdate=4 October 2012 |language=German}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Ultratop|BEL&lt;br /&gt;(FL)&lt;br /&gt;DVD]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Peak chart positions for video albums on the Belgian Music DVDs Chart for Flanders:
* ''Coldplay Live 2003'': {{cite web |url=http://www.ultratop.be/nl/weekchart.asp?cat=d&amp;year=2005&amp;date=20050813 |title=Ultratop 10 Muziek-DVD – 13/08/2005 |publisher=Hung Medien |work=ultratop.be |accessdate=4 October 2012 |language=Dutch}}
* ''Coldplay Live 2012'': {{cite web |url=http://www.ultratop.be/nl/weekchart.asp?cat=d&amp;year=2012&amp;date=20121124 |title=Ultratop 10 Muziek-DVD – 24/11/2012 |publisher=Hung Medien |work=ultratop.be |accessdate=22 December 2012 |language=Dutch}}
* ''Ghost Stories Live 2014'': {{cite web |url=http://www.ultratop.be/nl/muziek-dvd/2014/20141129 |title=Ultratop 10 Muziek-DVD – 29/11/2014 |publisher=Hung Medien |work=ultratop.be |accessdate=15 November 2017 |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Ultratop|BEL&lt;br /&gt;(WA)&lt;br /&gt;DVD]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Peak chart positions for video albums on the Belgian Music DVDs Chart for Wallonia:
* ''Coldplay Live 2012'': {{cite web |url=http://www.ultratop.be/fr/weekchart.asp?cat=d&amp;year=2012&amp;date=20121124 |title=Ultratop 10 DVD Musicaux – 24/11/2012 |publisher=Hung Medien |work=ultratop.be |accessdate=24 December 2012 |language=French}}
* ''Ghost Stories Live 2014'': {{cite web |url=http://www.ultratop.be/fr/dvd-musicaux/2014/20141129 |title=Ultratop 10 DVD Musicaux – 29/11/2014 |publisher=Hung Medien |work=ultratop.be |accessdate=15 November 2017 |language=French}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Tracklisten|DEN&lt;br /&gt;DVD]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hitlisterne.dk/default.asp?w=47&amp;y=2012&amp;list=v10 |title=Musik DVD Top-10 – 30.11.2012 (Uge 47 – 2012) |publisher=[[Tracklisten]] |accessdate=24 December 2012}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Recorded Music Association|IRL&lt;br /&gt;DVD]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.irma.ie/aucharts.asp |title=Top 10 Music DVDs – Week Ending 22nd November 2012 |publisher=Irish Recorded Music Association |accessdate=24 December 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6CDp8Ht6Z?url=http://www.irma.ie/aucharts.asp |archivedate=16 November 2012 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[MegaCharts|NLD&lt;br /&gt;DVD]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Peak chart positions for video albums in the Netherlands:
* ''Coldplay Live 2003'': {{cite web |url=http://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=d&amp;year=2003&amp;date=20031122 |title=Dutch DVD Music Top 30 – 22/11/2003 |publisher=Hung Medien |work=dutchcharts.nl |accessdate=4 October 2012 |language=Dutch}}
* ''Coldplay Live 2012'': {{cite web |url=http://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=d&amp;year=2012&amp;date=20121124 |title=Dutch DVD Music Top 30 – 24/11/2012 |publisher=Hung Medien |work=dutchcharts.nl |accessdate=24 December 2012 |language=Dutch}}
* ''Ghost Stories Live 2014'': {{cite web |url=http://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=d&amp;year=2014&amp;date=20141129 |title=Dutch DVD Music Top 30 – 29/11/2014 |publisher=Hung Medien |work=dutchcharts.nl |accessdate=15 November 2017 |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Associação Fonográfica Portuguesa|POR&lt;br /&gt;DVD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;POR-video-albums&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.artistas-espectaculos.com/noticias/pt/topafp.htm |title=Top AFP – Semana 49 de 2012 |publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]] |accessdate=24 December 2012 |language=Portuguese |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6JkghE2jQ?url=http://www.artistas-espectaculos.com/noticias/pt/topafp.htm |archivedate=19 September 2013}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard charts|US&lt;br /&gt;Video]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Peak chart positions for video albums on the Top Music Video chart in the United States:
* ''Coldplay Live 2003'': {{cite journal |url=https://books.google.com/books?id=OQ8EAAAAMBAJ&amp;pg=PA50 |title=Top Music Videos |journal=Billboard |volume=115 |issue=47 |date=22 November 2003 |accessdate=11 August 2013 |page=50}}
* ''Coldplay Live 2012'': {{cite journal |title=Top Music Video |journal=Billboard |volume=124 |issue=49 |date=8 December 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Coldplay Live 2003''
|
* Released: 4 November 2003&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/release/live-2003-bonus-dvd-mr0001275355 |title=Live 2003 &lt;nowiki&gt;[Bonus DVD]&lt;/nowiki&gt; – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=4 October 2012 |author=Wilson, MacKenzie}}&lt;/ref&gt;
* Label: Capitol, Parlophone
* Formats: DVD
| — || — || 2 || 8 || — || — || — || 1 || — || 1
|
* RIAA: 6× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Coldplay Live 2012''
|
* Released: 19 November 2012&lt;ref name=&quot;Live 2012&quot;/&gt;
* Label: Capitol, Parlophone
* Formats: DVD, [[Blu-ray Disc|Blu-ray]]
| 1 || 1 || — || 1 || 1 || 2 || 2 || 1 || 1 || 1
|
* BPI: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* [[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]]: Gold&lt;ref name=&quot;POR-video-albums&quot;/&gt;
* ARIA: 7× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ariacharts.com.au/chart/music-dvds/805 |title=ARIA Music DVDs Chart – 04/02/2013 |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=5 February 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130211050933/http://www.ariacharts.com.au/chart/music-dvds/805 |archivedate=11 February 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Ghost Stories Live 2014''
|
* Released: 24 November 2014&lt;ref name=&quot;Ghost Stories Live 2014&quot;/&gt;
* Label: Parlophone, Atlantic
* Formats: DVD, Blu-ray
| 2 || — || — || 6 || 3 || — || — || 4 || — || —
|
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Live in São Paulo''
|
* Released: 7 December 2018
* Label: Parlophone
* Formats: DVD
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
| —
|-
| colspan=&quot;13&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not released in that territory.
|}

==Extended plays==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Listahan ng mga extended plays, na may mga napiling mga posisyon sa tsart at sertipikasyon
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:15em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18.25em;&quot;| Mga Detalye
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Posisyon sa Tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Mga Sertipikasyon 
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK Albums Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;UK-albums&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;AUS-albums&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Albums Chart|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-albums&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment Charts|GER]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;GER-albums&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Albums Chart|IRL]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[VG-lista|NOR]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NOR&quot;&gt;{{cite web |url=http://norwegiancharts.com/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discography Coldplay |publisher=Hung Medien |work=norwegiancharts.com |accessdate=24 February 2012}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard 200|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;US-albums&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Safety (EP)|Safety]]''
|
* Released: 18 May 1998&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/safety-mw0001268349 |title=Safety – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
* Format: CD, cassette
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[The Blue Room (EP)|The Blue Room]]''
|
* Released: 11 October 1999&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/blue-room-mw0000379593 |title=Blue Room – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012 |author=Wilson, MacKenzie}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD, cassette, [[Gramophone record|12&quot;]]
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Acoustic (Coldplay EP)|Acoustic]]''
|
* Released: 29 October 2000&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/acoustic-cd-mw0001893052 |title=Acoustic CD – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD, cassette
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Trouble – Norwegian Live EP]]''
| 
* Released: 17 August 2001&lt;ref name=&quot;Wilson, MacKenzie&quot;/&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD, cassette
| — || — || — || — || — || — || 3 || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Mince Spies]]''
|
* Released: 2 December 2001&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://timeline.coldplay.com/mince-spies-ep/ |title=Mince Spies EP |publisher=[[Coldplay|Coldplay.com]] |access-date=14 November 2017}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Remixes (Coldplay EP)|Remixes]]''
|
* Released: 21 July 2003&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.com/Clocks-Smile-Upon-Your-Remixes/dp/B007KPUQA2 |title=Clocks / God Put A Smile Upon Your Face (Remixes): Coldplay |accessdate=4 October 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: 12&quot;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Lost!]]''
|
* Released: 10 November 2008&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://itunes.apple.com/us/album/lost-ep/726146464 |title=Lost! – EP |publisher=iTunes Store |accessdate=25 September 2018 }}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone, Capitol
* Format: CD, digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Prospekt's March]]''
|
* Released: 21 November 2008&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://itunes.apple.com/gb/album/prospekts-march/id296174020 |title=Prospekt's March by Coldplay |publisher=iTunes Store |accessdate=4 October 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103235646/https://itunes.apple.com/gb/album/prospekts-march/id296174020 |archivedate=3 November 2012}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD, digital download, 12&quot;
| 38 || 50 || 18 || — || 47 || 36 || — || — || — || 15
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Every Teardrop Is a Waterfall]]''
|
* Released: 26 June 2011&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://itunes.apple.com/gb/album/every-teardrop-is-waterfall/id445634740 |title=Every Teardrop Is a Waterfall – EP by Coldplay |publisher=iTunes Store |accessdate=26 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827064433/http://itunes.apple.com/gb/album/every-teardrop-is-waterfall/id445634740 |archivedate=27 August 2011}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD, digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''iTunes Festival: London 2011''
|
* Released: 18 September 2011&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/Magazine/article775130.ece |title=Free download: Coldplay – iTunes Festival 2011 |work=[[The Sunday Times]] |date=18 September 2011 |accessdate=4 October 2012 |archive-date=13 Disyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151213172611/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/Magazine/article775130.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Label: EMI
* Format: Digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Live in Madrid (EP)|Live in Madrid]]''
|
* Released: 31 October 2011&lt;ref name=&quot;Coldplay: Live In Madrid&quot;/&gt;
* Label: EMI
* Format: Digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[A Sky Full of Stars]]''
|
* Released: 29 June 2014&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://itunes.apple.com/gb/album/a-sky-full-of-stars-ep/id892542258 |title=A Sky Full of Stars – EP by Coldplay |publisher=iTunes Store |accessdate=6 September 2014}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD, digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Live from Spotify London]]''
|
* Released: 16 December 2016&lt;ref name=&quot;Coldplay.com&quot;/&gt;
* Label: Parlophone
* Format: Digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Kaleidoscope (EP)|Kaleidoscope]]''
|
* Released: 14 July 2017&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://itunes.apple.com/gb/album/kaleidoscope-ep/id1248904974 |title=Kaleidoscope EP by Coldplay |publisher=iTunes Store |accessdate=14 November 2017}}&lt;/ref&gt;
* Label: Parlophone
* Format: CD, digital download, 12&quot;
| — || 56 || 10 || 2 || 9 || 4 || 37 || 12 || 3 || 15
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Global Citizen – EP 1]]'' &lt;small&gt;(as Los Unidades)&lt;/small&gt;
|
* Released: 30 November 2018
* Label: Parlophone
* Format: Digital download
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
| colspan=&quot;13&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not released in that territory.
|}

==Singles==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+Listahan ng mga singles, na may mga napiling posisyon at sertipikasyon ng tsart, na nagpapakita ng taon na inilabas at pangalan ng album
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Taon
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Posisyon sa Tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| Mga Sertipikasyon 
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;UK-singles&quot;&gt;Peak chart positions for singles in the United Kingdom:
* All except noted: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/artist/7620/COLDPLAY |title=Coldplay |publisher=Official Charts Company |accessdate=1 March 2015 }}
* &quot;Don't Panic&quot;, &quot;Lovers in Japan&quot; and &quot;Strawberry Swing&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/CLUK_C.HTM |title=Chart Log UK: Chris C. – CZR |publisher=Zobbel.de |accessdate=7 December 2009 |author=Zywietz, Tobias |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091115102705/http://www.zobbel.de/cluk/CLUK_C.HTM |archivedate=15 November 2009}}
* &quot;Hurts Like Heaven&quot;: {{cite web|title=Chart Log UK – Weekly Updates Sales 2011 |url=http://zobbel.de/cluk/CLUK2011.HTM |publisher=Zobbel.de |accessdate=12 July 2012 |author=Zywietz, Tobias }}
* &quot;True Love&quot; and &quot;Ink&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/140531cluk.txt |title=Chart: CLUK Update 31.05.2014 (wk21) |publisher=Zobbel.de |accessdate=1 June 2014 |author=Zywietz, Tobias }}
* &quot;A Head Full of Dreams&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/151212cluk.txt |title=Chart CLUK Update: 12.12.2015 (wk50) |publisher=Zobbel.de |accessdate=16 December 2015 |author=Zywietz, Tobias }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;AUS-singles&quot;&gt;Peak chart positions for singles in Australia:
* All except noted: {{cite web |url=http://australian-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discography Coldplay |publisher=Hung Medien |work=australian-charts.com |accessdate=7 December 2009 }}
* &quot;Shiver&quot;: {{cite book|last=Ryan|first=Gavin|title=Australia's Music Charts 1988–2010|year=2011|publisher=Moonlight Publishing}}
* &quot;Don't Panic&quot;: {{cite web |title=The ARIA Report: Issue 585 (Week Commencing 14 May 2001) |url=http://www.aria.com.au/issue585.PDF |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=12 March 2012 |page=4 |url-status=dead |archiveurl=https://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20020221-0000/www.aria.com.au/issue585.PDF |archivedate=21 Pebrero 2002 }}
* &quot;Life in Technicolor II&quot;: {{cite web |title=The ARIA Report: Issue 993 (Week Commencing 9 March 2009) |url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20090320-0000/issue993.pdf |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=12 March 2012 |page=4 |archive-date=16 Abril 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416143226/http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20090320-0000/issue993.pdf |url-status=dead }}
* &quot;Charlie Brown&quot;: {{cite web |url=http://www.ariacharts.com.au/pages/chartifacts.htm |title=Chartifacts – Week Commencing: 12th March 2012 |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=13 March 2012 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5yl95eTZY?url=http://www.ariacharts.com.au/pages/chartifacts.htm |archivedate=17 May 2011 |url-status=dead }}
* &quot;Everglow&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/music-news-aria-singles-justin-bieber-takes-top-spot-with-love-yourself-20151212 |title=ARIA Singles: Justin Bieber Takes Top Spot with 'Love Yourself' |publisher=[[Noise11]] |last=Ryan |first=Gavin |date=12 December 2015 |accessdate=12 December 2015 }}
* &quot;Up &amp; Up&quot;: {{cite web |url=https://www.auspop.com.au/2016/07/chart-watch-375/ |title=Chart Watch #375 |publisher=auspOp |date=2 July 2016 |accessdate=2 July 2016 |archive-date=22 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822102419/https://www.auspop.com.au/2016/07/chart-watch-375/ |url-status=dead }}
* &quot;Orphans&quot;: {{cite web|url=https://www.auspop.com.au/2019/11/aria-chart-watch-550/|title=ARIA Chart Watch #550|publisher=auspOp|date=9 November 2019|accessdate=9 November 2019|archive-date=9 Nobiyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109063323/https://www.auspop.com.au/2019/11/aria-chart-watch-550/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Canadian Hot 100|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-singles&quot;&gt;Peak chart positions for singles and other charted songs in Canada:
* All except noted: {{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/canadian-hot-100 |title=Coldplay – Chart History: Billboard Canadian Hot 100 |work=Billboard |accessdate=25 March 2012 }}
* &quot;In My Place&quot;, &quot;The Scientist&quot;, &quot;Clocks&quot;, &quot;Speed of Sound&quot;, &quot;Fix You&quot; and &quot;Talk&quot;: {{cite web |url=http://www.allmusic.com/artist/coldplay-mn0000775877/awards |title=Coldplay – Awards (Billboard Singles) |publisher=AllMusic |accessdate=4 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151103212402/http://www.allmusic.com/artist/coldplay-mn0000775877/awards |archivedate=3 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment Charts|GER]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;GER-singles&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/suche?artistId=Coldplay|title=Discographie von Coldplay|publisher=GfK Entertainment|accessdate=30 October 2019|archive-date=24 Abril 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230424135558/https://www.offiziellecharts.de/suche?artistId=Coldplay|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRL]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Single Top 100|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NLD-singles&quot;&gt;{{cite web |title=Discografie Coldplay |url=http://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |publisher=Hung Medien |accessdate=26 September 2012 |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Billboard Hot 100|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;US-singles&quot;&gt;Peak chart positions for singles and other charted songs in the United States:
* All except noted: {{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/hot-100 |title=Coldplay – Chart History: Hot 100 |work=Billboard |accessdate=25 March 2012}}
* &quot;Lost!&quot;: {{cite web |url=https://www.billboard.com/charts/hot-100/2008-07-05 |title=The Hot 100 |work=Billboard |date=5 July 2008 |accessdate=9 January 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Brothers &amp; Sisters (song)|Brothers &amp; Sisters]]&quot;
| 1999
| 92 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| {{n/a|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Shiver (Coldplay song)|Shiver]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2000
| 35 || 57 || — || — || — || — || 100 || — || — || —
|
| rowspan=&quot;4&quot;| ''Parachutes''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Yellow (Coldplay song)|Yellow]]&quot;
| 4 || 5 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Yellow&quot; did not enter the ''Billboard'' Canadian Hot 100, but peaked at number 61 on the [[Canadian Digital Song Sales]] chart.&lt;ref name=&quot;Canada-digital&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/CNS |title=Coldplay – Chart History: Hot Canadian Digital Song Sales |work=Billboard |accessdate=13 November 2019}}&lt;/ref&gt;}} || 96 || — || 9 || 82 || 23 || — || 48
|
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2001-singles&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2001.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2001 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=24 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140205035939/http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2001.htm |archivedate=5 February 2014}}&lt;/ref&gt;
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Trouble (Coldplay song)|Trouble]]&quot;
| 10 || — || — || 60 || — || 16 || 67 || 16 || 76 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Trouble&quot; did not enter the [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], but peaked at number 15 on the [[Bubbling Under Hot 100]] chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/bubbling-under-hot-100 |title=Coldplay – Chart History (Search): Bubbling Under Hot 100 |work=Billboard |accessdate=5 November 2019}}&lt;/ref&gt;}}
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Don't Panic (Coldplay song)|Don't Panic]]&quot;
| 2001
| 130 || 57 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Don't Panic&quot; did not enter the ''Billboard'' Canadian Hot 100, but peaked at number 40 on the Canadian Digital Song Sales chart.&lt;ref name=&quot;Canada-digital&quot; /&gt;}} || — || — || — || 83 || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[In My Place]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2002
| 2 || 23 || 2 || 60 || 65 || 2 || 56 || 18 || 37 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;In My Place&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 17 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}}
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;4&quot;| ''A Rush of Blood to the Head''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[The Scientist (song)|The Scientist]]&quot;
| 10 || 40 || 16 || 96 || 26 || 15 || 20 || 4 || 28 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;The Scientist&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 56 on the [[Digital Song Sales]] chart.&lt;ref name=&quot;US-digital-singles&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/HDS |title=Coldplay Chart History: Digital Song Sales |work=Billboard |accessdate=May 12, 2020}}&lt;/ref&gt;}}
|
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Clocks (song)|Clocks]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2003
| 9 || 28 || 7 || 65 || 50 || 15 || 2 ||  3 || 71 || 29
|
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[God Put a Smile upon Your Face]]&quot;
| 100 || 43 || — || — || — || — || 65 || 35 || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Moses (Coldplay song)|Moses]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=10/06/2003&amp;Format=6 |title=R&amp;R Going For Adds: Alternative (Week Of: 6 October 2003) |work=[[Radio &amp; Records]] |accessdate=26 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512222442/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=10%2F06%2F2003&amp;Format=6 |archivedate=12 May 2014}}&lt;/ref&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Coldplay Live 2003''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[2000 Miles]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.coldplay.com/pop.html |title=Coldplay – 2000 Miles |publisher=Coldplay.com |accessdate=20 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070613120622/http://www.coldplay.com/pop.html |archivedate=13 June 2007}}&lt;/ref&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Sweet Tracks''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Speed of Sound (song)|Speed of Sound]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2005
| 2 || 9 || 2 || 42 || 19 || 11 || 6 || 13 || 10 || 8
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA-2005-singles&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2005.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2005 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=24 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515023850/http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2005.htm |archivedate=15 May 2011}}&lt;/ref&gt;
* MC: Gold&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; | ''X&amp;Y''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Fix You]]&quot;
| 4 || 25 || 4 || 187 || 65 || 8 || 54 || 17 || 53 || 59
|
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2011-singles&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.auSINGLEaccreds2011.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2011 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=24 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515024609/http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.auSINGLEaccreds2011.htm |archivedate=15 May 2011}}&lt;/ref&gt;
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;Radioscope-singles&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=77&amp;Itemid=63 |title=Latest Gold / Platinum Singles |publisher=RadioScope |accessdate=11 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110724195729/http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=77&amp;Itemid=63 |archivedate=24 July 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Talk (Coldplay song)|Talk]]&quot;
| 10 || 20 || 4 || 34 || 29 || 18 || 1 || 20 || 28 || 86
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[The Hardest Part (Coldplay song)|The Hardest Part]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2006
| — || 40 || — || — || — || — || 39 || 28 || 44 || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;What If&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/what-if-mw0000468136 |title=What If – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Violet Hill (song)|Violet Hill]]&quot;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2008
| 8 || 9 || 6 || 36 || 10 || 13 || 13 || 5 || 11 || 40
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA-2008-singles&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2008Singles.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2008 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=24 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080927062539/http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2008Singles.htm |archivedate=27 September 2008}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;4&quot;| ''Viva la Vida or Death and All His Friends''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Viva la Vida]]&quot;
| 1 || 2 || 4 || 7 || 5 || 3 || 4 || 16 || 5 || 1
|
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2008-singles&quot;/&gt;
* BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;Radioscope-singles&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Lovers in Japan]]&quot;
| 131 || — || 77 || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Lovers in Japan&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 10 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}}
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Lost!]]&quot;
| 54 || — || 55 || — || 73 || — || — || — || 53 || 94
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Lhuna]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.coldplay.com/oracledetail.php?id=477 |title=The Oracle Knows Everything |publisher=Coldplay.com |date=23 January 2009 |accessdate=20 August 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512222947/http://www.coldplay.com/oracledetail.php?id=477 |archivedate=12 May 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Kylie Minogue]])}}
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| {{n/a|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Life in Technicolor II]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2009
| 28 || 63 || 92 || — || — || 29 || 30 || — || 39 || —
|
| ''Prospekt's March''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Strawberry Swing]]&quot;
| 158 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Viva la Vida or Death and All His Friends''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Christmas Lights (song)|Christmas Lights]]&quot;
| 2010
| 13 || 32 || 18 || — || 26 || 15 || 2 || 34 || 10 || 25
|
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| {{n/a|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Every Teardrop Is a Waterfall]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2011
| 6 || 14 || 9 || 20 || 24 || 9 || 1 || 13 || 6 || 14
|
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2012-singles&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesSINGLEaccreds2012.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2012 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=24 February 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6JdeigGMv?url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesSINGLEaccreds2012.htm |archivedate=15 September 2013 }}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;7&quot;| ''Mylo Xyloto'' 
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Paradise (Coldplay song)|Paradise]]&quot;
| 1 || 3 || 13 || 5 || 12 || 2 || 2 || 3 || 4 || 15
|
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 6× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2013-singles&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesaria-charts-accreditations-singles-2013.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2013 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=21 February 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6GSMovwHm?url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesaria-charts-accreditations-singles-2013.htm |archivedate=8 May 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* MC: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=1860 |title=NZ Top 40 Singles Chart – 27 February 2012 |publisher=Recorded Music NZ |accessdate=15 May 2012 |archive-date=5 Septiyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905185743/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=1860 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Gold&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Charlie Brown (Coldplay song)|Charlie Brown]]&quot;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2012
| 22 || 78 || — || 148 || — || 20 || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Charlie Brown&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 10 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}}
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Princess of China]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Rihanna]])}}
| 4 || 16 || 17 || 24 || 41 || 5 || 48 || 8 || 20 || 20
|
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2012-singles&quot;/&gt;
* RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=1953 |title=NZ Top 40 Singles Chart – 16 July 2012 |publisher=Recorded Music NZ |accessdate=17 July 2012 |archive-date=24 Septiyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924100141/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=1953 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Up with the Birds]]&quot; / &quot;[[U.F.O. (Coldplay song)|U.F.O.]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/up-with-the-birds-mw0002349573 |title=Up With the Birds – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Hurts Like Heaven]]&quot;
| 157 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Up in Flames (song)|Up in Flames]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.radioairplay.fm/RadioDate/PublicDetails/183 |archive-url=https://archive.today/20140324090905/http://www.radioairplay.fm/RadioDate/PublicDetails/183 |url-status=dead |archive-date=24 March 2014 |title=Coldplay – Up in Flames (EMI) |publisher=Radio Airplay SRL |accessdate=24 March 2014 |language=Italian }}&lt;/ref&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Atlas (Coldplay song)|Atlas]]&quot;
| 2013
| 12 || 30 || 33 || 31 || 19 || 12 || 3 || 20 || 10 || 69
|
| [[The Hunger Games: Catching Fire – Original Motion Picture Soundtrack|''The Hunger Games: Catching Fire''&lt;br /&gt;soundtrack]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Magic (Coldplay song)|Magic]]&quot;
| rowspan=&quot;6&quot;| 2014
| 10 || 5 || 13 || 6 || 14 || 4 || 2 || 10 || 5 || 14
|
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2014-singles&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesaria-charts-accreditations-singles-2014.htm |title=ARIA Charts – Accreditations – 2014 Singles |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=4 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6QbWDqX3X?url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesaria-charts-accreditations-singles-2014.htm |archivedate=25 June 2014}}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: Gold&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;5&quot;| ''Ghost Stories''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Midnight (Coldplay song)|Midnight]]&quot;
| 48 || 25 || 27 || 5 || 44 || — || 8 || 11 || 19 || 29
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[A Sky Full of Stars]]&quot;
| 9 || 2 || 4 || 3 || 6 || 3 || 2 || 2 || 2 || 10
|
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Australia|type=single|certyear=2015|accessdate=10 February 2015}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nztop40.co.nz/?chart=2553 |title=NZ Top 40 Singles Chart – 18 August 2014 |publisher=Recorded Music NZ |accessdate=18 August 2014 |archive-date=22 Disyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222144232/http://nztop40.co.nz/?chart=2553 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Gold&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[True Love (Coldplay song)|True Love]]&quot;
| 180 || — || — || 146 || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Ink (song)|Ink]]&quot;
| 156 || — || — || — || — || — || 68 || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Miracles (Coldplay song)|Miracles]]&quot;
| 95 || — || — || 153 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Miracles&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number seven on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}}
|
| [[Unbroken (film)#Music|''Unbroken'' soundtrack]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Adventure of a Lifetime]]&quot;
| 2015
| 7 || 20 || 11 || 2 || 5 || 8 || 11 || 12 || 3 || 13
|
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA-2016-singles&quot;&gt;{{cite web|url=http://aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesSingleAccreds2016.htm|title=ARIA Charts – Accreditations – 2016 Singles|publisher=Australian Recording Industry Association|accessdate=13 September 2016}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Gold&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nztop40.co.nz/?chart=4207 |title=NZ Top 40 Singles Chart – 07 March 2016 |publisher=Recorded Music NZ |accessdate=4 March 2016 |archive-date=13 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313164039/http://nztop40.co.nz/?chart=4207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Gold&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;5&quot;| ''A Head Full of Dreams''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Hymn for the Weekend]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2016
| 6 || 24 || 32 || 3 || 11 || 7 || 16 || 43 || 7 || 25
|
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA-2016-singles&quot;/&gt;
* BVMI: Platinum&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nztop40.co.nz/?chart=4301 |title=NZ Top 40 Singles Chart – 12 December 2016 |publisher=Recorded Music NZ |accessdate=9 December 2016 |archive-date=20 Abril 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420030227/http://nztop40.co.nz/?chart=4301 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Up &amp; Up]]&quot;
| 71 || 74 || — || 161 || 79 || 95 || 65 || — || 32 || —
| 
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[A Head Full of Dreams (song)|A Head Full of Dreams]]&quot;
| 173 || — || — || 156 || — || — || 60 || — || — || —
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Everglow (song)|Everglow]]&quot;
| 52 || 93 || 66 || 28 || 42 || 55 || 25 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Everglow&quot; did not enter the [[Official New Zealand Music Chart|NZ Top 40 Singles Chart]], but peaked at number 10 on the NZ Heatseekers Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4301|title=NZ Heatseekers Singles Chart – 09 December 2016|publisher=Recorded Music NZ|date=12 December 2016|access-date=7 Hunyo 2020|archive-date=10 Disyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161210014854/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4301|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 16 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Everglow&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number six on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}}
|
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
|-
! scope= &quot;row&quot;| &quot;[[Something Just like This]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[The Chainsmokers]])}}
| rowspan=&quot;2&quot;| 2017
| 2 || 2 || 3 || 6 || 4 || 3 || 6 || 5 || 3 || 3
|
* BPI: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 8× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/SinglesAccreds2018.htm|title=ARIA Charts - Accreditations - 2018 Singles|publisher=Australian Recording Industry Association|accessdate=22 March 2019}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;IFPI SWI&quot;/&gt;
* MC: 6× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;/&gt;
* RIAA: 7× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nztop40.co.nz/?chart=4366 |title=NZ Top 40 Singles Chart – 29 May 2017 |publisher=Recorded Music NZ |accessdate=26 May 2017 |archive-date=6 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606014756/http://nztop40.co.nz/?chart=4366 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Diamond&lt;ref name=&quot;SNEP&quot;/&gt;
| ''[[Memories...Do Not Open]]''
|-
! scope= &quot;row&quot;| &quot;[[Miracles (Someone Special)]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Big Sean]])}}
| 54 || — || — || 72 || — || 98 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Miracles (Someone Special)&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number two.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2017&amp;date=20170722|title=Netherlands Single Tip Chart – 22 July 2017|publisher=[[Mega Charts]]|date=22 July 2017|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Miracles (Someone Special)&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number five on the NZ Heatseekers Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4381|title=NZ Heatseekers Singles Chart – 24 July 2017|publisher=Recorded Music NZ|accessdate=21 July 2017|archive-date=28 Hulyo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728160426/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4381|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 45 || —
|
| ''Kaleidoscope''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;E-Lo&quot;&lt;br&gt;{{small|(as Los Unidades with [[Pharrell Williams]] featuring Jozzy)}}
| 2018
| — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;E-Lo&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 9.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2018&amp;date=20181208|title=Netherlands Single Tip Chart – 8 December 2018|publisher=Mega Charts|date=8 December 2018|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;E-Lo&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 38 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4565|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=10 December 2018|accessdate=7 December 2018|archive-date=7 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207103532/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4565|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| ''Global Citizen – EP 1''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Orphans (song)|Orphans]]&quot;
| rowspan=&quot;5&quot;|2019
| 27 || 68 || 59 || 175 || 94 || 31 || 37 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Orphans&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 10 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4770|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=4 November 2019|accessdate=2 November 2019|archive-date=2 Nobiyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102014207/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles%3Fchart%3D4770|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 25 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Orphans&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number six on the Bubbling Under Hot 100 chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}}
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;6&quot;|''Everyday Life''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Arabesque (Coldplay song)|Arabesque]]&quot;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Arabesque&quot; did not enter the UK Singles Chart, but peaked at number 75 on the [[UK Singles Downloads Chart]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-downloads-chart/20191101/7000/ |title=Official Singles Downloads Chart Top 100 - 01 November 2019 - 07 November 2019 |work=Official Charts Company |accessdate=26 May 2020}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Arabesque&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 14.&lt;ref name=&quot;NedTip301119&quot;&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2019&amp;date=20191130|title=Netherlands Single Tip Chart – 30 November 2019|publisher=Mega Charts|date=30 November 2019|accessdate=2 December 2019}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Everyday Life (Coldplay song)|Everyday Life]]&quot;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Everyday Life&quot; did not enter the UK Singles Chart, but peaked at number 58 on the UK Singles Downloads Chart.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-downloads-chart/20191108/7000/ |title=Official Singles Downloads Chart Top 100 - 08 November 2019 - 14 November 2019 |work=Official Charts Company |accessdate=26 May 2020}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Everyday Life&quot; did not enter the [[ARIA Charts|ARIA Singles Chart]], but peaked at number 38 on the [[ARIA Digital Track Chart]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cdn.aria.com.au/pdfs/42D2221C9EBF51A9475827FBE90A04C7D5DB52B9DAB1C71574EEED462A122E21/ARIA%20Digital%20Tracks%20Chart.pdf?seq=26|title=ARIA Australian Top 40 Digital Tracks|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=18 November 2019|accessdate=16 November 2019}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Everyday Life&quot; did not enter the ''Billboard'' Canadian Hot 100, but peaked at number 37 on the Canadian Digital Song Sales chart.&lt;ref name=&quot;Canada-digital&quot; /&gt;}} || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Everyday Life&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 7.&lt;ref name=&quot;NedTip301119&quot; /&gt;}} || — || 43 || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Daddy (Coldplay song)|Daddy]]&quot;&lt;ref name=&quot;el&quot;/&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Daddy&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 38 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot 30 November&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4784|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=2 December 2019|accessdate=30 November 2019|archive-date=29 Oktubre 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029014538/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4784|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Champion of the World (song)|Champion of the World]]&quot;&lt;ref name=&quot;el&quot;&gt;{{cite|url=https://globalnews.ca/news/6195277/coldplay-singles-daddy-champion-of-the-world/|title=Coldplay releases 2 new singles, 'Daddy' and 'Champion of the World'|website=Global News|last=Wallis|first=Adam|date=20 November 2019|accessdate=21 November 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.allaccess.com/alternative/future-releases |access-date=2020-06-07 |archive-date=2017-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919055320/https://www.allaccess.com/alternative/future-releases |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 93 || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Champion of the World&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 25 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot 30 November&quot;/&gt;}} || 56 || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Cry Cry Cry&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/coldplay-cry-cry-cry-video-952689 |title=Coldplay soundtrack a ballroom dance in video for 'Cry Cry Cry' |work=[[Rolling Stone]] |date=14 February 2020 |accessdate=30 April 2020 |author=Shaffer, Claire}}&lt;/ref&gt;
| 2020
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not released in that territory.
|}

===Promotional singles===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+Listahan ng mga promotional singles, na nagpapakita ng taon na inilabas at pangalan ng album
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:18em;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Taon
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;8&quot;| Posisyon sa Tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Mga Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;UK-singles&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Canadian Hot 100|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-singles&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRL]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Single Top 100|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NLD&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Billboard Hot 100|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;US-singles&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;A Spell a Rebel Yell&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/a-spell-a-rebel-yell-mw0001795202 |title=A Spell a Rebel Yell – Coldplay |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
| 2008
| — || — || — || — || — || — || — || —
| ''Violet Hill'' single
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Hypnotised (Coldplay song)|Hypnotised]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2017
| 70 || 81 || 185 || 100 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Hypnotised&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 15.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2017&amp;date=20171103|title=Netherlands Single Tip Chart – 3 November 2017|publisher=Mega Charts|date=3 November 2017|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Hypnotised&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number one on the NZ Heatseekers Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4341|title=NZ Heatseekers Singles Chart – 13 March 2017|publisher=Recorded Music NZ|accessdate=28 June 2017|archive-date=6 Abril 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406091550/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4341|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 45 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Hypnotised&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 12 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}}
| rowspan=&quot;3&quot; | ''Kaleidoscope''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[All I Can Think About Is You]]&quot;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;All I Can Think About Is You&quot; did not enter the UK Singles Chart, but peaked at number 68 on the UK Singles Downloads Chart.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-downloads-chart/20170623/7000/ |title=Official Singles Downloads Chart Top 100 - 23 June 2017 - 29 June 2017 |work=Official Charts Company |accessdate=26 May 2020}}&lt;/ref&gt;}} || — || 116 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;All I Can Think About Is You&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 18.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2017&amp;date=20170722|title=Netherlands Single Tip Chart – 22 July 2017|publisher=Mega Charts|date=22 July 2017|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Aliens (Coldplay song)|Aliens]]&quot;
| — || — || 87 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Aliens&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 28.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2017&amp;date=20170729|title=Netherlands Single Tip Chart – 29 July 2017|publisher=[[Mega Charts]]|date=29 July 2017|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || —
|-
| colspan=&quot;11&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not released in that territory.
|}

==Iba pang mga tsart ng kanta==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Listahan ng mga kanta, na may mga napiling posisyon sa tsart, na nagpapakita ng taon na inilabas at pangalan ng album
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Taon
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Posisyon sa Tsart
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Mga Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;UKother&quot;&gt;Peak chart positions other charted songs in the United Kingdom: 
* All except noted: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/CLUK_C.HTM |title=Chart Log UK: Chris C. – CZR |publisher=Zobbel.de |accessdate=7 December 2009 |author=Zywietz, Tobias |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091115102705/http://www.zobbel.de/cluk/CLUK_C.HTM |archivedate=15 November 2009}}
* &quot;Moving to Mars&quot; and &quot;Major Minus&quot;: {{cite web|url=http://zobbel.de/cluk/CLUK2011.HTM |title=Chart Log UK – Weekly Updates Sales 2011 |publisher=Zobbel.de |accessdate=12 July 2012 |author=Zywietz, Tobias }}
* &quot;Always in My Head&quot;, &quot;Another's Arms&quot; and &quot;O&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/140531cluk.txt |title=Chart: CLUK Update 31.05.2014 (wk21) |publisher=Zobbel.de |accessdate=1 June 2014 |author=Zywietz, Tobias }}
* &quot;Birds&quot;, &quot;Fun&quot; and &quot;Army of One&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/151219cluk.txt |title=Chart CLUK Update: 19.12.2015 (wk51) |publisher=Zobbel.de |accessdate=28 December 2015 |author=Zywietz, Tobias }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The ARIA Report: Issue 1114 (Week Commencing 4 July 2011) |url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20110730-0000/Issue1114.pdf |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=12 November 2011 |page=4 |archive-date=13 Disyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151213172644/http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20110730-0000/Issue1114.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Ultratop|BEL&lt;br /&gt;(FL)]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;BEL (FL)&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ultratop.be/nl/showinterpret.asp?interpret=Coldplay |title=Discografie Coldplay |publisher=Hung Medien |work=ultratop.be |accessdate=23 April 2012 |language=Dutch}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Canadian Hot 100|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-singles&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRL]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Single Top 100|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NLD&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Billboard Hot 100|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;US-singles&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot;| [[Hot Rock Songs|US&lt;br /&gt;Rock]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/rock-songs |title=Coldplay – Chart History: Hot Rock Songs |work=Billboard |accessdate=25 March 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Have Yourself a Merry Little Christmas]]&quot;
| 2001
| — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Have Yourself a Merry Little Christmas&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number three.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2019&amp;date=20191228|title=Netherlands Single Tip Chart – 28 December 2019|publisher=[[Mega Charts]]|date=28 December 2019|accessdate=27 December 2019}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || —
| ''Mince Spies''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Life in Technicolor&quot;
| rowspan=&quot;7&quot;| 2008
| 112 || — || 50 || 92 || — || — || — || — || — || —
| rowspan=&quot;4&quot;| ''Viva la Vida or Death and All His Friends''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Cemeteries of London]]&quot;
| 134 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Death and All His Friends]]&quot;
| 183 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[42 (song)|42]]&quot;
| 123 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Glass of Water]]&quot;
| 134 || — || — || 92 || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Glass of Water&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 23 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}} || —
| rowspan=&quot;3&quot;| ''Prospekt's March''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Prospekt's March/Poppyfields]]&quot;
| 182 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Lost!|Lost+]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Jay-Z]])}}
| — || — || 34 || — || — || 22 || 39 || — || 40 || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;The Goldrush&quot;
| 2009
| 139 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
| &quot;Life in Technicolor II&quot; single
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;A Message 2010&quot;
| 2010
| 88 || — || 49 || 57 || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;A Message 2010&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number seven on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;US-Bubbling-singles&quot;/&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;A Message 2010&quot; did not enter the Hot Rock Songs chart, but peaked at number 17 on the [[Digital Songs|Rock Digital Song Sales]] chart.&lt;ref name=&quot;Rock Digital&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.billboard.com/music/coldplay/chart-history/rock-digital-song-sales |title=Coldplay – Chart History: Rock Digital Song Sales |work=Billboard |accessdate=26 April 2018}}&lt;/ref&gt;}}
| ''[[Hope for Haiti Now (album)|Hope for Haiti Now]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Moving to Mars (Coldplay song)|Moving to Mars]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2011
| 163 || 71 || 49 || 64 || 70 || — || — || — || 90 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Moving to Mars&quot; did not enter the Hot Rock Songs chart, but peaked at number eight on the Rock Digital Song Sales chart.&lt;ref name=&quot;Rock Digital&quot;/&gt;}}
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Every Teardrop Is a Waterfall''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Major Minus]]&quot;
| 133 || 72 || — || 68 || 71 || — || — || — || 92 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Major Minus&quot; did not enter the Hot Rock Songs chart, but peaked at number nine on the Rock Digital Song Sales chart.&lt;ref name=&quot;Rock Digital&quot;/&gt;}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Us Against the World&quot;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Us Against the World&quot; did not enter the Hot Rock Songs chart, but peaked at number 48 on the Rock Digital Song Sales chart.&lt;ref name=&quot;Rock Digital&quot;/&gt;}}
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Mylo Xyloto''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Don't Let It Break Your Heart&quot;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Don't Let It Break Your Heart&quot; did not enter the Hot Rock Songs chart, but peaked at number 31 on the Rock Digital Song Sales chart.&lt;ref name=&quot;Rock Digital&quot;/&gt;}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Always in My Head]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2014
| 124 || — || — || — || 111 || — || — || — || — || 50
| rowspan=&quot;3&quot;| ''Ghost Stories''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Another's Arms]]&quot;
| 70 || — || — || — || 83 || 74 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Another's Arms&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 3.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2014&amp;date=20140524|title=Netherlands Single Tip Chart – 24 May 2018|publisher=[[Mega Charts]]|date=24 May 2018|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || 52 || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[O (Coldplay song)|O]]&quot;
| 108 || — || — || — || 107 || — || — || — || — || 21
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Wish I Was Here&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Cat Power]])}}
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Wish I Was Here&quot; did not enter the Hot Rock Songs chart, but peaked at number 41 on the Rock Digital Song Sales chart.&lt;ref name=&quot;Rock Digital&quot;/&gt;}}
| [[Wish I Was Here#Soundtrack|''Wish I Was Here'' soundtrack]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Birds (Coldplay song)|Birds]]&quot;
| rowspan=&quot;6&quot;| 2015
| 156 || — || — || — || — || — || 83 || — || — || 31
| rowspan=&quot;6&quot;| ''A Head Full of Dreams''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Fun (Coldplay song)|Fun]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Tove Lo]])}}
| 164 || — || — || — || 118 || — || 86 || — || — || 28
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Kaleidoscope&quot;
| — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Kaleidoscope&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 3.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2015&amp;date=20151219|title=Netherlands Single Tip Chart – 19 December 2015|publisher=[[Mega Charts]]|date=19 December 2015|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Army of One&quot;
| 198 || — || — || — || 165 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Army of One&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 2.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2015&amp;date=20151219|title=Netherlands Single Tip Chart – 19 December 2015|publisher=[[Mega Charts]]|date=19 December 2015|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 34
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Amazing Day&quot;
| — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Amazing Day&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 6.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2015&amp;date=20151219|title=Netherlands Single Tip Chart – 19 December 2015|publisher=[[Mega Charts]]|date=19 December 2015|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 46
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Colour Spectrum&quot;
| — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Colour Spectrum&quot; did not enter the Netherlands' Single Top 100 but peaked on the Netherlands' Single Tip Chart at number 13.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2015&amp;date=20151219|title=Netherlands Single Tip Chart – 19 December 2015|publisher=[[Mega Charts]]|date=19 December 2015|accessdate=12 December 2018}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Sunrise&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2019
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || 41
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Everyday Life''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Church&quot;
| 94 || — || — || — || — || — || — || — || — || 28
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not released in that territory.
|}

==Iba pang mga pagkikita==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
|+ Listahan ng mga pagpapakita ng panauhin, kasama ang iba pang mga gumaganap na artista, na nagpapakita ng inilabas na taon at pangalan ng album
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot;| Taon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Iba pang mga artista
! scope=&quot;col&quot;| Mga Album
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Trouble&quot; (Acoustic version)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/2-meter-sessies-vol-10-mw0000716111 |title=2 Meter Sessies, Vol. 10 – Various Artists |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012}}&lt;/ref&gt;
| 2001
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|none}}
| ''2 Meter Sessies, Vol. 10''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;How You See the World No. 2&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/help-a-day-in-the-life-mw0000409902 |title=Help a Day In the Life – Various Artists |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012 |author=Loftus, Johnny}}&lt;/ref&gt;
| 2005
| ''[[Help!: A Day in the Life]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[In the Sun (Joseph Arthur song)|In the Sun]]&quot; (Live)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://itunes.apple.com/us/album/in-the-sun-ep/id121054236 |title=In the Sun – EP by Michael Stipe |publisher=iTunes Store |accessdate=20 August 2013}}&lt;/ref&gt;
| 2006
| [[Michael Stipe]]
| ''[[In the Sun (Joseph Arthur song)#Michael Stipe's cover version|In the Sun]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;A Message 2010&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allmusic.com/album/hope-for-haiti-now-mw0001961711 |title=Hope for Haiti Now – Various Artists |publisher=AllMusic |accessdate=26 September 2012 |author=Leahey, Andrew}}&lt;/ref&gt;
| 2010
| {{n/a|none}}
| ''[[Hope for Haiti Now (album)|Hope for Haiti Now]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Wish I Was Here&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.npr.org/sections/allsongs/2014/07/07/328139263/song-premiere-an-unlikely-collaboration-from-cat-power-and-coldplay |title=Song Premiere: An Unlikely Collaboration From Cat Power And Coldplay |author=Boilen, Bob |date=7 July 2014 |publisher=[[NPR]] |accessdate=6 February 2017}}&lt;/ref&gt;
| 2014
| [[Cat Power]]
| ''[[Wish I Was Here#Soundtrack|Wish I Was Here]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy|We All Fall in Love Sometimes]]&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rollingstone.com/music/news/miley-cyrus-lady-gaga-set-for-elton-john-tribute-album-w517890 |title=Archive copy |access-date=2020-06-07 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142833/https://www.rollingstone.com/music/news/miley-cyrus-lady-gaga-set-for-elton-john-tribute-album-w517890 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 2018
| {{n/a|none}}
| ''[[Revamp: Reimagining the Songs of Elton John &amp; Bernie Taupin]]''
|}

==Videos==

===Mga pelikula===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Listahan ng mga pelikula
!scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:16em;&quot;|Pamagat
!scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:16em;&quot;|Detalye ng pelikula
|-
!scope=&quot;row&quot;|''[[Coldplay: A Head Full of Dreams]]''
|
*Released: 14 November 2018
|}

===Music videos===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Listahan ng mga video music, na nagpapakita ng taon na inilabas at mga direktor
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:19.5em;&quot;| Pamagat
! scope=&quot;col&quot;| Taon
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Mga Direktor
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Bigger Stronger&quot;
| 1999
| [[Mat Whitecross]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.coldplay.com/oracledetail_pop.php?id=746&amp;page=&amp;iframe=true |title=The Oracle |publisher=Coldplay.com |date=29 May 2009 |accessdate=12 March 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706020237/http://www.coldplay.com/oracledetail_pop.php?id=746&amp;page=&amp;iframe=true |archivedate=6 July 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Shiver&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2000
| [[Grant Gee]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1442014/20010322/coldplay.jhtml |title=Coldplay Giving U.S. Another Shot |date=22 March 2001 |publisher=[[MTV]] |accessdate=24 September 2008 |author=Basham, David |archive-date=15 Hunyo 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090615192840/http://www.mtv.com/news/articles/1442014/20010322/coldplay.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Yellow&quot;
| James &amp; Alex&lt;ref&gt;{{cite web |title=Yellow {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/65783/yellow.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419053540/http://www.mtv.com/videos/coldplay/65783/yellow.jhtml |archivedate=19 April 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Trouble&quot;
| Tim Hope&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mediaweek.co.uk/news/172096/ |title=Music Videos 36: Coldplay – Trouble |work=[[MediaWeek]] |date=1 October 2001 |accessdate=26 September 2012 }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Don't Panic {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/11321/dont-panic.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130140030/http://www.mtv.com/videos/coldplay/11321/dont-panic.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Don't Panic&quot;
| 2001
| Unknown
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;In My Place&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2002
| Sophie Muller&lt;ref&gt;{{cite web |title=In My Place {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/19722/in-my-place.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130111219/http://www.mtv.com/videos/coldplay/19722/in-my-place.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;The Scientist&quot;
| [[Jamie Thraves]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Scientist {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/21347/the-scientist.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130111223/http://www.mtv.com/videos/coldplay/21347/the-scientist.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Clocks&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2003
| Dominic Leung&lt;ref&gt;{{cite web |title=Clocks {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/48703/clocks.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130140057/http://www.mtv.com/videos/coldplay/48703/clocks.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;God Put a Smile upon Your Face&quot;
| Jamie Thraves&lt;ref&gt;{{cite web |title=God Put a Smile Upon Your Face {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/23892/god-put-a-smile-upon-your-face.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130115237/http://www.mtv.com/videos/coldplay/23892/god-put-a-smile-upon-your-face.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Speed of Sound&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2005
| [[Mark Romanek]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Speed of Sound {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/48839/speed-of-sound.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130121711/http://www.mtv.com/videos/coldplay/48839/speed-of-sound.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Fix You&quot;
| Sophie Muller&lt;ref&gt;{{cite web |title=Fix You {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/56407/fix-you.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130121715/http://www.mtv.com/videos/coldplay/56407/fix-you.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Talk&quot;
| [[Anton Corbijn]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Talk {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/67585/talk.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130111239/http://www.mtv.com/videos/coldplay/67585/talk.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;The Hardest Part&quot;
| 2006
| Mary Wigmore&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.coldplay.com/content/ezine/documents/ezine17.pdf |title=Coldplay Ezine: Issue 17 |date=April 2006 |publisher=Coldplay.com |accessdate=29 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070213074409/http://www.coldplay.com/content/ezine/documents/ezine17.pdf |archivedate=13 February 2007}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Violet Hill&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;|2008
| [[Asa Mader]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Violet Hill {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/233694/violet-hill.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130115233/http://www.mtv.com/videos/coldplay/233694/violet-hill.jhtml |archivedate=30 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Viva la Vida&quot;
| Hype Williams&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.coldplay.com/vivavideo1.php|title=Viva la Vida video 1|access-date=January 8, 2008|website=Coldplay.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20080805011305/http://www.coldplay.com/vivavideo1.php|archive-date=2008-08-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lovers in Japan&quot;
| Unknown
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lost&quot;
| Paul O'Brien&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.coldplay.com/lostcontest.html |title=Lost? video competition |publisher=Coldplay.com |accessdate=12 March 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120213004023/http://www.coldplay.com/lostcontest.html |archivedate=13 February 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Life in Technicolor ii&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2009
| [[Dougal Wilson]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Life in Technicolor ii {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/338536/life-in-technicolor-ii.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312075040/http://www.mtv.com/videos/coldplay/338536/life-in-technicolor-ii.jhtml |archivedate=12 March 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Strawberry Swing&quot;
| [[Shynola]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Strawberry Swing {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/424460/strawberry-swing.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312075023/http://www.mtv.com/videos/coldplay/424460/strawberry-swing.jhtml |archivedate=12 March 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Christmas Lights&quot;
| 2010
| rowspan=&quot;4&quot;| Mat Whitecross&lt;ref&gt;{{cite web |title=Christmas Lights {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/604575/christmas-lights.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312075057/http://www.mtv.com/videos/coldplay/604575/christmas-lights.jhtml |archivedate=12 March 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Every Teardrop Is A Waterfall {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/668835/every-teardrop-is-a-waterfall.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131205083304/http://www.mtv.com/videos/coldplay/668835/every-teardrop-is-a-waterfall.jhtml |archivedate=5 December 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Paradise {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/706393/paradise.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312075038/http://www.mtv.com/videos/coldplay/706393/paradise.jhtml |archivedate=12 March 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Charlie Brown {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/735505/charlie-brown.jhtml |publisher=MTV |accessdate=12 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312075100/http://www.mtv.com/videos/coldplay/735505/charlie-brown.jhtml |archivedate=12 March 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Every Teardrop Is a Waterfall&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2011
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Paradise&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Charlie Brown&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Princess of China&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Rihanna]])}}
| rowspan=&quot;2&quot;| 2012
| Adria Petty, Alan Bibby&lt;ref&gt;{{cite web |title=Princess Of China {{!}} Coldplay {{!}} Music Video |url=http://www.mtv.com/videos/coldplay/790611/princess-of-china.jhtml |publisher=MTV |accessdate=26 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311230218/http://www.mtv.com/videos/coldplay/790611/princess-of-china.jhtml |archivedate=11 March 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Hurts Like Heaven&quot;
| [[Mark Osborne (filmmaker)|Mark Osborne]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=A rebelião de cores e sons do Coldplay em 'Hurts Like Heaven' |url=http://tecoapple.mtv.uol.com.br/2012/10/07/a-rebeliao-de-cores-e-sons-do-coldplay-em-hurts-like-heaven/ |archive-url=https://archive.today/20121217091302/http://tecoapple.mtv.uol.com.br/2012/10/07/a-rebeliao-de-cores-e-sons-do-coldplay-em-hurts-like-heaven/ |url-status=dead |archive-date=17 December 2012 |publisher=MTV |date=7 October 2012 |accessdate=8 October 2012 |language=Portuguese }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Midnight&quot;
| rowspan=&quot;7&quot;| 2014
| Mary Wigmore&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://www.spin.com/2014/02/coldplay-midnight-stream-video-single/ |title=Watch Coldplay's Woodsy, Bon Iver-Hued 'Midnight' Video |journal=[[Spin (magazine)|Spin]] |date=25 February 2014 |accessdate=26 February 2014 |author=Reilly, Dan |archive-date=2 Agosto 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150802132820/http://www.spin.com/2014/02/coldplay-midnight-stream-video-single/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Magic&quot;
| [[Jonas Åkerlund]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://consequenceofsound.net/2014/04/watch-coldplays-video-for-magic/ |title=Watch: Coldplay's video for 'Magic' |work=[[Consequence of Sound]] |date=7 April 2014 |accessdate=7 April 2014 |author=Young, Alex}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;A Sky Full of Stars&quot;
| Mat Whitecross&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/2014-06-17/coldplay-record-their-a-sky-full-of-stars-video-in-sydney/5530722 |title=Coldplay fans join band on Sydney street for video shoot of A Sky Full of Stars |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC Australia]] |date=18 June 2014 |accessdate=18 June 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;True Love&quot;
| Jonas Åkerlund&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://coldplay.com/newsdetail.php?id=1671&amp;page=0 |title=True Love is Coldplay's next single |publisher=Coldplay.com |date=4 August 2014 |accessdate=6 August 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808042052/http://coldplay.com/newsdetail.php?id=1671&amp;page=0 |archivedate=8 August 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;All Your Friends&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| Coldplay&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=E5a51OonZDE |title=Coldplay – All Your Friends (Official video) |publisher=[[YouTube]] |date=7 November 2014 |accessdate=7 November 2014 |author=Coldplay}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=0-XXX3dnlVc |title=Coldplay – Ghost Story (Full video) |publisher=YouTube |date=9 March 2015 |accessdate=9 March 2015 |author=Coldplay}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Ghost Story&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Ink&quot;
| Unknown
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Adventure of a Lifetime&quot;
| 2015
| Mat Whitecross&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/pop/6777857/coldplay-monkeys-around-in-adventure-of-a-lifetime-video-watch |title=Coldplay Monkeys Around in 'Adventure of a Lifetime' Video: Watch |work=Billboard |date=27 November 2015 |accessdate=28 November 2015 |author=Peters, Mitchell}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Birds&quot;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2016
| Marcus Haney&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=vqOnUB9gnDM |title=Coldplay – Birds (Official Video) |publisher=YouTube |accessdate=2 January 2016 |author=Coldplay}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Hymn for the Weekend&quot;
| Ben Mor&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://coldplay.com/watch-the-hymn-for-the-weekend-video/ |title=Watch the Hymn For The Weekend video |publisher=Coldplay.com |date=29 January 2016 |accessdate=14 November 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Up &amp; Up&quot;
| Vania Heymann, Gal Muggia&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://pitchfork.com/news/65477-coldplay-share-upup-video-watch |title=Coldplay Share &quot;Up&amp;Up&quot; Video: Watch |work=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=16 May 2016 |accessdate=17 May 2016 |author=Camp, Zoe}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;A Head Full of Dreams&quot;
| Marcus Haney&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://coldplay.com/watch-the-new-a-head-full-of-dreams-video/ |title=Watch the new A Head Full of Dreams video! |publisher=Coldplay.com |accessdate=19 August 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Everglow&quot;
| Ben Mor&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://coldplay.com/watch-the-new-everglow-video/ |title=Watch the new Everglow video |publisher=Coldplay.com |date=9 December 2016 |accessdate=14 November 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Something Just Like This&quot; (Tokyo Remix)&lt;br /&gt;{{small|(with [[The Chainsmokers]])}}
| 2017
| rowspan=&quot;2&quot;| Mat Whitecross&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=Pj-Q9vx0EeQ |title=Coldplay &amp; The Chainsmokers – Something Just Like This (Tokyo Remix) |publisher=YouTube |date=22 June 2017 |accessdate=5 September 2017 |author=Coldplay}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=E-Lo (feat. Jozzy) by Various Artists|url=https://music.apple.com/us/album/global-citizen-ep-1/1444292699?i=1444292893|language=en-us|access-date=2020-03-16}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Orphans&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2019
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Daddy&quot;
| Åsa Lucander
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Everyday Life&quot;
| Karena Evans
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Cry Cry Cry&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2020
| Dakota Johnson and Cory Bailey
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Champion of the World&quot;
| Cloé Bailly
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Trouble In Town&quot;
| Aoife McArdle
|}

== Nota ==
{{notelist-ua|30em}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Coldplay]]</text>
      <sha1>0rqncdeo63uouvzmjkk1hlahxz295kf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Crema de Mangga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>309051</id>
    <revision>
      <id>2222379</id>
      <parentid>2173531</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T08:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3323" sha1="fm8u6avb50keiaqe9s804b9dgskuttg" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Mayo 2021}}

{{Infobox food|name=Crema De Mangga|image=Mango float (Crema de Mangga) - Philippines.jpg}}

Ang '''Crema De Mangga''' ay isang [[Lutuing Pilipino|Pilipinong]] panghimakas na gawa sa mga patong ng ''Broas'' o ''Graham Crackers'', Tamis na Crema, [[Kondensada]], at hinog na Mangga na Karabaw. Pinalamig ito ng ilang oras bago ihain, kahit na maaari din itong i-lagay sa malamig na temperatura upang bigyan ito ng isang katanging-tanging anyo ng sorbetes. Ito ay isang modernong pagkakaiba-iba ng tradisyunal na  ''Crema de Fruta''. Kilala rin ito ng iba't ibang mga pangalan tulad ng '''Mango Refrigerator Cake''', '''Mango Graham Float''', '''Mango Royale''', at '''Mango Icebox Cake'''.&lt;ref name=&quot;mc&quot;&gt;{{cite web|url=http://maputingcooking.com/recipe/crema-de-fruta-christmas-dessert/|title=Crema de Fruita a Festive Christmas Dessert|author=Jane|date=5 December 2016|publisher=Maputing Cooking|access-date=2 December 2018|archive-date=27 Oktubre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027124307/https://maputingcooking.com/recipe/crema-de-fruta-christmas-dessert/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tle&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.thelittleepicurean.com/2015/06/mango-royale-icebox-cake.html|title=Mango Royale (Mango Icebox Cake)|author=Maryanne|date=15 June 2017|publisher=The Little Epicurean|access-date=2 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bohol Delicacies- Must-have Treats and Pasalubongs |url=https://www.bohol-philippines.com/bohol-delicacy.html |website=Bohol-Philippines.com |access-date=2 December 2018 |archive-date=27 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027123631/https://www.bohol-philippines.com/bohol-delicacy.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mango Float |url=https://www.foodnetwork.com/recipes/food-network-kitchen/mango-float-5119486 |website=Food Network |access-date=2 December 2018}}&lt;/ref&gt;

''Ang Crema de mangga'' ay isa pang bersyon na karagdagan na gumagamit ng custard at ''[[gulaman]]'' (agar) o gelatin, tulad ng sa orihinal na ''crema de fruta'' .

Ang Crema De Mangga ay maaari ring gawin sa iba't ibang mga prutas tulad ng, [[pinya]], [[saging]], at [[seresa]], bukod sa iba pa. Ang mga kumbinasyon ng iba't ibang prutas ay nagreresulta sa isang bersyon na sa orihinal na ''crema de fruta''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kriska Cooks: Graham Refrigerated Cake |url=https://www.kriskamarie.com/2011/02/graham-refrigerated-cake.html |website=Sweet NothingsL A Sweet Bite into Life |access-date=2 December 2018 |archive-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203055645/https://www.kriskamarie.com/2011/02/graham-refrigerated-cake.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Extra Special Mango Float |url=https://www.manilaspoon.com/2013/07/extra-special-mango-float.html |website=Manila Spoon |access-date=2 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=How to make Strawberry Graham Float |url=https://www.pinoyrecipe.net/strawberry-graham-float-recipe/ |website=Pinoy Recipe at iba pa |access-date=2 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Best Mango Float Recipe |url=https://www.pinoyrecipe.net/mango-float-recipe/ |website=Pinoy Recipe at iba pa |access-date=2 December 2018}}&lt;/ref&gt;

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|40em}}

[[Kategorya:Panghimagas ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>fm8u6avb50keiaqe9s804b9dgskuttg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abetone Cutigliano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316922</id>
    <revision>
      <id>2222273</id>
      <parentid>2023943</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T22:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2557" sha1="fkpf2mjpi45jloxgehaiplfe50tngvx" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Abetone Cutigliano|province=[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] (PT)|website={{official website|http://www.comune.abetonecutigliano.pt.it/}}|area_code=0573|postal_code=51024|day=|saint=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_footnotes=|area_total_km2=74.94|area_footnotes=|mayor=Diego Petrucci|mayor_party=|frazioni=[[Abetone]], Bicchiere, Casotti-Ponte Sestaione, Cecchetto, [[Cutigliano]] (municipal seat), Doganaccia, Faidello, Fontana Vaccaia, La Secchia, Le Regine, Melo, Pian degli Ontani, Pian dei Sisi, Pian di Novello, Pianosinatico, Rivoreta, Val di Luce|region=[[Toscana]]|official_name=Comune di Abetone Cutigliano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|44|06|01|N|10|45|23|E|type:city(2,083)_region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name=|footnotes=}}
Ang '''Abetone Cutigliano''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Pistoia|Lalawigan ng Pistoia]] sa rehiyon ng [[Toscana]] ng [[Italya]]. Ito ay isang bayang may kalat-kalat na populasyon at may 1,913 na naninirahan.

Ito ay nilikha noong Enero 1, 2017 pagkatapos ng pagsasanib ng mga dating komuna ng [[Abetone]] at [[Cutigliano]]. Ang luklukang munisipal ng komuna ay sa Cutugliano.

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang munisipal na watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika ng Enero 27, 2020.&lt;ref&gt;{{Cita web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2020/comuni2020/Abetone.html |titolo=Abetone Cutigliano (Pistoia) D.P.R. 27.01.2020 concessione di stemma e gonfalone |accesso=2022-03-11 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230606053920/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2020/comuni2020/Abetone.html |date=2023-06-06 }}&lt;/ref&gt;

== Mga monumento at kawili-wiling pook ==

=== Mga arkitekturang relihiyoso ===

* [[Simbahan ng San Leopoldo (Abetone)|Simbahan ng San Leopoldo]] sa [[Abetone]]
* [[Simbahan ng San Bartolomeo (Cutigliano)|Simbahan ng San Bartolomeo]] sa [[Cutigliano]]
* [[Simbahan ng Madonna di Piazza]] sa Cutigliano
* Simbahan ng San Giovanni Crisostomo sa Melo
* Simbahan ng Santi Maria e Cirillo sa Pian degli Ontani
* Simbahan ng San Policarpo sa Pianosinatico
* Simbahan ng San Rocco sa Rivoreta

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.abetonecutigliano.pt.it/ Opisyal na website]

{{Lalawigan ng Pistoia}}</text>
      <sha1>fkpf2mjpi45jloxgehaiplfe50tngvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bembol Roco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318274</id>
    <revision>
      <id>2222223</id>
      <parentid>2194801</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <comment>Removed redirect to [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]</comment>
      <origin>2222223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1126" sha1="ezqy7bjwpsxua9j6xdnpti1rvzzgvtt" xml:space="preserve">Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.</text>
      <sha1>ezqy7bjwpsxua9j6xdnpti1rvzzgvtt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222224</id>
      <parentid>2222223</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2550" sha1="6nuqibml51p66r4qmrh86tlx7bhszjo" xml:space="preserve">Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

=== Karera ===
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.</text>
      <sha1>6nuqibml51p66r4qmrh86tlx7bhszjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222225</id>
      <parentid>2222224</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2805" sha1="kwj5hd7946qay09d90qjfaumnhmpj9k" xml:space="preserve">Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

=== Karera ===
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

=== Personal na buhay ===
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.</text>
      <sha1>kwj5hd7946qay09d90qjfaumnhmpj9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222226</id>
      <parentid>2222225</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3266" sha1="hld4y55fskq94wyyv9wmquehpvhzptx" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

=== Karera ===
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

=== Personal na buhay ===
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.</text>
      <sha1>hld4y55fskq94wyyv9wmquehpvhzptx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222227</id>
      <parentid>2222226</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3300" sha1="ord3336njma0lc4gjq2t65n4bbris5t" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.


== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===</text>
      <sha1>ord3336njma0lc4gjq2t65n4bbris5t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222228</id>
      <parentid>2222227</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pelikula */</comment>
      <origin>2222228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13569" sha1="2tdspfn620p17j8038r26quk3bmpadm" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.


== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>2tdspfn620p17j8038r26quk3bmpadm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222229</id>
      <parentid>2222228</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13577" sha1="s0giybzxgaim3ugrl41la7hxo64jbvn" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.


== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>s0giybzxgaim3ugrl41la7hxo64jbvn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222230</id>
      <parentid>2222229</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13576" sha1="kcdk2k9cj2ruwuyptasit0123cnaz6m" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>kcdk2k9cj2ruwuyptasit0123cnaz6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222231</id>
      <parentid>2222230</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13610" sha1="48an7ke1jb0uk7m54tsz2zy8nqc2amq" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>48an7ke1jb0uk7m54tsz2zy8nqc2amq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222232</id>
      <parentid>2222231</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19837" sha1="er8unyia2rgk54seh1o3ucm76o2tgpx" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Year !! Category !! Work !! Award giving body
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}


== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>er8unyia2rgk54seh1o3ucm76o2tgpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222233</id>
      <parentid>2222232</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19836" sha1="o9p2i4p6dv6xff1sefj12moe83zh10b" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Year !! Category !! Work !! Award giving body
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>o9p2i4p6dv6xff1sefj12moe83zh10b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222235</id>
      <parentid>2222233</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga Gawad */</comment>
      <origin>2222235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19837" sha1="lmd5y1dkx16y6qto24rj1do1x9o5z1i" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>lmd5y1dkx16y6qto24rj1do1x9o5z1i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222236</id>
      <parentid>2222235</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga Gawad */</comment>
      <origin>2222236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19837" sha1="iujtmh46s2cblslz5svgf342cvfi66u" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa The Year of Living Dangerously (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina Felix at Dominic, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si Lino Brocka, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina Ishmael Bernal, Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>iujtmh46s2cblslz5svgf342cvfi66u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222237</id>
      <parentid>2222236</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19881" sha1="ijy0eepvxmh30qzjrpwfi2o5dsub68z" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''The Year of Living Dangerously'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina [[Felix Roco|Felix]] at [[Dominic Roco|Dominic]], na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang *Tatlo, Dalawa, Isa* (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ijy0eepvxmh30qzjrpwfi2o5dsub68z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222238</id>
      <parentid>2222237</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <comment>/* Karera */</comment>
      <origin>2222238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19887" sha1="cxbj9nos1o7n5nonzdwt6pvoaf5rahe" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''The Year of Living Dangerously'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina [[Felix Roco|Felix]] at [[Dominic Roco|Dominic]], na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si Jay Ilagan, at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>cxbj9nos1o7n5nonzdwt6pvoaf5rahe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222239</id>
      <parentid>2222238</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <comment>/* Karera */</comment>
      <origin>2222239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19891" sha1="fiw7ly64nmw245w19kud9pj3y0m0zfp" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''The Year of Living Dangerously'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki, sina [[Felix Roco|Felix]] at [[Dominic Roco|Dominic]], na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], Chito S. Roño, Marilou Diaz-Abaya, at Joel Lamangan noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>fiw7ly64nmw245w19kud9pj3y0m0zfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222240</id>
      <parentid>2222239</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:56:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21894" sha1="ira6r8wakod6sohfyxstg5xpa6ac9wd" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''The Year of Living Dangerously'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ira6r8wakod6sohfyxstg5xpa6ac9wd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222241</id>
      <parentid>2222240</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22314" sha1="6e37m2nl0v6susdpt35a9adu7rwdlih" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''The Year of Living Dangerously'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo&lt;ref name=&quot;pepph1&quot;&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Ruel J|title=Bembol Roco and Tirso Cruz III portray gays in respective TV shows; Bembol enjoys unusual challenge, Tirso feels new respect for gays|url=https://www.pep.ph/lifestyle/24128/bembol-roco-and-tirso-cruz-iii-portray-gays-in-respective-tv-shows-bembol-enjoys-unusual-challenge-t|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=December 12, 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>6e37m2nl0v6susdpt35a9adu7rwdlih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222242</id>
      <parentid>2222241</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <origin>2222242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22314" sha1="8sz544a87i32ongwa1xjtl7jfp0x22g" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''The Year of Living Dangerously'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo&lt;ref name=&quot;pepph1&quot;&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Ruel J|title=Bembol Roco and Tirso Cruz III portray gays in respective TV shows; Bembol enjoys unusual challenge, Tirso feels new respect for gays|url=https://www.pep.ph/lifestyle/24128/bembol-roco-and-tirso-cruz-iii-portray-gays-in-respective-tv-shows-bembol-enjoys-unusual-challenge-t|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=December 12, 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies”&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>8sz544a87i32ongwa1xjtl7jfp0x22g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222243</id>
      <parentid>2222242</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22312" sha1="l73bcjr361m5cvimireqefrk50ntg7f" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''The Year of Living Dangerously'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo&lt;ref name=&quot;pepph1&quot;&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Ruel J|title=Bembol Roco and Tirso Cruz III portray gays in respective TV shows; Bembol enjoys unusual challenge, Tirso feels new respect for gays|url=https://www.pep.ph/lifestyle/24128/bembol-roco-and-tirso-cruz-iii-portray-gays-in-respective-tv-shows-bembol-enjoys-unusual-challenge-t|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=December 12, 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>l73bcjr361m5cvimireqefrk50ntg7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222245</id>
      <parentid>2222243</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T14:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buszmail</username>
        <id>67296</id>
      </contributor>
      <origin>2222245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22460" sha1="sbbnuawnd6a52ucp3hrckgg5rznyb7p" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''The Year of Living Dangerously'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo&lt;ref name=&quot;pepph1&quot;&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Ruel J|title=Bembol Roco and Tirso Cruz III portray gays in respective TV shows; Bembol enjoys unusual challenge, Tirso feels new respect for gays|url=https://www.pep.ph/lifestyle/24128/bembol-roco-and-tirso-cruz-iii-portray-gays-in-respective-tv-shows-bembol-enjoys-unusual-challenge-t|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=December 12, 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}

==Panlabas na kawing==
*{{IMDb name|id=0734368|name=Bembol Roco}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas|Roco, Bembol]]</text>
      <sha1>sbbnuawnd6a52ucp3hrckgg5rznyb7p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222279</id>
      <parentid>2222245</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T00:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22464" sha1="552zkcm8mpbz00v0oncy8jk024mtvc2" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''[[The Year of Living Dangerously]]'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo&lt;ref name=&quot;pepph1&quot;&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Ruel J|title=Bembol Roco and Tirso Cruz III portray gays in respective TV shows; Bembol enjoys unusual challenge, Tirso feels new respect for gays|url=https://www.pep.ph/lifestyle/24128/bembol-roco-and-tirso-cruz-iii-portray-gays-in-respective-tv-shows-bembol-enjoys-unusual-challenge-t|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=December 12, 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang na ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}

==Panlabas na kawing==
*{{IMDb name|id=0734368|name=Bembol Roco}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas|Roco, Bembol]]</text>
      <sha1>552zkcm8mpbz00v0oncy8jk024mtvc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222280</id>
      <parentid>2222279</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T00:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Karera */</comment>
      <origin>2222280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22461" sha1="momxkdn5jy7gq6ruz4ztjc80by9tnyk" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''[[The Year of Living Dangerously]]'' (1982), isang produksyiong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo&lt;ref name=&quot;pepph1&quot;&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Ruel J|title=Bembol Roco and Tirso Cruz III portray gays in respective TV shows; Bembol enjoys unusual challenge, Tirso feels new respect for gays|url=https://www.pep.ph/lifestyle/24128/bembol-roco-and-tirso-cruz-iii-portray-gays-in-respective-tv-shows-bembol-enjoys-unusual-challenge-t|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=December 12, 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}

==Panlabas na kawing==
*{{IMDb name|id=0734368|name=Bembol Roco}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas|Roco, Bembol]]</text>
      <sha1>momxkdn5jy7gq6ruz4ztjc80by9tnyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222281</id>
      <parentid>2222280</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T00:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22461" sha1="c8jczdngbvsxha9ir56hbntdv0grbcz" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''[[The Year of Living Dangerously]]'' (1982), isang produksiyong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo&lt;ref name=&quot;pepph1&quot;&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Ruel J|title=Bembol Roco and Tirso Cruz III portray gays in respective TV shows; Bembol enjoys unusual challenge, Tirso feels new respect for gays|url=https://www.pep.ph/lifestyle/24128/bembol-roco-and-tirso-cruz-iii-portray-gays-in-respective-tv-shows-bembol-enjoys-unusual-challenge-t|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=December 12, 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}

==Panlabas na kawing==
*{{IMDb name|id=0734368|name=Bembol Roco}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas|Roco, Bembol]]</text>
      <sha1>c8jczdngbvsxha9ir56hbntdv0grbcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222282</id>
      <parentid>2222281</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T00:59:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Personal na buhay */</comment>
      <origin>2222282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22461" sha1="4qxnfrn084t0gdeyr1x4gtw7dmzlj75" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = Bembol Roco
| image        = 
| caption      = 
| birth_name   = Rafael Aranda Roco, Jr.
| birth_date   = {{birth date and age|1953|11|20}}
| birth_place  = [[Naga, Camarines Sur]], Pilipinas
| death_date   = 
| death_place  = 
| other_names  = Bembol Roco
| occupation   = Aktor
| years_active = 1974–ngayon
| height       = 178 cm
| website      = 
| children     = 5 (kabilang sina [[Felix Roco]] at [[Dominic Roco]])
}}

Si '''Rafael Aranda Roco Jr.''' (ipinanganak noong Nobyembre 20, 1953), na mas kilala sa kanyang propesyonal na pangalan na '''Bembol Roco''', ay isang Pilipinong aktor na nakilala sa kanyang mga pagganap sa pelikula at telebisyon. Kilala siya sa kanyang papel bilang Julio Madiaga sa pelikulang ''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' noong 1975, na kalaunan ay itinuring na isa sa mga pinakadakilang pelikulang Pilipino sa kasaysayan&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Labastilla|first=Skilty C.|date=November 2017|title=On Film Polls and Pinoy Rebyu|url=http://www.plarideljournal.org/article/on-film-polls/|journal=Plaridel|volume=14|issue=2|pages=195–205|doi=10.52518/2017.14.2-15cmpos|s2cid=245578823|access-date=June 13, 2021|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;. Nagkaroon din siya ng mahalagang papel sa ''[[The Year of Living Dangerously]]'' (1982), isang produksiyong Australiano-Amerikano. Ginampanan din niya ang mga papel ng kontrabida sa mga pelikulang aksyong Pilipino, na bahagyang naiugnay sa kanyang katangi-tanging kalbong ulo&lt;ref name=&quot;pepph1&quot;&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Ruel J|title=Bembol Roco and Tirso Cruz III portray gays in respective TV shows; Bembol enjoys unusual challenge, Tirso feels new respect for gays|url=https://www.pep.ph/lifestyle/24128/bembol-roco-and-tirso-cruz-iii-portray-gays-in-respective-tv-shows-bembol-enjoys-unusual-challenge-t|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=December 12, 2010|language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin ang iba't ibang papel bilang suportang aktor.

Mayroon siyang kambal na anak na lalaki&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bembol Roco settles long-standing rift with twin sons Felix and Dominic |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/543599/bembol-roco-settles-long-standing-rift-with-twin-sons-felix-and-dominic/story/ |access-date=December 7, 2020 |work=GMA News Online |date=November 8, 2015 |language=en}}&lt;/ref&gt;, sina [[Felix Roco|Felix]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lagura |first1=Trina |title=Young actor Felix Roco teams up with dad, Bembol, in indie film |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126042405/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/08/young-actor-felix-roco-teams-dad-bembol-indie-film |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 4, 2020 |work=ABS-CBN News |date=October 9, 2008 |language=en}}&lt;/ref&gt; at [[Dominic Roco|Dominic]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gallardo |first1=Ricky |title=For Dominic Roco, acting is life {{!}} Ricky Gallardo |url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/01/for-dominic-roco-acting-is-life/ |access-date=December 4, 2020 |work=BusinessMirror |date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;, na kapwa mga aktor.

Kilala rin siya sa kanyang pakikipagtambalan sa direktor na si [[Lino Brocka]], kung saan kabilang siya sa grupong tinatawag na &quot;Brocka babies&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco, Boyet de Leon reunite in new film |url=https://entertainment.inquirer.net/201034/bembol-roco-boyet-de-leon-reunite-in-new-film |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 8, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=San Diego Jr |first1=Bayani |title=Bembol Roco revisits 'Maynila' |url=https://entertainment.inquirer.net/88773/bembol-roco-revisits-maynila |access-date=December 7, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=April 7, 2013 |language=en}}&lt;/ref&gt;, pati na rin sa mga direktor na sina [[Ishmael Bernal]], [[Chito S. Roño]], [[Marilou Diaz-Abaya]], at [[Joel Lamangan]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.

== Karera ==
Bago siya nagsimula sa pag-arte, sumailalim si Roco sa 18-buwang programang rehabilitasyon sa Drug Abuse Rehabilitation Education (DARE) Foundation sa Bicutan. Matapos makumpleto ang programa, nagtrabaho siya para sa nasabing organisasyon. Noong 1974, bumisita ang direktor na si Lino Brocka sa pasilidad ng DARE upang kumuha ng permit sa paggawa ng pelikula para sa kanyang nalalapit na proyekto. Sa pagbisitang ito, nakilala ni Brocka si Roco at kalaunan ay isinama siya sa isang bahagi ng antolohiyang pelikulang ''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974), kung saan gumanap si Roco bilang isang taong nagpapagaling mula sa pagkalulong sa droga, isang papel na sumasalamin sa kanyang sariling karanasan noong panahong iyon.

Kalaunan ay nakilala nang husto si Roco nang siya ay piliin ni Brocka bilang pangunahing gumanap sa papel na Julio Madiaga sa pelikulang [[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]] (1975). Orihinal na napunta ang papel sa aktor na si [[Jay Ilagan]], at natapos na ang apat na araw ng paggawa ng pelikula. Gayunpaman, sa tingin ni Brocka, hindi angkop ang pisikal na anyo ni Ilagan sa mahirap at desperadong karakter na nais niyang ilarawan. Si Roco, na noon ay hindi pa kilalang aktor at may payat na pangangatawan at bakas ng hirap sa mukha, ang pumalit sa papel. Umani ng papuri mula sa mga kritiko ang kanyang pagganap at naging isa sa mga pinakatampok na pagganap sa kasaysakayan ng pelikulang Pilipino.

== Personal na Buhay ==
Kasal si Roco sa dating modelo na si Coco Artadi, na nakilala niya sa isang fashion show. Mayroon silang limang anak: sina Rafael III, Katrina Isabel, Luis Gabriel, Teodoro Felix, at Ricardo Dominic. Naghiwalay sila noong 2006.

== Pilmograpiya ==
=== Pelikula ===
*''Tatlo, Dalawa, Isa'' (1974) - Rocky
*''[[Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag]]'' (1975) - Julio Madiaga
*''[[Sakada (1976 film)|Sakada]]'' (1976) - youth activist David&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Espiritu |first1=Talitha |title=Passionate Revolutions: The Media and the Rise and Fall of the Marcos Regime |date=April 15, 2017 |publisher=Ohio University Press |isbn=978-0-89680-498-2 |url=https://books.google.com/books?id=_SxzDgAAQBAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Tatlong Taong Walang Diyos]]'' (1976) - [[Philippines campaign (1941–1942)#USAFFE|USAFEE fighter]] Crispin&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=193 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Lunes, Martes, Miyerkules, Huwebes, Biyernes, Sabado, Linggo'' (1976)&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hernando |first1=Mario A. |title=Lino Brocka: The Artist and His Times |year=1993 |publisher=Sentrong Pangkultura ng Pilipinas |isbn=978-971-8546-16-1 |page=172 |url=https://books.google.com/books?id=7vhkAAAAMAAJ |access-date=December 6, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Itim]]'' (1976)
*''Hubad Na Bayani'' (1977)
*''[[Tisoy!]]'' (1977) - Julio Madiaga
*''Babae, Huwag Kang Tukso'' (1977)
*''Sa Piling ng mga Sugapa'' (1977)
*''Banta ng Kahapon'' (1977)
*''Boy Pana (Terror ng Maynila '63)'' (1978) - Boy Pana
*''Pagputi ng Uwak, Pag-itim ng Tagak'' (1978)
*''Lagi Na Lamang Ba Akong Babae?'' (1978) - Eric
*''Hayop sa Hayop'' (1978)
*''Kid Kaliwete'' (1978) - Kid Kaliwete
*''Boy Kodyak'' (1979) - Detective Teo Rosa&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |publisher=M.L. Morato |year=1983 |isbn=978-971-10-3000-1 |page=284 |language=en |access-date=December 6, 2020}}&lt;/ref&gt;
*''Isa... Dalawa... Tatlo... Ang Tatay Kong Kalbo'' (1979)
*''Midnight Show'' (1979)
*''Ang Leon, ang Tigre, at ang Alamid'' (1979)&lt;ref&gt;{{cite book |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film |year=1994 |publisher=Cultural Center of the Philippines |isbn=978-971-8546-31-4 |page=247 |url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Kanto Boy'' (1980) - Kanto Boy
*''Gabi ng Lagim Ngayon'' (1980) - Abel
*''Pinay, American Style'' (1980) - Nonoy
*''Beach House'' (1980)
*''Pangkat Do or Die'' (1980)
*''Alyas Boy Kalbo'' (1980)
*''Taga sa Panahon'' (1980)
*''Intrusion: Cambodia'' (1981)
*''Bulldog'' (1981)
*''Pabling'' (1981)
*''Police Informant: Totoy Guwapo'' (1981) – Aurelio/Totoy Guwapo
*''Asal Hayop'' (1981)
*''[[Five and the Skin]]'' (1982) - Bembol
*''Tres Kantos'' (1982)
*''[[The Year of Living Dangerously (film)|The Year of Living Dangerously]]'' (1982) - Kumar
*''Over My Dead Body'' (1983)
*''Minsan, May Isang Ina'' (1983)
*''Public Enemy No.1 and the Innocents'' (1983)-Hugong Bagsik
*''{{'}}Merika'' (1984) - Mon
*''[[Bagets]]'' (1984) - Buko vendor
*''Halang ang Kaluluwa'' (1985)
*''Pagsabog ng Galit'' (1986)
*''[[Gabi Na, Kumander]]'' (1986)
*''Teritoryo Ko Ito'' (1986)
*''Alamat ng Ninja Kuno'' (1986)
*''Top Mission'' (1987)
*''Tatlong Ina, Isang Anak'' (1987)
*''[[Fight for Us]]'' (1989) - Kumander Kontra&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Quiros |first1=Conrado De |title=Flowers from the Rubble |year=1990 |publisher=Anvil Pub. |page=23 |isbn=9789712700514 |url=https://books.google.com/books?id=kfFZAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Babangon Ako't Dudurugin Kita'' (1989) - Rod
*''Anak ni Baby Ama'' (1990) - Junior Bahala (Released Date: September 26, 1990)
*''Urbanito Dizon'' (1990) - Pol
*''Biokids'' (1990)
*''[[Gumapang Ka sa Lusak]]'' (1990) - Falcon
*''Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile'' (1990) - Sgt. Dalisay (Released Date: November 20, 1990)
*''Lover's Delight'' (1990)
*''Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2'' (1991) - Buwang
*''Kalaban Mortal ni Baby Ama'' (1991)
*''Eddie Tagalog: Pulis Makati'' (1992)
*''Kanto Boy: Alyas Kanto Boy'' (1992) - Morris/Shiny
*''Patayin si Billy Zapanta – Order of Battle: Enemy No. 1'' (1992) - Patrolman Martin
*''Parolado: Partners in Crime'' (1993) – Enrico Silvano
*''Sana'y Ikaw Na Nga'' (1993)
*''Talahib at Rosas'' (1994) – Kumander Baliling
*''Wating'' (1994) – Bert
*''Nagkataon... Nagkatagpo'' (1994) – Guzman
*''[[Lucas Abelardo]]'' (1994) – Mayor
*''Pulis Patola 2'' (1995)
*''Ikaw Pa... Eh Love Kita'' (1995) – Benjie
*''[[The Grepor Butch Belgica Story]]'' (1995) – Enemy in jail
*''[[Asero]]'' (1995) – Spade
*''Matimbang Pa sa Dugo'' (1995) - Sabater
*''Iligpit si Bobby Ortega: Markang Bungo 2'' (1995) - Martin
*''Humanda Ka, Babalikan Kita'' (1996)
*''[[Tubusin Mo ng Bala ang Puso Ko]]'' (1996) – Lt. Miranda
*''Detective: Michael &amp; Jackson'' (1996) – Steven Founders
*''Wala Nang Iibigin Pang Iba'' (1997) – Rufo
*''Ipaglaban Mo II: The Movie'' (1997) – Sgt. Macatulos
*''Kadre'' (1997)
*''Iskalawag'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yeatter|first=Bryan L.|title=Cinema of the Philippines: A History and Filmography, 1897-2005|year=2007|publisher=McFarland &amp; Company|isbn=978-0-7864-3047-5|page=301|url=https://books.google.com/books?id=V6saAQAAIAAJ|access-date=December 6, 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Anak ng Bulkan'' (1997)&lt;ref&gt;{{cite news|last=Red|first=Isah V.|title=Home is where the heart is|url=https://books.google.com/books?id=MA8iAAAAIBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=January 2, 2023 |publisher=Manila Standard |date=December 20, 1997|language=en}}&lt;/ref&gt; – Pulon
*''Di Puwedeng Hindi Puwede!'' (1999) – Mendez
*''Esperanza: The Movie'' (1999) – Luis
*''Bulaklak ng Maynila'' (1999) – Roque
*''Palaban'' (2000) – Barikan
*''[[Biyaheng Langit]]'' (2000) – Bossing
*''[[Markova: Comfort Gay]]'' (2000) – Puging
*''Homecoming'' (2003) – Mr. Edades
*''U Belt'' (2004) – Major
*''Ang Anak ni Brocka'' (2005)
*''Boso'' (2005) - Tata Nando
*''[[The Great Raid]]'' (2005) - Henchman #2
*''Tuli'' (2005)
*''[[Donsol]]'' (2006)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Donsol... |url=https://books.google.com/books?id=6VY1AAAAIBAJ&amp;pg=PA66 |access-date=January 2, 2023 |work=Philippine Daily Inquirer |date=December 2, 2006 |language=en}}&lt;/ref&gt; – Fidel
*''[[First Day High]]'' (2006) – Investigator Matriponio
*''[[Faces of Love (2007 film)|Faces of Love]]'' (2007)
*''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'' (2007)
*''Pi7ong Tagpo'' (2007) - Fred Rodriguez
*''[[Batanes: Sa Dulo ng Walang Hanggan]]'' (2007) – Boy
*''Maynila sa mga Pangil ng Dilim'' (2008)
*''U.P.C.A.T.'' (2008) – Mang Avelino
*''Kinuluyang Kiti'' (2009) – Udong
*''Oh, My Girl!'' (2009) – Director
*''[[Miss You Like Crazy]]'' (2010) – Efren Samonte
*''Pendong'' (2010) – Mariano Verona
*''[[Amigo (film)|Amigo]]'' (2011) – Policarpio&lt;ref&gt;{{cite news |title=Phl's finest actors cast in Amigo |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/06/20/697610/phls-finest-actors-cast-amigo |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;
*''[[Dagim]]'' (2010)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dimples Romana plays Ces Drilon-inspired role |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126024023/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/03/10/dimples-romana-plays-ces-drilon-inspired-role |url-status=dead |archive-date=January 26, 2020 |access-date=December 7, 2020 |work=ABS-CBN News |date=November 3, 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Forever and a Day (2011 film)|Forever and a Day]]'' (2011)
*''Isda'' (2011)
*''[[Aswang (2011 film)|Aswang]]'' (2011) – Moises, king of the Abuwaks&lt;ref&gt;{{cite news|last=Villanueva|first=Earl|title=PEP REVIEW: Aswang presents a strong narrative combined with visually stunning cinematography |url=https://www.pep.ph/guide/movies/9251/pep-review-aswang-presents-a-strong-narrative-combined-with-visually-stunning-cinematography|access-date=December 7, 2020|work=PEP.ph|date=November 5, 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''[[Thy Womb]]'' (2012) – Bang-Asan&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartalaba|first=Jude|title=Thy Womb: Brillante Mendoza's finest |url=https://www.rappler.com/entertainment/17971-thy-womb-brillante-mendozas-finest/|access-date=December 4, 2020|work=Rappler|date=December 5, 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;
*''Tinik'' (2013)
*''[[Boy Golden: Shoot to Kill]]'' (2013) – Frederico delos Reyes
*''K'na, the Dreamweaver'' (2014)
*''[[Tres (2014 film)|Tres]]'' (&quot;Faith, Love, Time &amp; Dr. Lazaro&quot; segment, 2014) – Dr. Lazaro
*''[[Gangster Lolo]]'' (2014)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Expendables Filipino style|url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/11/15/1391817/expendables-filipino-style|access-date=September 1, 2023|work=[[The Philippine Star]]|publisher=Philstar Global Corp.|date=November 15, 2014|location=[[Manila]], Philippines}}&lt;/ref&gt;
*''Piring'' (2015)
*''[[Felix Manalo (film)|Felix Manalo]]'' (2015) – Quintín Rivera
*''[[Angela Markado (2015 film)|Angela Markado]]'' (2015) – Benito
*''[[Pedicab (film)|Pedicab]]'' (2016) – Mang Pepe
*''What Home Feels Like'' (2017)
*''Baconaua'' (2017)
*''[[AWOL (2017 film)|AWOL]]'' (2017) – Amang
*''[[Dark Is the Night (2017 film)|Dark Is the Night]]'' (2017) – Boss
*''[[Smaller and Smaller Circles]]'' (2017)
*''[[Huwag Kang Lalabas]]'' (&quot;Bahay&quot; segment; 2021) – Mandurugo
*''Nagalit ang Patay sa Haba ng Lamay: Da Resbak'' (2023)
*''Kontrabida'' (2025)&lt;!-- Aug 19 --&gt;
*''The Time That Remains'' (2025)&lt;!-- Sep 18 --&gt;
*''[[Poon (film)|Poon]]'' (upcoming)&lt;!-- Adolfo Alix Jr. --&gt;
*''Kuya: The Governor Edwin Jubahib Story'' (upcoming)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=July 16, 2023 |title=Christian Vazquez Thanks ABS-CBN, GMA-7 |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.pep.ph%2Fnews%2Flocal%2F174538%2Fchristian-vasquez-manny-villar-biopic-movie-a745-20230716 |access-date=2025-01-21 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Taon !! Titulo !! Ganap !! Sanggunian
|-
| 1995 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Abo]]'' || Igme 
|
|-
| 1997–1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Luis Miguel
|
|-
| 1999–2000 || ''[[Labs Ko Si Babe]]'' || Silvestre &quot;Rocky&quot; Escallon
|
|-
| 2001–2003 || ''[[Recuerdo de Amor]]'' || Ward
|
|-
| 2002–2003 || ''[[Ang Iibigin ay Ikaw]]'' || Oscar 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2006 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Palaisdaan]]'' || Gusting 
|
|-
| ''[[Sa Piling Mo]]'' || Al Fernandez
|
|-
| ''[[Komiks (TV series)|Komiks Presents]]: [[Da Adventures of Pedro Penduko]]'' || Kadyo
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Korte]]'' || Ernie
|
|-
| 2006–2007 || ''[[Maging Sino Ka Man (2006 TV series)|Maging Sino Ka Man]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2007 || ''[[Asian Treasures]]'' || Marcus Vergara 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Rosaryo]]'' || Alberto Bautista 
|
|-
| ''[[Pangarap na Bituin]]'' || Alex Rodriguez
|
|-
| 2007–2008 || ''[[Maging Sino Ka Man: Ang Pagbabalik]]'' || Tomas Arroyo
|
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 2008 || ''[[Iisa Pa Lamang]]'' || Martin Dela Rhea
|
|-
| ''[[Komiks Presents: Kapitan Boom]]'' || Hector Dasmaquinoz
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Singsing]]'' || Jun
|
|-
| 2009–2010 || ''[[Sine Novela]]: [[Tinik Sa Dibdib]]'' || Tiburcio &quot;Tibo&quot; Yadao 
|
|-
| 2009 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Medal Of Valor]]'' || Domeng Rubi 
|
|-
| 2010–2011 || ''[[Beauty Queen (TV series)|Beauty Queen]]'' || Angelo &quot;Anya&quot; Castillo &lt;ref name=&quot;pepph1&quot;/&gt; 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2011 || ''[[Sisid (TV series)|Sisid]]'' || Don Segismundo Zaragoza
|
|-
| ''[[Sa Ngalan ng Ina]]'' || Armando &quot;Amang&quot; Deogracias 
|
|-
| 2011–2012 || ''[[Ikaw ay Pag-Ibig]]'' || Robert Jimenez 
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2012 || ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Gayuma]]'' || Vic
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Motorsiklo]]'' || Danilo
|
|-
| ''[[One True Love (TV series)|One True Love]]'' || Henry Sandoval 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Komiks]]'' || Gilbert 
|
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| 2013 || ''[[May Isang Pangarap]]'' || Turing
|
|-
| ''[[Bayan Ko (TV series)|Bayan Ko]]'' || Ernesto Santiago 
|
|-
| ''[[Pyra: Babaeng Apoy]]'' || Cesar Ortiz 
|
|-
| ''[[Muling Buksan ang Puso]]'' || Ernie Cabigas 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Dream House]]'' || Paeng
|
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| 2014 || ''[[Dyesebel (2014 TV series)|Mars Ravelo's Dyesebel]]'' || Fabian Reyes
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Kwintas]]'' || Bert
|
|-
| ''[[Sana Bukas pa ang Kahapon]]'' || Fidel De Guzman
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya: Nurse Cap]]'' || Mr. Palma
|
|-
| 2015 ||''[[Karelasyon]]'' || Warren 
|
|-
| 2015–2016 || ''[[Little Nanay]]'' || Berto Batongbuhay
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''[[Once Again (Philippine TV series)|Once Again]]'' || Romulo Del Mundo
|
|-
| ''[[FPJ's Ang Probinsyano]]'' || PC/Supt. Redentor Almario 
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2018 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Benny Manaloto 
|
|-
| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Pancho Makalintal
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2019 || ''[[Kara Mia]]'' || Sio
|
|-
| ''[[The Gift (2019 Philippine TV series)|The Gift]]'' || Crispin Anzures
|
|-
| 2022 || ''[[Lolong (TV series)|Lolong]]'' || Narsing Candelaria
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023 || ''[[Big Bet (TV series)|Big Bet]]'' || Daniel
|
|-
| ''[[Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis (TV series)|Walang Matigas na Pulis sa Matinik na Misis]]'' || Ulo
|
|-
| 2024 || ''[[Lilet Matias: Attorney-at-Law]]'' || Mang Ķanor
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2025 || ''[[Incognito (TV series)|Incognito]]'' || Rolando &quot;Ninong&quot; Reyes 
|
|-
| ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Luis Catacutan || &lt;ref&gt;{{Cite web |date=May 4, 2025 |title=Netizens rave about BINI Sheena's am-eyyy-zing portrayal of her life story on 'MMK' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/4/netizens-rave-about-bini-sheena-s-am-eyyy-zing-portrayal-of-her-life-story-on-mmk-0952 |access-date=May 4, 2025 |website=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga Gawad ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Taon !! Kategorya !! Gawa !! Lupon ng Parangal
|-
| 1976 || Best Actor || ''Maynila Sa Mga Kuko Ng Liwanag'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;&gt;{{cite news |last1=Tariman |first1=Pablo A. |title=The prime of Bembol Roco |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/10/14/736845/prime-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=The Philippine Star |date=October 14, 2011}}&lt;/ref&gt;|| FAMAS award
|-
| - || Best Actor || ''Sa Piling Ng Mga Sugapa'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Tiongson |first1=Nicanor G. |title=The Urian Anthology, 1970-1979: Selected Essays on Tradition and Innovation in the Filipino Cinema of the 1970s by the Manunuri Ng Pelikulang Pilipino : with about 550 Photos and Illustrations and a Filmography of Philippine Movies, 1970-1979 |year=1983 |publisher=M.L. Morato |isbn=978-971-10-3000-1 |page=11 |url=https://books.google.com/books?id=EwIvAAAAMAAJ |access-date=December 4, 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| Urian award
|-
| - || Best Actor || ''Esperanza'' &lt;ref name=&quot;tariman1&quot;/&gt;|| Star Awards
|-
| 2016 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tuazon |first1=Nikko |title=Bembol Roco tied with Aeta tribe member for Best Actor at 1st To Farm Film Fest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/pep/574638/bembol-roco-tied-with-aeta-tribe-member-for-best-actor-at-1st-to-farm-film-fest/story/ |access-date=December 4, 2020 |work=GMA News Online |date=July 22, 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''Pauwi Na'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=FULL LIST: Winners, Luna Awards 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/180172-full-list-winners-luna-awards-2017-film-academy-philippines/ |access-date=December 7, 2020 |work=Rappler |date=August 27, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;||Luna Awards
|-
| 2017 || Best Actor || ''What Home Feels Like'' &lt;ref&gt;{{cite news |title=Rare feat for Bembol Roco |url=https://entertainment.inquirer.net/235168/rare-feat-bembol-roco |access-date=December 4, 2020 |work=Philippine Daily Inquirer |date=July 20, 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;|| ToFarm Awards
|}

== Mga Sanggunian ==
{{reflist}}

==Panlabas na kawing==
*{{IMDb name|id=0734368|name=Bembol Roco}}

{{Authority control}}

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas|Roco, Bembol]]</text>
      <sha1>4qxnfrn084t0gdeyr1x4gtw7dmzlj75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colverde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323248</id>
    <revision>
      <id>2222375</id>
      <parentid>2034895</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3070" sha1="hzpb4x7tq5e93wee9ovvwpjbc3exd9g" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Colverde|official_name=Comune di Colverde|native_name={{native name|lmo|Colverd}}|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Colverde (province of Como, region Lombardy, Italy).svg|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|49|N|9|0|E|region:IT_type:city(546)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Como|Como]] (CO)|frazioni=[[Drezzo]], [[Gironico]], [[Parè]] (municipal seat)|mayor_party=|mayor=Cristian Tolettini|area_footnotes=|area_total_km2=8.58|population_footnotes=[http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index.html ISTAT]|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=412|saint=|day=|postal_code=22041|area_code=[[031]]|website={{official website|http://www.comune.colverde.co.it/}}|footnotes=binuo noong 2014}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Colverde''' ([[Diyalektong Comasco|Comasco]]: {{Lang|lmo|Colverd}} [ˌkulˈveːrt]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidsad) sa [[Lalawigan ng Como]] sa rehiyon [[Lombardia]] ng hilagang [[Italya]], na nabuo noong Mayo 2014 mula sa pagsasanib ng comuni di [[Drezzo]], [[Gironico]], at [[Parè]].&lt;ref name=&quot;fuslom&quot;&gt;[http://www.ilgiorno.it/bergamo/politica/2014/01/08/1007035-fusione-comuni-lombardia.shtml Fusione Comuni, 9 nuove amministrazioni al voto il 25 maggio]&lt;/ref&gt; Ang isang [[Reperendum|reperendo]] upang lumikha ng comune na ito ay isinagawa noong Disyembre 1, 2013 sa mga dating [[Comune|''comune'']]: ang mga resulta ay 78% oo at 22% hindi.

== Kasaysayan ==

=== Mga simbolo ===
Ang eskudo de armas at bandila ng munisipyo ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika ng Setyembre 23, 2015.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2015/COMUNI%202015/Colverde.html |titolo=Colverde (Como) D.P.R. 23.09.2015 concessione di stemma e gonfalone |accesso=5 agosto 2022 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230416045940/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2015/COMUNI%202015/Colverde.html |date=16 Abril 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;blockquote&gt;Asul na eskudo de armas, sa tatlong pilak na tore, napapaderan sa itim, sarado at may mga bintana ng pareho, bawat crenellated sa Guelfong estilo ng apat, itinatag sa kanayunan pinaliit sa berde; ang gitnang tore na natatabunan ng [[Spiga di grano|tatlong uhay ng trigo]], na inilagay sa hugis na [[In ventaglio|pamaypay]], ng ginto. Mga palamuti sa labas ng komunidad.&lt;/blockquote&gt;Ang tatlong tore ay sumasagisag sa mga komunidad ng Drezzo, Gironico at Paré na noong 2014 ay nabuo ang bagong munisipalidad ng Colverde.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.stemmiprovinciacomo.it/stemma/colverde/ |titolo=Colverde |sito=Stemmi dei Comuni della Provincia di Como}}&lt;/ref&gt;

Ang gonfalon ay isang puting tela na may asul na hangganan.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Province of Como}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]</text>
      <sha1>hzpb4x7tq5e93wee9ovvwpjbc3exd9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cinzano, Piamonte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323787</id>
    <revision>
      <id>2222372</id>
      <parentid>2032082</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2305" sha1="1nt7pb11yknouklq65id0nnfazpr8uz" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cinzano|official_name=Comune di Cinzano|native_name=|image_skyline=Castillo Peyretti.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Kastilyo ng Peyretti.|image_shield=Cinzano-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|6|N|7|55|E|type:city(389)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Delfino Casalegno|area_footnotes=|area_total_km2=6.2|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Cinzanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=495|saint=San Roque|day=Agosto 16|postal_code=10090|area_code=011|website=|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Cinzano''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]] sa rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|15|km|mi|0}} silangan ng [[Turin]]. Ito ay may 324 na naninirahan

Ang Cinzano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Casalborgone]], [[Rivalba]], [[Sciolze]], [[Berzano di San Pietro]], at [[Moncucco Torinese]].

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas ng munisipalidad ng Cinzano ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng [[atas ng Pangulo ng Republika]] ng Oktubre 30, 2008.&lt;ref&gt;{{cita web |url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2008/comuni/cinzano.html |titolo=Cinzano (Torino) D.P.R. 30.10.2008 concessione di stemma e gonfalone |accesso=28 settembre 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230517104517/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2008/comuni/cinzano.html |date=2023-05-17 }}&lt;/ref&gt;

== Sport ==
Ang Cinzano ay mayroong futsal team, ang ASD Cinzano, na nakarehistro noong 2003 sa kapeonatong [[Centro Sportivo Italiano|CSI]].

Noong 2008-2009 season, sumali ang koponang Cinzanese sa FIGC Serie D sa unang pagkakataon, habang ang ASD Cinzano ay kasalukuyang naglalaro sa Piedmontese Serie C2.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Turin}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>1nt7pb11yknouklq65id0nnfazpr8uz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cellio con Breia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325243</id>
    <revision>
      <id>2222356</id>
      <parentid>2114174</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2745" sha1="m3qs1amg2yrmtmjl9g9pl9lb40g0fcb" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cellio con Breia|official_name=|native_name=|image_skyline=Cellio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw ng Cellio.|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|45|25.56|N|8|18|42.12|E|type:city(352)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] (VC)|frazioni=[[Breia]], [[Cellio]]|mayor_party=|mayor=Daniele Todaro|area_footnotes=|area_total_km2=685|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=685|saint=|day=|postal_code=|area_code=|website={{official website|http://www.comune.cellioconbreia.vc.it/}}|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Cellio con Breia''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vercelli]], rehiyon ng [[Piamonte]], Hilagang [[Italya]], na itinatag noong Enero 1, 2018 sa pamamagitan ng pagsasama ng dating mga ''comune'' ng [[Breia]] at [[Cellio]], sa mababang [[Valsesia]].

== Kasaysayan ==
Noong Oktubre 29, 2017, isang reperendo hinggil sa pagsasanib ang idinaos sa parehong munisipalidad na nagbigay ng positibong resulta ng pagsasanib (450 boto ang pabor at 29 ang laban).&lt;ref&gt;{{Cita news|lingua=|autore=|url=http://www.lastampa.it/2017/10/30/edizioni/vercelli/cellio-e-breia-dicono-s-alla-fusione-tra-i-comuni-LM0qdVUThZ9kyt6AW9leSN/pagina.html|titolo=Cellio e Breia dicono sì alla fusione tra i Comuni|pubblicazione=LaStampa.it|data=|accesso=29 dicembre 2017}}&lt;/ref&gt;

Opisyal na itinatag sa Batas Pangrehiyon n. 23 ng Disyembre 6, 2017, na inilathala sa ordinaryong suplemento blg. 2 ng Opisyal na Bulletin ng Rehiyon ng Piamonte n. 50 ng 14 Disyembre 2017, ang bagong munisipalidad ay nagpapatakbo mula noong Enero 1, 2018.

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Cellio con Breia ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika noong Pebrero 8, 2019.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2019/comuni/CellioConBreia.html |titolo=Cellio con Breia (Vercelli) D.P.R. 08.02.2019 concessione di stemma e gonfalone |accesso=10 ottobre 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231108024338/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2019/comuni/CellioConBreia.html |date=2023-11-08 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Vercelli}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>m3qs1amg2yrmtmjl9g9pl9lb40g0fcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colli Verdi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326243</id>
    <revision>
      <id>2222374</id>
      <parentid>2114141</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4845" sha1="7qvv9stcb0ckjjgn7q38xkpkl7sghnm" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;

{{Infobox Italian comune|name=Colli Verdi|official_name=Comune di Colli Verdi|native_name=|image_skyline=Colli Verdi (PV) - frazione Valverde - chiesa di Santo Stefano.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_size=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|55|39|N|9|16|35|E|type:city(1,636)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] (PV)|frazioni=Bozzola, Ca del Matto, Ca del Zerbo, Calghera, Canavera, [[Canevino]], [[Passo del Carmine|Carmine Passo]], Carmine Bivio, Casa Andrini, Casa d'Agosto, Casa Porri, Casa Zanellino, Caseo, Colombara, Costa Trentini, Fontana, Mandasco, Moglio, Mombelli, Montelungo, [[Montù Berchielli]], [[Pometo]], [[Ruino]], Torre degli Alberi, [[Valverde, Lombardy|Valverde]]|mayor_party=|mayor=Sergio Lodigiani|area_footnotes=|area_total_km2=41.25|population_footnotes=|population_total=1074|population_as_of=Agosto 31, 2019&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=27061|area_code=0383, 0385|website=|footnotes=}}

Ang '''Colli Verdi''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pavia]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]]. Ito ay nabuo noong Enero 1, 2019 sa pamamagitan ng pagsasanib ng nakaraang ''comuni'' ng [[Canevino]], [[Ruino]], at [[Valverde (PV)|Valverde]].&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Il nuovo Comune di Colli Verdi (PV)&lt;!-- titolo generato automaticamente --&gt; |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovo-comune-di-colli-verdi/}}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Ang luklukan ng munisipyo ay matatagpuan sa bayan ng [[Pometo]], na dating kabesera ng nawawalang munisipalidad ng Ruino.

=== Valverde ===
Sa lahat ng mga lambak sa Hilagang Italya, isa lamang ang maaaring magyabang ng mga partikular na signage simula sa lungsod ng Milan: Val Tidone; sa katunayan ito ay kahit na isang kalsada ng estado na humahantong mula sa Lungsod hanggang sa Lambak. Ang katotohanang ito ay nagpapahiwatig ng malalim at sinaunang ugnayan sa pagitan ng Malaking Lungsod at isang maliit na Lambak, na noon pa man ay napakapopular at kilalang-kilala. Sa kabilang banda, para sa mga kadahilanang historikal at malapit, ang Valverde, bagaman tinatanaw ang Val Tidone, ay nakaugnay higit sa lahat sa Val Staffora, ang pangunahing lambak ng Oltrepò Pavese. Ang isa ay maaaring magmungkahi ng isang ugnayan: Val Staffora at Valverde ay nakaugnayan sa Malaspina bilang Val Tidone ay sa Dal Verme at ang Landi. Kaya mula sa tuktok ng Monte Bruno ay magagawa ibaling ang ating tingin at atensiyon sa makitid na Val Tidone at sa malawak na Val Staffora, isang lambak na nagpasa ng isang sinaunang Lombardong na pangalan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Storia - Comune di Colli Verdi |url=https://www.comune.colliverdi.pv.it/it-it/vivere-il-comune/storia#descrizione |access-date=2023-12-13 |website=www.comune.colliverdi.pv.it}}&lt;/ref&gt;

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ay inaprubahan noong 2001 ng Eraldikong Tanggapan&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://www.comune.colliverdi.pv.it/images/CC-2021-00027_presa_atto_blasonatura.pdf |sito=Comune di Colli Verdi |titolo=Presa d'atto della blasonatura dello stemma e del gonfalone del Comune di Colli Verdi (PV) |data=24 aprile 2021 |accesso=24 aprile 2022 |title=Archive copy |access-date=2023-12-13 |archive-date=2022-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630195427/https://www.comune.colliverdi.pv.it/images/CC-2021-00027_presa_atto_blasonatura.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220630195427/https://www.comune.colliverdi.pv.it/images/CC-2021-00027_presa_atto_blasonatura.pdf |date=2022-06-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cita testo|url=https://www.araldicacivica.it/pdf/decreti/pv/colliverdi.pdf|titolo=Blasonatura dello stemma e del gonfalone del Comune di Colli Verdi (Pavia)|autore=Presidenza del Consiglio dei Ministri}}&lt;/ref&gt; at ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika ng Hulyo 8, 2021.&lt;ref&gt;{{cita web |url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2021/comuni2021/ColliVerdi.html |titolo=Colli Verdi (Pavia) D.P.R. 08/07/2021 concessione di Stemma e Gonfalone }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230612054030/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2021/comuni2021/ColliVerdi.html |date=2023-06-12 }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Pavia}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>7qvv9stcb0ckjjgn7q38xkpkl7sghnm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corteolona e Genzone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326289</id>
    <revision>
      <id>2222378</id>
      <parentid>2114218</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3476" sha1="bdh8lsclfkp3ofnsknhyxj5qmoghg3u" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Corteolona e Genzone|official_name=Comune di Corteolona e Genzone|native_name=|image_skyline=Corteolona_castello_visconteo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Munisipyo ng Corteolona e Genzone|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|9|N|9|22|E|type:city(313)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] (PV)|frazioni=[[Corteolona]], [[Genzone]]|mayor_party=|mayor=Angelo Della Valle|area_footnotes=|area_total_km2=14.09|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;[http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html Dato Istat].&lt;/ref&gt;|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=27014|area_code=0382|website={{official website|http://www.comune.corteolona.pv.it}}|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Corteolona e Genzone''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pavia]] sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]].

Ito ay itinatag noong Enero 1, 2016 sa pamamagitan ng pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Corteolona]] at [[Genzone]].

== Kasaysayn ==
Mula noong Enero 1, 2016, ang dating munisipalidad ng Corteolona ay sumanib sa Genzone upang mabuo ang kasalukuyang munisipalidad.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://www.consiglio.regione.lombardia.it/web/lombardiaquotidiano/tutti-gli-articoli/-/asset_publisher/RQ2f/content/fusione-di-corteolona-e-genzone-pv-%3A-via-libera-alla-nascita-del-nuovo-comune;jsessionid=30507192FA74FEC174DD5A9EBBA06008|titolo=Istituzione del nuovo comune di Corteolona e Genzone mediante la fusione dei comuni di Corteolona e Genzone|data=29 dicembre 2015|accesso=01 gennaio 2016|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20160308102740/http://www.consiglio.regione.lombardia.it/web/lombardiaquotidiano/tutti-gli-articoli/-/asset_publisher/RQ2f/content/fusione-di-corteolona-e-genzone-pv-%3A-via-libera-alla-nascita-del-nuovo-comune;jsessionid=30507192FA74FEC174DD5A9EBBA06008|dataarchivio=8 marzo 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308102740/http://www.consiglio.regione.lombardia.it/web/lombardiaquotidiano/tutti-gli-articoli/-/asset_publisher/RQ2f/content/fusione-di-corteolona-e-genzone-pv-%3A-via-libera-alla-nascita-del-nuovo-comune;jsessionid=30507192FA74FEC174DD5A9EBBA06008 |date=2016-03-08 }}&lt;/ref&gt;

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Corteolona at Genzone ay pinagkalooban ng Dekreto ng Pangulo noong Marso 2017.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2017/COMUNI/Corteolona_Genzone.html|titolo=Emblema del Comune di Corteolona e Genzone (Pavia)|accesso=31 dicembre 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230610194940/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2017/COMUNI/Corteolona_Genzone.html |date=2023-06-10 }}&lt;/ref&gt;

Pinagsasama-sama ng eskudo ang mga elementong kinuha mula sa mga sagisag ng mga nakaraang munisipalidad ng Corteolona (ang gintong korona, ang mga decussed na espada at ang mga kaliskis) at Genzone (ang pitong uhay ng trigo, ang dalawang bituin at ang kulot na banda).

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Pavia}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>bdh8lsclfkp3ofnsknhyxj5qmoghg3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornale e Bastida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326291</id>
    <revision>
      <id>2222376</id>
      <parentid>2114220</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3130" sha1="nvbsrte5genn2q0932v829elp14f48v" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cornale e Bastida|official_name=Comune di Cornale e Bastida|native_name=|image_skyline=CornalePanorama1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=View of Cornale|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|2|38.04|N|8|54|50.76|E|region:IT_type:city(546)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] (PV)|frazioni=[[Bastida de' Dossi]], [[Cornale]]|mayor_party=|mayor=Giuseppe Masso|area_footnotes=|area_total_km2=3.82|population_footnotes=[http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index.html ISTAT]|population_demonym=|elevation_footnotes=[http://www.istat.it/it/archivio/82599 ISTAT]|elevation_m=77|saint=|day=|postal_code=27050|area_code=0383|website=|footnotes=}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
Ang '''Cornale e Bastida''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Pavia]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na nabuo noong Pebrero 4, 2014&lt;ref name=&quot;fuslom&quot;&gt;{{Cite web |title=Storia del Comune |url=https://www.comune.cornalebastida.pv.it/zf/index.php/storia-comune/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328033143/http://comune.cornalebastida.pv.it/zf/index.php/storia-comune |archive-date=2016-03-28 |access-date=6 September 2021 |publisher=Comune di Cornale e Bastida}}&lt;/ref&gt; mula sa pagsasanib ng mga ''comune'' ng [[Cornale]] at [[Bastida de' Dossi]].

== Kasaysayan ==
Ito ay itinatag noong Pebrero 4, 2014 sa pamamagitan ng [[Pagsasanib ng mga komunang Italyano|pagsasanib]] ng mga munisipalidad ng Bastida de' Dossi at Cornale, kasunod ng isang konsultatibong [[reperendo]] na nangyari noong Disyembre 1, 2013.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://www.comune.cornalebastida.pv.it/zf/index.php/storia-comune/|titolo=Storia del Comune|autore=Comune di Cornale e Bastida|accesso=6 Settembre 2021|urlmorto=no}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160328033143/http://comune.cornalebastida.pv.it/zf/index.php/storia-comune |date=2016-03-28 }}&lt;/ref&gt;

== Simbolo ==
Ang eskudo de armas at ang watawat ng bagong Munisipyo ay ipinagkaloob kasama ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Mayo 23, 2016.&lt;ref&gt;{{cita web|url=http://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2016/COMUNI%202016/Cornale_Bastida.html|titolo=Emblema del Comune di Cornale e Bastida (Pavia)|sito=Governo Italiano, Ufficio Onorificenze e Araldica|anno=2016|accesso=20 dicembre 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231218174953/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2016/COMUNI%202016/Cornale_Bastida.html |date=2023-12-18 }}&lt;/ref&gt;

Ang halamang [[korneho]], na tinatawag ding cornale, ay isang [[armas parlantes]], at naroroon din sa eskudo de armas ng nakaraang munisipalidad ng Cornale.

Ang watawat ay isang puti at berdeng tela.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Pavia}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>nvbsrte5genn2q0932v829elp14f48v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DWQP</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331213</id>
    <revision>
      <id>2222381</id>
      <parentid>2168749</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T08:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2991" sha1="3t00d8nkwwnedelb9mpbn4b9jsj1lz7" xml:space="preserve">{{Infobox radio station
| name                = DWQP
| logo                =
| city                = [[Cabarroguis]]
| area                = Hilagang [[Quirino]], ilang bahagi ng [[Nueva Vizcaya]]
| branding            = 92.1 DWQP
| frequency           = 92.1 MHz
| airdate             = 2015
| format              = [[Community radio]]
| language            = [[Ilocano language|Ilocano]], [[Filipino language|Filipino]]
| licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]]
| power               = 1,000 watts
| erp                 = 
| class               = 
| callsign_meaning    = '''Q'''uirino '''P'''rovince
| affiliations        = [[Presidential Broadcast Service]]
| owner               = Pamahalaan ng Quirino
}}

Ang '''DWQP''' (92.1 [[:en:FM broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng Pamahalaan ng Quirino. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Capitol Hills, [[Cabarroguis]].&lt;ref&gt;[https://nnc.gov.ph/index.php/regional-offices/region-ii-cagayan-valley/1410-quirino-province-establishes-batang-radyo-sa-nutrisyon-program.html Quirino Province establishes Batang Radyo sa Nutrisyon Program]{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nnc.gov.ph/index.php/regional-offices/region-ii-cagayan-valley/1467-governor-cua-vows-support-to-batang-radyo-sa-nutrisyon-program.html GOVERNOR CUA VOWS SUPPORT TO BATANG RADYO SA NUTRISYON PROGRAM]{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.region2.dti.gov.ph/index.php/about-us/331-dti-quirino-conducts-diskwento-caravan-balik-eskwela-edition |title=DTI Quirino conducts Diskwento Caravan – Balik Eskwela Edition |access-date=2024-11-08 |archive-date=2019-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115140647/http://www.region2.dti.gov.ph/index.php/about-us/331-dti-quirino-conducts-diskwento-caravan-balik-eskwela-edition |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ati.da.gov.ph/ati-2/news/07132019-1537/gap-and-oap-now-air-simul-soa-program |title=GAP and OAP now On-Air, A Simul-SOA Program |access-date=2024-11-08 |archive-date=2019-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115140650/http://ati.da.gov.ph/ati-2/news/07132019-1537/gap-and-oap-now-air-simul-soa-program |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.quirinoprovince.org.ph/images/PFMAT/2017/1stQreportsCY20174thQ2016/ANNUAL%20BUDGET.xls SUMMARY OF THE FY-2017 NEW APPROPRIATIONS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rsso02.psa.gov.ph/sites/default/files/PASADA%20DOS%20Vol.%201%20No.%201%20%28b%29.pdf |title=PASADA DOS |access-date=2024-11-08 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402234526/http://rsso02.psa.gov.ph/sites/default/files/PASADA%20DOS%20Vol.%201%20No.%201%20%28b%29.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{Bayombong Radio}}

[[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Quirino]]</text>
      <sha1>3t00d8nkwwnedelb9mpbn4b9jsj1lz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DYDA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332497</id>
    <revision>
      <id>2222387</id>
      <parentid>2164782</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T09:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2926" sha1="kglreh8fl6h54dhuzhcqggsoc0946zq" xml:space="preserve">{{Infobox radio station
| name                = ADG Radio
| callsign            = DYDA
| city                = [[Lungsod ng Iloilo]]
| area                = [[Iloilo]], [[Guimaras]] at mga karatig na lugar
| branding            = DYDA 1053 Ang Dios Gugma
| frequency           = {{Frequency|1053|kHz}}
| airdate             = {{Start date|1965|12|30}}
| format              = [[Religious radio|Religious]]
| language            = [[Hiligaynon language|Hiligaynon]], [[Filipino language|Filipino]]
| licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]]
| power               = 5 kW
| erp                 =
| class               = 
| callsign_meaning    = '''D'''eus '''A'''mor Est
| former_callsigns    = DYSA (1965–2021)
| former_frequencies  = 
| affiliations        = [[Catholic Media Network]]
| owner               = Deus Amor Est Broadcasting, Inc.
| licensee            = 
| sister_stations     = 
| webcast             = &lt;!-- [URL Listen Live] --&gt;
| website             = {{URL|https://www.angdiosgugma.com}} 
}}

Ang '''DYDA''' (1053 [[:en:AM broadcasting|AM]]) '''ADG Radio''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng Deus Amor Est Broadcasting Inc. ng Ang Dios Gugma Catholic Ministries. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa ADG Formation Center, Brgy. Hibao-an Norte, Mandurriao District, [[Lungsod ng Iloilo]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Brgy. Navais, Mandurriao District, [[Lungsod ng Iloilo]].&lt;ref&gt;{{Citation |title=TABLE 20.7a |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2011PY_Communications.pdf |work=2011 Philippine Yearbook |pages=18–45 |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |access-date=2019-09-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2021 NTC AM Stations |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/alRSa3L0HJUCCoFPDLKQvWAJcBOrWXBwWDbtVWwNRTplolblrr9v3ibf0MBqCpcxldmXHEHbYdlKgO9Worz1la4LTZPkmyV7lR05/AMRADIO%20STATIONS%20AS%20OF%20Dec2021.pdf |access-date=2022-07-12 |website=[[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jaro Queens 2009 from the House of Chan |url=https://www.thenewstoday.info/2008/12/18/jaro.queens.html |access-date=2020-04-27 |website=thenewstoday.info |archive-date=2020-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225153148/http://www.thenewstoday.info/2008/12/18/jaro.queens.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jazz in ‘I Am Iloilo City’, really? |url=https://www.panaynews.net/jazz-in-i-am-iloilo-city-really/ |access-date=2020-04-27 |website=panaynews.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=The Story Behind the Microphone |url=https://issuu.com/usa-pub/docs/usa-mirror-october2013_new/ |work=The Augustinian Mirror |volume=80 |issue=1 |pages=26–27 |publisher=[[University of San Agustin]] |access-date=2020-04-27}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{Iloilo City Radio}}

[[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Iloilo]]</text>
      <sha1>kglreh8fl6h54dhuzhcqggsoc0946zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DYVR</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332526</id>
    <revision>
      <id>2222389</id>
      <parentid>2162163</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T09:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2815" sha1="2dme2hzreu7fdi5lcxq12e4ow6yrywd" xml:space="preserve">{{Infobox radio station
| name                = RMN Roxas
| callsign            = DYVR
| logo                =
| city                = [[Roxas, Capiz|Roxas]]
| area                = Hilagang [[Panay]]
| branding            = DYVR RMN Roxas
| airdate             = 1980
| frequency           = 657 kHz
| former_frequencies  = 1377 kHz (1980–2004)
| format              = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs (broadcasting)|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]], [[Drama]]
| language            = [[Wikang Capiznon|Capiznon]], [[Filipino language|Filipino]]
| licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]]
| power               = 10,000 watts
| sister_stations     = 93.9 iFM Roxas
| erp                 = 
| class               = CDE
| callsign_meaning    = '''V'''icente '''R'''ivera
| network             = Radyo Mo Nationwide
| owner               = [[Radio Mindanao Network]]
| website             = [https://rmn.ph/dyvr657roxas/ RMN Roxas] 
}}

Ang '''DYVR''' (657 [[:en:AM broadcasting|AM]]) '''RMN Roxas''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Radio Mindanao Network]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Brgy. Punta Tabuc, [[Roxas, Capiz]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://thedailyguardian.net/index.php/capiz/28648-rmn-dyvr-no-1-radio-station-in-capiz |title=RMN-DYVR No. 1 Radio Station in Capiz |access-date=2025-01-06 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213755/http://thedailyguardian.net/index.php/capiz/28648-rmn-dyvr-no-1-radio-station-in-capiz |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thenewstoday.info/2009/09/01/rmn.roxas.celebrates.57th.anniversary.html |title=RMN Roxas celebrates 57th Anniversary |access-date=2025-01-06 |archive-date=2025-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106000025/https://www.thenewstoday.info/2009/09/01/rmn.roxas.celebrates.57th.anniversary.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.philstar.com/opinion/2008/08/10/78478/editorial-culture-impunity EDITORIAL - Culture of impunity]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thenewstoday.info/2009/07/13/veteran.capiz.mediaman.laid.to.rest.html Veteran Capiz mediaman laid to rest]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thenewstoday.info/2009/08/07/rmn.roxas.to.commemorate.html |title=RMN Roxas to commemorate 1st death anniversary of anchorman |access-date=2025-01-06 |archive-date=2025-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106000024/https://www.thenewstoday.info/2009/08/07/rmn.roxas.to.commemorate.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thenewstoday.info/2010/09/13/radio.network.lauded.for.medical.mission.html Radio network lauded for medical mission]&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{Capiz Radio}}

[[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Capiz]]</text>
      <sha1>2dme2hzreu7fdi5lcxq12e4ow6yrywd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DYKA-AM</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332559</id>
    <revision>
      <id>2222388</id>
      <parentid>2205266</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T09:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3340" sha1="cktvqq6c20yomkj4hvt557jqb27gcpf" xml:space="preserve">{{Infobox radio station
| name                = Radyo Totoo Antique
| callsign            = DYKA
| logo                =
| city                = [[San Jose de Buenavista]]
| area                = Timog-kanlurang [[Panay]]
| branding            = DYKA 801 Radyo Totoo
| airdate             = May 1, 1972
| frequency           = 801 kHz
| format              = [[News]], [[:en:Public affairs (broadcasting)|Public Affairs]], [[:en:Talk radio|Talk]], [[:en:Religious Radio|Religious]]
| language            = [[Wikang Karay-a|Karay-a]], [[Filipino language|Filipino]]
| licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]]
| power               = 5,000 watts
| erp                 = 
| class               = 
| callsign_meaning    = '''K'''auswagan '''A'''ntique&lt;br&gt;&lt;small&gt;(dating bansag)&lt;/small&gt;
| affiliations        = [[Catholic Media Network]]
| owner               = Kauswagan Broadcasting Corporation
| sister_stations     = [[DYKA-FM|94.1 Spirit FM]]
| former_frequencies  = 800 kHz (1972–1978)
| website             = http://www.941spiritfm.com/index.php/dyka 
}}

Ang '''DYKA''' (801 [[:en:AM broadcasting|AM]]) '''Radyo Totoo''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-aari at pinamamahalaan ng Kauswagan Broadcasting Corporation ng Diyosesis ng San Jose de Antique. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa 3/F St.Joseph Center, Gen. Fullon St., [[San Jose de Buenavista]].&lt;ref&gt;[http://www.sanjoseantique.gov.ph/index.php/about/profile/know-more-about-us/106-infrastructure-profile Infrastructure Profile - San Jose de Buenavista]{{Dead link|date=January 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.claretianpublications.com/index.php/catholic-directory/diocese/diocese-of-san-jose-de-antique/128 Diocese of San Jose De Antique]{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sac.edu.ph/statement-on-the-semirara-coal-mine-tragedy/ |title=STATEMENT ON THE SEMIRARA COAL MINE TRAGEDY |access-date=2025-01-08 |archive-date=2019-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827022947/https://sac.edu.ph/statement-on-the-semirara-coal-mine-tragedy/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ati.da.gov.ph/rtc6/news/2016/fighting-malnutrition-antique-da-ati-soa-soybeans |title=Fighting malnutrition in Antique with DA-ATI SOA on Soybeans |access-date=2025-01-08 |archive-date=2019-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827022951/http://ati.da.gov.ph/rtc6/news/2016/fighting-malnutrition-antique-da-ati-soa-soybeans |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thenewstoday.info/2009/05/20/dyka.veritas.antique.turns.37.html |title=DYKA Veritas Antique turns 37 |access-date=2025-01-08 |archive-date=2025-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121192624/https://www.thenewstoday.info/2009/05/20/dyka.veritas.antique.turns.37.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.abs-cbn.com/nation/regions/11/28/15/plunder-complaint-filed-vs-ex-antique-governor-son Plunder complaint filed vs ex-Antique governor, son]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.panaynews.net/young-singing-sensation-a-pantawid-beneficiary/ Young singing sensation a Pantawid beneficiary]&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{Antique Radio}}

[[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Antique]]</text>
      <sha1>cktvqq6c20yomkj4hvt557jqb27gcpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>St. Jude Thaddeus Institute of Technology</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332659</id>
    <revision>
      <id>2222359</id>
      <parentid>2221837</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46998-39</username>
        <id>165811</id>
      </contributor>
      <comment>Undid 2 revisions from [[Special:Diff/2221836|2221836]] until [[Special:Diff/2221837|2221837]]</comment>
      <origin>2222359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5853" sha1="jdykx5l31a1k2q0lwj3g1rrgtiawobd" xml:space="preserve">{{Infobox university
 |name              = St. Jude Thaddeus Institute of Technology
 |native_name       = SJTIT
 |image_name        = 
 |image_size        = 
 |caption           = 
 |latin_name        = 
 |motto             = 
 |mottoeng          = 
 |established       = 1977
 |closed            = 
 |type              = [[:en:Private university|Pribado]] 
 |affiliation       = 
 |endowment         = 
 |officer_in_charge = 
 |chairman          = 
 |chancellor        = 
 |vice-president    = 
 |superintendent    = 
 |provost           = 
 |vice_chancellor   = 
 |rector            = 
 |principal         = 
 |president         = George M. Salabao
 |director          = 
 |head_label        = 
 |head              = 
 |faculty           = 
 |staff             = 
 |students          = 
 |undergrad         = 
 |postgrad          = 
 |doctoral          = 
 |other             = 
 |city              = [[Lungsod ng Surigao]]
 |province          = [[Surigao del Norte]]
 |country           = [[Pilipinas]]
 |coordinates       = {{coord|9.78676|N|125.49816|E|dim:30_region:PH_type:edu|format=dms|display=inline,title}}
 |pushpin_map       = Mindanao mainland#Philippines
 |pushpin_map_caption = Location in Mindanao##Location in the Philippines
 |color             = 
 |campus            = 
 |former_names      = 
 |free_label        = 
 |free              = 
 |sports            = 
 |colors            = Green {{Color box|green|border=silver}}
 |colours           = 
 |nickname          = SJTIT
 |mascot            = 
 |athletics         = 
 |affiliations      = 
 |website           = {{url|sjtit.edu.ph}}
 |alumni_website    = 
 |forum_site        = 
 |logo              = 
 |footnotes         = 
}}

Ang '''St. Jude Thaddeus Institute of Technology''' ay isang pribadong kolehiyo sa [[Surigao del Norte]]. Ang pangunahing kampus nito ay matatagpuan sa kahabaan ng Borromeo St., Brgy Taft., [[Lungsod ng Surigao]].&lt;ref&gt;[https://www.edukasyon.ph/schools/st-jude-thaddeus-institute-of-technology St. Jude Thaddeus Institute of Technology | Edukasyon]{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://caraga.deped.gov.ph/wp-content/uploads/2019/07/RM-288.pdf |title=DepED Caraga |access-date=2025-01-15 |archive-date=2022-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902000726/https://caraga.deped.gov.ph/wp-content/uploads/2019/07/RM-288.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Mga programa at kurso ==
=== Kolehiyo ===
* Bachelor of Arts in Broadcasting Broadcasting
* Bachelor of Elementary Education English
* Bachelor of Secondary Education English
* Bachelor of Science in Business Administration
* Bachelor of Science in Criminology
* Bachelor of Science in Customs Administration

=== Mataas na Paaralan ===
* Accountancy, Business, and Management (ABM)
* General Academic Strand (GAS)
* Humanities at Social Sciences (HUMSS)
* Science, Technology, Engineering, at Mathematics (STEM)

== Pagsasahimpapawid ==
Nagpapatakbo din ang SJTIT ng mga himpilan ng radyo at TV sa Mindanao at Kabisayaan sa ilalim ng pangalan nito.&lt;ref&gt;[https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-8031.php Republic Act No. 8031]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.kbp.org.ph/wp-content/uploads/2019/02/St.-Jude-Thaddeus-Institute-of-Technology.jpg KBP Members]{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=February 14, 2023 |title=NTC FM Stations (as of June 2022) via FOI website |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/xjhIVh0Pwai6us4v0UxPy42nuKvyym0X7MVYR25p6A4Yojr216srrwGDkTv6qhT7zwMd8IoKsIPTCoL31zkF0FDBGKRY0xCCTn52/FM%20STATIONS%20June%202022.pdf |website=foi.gov.ph}}&lt;/ref&gt;

=== Radyo ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Branding
! Callsign
! Frequency
! Location
|-
| Infinite Radio Surigao
| DXSJ
| 93.3 MHz
| [[Lungsod ng Surigao]]
|-
| Infinite Radio Claver
| DXUS
| 99.3 MHz
| [[Claver, Surigao del Norte|Claver]]
|-
| Infinite Radio San Francisco
| DXOJ
| 100.1 MHz
| [[San Francisco, Agusan del Sur|San Francisco]]
|-
| Infinite Radio Butuan
| [[DXKA]]
| 90.1 MHz
| [[Butuan]]
|-
| Infinite Radio Tandag
| DXOW
| 90.1 MHz
| [[Tandag]]
|-
| Infinite Radio Bislig
| DXEE
| 100.1 MHz
| [[Bislig]]
|-
| Infinite Radio Panabo
| DXOD
| 96.1 MHz
| [[Panabo]]
|-
| Infinite Radio Mati
| [[DXEV]]
| 107.9 MHz
| [[Mati, Davao Oriental|Mati]]
|-
| Infinite Radio Heneral Santos
| DXRG
| 96.7 MHz
| [[Heneral Santos]]
|-
| Radyo Sincero Koronadal
| rowspan=2 {{N/A}}
| 102.9 MHz
| [[Koronadal]]
|-
| Infinite Radio Isulan
| 93.3 MHz
| [[Isulan]]
|-
| Infinite Radio Kidapawan
| DXSY
| 100.7 MHz
| [[Kidapawan]]
|-
| Infinite Radio Alamada
| {{N/A}}
| 100.9 MHz
| [[Alamada]]
|-
| Infinite Radio Valencia
| DXVC
| 91.3 MHz
| [[Valencia, Bukidnon|Valencia]]
|-
| Infinite Radio Sugbongcogon
| {{N/A}}
| 100.3 MHz
| [[Sugbongcogon]]
|-
| Infinite Radio Dipolog
| DXEW
| 98.1 MHz
| [[Dipolog]]
|-
| Infinite Radio Aurora
| {{N/A}}
| 88.1 MHz
| [[Aurora, Zamboanga del Sur|Aurora]]
|-
| Infinite Radio Ipil
| DXIP
| 94.3 MHz
| [[Ipil, Zamboanga Sibugay|Ipil]]
|-
| Infinite Radio Calbayog
| [[DYIP]]
| 92.1 MHz
| [[Calbayog]]
|-
| Infinite Radio Villaba
| DYDV
| 94.9 MHz
| [[Villaba]]
|-
| Infinite Radio Bohol
| DYAU
| 92.9 MHz
| [[Jagna, Bohol|Jagna]]
|-
| Infinite Radio Batangas
| [[DWKV]]
| 102.3 MHz
| [[Lipa, Batangas|Lipa]]
|-
|}

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Pangalan
! Callsign
! Channel
! Lakas
! Lokasyon
! Uri
|-
| TV 12
| DXSJ-TV
| TV-12
| 1&amp;nbsp;kW
| [[Lungsod ng Surigao]]
| Independent. Kaanib dati ng [[ABS-CBN Corporation]].
|-
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==
* {{Official website|http://sjtit.edu.ph}}
* {{Facebook|judeanST}}

[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Unibersidad at kolehiyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>jdykx5l31a1k2q0lwj3g1rrgtiawobd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss International 2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333189</id>
    <revision>
      <id>2222397</id>
      <parentid>2186762</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47056-39</username>
        <id>165824</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2222397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56826" sha1="gldfnirlqs3joa5wr37ad8x59to8hbs" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|name=Miss International 2025|image=Catalina Duque Srta. Colombia 2024.jpg|image size=|image alt=|caption=Catalina Duque|date=27 Nobyembre 2025|presenters=|entertainment=|theme=|venue=Tokyo, Hapon|broadcaster=|director=|producer=|owner=|sponsor=|entrants=|placements=|debuts={{Hlist|Kapuluang Turks at Caicos|Montenegro|Réunion}}|withdrawals=|returns={{Hlist|Anggola|Demokratikong Republika ng Konggo|Dinamarka|Gresya|Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos|Mawrisyo|Noruwega|Simbabwe|Tunisya|Turkiya}}|winner=|represented=|congeniality=|personality=|best national costume=|best state costume=|photogenic=|miss internet=|award1 label=|award1=|award2 label=|award2=|opening trailer=|before=[[Miss International 2024|2024]]|next=}}

Ang '''Miss International 2025''' ang magiging ika-63 na edisyon ng [[Miss International]] pageant, na ginanap sa sa Yoyogi Gymnasium No. 2 sa [[Shibuya]], [[Tokyo]], Hapon sa 27 Nobyembre 2025.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=24 March 2025 |title=Miss International 2025 se celebrará el 27 de noviembre en Tokio |language=es |website=[[El Nuevo Día|Nuevo Día]] |url=https://nuevodia.com.ve/miss-international-2025-se-celebrara-el-27-de-noviembre-en-tokio/ |access-date=25 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=González |first=Elvis |date=25 March 2025 |title=¿Cuándo es Miss Internacional 2025? Fecha y quién es la representante venezolana |language=es |website=[[Diario Meridiano|Meridiano Net]] |url=https://meridiano.net/farandula/cuando-es-miss-internacional-2025-fecha-y-quien-es-la-representante-venezolana--202532510410 |access-date=26 March 2025}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[:en:Huỳnh_Thị_Thanh_Thủy|Huỳnh Thị Thanh Thủy]] ng Biyetnam si Catalina Duque ng Kolombya bilamg bagong Miss International. Ito ang ikaapat na tagumpay ng Kolombya sa Miss International. 

== Kasaysayan ==

=== Lokasyon at petsa ===
Inanunsyo ng Miss International Organization noong 24 Marso 2025 na magaganap ang edisyong ito sa Tokyo, Hapon sa 27 Nobyembre 2025.&lt;ref name=&quot;25M2025&quot;&gt;{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=25 March 2025 |title=Miss International 2025 to stage coronation show in Tokyo on Nov. 27 |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer Net]] |url=https://entertainment.inquirer.net/602889/miss-international-2025-to-stage-coronation-show-in-tokyo-on-nov-27 |url-status=live |access-date=25 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250325141037/https://entertainment.inquirer.net/602889/miss-international-2025-to-stage-coronation-show-in-tokyo-on-nov-27 |archive-date=March 25, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Bracamonte |first=Earl D.C. |date=March 28, 2025 |title=Miss International 2025 pageant date, venue announced |publisher=[[Philstar]] |url=https://qa.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/03/28/2431258/miss-international-2025-pageant-date-venue-announced |access-date=April 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427102536/https://qa.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/03/28/2431258/miss-international-2025-pageant-date-venue-announcedurl-status=live |archive-date=April 27, 2025}}&lt;/ref&gt;
[[Talaksan:Kokuritsu_Yoyogi_Kyōgijō_1.jpg|thumb|250x250px|Yoyogi National Gymnasium, ang lokasyon ng Miss International 2025]]

=== Pagpili ng mga kandidata ===

==== Mga pagpalit ====
Pinalitan ni Nourane Khammari si Miss Tunisia 2025 Lamis Redissi bilang kinatawan ng Tunisya matapos mapagdesisyunan ng kanilang organisasyon na ipadala na lamang si Redissi sa [[Miss World 2025]].&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 Pebrero 2025 |title=Miss Tunisie 2025 : Qui est Lamis Rdissi, la nouvelle étoile de Djerba ? |trans-title=Miss Tunisia 2025: Who is Lamis Rdissi, the new star of Djerba? |url=https://www.tuniscope.com/ar/article/401314/tunisie/actualites/lamis-rdissi-460910 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415024024/https://www.tuniscope.com/ar/article/401314/tunisie/actualites/lamis-rdissi-460910 |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=12 Marso 2025 |work=Tuniscope |language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=31 Mayo 2025 |title=Krishnah Gravidez makes it to Top 20 of Miss World 2025 |language=en |website=[[GMA Network]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/947973/krishnah-gravidez-makes-it-to-top-20-of-miss-world-2025/story/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531145706/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/947973/krishnah-gravidez-makes-it-to-top-20-of-miss-world-2025/story/ |archive-date=31 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik at pag-urong ====
Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Kapuluang Turks at Caicos, Montenegro, at Réunion.&lt;ref name=&quot;TCADEBUT&quot;&gt;{{Cite news |date=12 Setyembre 2025 |title=&quot;Farrah Grant crowned first Miss International TCI |language=en |website=Turks and Caicos Weekly News |url=https://tcweeklynews.com/farrah-grant-crowned-first-miss-international-tci-p15350-155.htm |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915124314/https://tcweeklynews.com/farrah-grant-crowned-first-miss-international-tci-p15350-155.htm |archive-date=15 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt; Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Demokratikong Republika ng Konggo na huling sumali noong [[Miss International 1987|1987]] (bilang [[Zaire]]);&lt;ref name=&quot;PRIMAGRETURN&quot;&gt;{{cite web |date=27 Marso 2025 |title=Miss International 2025 date and venue announced |url=https://www.pristinemagazine.com/post/miss-international-2025-date-and-venue-announced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915112450/https://www.pristinemagazine.com/post/miss-international-2025-date-and-venue-announced |archive-date=15 Setyembre 2025 |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Pristine Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt; Malta na huling sumali noong [[Miss International 2003|2003]]; Tansaniya na huling sumali noong [[Miss International 2011|2011]];&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |date=1 Setyembre 2025 |title=Tanzania officially returns to Miss International stage after 14 years |url=https://fashionbrunet.com/read/?title=TANZANIA%20OFFICIALLY%20RETURNS%20TO%20MISS%20INTERNATIONAL%20STAGE%20AFTER%2014%20YEARS%20&amp;title_id=447&amp;category=World%20Fashion |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915031100/https://fashionbrunet.com/read/?title=TANZANIA%20OFFICIALLY%20RETURNS%20TO%20MISS%20INTERNATIONAL%20STAGE%20AFTER%2014%20YEARS%20&amp;title_id=447&amp;category=World%20Fashion |archive-date=15 Setyembre 2025 |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Fashion Brunet |language=en}}&lt;/ref&gt; Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos na huling sumali noong [[Miss International 2012|2012]]; Turkiya na huling sumali noong [[Miss International 2015|2015]]; Alemanya at Namibya na huling sumali noong [[Miss International 2022|2022]]; at Anggola, Dinamarka, Gresya, Mawrisyo, Noruwega, Pakistan, Simbabwe, at Tunisya na huling sumali noong [[Miss International 2023|2023]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Mga resulta ==

=== Mga pagkakalagay ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
!Placement
!Contestant
|-
|Miss International 2025
|
*{{flagicon|Colombia}} [[Colombia|'''Kolombya''']] – [[Catalina Duque|'''Catalina Duque''']]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Colombia’s Catalina Duque is Miss International 2025; Myrna Esguerra is 4th runner-up|url=https://entertainment.inquirer.net/640794/catalina-duque-of-colombia-is-miss-international-2025|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=27 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en|first=Armin P.|last=Adina}}&lt;/ref&gt;
|-
|1st runner-up
|
*{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Yollanda Chimbarami
|-
|2nd runner-up
|
*{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] – Paola Guzmán
|-
|3rd runner-up
|
*{{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]] – Melliza Xaviera Yulian
|-
|4th runner-up
|
*{{flagicon|PHL}} [[Pilipinas]] – [[Myrna Esguerra]]
|-
|Top 10
|
* {{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Rachel Murgel
* {{flagdeco|MYA}} [[Myanmar]] – Nan Inzali &lt;small&gt;§&lt;/small&gt;
* {{flagicon|Peru}} [[Peru]] – Nathie Quijano
* {{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Anita Maspons
* {{flagdeco|SRI}} [[Sri Lanka]] – Sheneli Romaya
|-
|Top 20&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|title=Miss International 2025: Philippines’ Myrna Esguerra advances to Top 20|url=https://entertainment.inquirer.net/640865/miss-international-2025-philippines-myrna-esguerra-advances-to-top-20|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=27 Nobyembre 2025|access-date=27 Nobyembre 2025|language=en|first=Jessica Ann|last=Evangelista}}&lt;/ref&gt;
|
* {{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] – Lauriela Martins
* {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Nicky Kandola &lt;small&gt;§&lt;/small&gt;
* {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Shanté Jarrett
* {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Ai Nozaki
* {{flagicon|IND}} [[Indiya]]– Roosh Sindhu
* {{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] – Natalia Garibay
* {{Flagicon|Nicaragua}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] – Verónica Iglesias
* {{flagdeco|NED}} [[Holland|Olanda]] – Serena Darder
* {{flagdeco|THA}} [[Taylandiya]] – Jarupiya Boribalburibhand
* {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Sinamile Dlamini &lt;small&gt;§&lt;/small&gt;
|}

== Mga kandidata ==
Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok:&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Von Luise Mosig|date=5 Hulyo 2025|title=Warum am Wochenende eine Schönheitskönigin im Saalekreis gekrönt wird|language=de|trans-title=Why a beauty queen will be crowned in the Saalekreis this weekend|website=Mitteldeutsche Zeitung|url=https://www.mz.de/lokal/merseburg/warum-am-wochenende-eine-schonheitskonigin-im-saalekreis-gekront-wird-4078108|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708112216/https://www.mz.de/lokal/merseburg/warum-am-wochenende-eine-schonheitskonigin-im-saalekreis-gekront-wird-4078108|archive-date=8 Hulyo 2025}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagicon|ALB}} [[Albanya]]
|{{sortname|Gledia|Preka|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 Hunyo 2025 |title=FOTO/ U shpall “Miss Shqipëria” 2025, kush është vajza që rrëmbeu kurorën e më të bukurës? |language=sq |trans-title=PHOTO/ &quot;Miss Albania&quot; 2025 was announced, who is the girl who snatched the crown of the most beautiful? |website=Gazeta Liberale |url=https://liberale.al/magazine/showbiz/foto-u-shpall-miss-shqiperia-2025-kush-eshte-vajza-qe-rrembeu-k-i132588 |url-status=live |access-date=18 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620040336/https://liberale.al/magazine/showbiz/foto-u-shpall-miss-shqiperia-2025-kush-eshte-vajza-qe-rrembeu-k-i132588 |archive-date=20 Hunyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Tirana]]
|-
|{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]]
|{{sortname|Lauriela|Martins|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|date=13 Oktubre 2025|title=Miss Angola Internacional, Lauriela Martins, promete trabalhar em prol de meninas vulneráveis|trans-title=Miss Angola International, Lauriela Martins, promises to work for vulnerable girls|url=https://www.opais.ao/cultura/miss-angola-internacional-lauriela-martins-promete-trabalhar-em-prol-de-meninas-vulneraveis/|url-status=live|access-date=27 Nobyembre 2025|website=OPaís|language=pt-AG|archive-date=14 Oktubre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251014184208/https://www.opais.ao/cultura/miss-angola-internacional-lauriela-martins-promete-trabalhar-em-prol-de-meninas-vulneraveis/}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Cabinda (lungsod)|Cabinda]]
|-
|{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]
|{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Khôi |first=Minh |date=6 Abril 2025 |title=Nữ tiếp viên hàng không xinh đẹp, múa giỏi thi Hoa hậu Quốc tế 2025 là ai? |trans-title=Who is the beautiful, talented flight attendant competing in Miss International 2025? |url=https://vietnamnet.vn/tiep-vien-hang-khong-vua-xinh-dep-vua-gioi-mua-ba-le-thi-hoa-hau-quoc-te-la-ai-2387461.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416112433/https://vietnamnet.vn/tiep-vien-hang-khong-vua-xinh-dep-vua-gioi-mua-ba-le-thi-hoa-hau-quoc-te-la-ai-2387461.html |archive-date=16 Abril 2025 |access-date=18 Abril 2025 |website=VietNamNet |language=vi}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Madrid]]
|-
|{{flagdeco|AUS}} [[Australya]]
|{{sortname|Isabella|Dela Cruz|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 Setyembre 2025 |title=Fil-Aussie Bella Dela Cruz to represent Australia in Miss International 2025 |language=en |website=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/9/8/fil-aussie-bella-dela-cruz-to-represent-australia-in-miss-international-2025-1342 |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908091209/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/9/8/fil-aussie-bella-dela-cruz-to-represent-australia-in-miss-international-2025-1342 |archive-date=8 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Sidney]]
|-
|{{flagdeco|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]]
|{{sortname|Jessia|Islam|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|date=27 Setyembre 2025|title=Miss International Bangladesh 2025|url=https://www.observerbd.com/news/545967|url-status=live|access-date=27 Nobyembre 2025|website=Daily Observer|language=en|archive-date=26 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926210208/https://www.observerbd.com/news/545967}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Dhaka]]
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|{{sortname|Elizabeth Victoria|Raska|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Vanden Berghe |first=Filip |date=18 Abril 2025 |title=KIJK. Jera Redant (18) verkozen tot Miss Exclusive 2025 |language=nl |trans-title=WATCH. Jera Redant (18) elected Miss Exclusive 2025 |website=Het Laatste Nieuws |url=https://www.hln.be/geraardsbergen/kijk-jera-redant-18-verkozen-tot-miss-exclusive-2025~aebcfd5a/ |url-status=live |access-date=18 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521202442/https://www.hln.be/geraardsbergen/kijk-jera-redant-18-verkozen-tot-miss-exclusive-2025~aebcfd5a/ |archive-date=21 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Bruselas]]
|-
|{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{sortname|Alessandra|Guillén|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Nobyembre 2024|title=Venezuela tiene dos nuevas soberanas de la belleza: Miss Venezuela World, Valeria Cannavo y Miss International Venezuela, Alessandra Guillén|trans-title=Venezuela has two new beauty queens: Miss Venezuela World, Valeria Cannavo, and Miss International Venezuela, Alessandra Guillén.|url=https://noticiasvenevision.com/noticias/entretenimiento/venezuela-tiene-dos-nuevas-soberanas-de-la-belleza-miss-venezuela-world-valeria-cannavo-y-miss-international-venezuela-alessandra-guillen|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220005553/https://noticiasvenevision.com/noticias/entretenimiento/venezuela-tiene-dos-nuevas-soberanas-de-la-belleza-miss-venezuela-world-valeria-cannavo-y-miss-international-venezuela-alessandra-guillen|archive-date=20 Pebrero 2025|access-date=1 Abril 2025|website=Noticias Venevisión|language=en}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Caracas]]
|-
|{{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{sortname|Ngọc Kiều Duy|Nguyễn|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Anh|first=Thạch|date=28 Disyembre 2024|title=Nguyễn Ngọc Kiều Duy đăng quang Hoa hậu Quốc gia Việt Nam 2024|trans-title=Nguyen Ngoc Kieu Duy crowned Miss Vietnam 2024|url=https://thanhnien.vn/nguyen-ngoc-kieu-duy-dang-quang-hoa-hau-quoc-gia-viet-nam-2024-18524122820403443.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223035726/https://thanhnien.vn/nguyen-ngoc-kieu-duy-dang-quang-hoa-hau-quoc-gia-viet-nam-2024-18524122820403443.htm|archive-date=23 Pebrero 2025|access-date=1 Abril 2025|website=Thanh Niên|language=vi}}&lt;/ref&gt;
|21
|Vĩnh Long
|-
|{{flagdeco|BRA}} [[Brasil]]
|{{sortname|Loraine|Lumatelli|nolink=1}}
|24
|Rosário do Sul
|-
|{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|{{sortname|Paola|Guzmán|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |author=Napa |first=Renzo |date=28 Agosto 2025 |title=Paola Guzmán, la venezolana que desata controversia al ser elegida Miss International Bolivia 2025 |language=es |trans-title=Paola Guzmán, the Venezuelan who sparked controversy after being chosen as Miss International Bolivia 2025 |website=RPP Noticias |url=https://rpp.pe/famosos/celebridades/paola-guzman-la-venezolana-que-desata-controversia-al-ser-elegida-miss-international-bolivia-2025-noticia-1652555 |url-status=live |access-date=31 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828182402/https://rpp.pe/famosos/celebridades/paola-guzman-la-venezolana-que-desata-controversia-al-ser-elegida-miss-international-bolivia-2025-noticia-1652555 |archive-date=28 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Caracas]]
|-
|{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]]
|{{sortname|Asta Klæstrup |Nielsen|nolink=1}}
|22
|Herlev
|-
|{{flagicon|Ecuador}} [[Ecuador|Ekwador]]
|{{sortname|Eunice|Rivadeneira|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mantuano|first=Gabriela|date=17 Agosto 2024|title=Eunice Rivadeneira se coronó como la Miss Ecuador 2024|url=https://www.eldiario.ec/radioamiga/eunice-rivadeneira-se-corono-como-la-miss-ecuador-2024/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20241111060216/https://www.eldiario.ec/radioamiga/eunice-rivadeneira-se-corono-como-la-miss-ecuador-2024/|archive-date=11 Nobyembre 2024|access-date=1 Abril 2025|website=Primicias|language=es}}&lt;/ref&gt;
|25
|Guayaquil
|-
|{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]]
|{{sortname|Alva|Echegoyen|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Puente|date=26 Setyembre 2025|title=Giulia Zanoni es coronada como Miss Universe El Salvador 2025|trans-title=Giulia Zanoni es coronada como Miss Universe El Salvador 2025|url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-universo-el-salvador-belleza-reinas-de/1244257/2025/|url-status=live|access-date=27 Nobyembre 2025|website=Elsalvador.com|language=es|archive-date=27 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250927060742/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-universo-el-salvador-belleza-reinas-de/1244257/2025/|first=Leidy}}&lt;/ref&gt;
|24
|La Paz
|-
|{{flagicon|ESP}} [[Espanya]]
|{{sortname|Idayra|Tena|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Criado|first=Silvia|date=31 Hulyo 2025|title=Conoce a Diego González, Mister Cádiz, elegido Mister International Spain 2025|language=es|trans-title=Meet Diego González, Mister Cádiz, chosen as Mister International Spain 2025.|website=Diez Minutos|url=https://www.diezminutos.es/famosos-corazon/famosos-espanoles/a65561494/diego-gonzalez-mister-cadiz-elegido-mister-international-spain-2025/|url-status=live|access-date=6 Agosto 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250801072824/https://www.diezminutos.es/famosos-corazon/famosos-espanoles/a65561494/diego-gonzalez-mister-cadiz-elegido-mister-international-spain-2025/|archive-date=1 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|Puerto de la Cruz
|-
|{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]
|{{sortname|Nicky|Kandola|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 Hulyo 2025|title=Dấu ấn tại Mỹ của hoa hậu Thanh Thủy|language=vi|trans-title=Miss Thanh Thuy's mark in America|website=VnExpress|url=https://ngoisao.vnexpress.net/dau-an-tai-my-cua-hoa-hau-thanh-thuy-4910970.html|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709172309/https://ngoisao.vnexpress.net/dau-an-tai-my-cua-hoa-hau-thanh-thuy-4910970.html|archive-date=9 Hulyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Washington, D.C.]]
|-
|{{flagicon|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]]
|{{sortname|Felicity|Feleke|nolink=1}}
|22
|[[Adis Abeba]]
|-
|{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]]
|{{sortname|Portia Akua|Mensah|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Mensah-Tsotorme|first=Edem|date=20 Setyembre 2024|title=Portia Akua Mensah crowned Miss Tourism Ghana 2024|language=en|website=The Spectator|url=https://thespectatoronline.com/portia-akua-mensah-crowned-miss-tourism-ghana-2024/|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121130908/https://thespectatoronline.com/portia-akua-mensah-crowned-miss-tourism-ghana-2024/|archive-date=21 Enero 2025}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Accra]]
|-
|{{flagicon|GRE}} [[Gresya]]
|{{sortname|Daniela|Palousi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2024|title=Έγιναν και τα καλλιστεία… Σταρ Ελλάς η Στέλλα Μιχαηλίδου – Δείτε όλες τις εστεμμένες|url=https://www.skai.gr/news/life-style-wellness/star-ellas-2024-i-stella-mixailidou-deite-oles-tis-estemmenes|archive-url=https://web.archive.org/web/20241218185639/https://www.skai.gr/news/life-style-wellness/star-ellas-2024-i-stella-mixailidou-deite-oles-tis-estemmenes|archive-date=18 Disyembre 2024|access-date=1 Abril 2025|website=Skai.gr|language=el}}&lt;/ref&gt;
|24
|Piraeus
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{sortname|Hilda|Gutiérrez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 Hunyo 2025|title=¿Quién es la estudiante que habla cuatro idiomas y compite con Thanh Thuy en Miss Internacional?|trans-title=Who is the student who speaks four languages and competes with Thanh Thuy in Miss International?|url=https://www.vietnam.vn/es/nu-sinh-gioi-4-thu-tieng-do-sac-cung-thanh-thuy-thi-miss-international-la-ai|archive-url=https://web.archive.org/web/20250718022830/https://www.vietnam.vn/es/nu-sinh-gioi-4-thu-tieng-do-sac-cung-thanh-thuy-thi-miss-international-la-ai|archive-date=18 Hulyo 2025|access-date=18 Hulyo 2025|website=VietNamNet|language=es|via=Vietnam.vn}}&lt;/ref&gt;
|21
|Jutiapa
|-
|{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|{{sortname|Shanté|Jarrett|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;JAMAICAANDNORWAY&quot;&gt;{{cite news|date=25 Nobyembre 2025|title=Thí sinh Hoa hậu Quốc tế 2025 khoe hình thể với áo tắm|trans-title=Miss International 2025 contestants show off their bodies in swimsuits|url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/thi-sinh-hoa-hau-quoc-te-2025-khoe-hinh-the-voi-ao-tam-trang-2-c78a1716691.html|url-status=live|access-date=27 Nobyembre 2025|website=24h|language=vi|archive-date=25 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251125223806/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/thi-sinh-hoa-hau-quoc-te-2025-khoe-hinh-the-voi-ao-tam-trang-2-c78a1716691.html}}&lt;/ref&gt;
|24
|Western Region
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|{{sortname|Ai|Nozaki|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Disyembre 2024|title=『2025ミス・インターナショナル』日本代表は山梨の22歳・能崎愛さん　2度目の挑戦で念願の栄冠掴む「世界のミスの皆様ならどう行動するか日々考えました」|url=https://news.yahoo.co.jp/articles/0a872272ee6da8aa8f1110ffdf5e96dd3fd4400e|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20241231095747/https://news.yahoo.co.jp/articles/0a872272ee6da8aa8f1110ffdf5e96dd3fd4400e|archive-date=31 Disyembre 2024|access-date=1 Abril 2025|website=Yahoo Japan|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Otsuki, Yamanashi|Ōtsuki]]
|-
|{{flagicon|Hawaii}} [[Hawaii]]
|{{sortname|Maya|Kāneali'i|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Andini|first=Dewi|date=9 Agosto 2025|title=7 Potret Maya Kanealiʻi Miss International Hawaii 2025, Sweet!|trans-title=7 Portraits of Maya Kaneali'i Miss International Hawaii 2025, Sweet!|url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-maya-kaneali-i-miss-international-hawaii-2025-c1c2-01-cw2f3-8h3ygj|access-date=8 Setyembre 2025|website=IDN Times|language=id}}&lt;/ref&gt;
|18
|Honoli'i
|-
|{{flagicon|Honduras}} [[Honduras]]
|{{sortname|Irma|Handal|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rivera|first=Sofía|date=28 Abril 2025|title=Irma Handal es la nueva Miss International Honduras 2025|language=es|trans-title=Irma Handal is the new Miss International Honduras 2025|website=Honduras.com|url=https://www.honduras.com/notas/sociedad/irma-handal-es-la-nueva-miss-international-honduras-2025/|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250428211744/https://www.honduras.com/notas/sociedad/irma-handal-es-la-nueva-miss-international-honduras-2025/|archive-date=28 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Tegucigalpa]]
|-
|{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]]
|{{sortname|Alicia|Mui|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|date=27 Oktubre 2025|title=梅凱蓉榮膺2025⾹港國際⼩姐冠軍|trans-title=Mei Kai-Yong wins the 2025 Miss Hong Kong International title|url=https://www.stars-hk.com/2025/10/27/2025%E2%BE%B9%E6%B8%AF%E5%9C%8B%E9%9A%9B%E2%BC%A9%E5%A7%90/|access-date=27 Nobyembre 2025|website=StarsHK|language=zh|archive-date=25 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251125222934/https://www.stars-hk.com/2025/10/27/2025%E2%BE%B9%E6%B8%AF%E5%9C%8B%E9%9A%9B%E2%BC%A9%E5%A7%90/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Hong Kong]]
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|{{sortname|Roosh|Sindhu|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |author=Nancy Jaiswal|date=19 Agosto 2025|title=Who is Manika Vishwakarma? Political science graduate from Rajasthan crowned Miss Universe India 2025 at Jaipur event|language=en|website=The Times of India|url=https://www.indiatimes.com/trending/who-is-manika-vishwakarma-political-science-graduate-from-rajasthan-crowned-miss-universe-india-2025-at-jaipur-event-667128.html|url-status=live|access-date=31 Agosto 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250819054055/https://www.indiatimes.com/trending/who-is-manika-vishwakarma-political-science-graduate-from-rajasthan-crowned-miss-universe-india-2025-at-jaipur-event-667128.html|archive-date=19 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Nagpur]]
|-
|{{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]]
|{{sortname|Melliza Xaviera|Yulian|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Arifianto|first1=Hermawan|date=4 Mayo 2025|title=Firsta Yufi dari Jebeng Banyuwangi ke Puteri Indonesia 2025, Jadi Inspirasi Anak Muda|language=id|trans-title=Firsta Yufi from Jebeng Banyuwangi to Puteri Indonesia 2025, Becomes an Inspiration for Young People|website=Liputan 6|url=https://www.liputan6.com/regional/read/6012237/firsta-yufi-dari-jebeng-banyuwangi-ke-puteri-indonesia-2025-jadi-inspirasi-anak-muda|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250507121752/https://www.liputan6.com/regional/read/6012237/firsta-yufi-dari-jebeng-banyuwangi-ke-puteri-indonesia-2025-jadi-inspirasi-anak-muda|archive-date=7 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Jakarta]]
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
|{{sortname|Egle|Fruttauro|nolink=1}}
|19
|[[Napoles]]
|-
|{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]]
|{{sortname|Pichvoleak|So|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |author=Ravy|first=Try|date=5 Setyembre 2025|title=ពិតជាស័ក្តិសម! សូរ ពេជ្រវលក្ខណ៍ ក្លាយជាម្ចាស់មកុដ Miss International Cambodia 2025|language=km|trans-title=Truly worthy! So Pich Voleak becomes the winner of the Miss International Cambodia 2025 crown|website=AMS Infotainment|url=https://infotainment.ams.com.kh/celebrity/news/so-pichvoleak-miss-international-cambodia-2025/|url-status=live|access-date=8 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250905213000/https://infotainment.ams.com.kh/celebrity/news/so-pichvoleak-miss-international-cambodia-2025/|archive-date=5 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Nom Pen]]
|-
|{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|{{sortname|Rachel|Murgel|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|author=Macdonald|date=20 Setyembre 2025|title=New to Belleville beauty to represent Canada at Miss International|url=https://inquinte.ca/story/new-to-belleville-beauty-to-represent-canada-in-miss-international|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926212308/https://inquinte.ca/story/new-to-belleville-beauty-to-represent-canada-in-miss-international|archive-date=26 Setyembre 2025|access-date=27 Nobyembre 2025|website=Inquinte|language=en|first=Hailey}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Toronto]]
|-
|{{flagdeco|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]]
|{{sortname|Sikeza Chandra |Fowlks|nolink=1}}
|27
|Charlotte Amalie
|-
|{{flagdeco|COK}} [[Kapuluang Cook]]
|{{sortname|Zoe|Hoff|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|author=Milena Etches|date=3 Nobyembre 2025|title=Spectacular finale for Miss Cook Islands 2025: High-value prizes for the top three winners|url=https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/|access-date=5 Nobyembre 2025|website=Cook Islands News|language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Avarua]]
|-
|{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]]
|{{sortname|Farrah|Grant|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;TCADEBUT&quot; /&gt;
|27
|Grand Turk
|-
|{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]]
|{{sortname|Fridah|Kariuki|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|author=Katila|date=14 Oktubre 2025|title=Meet KEMU Graduate Set To Represent Kenya At Miss International In Japan|url=https://thekenyatimes.com/kenya/meet-kemu-graduate-set-to-represent-kenya-at-miss-international-in-japan/|url-status=live|access-date=27 Nobyembre 2025|website=Kenya Times|language=en|archive-date=14 Oktubre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251014191240/https://thekenyatimes.com/kenya/meet-kemu-graduate-set-to-represent-kenya-at-miss-international-in-japan/|first=Janeffer}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[:en:Embu,_Kenya|Embu]]
|-
|{{flagicon|Colombia}} [[Colombia|Kolombya]]
|{{sortname|Catalina|Duque|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 Nobyembre 2024|title=Catalina Duque Abreu es la nueva Señorita Colombia 2024; deslumbró en el Concurso Nacional de Belleza|trans-title=Catalina Duque Abreu is the new Miss Colombia 2024; she dazzled at the National Beauty Pageant.|url=https://www.publimetro.co/entretenimiento/2024/11/11/catalina-duque-abreu-es-la-nueva-senorita-colombia-2024-deslumbro-en-el-concurso-nacional-de-belleza/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223035726/https://www.publimetro.co/entretenimiento/2024/11/11/catalina-duque-abreu-es-la-nueva-senorita-colombia-2024-deslumbro-en-el-concurso-nacional-de-belleza/|archive-date=23 Pebrero 2025|access-date=1 Abril 2025|website=Publimetro|language=es}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Medellín]]
|-
|{{flagicon|Costa Rica}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|{{sortname|Shakira|Graham|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|author=Arce|date=29 Setyembre 2025|title=Fotos : Shakira Graham de Limón representará a Costa Rica en Japón en el Miss International|trans-title=Photos : Shakira Graham de Limón will represent Costa Rica in Japan at the Miss International pageant|url=https://observador.cr/shakira-graham-de-limon-representara-a-costa-rica-en-japon-en-el-miss-international/|url-status=live|access-date=27 Nobyembre 2025|website=El Observador CR|language=es|archive-date=30 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250930032733/https://observador.cr/shakira-graham-de-limon-representara-a-costa-rica-en-japon-en-el-miss-international/|first=Sergio}}&lt;/ref&gt;
|23
|Limón
|-
|{{flagicon|Cuba}} [[Cuba|Kuba]]
|{{sortname|Rosangela |Rizo|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;11NOV251&quot;&gt;{{cite news|author=Duy Nam|date=11 Nobyembre 2025|title=Dàn hoa hậu đổ bộ Nhật Bản|trans-title=A lineup of beauty queens lands in Japan|url=https://tienphong.vn/dan-hoa-hau-do-bo-nhat-ban-post1795317.tpo|url-status=live|access-date=15 Nobyembre 2025|website=Tiền Phong|language=vi|archive-date=15 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251115123707/https://tienphong.vn/dan-hoa-hau-do-bo-nhat-ban-post1795317.tpo}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Havana]]
|-
|{{flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]]
|{{sortname|Precious Lemu|Flomo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |author=Taisiah Merfee|date=8 Setyembre 2025|title=Monrovia City Corporation Takes Steps Toward a Cleaner Future: Mayor Siafa and Miss International Liberia Team Up for 1st Saturday Cleanup|language=en|website=The Liberian Post|url=https://theliberianpost.com/monrovia-city-corporation-takes-steps-toward-a-cleaner-future-mayor-siafa-and-miss-international-liberia-team-up-for-1st-saturday-cleanup/|url-status=live|access-date=15 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250915111210/https://theliberianpost.com/monrovia-city-corporation-takes-steps-toward-a-cleaner-future-mayor-siafa-and-miss-international-liberia-team-up-for-1st-saturday-cleanup/|archive-date=15 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|23
|Kondado ng Bong
|-
|{{flagdeco|MAC}} [[Macau|Makaw]]
|{{sortname|Katrina|Wan|nolink=1}}
|26
|[[Macau|Makaw]]
|-
|{{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]
|{{sortname|Allyson|Ee|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 Setyembre 2025|title=Chemical engineer Allyson Ee crowned Miss International Malaysia 2025|language=en|website=The Sun|url=https://thesun.my/malaysia-news/chemical-engineer-allyson-ee-crowned-miss-international-malaysia-2025-NN14914922|url-status=live|access-date=25 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917104031/https://thesun.my/malaysia-news/chemical-engineer-allyson-ee-crowned-miss-international-malaysia-2025-NN14914922|archive-date=17 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Johor]]
|-
|{{flagdeco|MLT}} [[Malta]]
|{{sortname|Demi|Mock|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 Setyembre 2025|title=Demi Mock To Represent Malta In Miss International Pageant|language=en|website=Malta Daily|url=https://maltadaily.mt/demi-mock-to-represent-malta-in-miss-international-pageant/|url-status=live|access-date=15 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250908155906/https://maltadaily.mt/demi-mock-to-represent-malta-in-miss-international-pageant/|archive-date=8 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|Mosta
|-
|{{flagdeco|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]]
|{{sortname|Naarmeen|Bernon|nolink=1}}
|24
|[[Port Louis]]
|-
|{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]]
|{{sortname|Natalia|Garibay|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |author=Hernández|first=Emily Morales|date=5 Setyembre 2025|title=De veterinaria a Miss, ella es Montserrat Villalva quien ganó Mexicana Universal 2025|language=es|trans-title=From veterinarian to Miss, she is Montserrat Villalva who won Mexicana Universal 2025|website=La Silla Rota|url=https://lasillarota.com/hidalgo/vida/2025/9/5/de-veterinaria-miss-ella-es-montserrat-villalva-quien-gano-mexicana-universal-2025-554590.html|url-status=live|access-date=8 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250905213719/https://lasillarota.com/hidalgo/vida/2025/9/5/de-veterinaria-miss-ella-es-montserrat-villalva-quien-gano-mexicana-universal-2025-554590.html|archive-date=5 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Guadalajara]]
|-
|{{flagicon|Mongolia}} [[Mongolya]]
|{{sortname|Tsegmid|Bayarchimeg|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 Hulyo 2025|title=21 дэх удаагийн &quot;ТЭРГҮҮН МИСС&quot;-ээр Ц.Баярчимэг тодорлоо|language=mn|trans-title=Ts. Bayarchimeg was named the 21st &quot;TOP MISS&quot;|website=Zindaa Mongolia|url=https://www.zindaa.mn/54dw|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706154835/https://www.zindaa.mn/54dw|archive-date=6 Hulyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Ulan Bator]]
|-
|{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]]
|{{sortname|Ana |Dedvucaj|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 Agosto 2025|title=Kiều Duy mất hút trong bảng dự đoán top 20 Hoa hậu Quốc tế 2025|language=vi|trans-title=Kieu Duy disappears from the top 20 prediction table of Miss International 2025|website=Eva.vn|url=https://eva.vn/dep/kieu-duy-mat-hut-trong-bang-du-doan-top-20-hoa-hau-quoc-te-2025-c58a644771.html|url-status=live|access-date=8 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250823055345/https://eva.vn/dep/kieu-duy-mat-hut-trong-bang-du-doan-top-20-hoa-hau-quoc-te-2025-c58a644771.html|archive-date=23 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|20
|[[Podgorica]]
|-
|{{flagdeco|MYA}} [[Myanmar]]
|{{sortname|Nan|Inzali|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 Hulyo 2025|title=Miss Myanmar to compete in Miss Universe 2025 in Thailand in Nov|language=en|website=The Global New Light of Myanmar|url=https://www.gnlm.com.mm/miss-myanmar-to-compete-in-miss-universe-2025-in-thailand-in-nov/|url-status=live|access-date=8 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250701090702/https://www.gnlm.com.mm/miss-myanmar-to-compete-in-miss-universe-2025-in-thailand-in-nov/|archive-date=1 Hulyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|23
|Hakha
|-
|{{Flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]]
|{{sortname|Uatjiri|Mbaisa|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Nakaziko|first=Pinehas|date=20 Hulyo 2025|title=Johanna Swartbooi crowned Miss Namibia 2025|language=en|website=The Namibian|url=https://www.namibian.com.na/johanna-swartbooi-crowned-miss-namibia-2025/|url-status=live|access-date=3 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250724122536/https://www.namibian.com.na/johanna-swartbooi-crowned-miss-namibia-2025/|archive-date=24 Hulyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|27
|Otjinene
|-
|{{NPL}}
|{{sortname|Urusha|Bhandari|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=30 Agosto 2025|title=Luna Luitel crowned Miss Nepal 2025|language=en|website=The Kathmandu Post|url=https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/30/luna-luitel-crowned-miss-nepal-2025|url-status=live|access-date=31 Agosto 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250830160002/https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/30/luna-luitel-crowned-miss-nepal-2025|archive-date=30 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|Achham
|-
|{{flagdeco|NGR}} [[Nigeria|Niherya]]
|{{sortname|Faith|Ekwebenam|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |author=Samuel Omotere|date=8 Setyembre 2025|title=Miss Anambra crowned Miss International Nigeria 2025|language=en|website=The Punch|url=https://punchng.com/miss-anambra-crowned-miss-international-nigeria-2025/|url-status=live|access-date=15 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250908160537/https://punchng.com/miss-anambra-crowned-miss-international-nigeria-2025/|archive-date=8 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|28
|Anambra
|-
|{{Flagicon|Nicaragua}} [[Nicaragua|Nikaragwa]]
|{{sortname|Verónica|Iglesias|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 Marso 2025|title=Estas son las cuatro reinas de belleza que representarán a Nicaragua en certámenes internacionales|url=https://www.laprensani.com/2025/03/24/vida/3451413-estas-son-las-cuatro-reinas-de-belleza-que-representaran-a-nicaragua-en-certamenes-internacionales|access-date=1 Abril 2025|website=La Prensa|language=es}}&lt;/ref&gt;
|26
|Granada
|-
|{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]]
|{{sortname|Nikoline|Andersen|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Olsen|first=Randi Iren|date=12 Agosto 2024|title=Aila rakk ikke opp|trans-title=Aila did not reach up|url=https://www.finnmarksposten.no/aila-rakk-ikke-opp/s/5-94-270082|access-date=1 Abril 2025|website=Finnmarksposten|language=Norwegian}}&lt;/ref&gt;
|21
|Fredrikstad
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]]
|{{sortname|Britney|Pringle|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |author=John Lewis|date=14 Hulyo 2025|title=Miss Tourism International title winner 'stoked'|language=en|website=Otago Daily Times|url=https://www.pressreader.com/new-zealand/otago-daily-times/20250714/281612426422760?srsltid=AfmBOoq1YoRlm7jKXT9ytGpfD2G7ayofGLu0QG2cRpWebViKWs32pjCn|access-date=10 Agosto 2025|archive-url=https://archive.today/20250724185219/https://www.pressreader.com/new-zealand/otago-daily-times/20250714/281612426422760|archive-date=24 Hulyo 2025|via=PressReader}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Auckland]]
|-
|{{flagdeco|NED}} [[Holland|Olanda]]
|{{sortname|Serena|Darder|nolink=1}}
|25
|Badhoevedorp
|-
|{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]]
|{{sortname|Mia|Siddique|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Alam|first=Sher|date=31 Mayo 2025|title=New Miss and Mr. Pakistan 2025 Crowned at Glamorous Lahore Ceremony|language=en|website=Lens|url=https://propakistani.pk/lens/new-miss-and-mr-pakistan-2025-crowned-at-glamorous-lahore-ceremony/|url-status=live|access-date=31 Agosto 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829120814/https://propakistani.pk/lens/new-miss-and-mr-pakistan-2025-crowned-at-glamorous-lahore-ceremony/|archive-date=29 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|20
|Jhelum
|-
|{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{sortname|Ayhelen|Ríos|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |author=Rodríguez Jr.|first=Rubén|date=16 Setyembre 2025|title=Eligieron a dedo a nuestra nueva Miss International. ¡Te contamos quién es!|language=es|trans-title=Our new Miss International has been handpicked. Here's who she is!|website=Popular|url=https://www.popular.com.py/2025/09/16/eligieron-a-dedo-a-nuestra-nueva-miss-international-te-contamos-quien-es/|url-status=live|access-date=25 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250916144842/https://www.popular.com.py/2025/09/16/eligieron-a-dedo-a-nuestra-nueva-miss-international-te-contamos-quien-es/|archive-date=16 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|20
|Encarnación
|-
|{{flagicon|Peru}} [[Peru]]
|{{sortname|Nathie|Quijano|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Napa|first=Renzo|date=5 Mayo 2025|title=Nathie Quijano es coronada Miss International Perú 2025|language=es|trans-title=Nathie Quijano is crowned Miss International Peru 2025|website=Grupo RPP|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/nathie-quijano-es-coronada-miss-international-peru-2025-noticia-1632623|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250505184549/https://rpp.pe/famosos/farandula/nathie-quijano-es-coronada-miss-international-peru-2025-noticia-1632623|archive-date=5 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Lungsod ng Lima|Lima]]
|-
|{{flagicon|PHL}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]
|{{sortname|Myrna|Esguerra}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bravo|first=Frances Karmel|date=8 Hulyo 2024|title=Who is Bb. Pilipinas International 2024 Myrna Esguerra?|url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/181654/bb-pilipinas-international-2024-myrna-esguerra-a5128-20240708?s=ur8j419o4tjb81fg87kog5pmu2|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708155236/https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/181654/bb-pilipinas-international-2024-myrna-esguerra-a5128-20240708?s=ur8j419o4tjb81fg87kog5pmu2|archive-date=8 Hulyo 2024|access-date=1 Abril 2025|website=Pep.ph}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Pidigan]]
|-
|{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]
|{{sortname|Vera|Eloranta|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pakkanen|first=Riia|date=23 Agosto 2025|title=Tässä on Suomen uuden missikisan voittaja|language=fi|trans-title=Here is the winner of the new Miss Finland pageant|website=Iltalehti|url=https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/d98809d6-a789-4ac7-9938-6448f88a9cdd|url-status=live|access-date=31 Agosto 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250823110130/https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/d98809d6-a789-4ac7-9938-6448f88a9cdd|archive-date=23 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|Hämeenlinna
|-
|{{flagicon|POL}} [[Polonya]]
|{{sortname|Maja|Todd|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|author=Kacper Kulpicki|date=24 October 2025|title=Powtórzy sukces poprzedniczki? Maja Todd jedzie na Miss International|trans-title=Will she repeat her predecessor's success? Maja Todd is going to Miss International|url=https://rozrywka.o2.pl/plotki/powtorzy-sukces-poprzedniczki-maja-todd-jedzie-na-miss-international-7214346876738208a|access-date=25 October 2025|website=[[TVP Rozrywka|Rozrywka]]|language=pl|archive-date=25 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251025164936/https://rozrywka.o2.pl/plotki/powtorzy-sukces-poprzedniczki-maja-todd-jedzie-na-miss-international-7214346876738208a|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|20
|Katowice
|-
|{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|{{sortname|Zamira|Allende|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Núñez|first=Bárbara Sepúlveda|date=1 Hunyo 2025|title=Conoce a las cuatro reinas de Nuestra Belleza Puerto Rico 2025|trans-title=Meet the four queens of Nuestra Belleza Puerto Rico 2025|url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/conoce-a-las-cuatro-reinas-de-nuestra-belleza-puerto-rico-2025/|archive-url=https://archive.today/20250602214829/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/conoce-a-las-cuatro-reinas-de-nuestra-belleza-puerto-rico-2025/|archive-date=2 Hunyo 2025|access-date=18 Hulyo 2025|website=El Nuevo Día|language=es}}&lt;/ref&gt;
|26
|Cataño
|-
|{{Flagicon|POR}} [[Portugal]]
|{{sortname|Sofia|Mota Jorge|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Andini|first=Dewi|date=9 Hulyo 2025|title=7 Potret Sofia Mota Jorge Miss International Portugal 2025, Menawan!|language=id|trans-title=7 Portraits of Sofia Mota Jorge, Miss International Portugal 2025, Captivating!|website=IDN Times|editor=Kurniawan|editor-first=Wahyu|url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-sofia-mota-jorge-miss-international-portugal-2025-c1c2-01-cw2f3-grrb1q|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709173714/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-sofia-mota-jorge-miss-international-portugal-2025-c1c2-01-cw2f3-grrb1q#goog_rewarded|archive-date=9 Hulyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|Porto
|-
|{{Flagicon|FRA}} [[Pransiya]]
|{{sortname|Laura|Hérault|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news|date=24 Nobyembre 2025|title=Cuándo es Miss Internacional 2025 y dónde ver en vivo|trans-title=When is Miss International 2025 and where to watch it live|url=https://www.clarin.com/internacional/miss-internacional-2025-ver-vivo_0_N51aVmvWiE.html|access-date=26 Nobyembre 2025|website=Clarín|language=es}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Martinika]]
|-
|{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{sortname|Anita|Maspons|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Soto Valdez|first=Katherine|date=10 Agosto 2025|title=¡Habemus reina! Jennifer Ventura, de Barahona, se corona como Miss RD Universo 2025|language=es|trans-title=Habemus reina! Jennifer Ventura, from Barahona, is crowned Miss Dominican Universe 2025|website=CDN|url=https://cdn.com.do/entretenimiento/habemus-reina-jennifer-ventura-de-barahona-se-corona-como-miss-rd-universo-2025/|url-status=live|access-date=31 Agosto 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250812090744/https://cdn.com.do/entretenimiento/habemus-reina-jennifer-ventura-de-barahona-se-corona-como-miss-rd-universo-2025/|archive-date=12 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{sortname|Simona|Procházková|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Šubrtová|first=Diana|date=3 Mayo 2025|title=Miss Czech Republic 2025 se stala jedenadvacetiletá studentka Linda Górecká|language=cs|trans-title=Miss Czech Republic 2025 is 21-year-old student Linda Górecká|website=iDNES|url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-czech-republic-finale-vitezka-makarenko-anketa-kubiskova.A250428_165107_missamodelky_sub|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250504065616/https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-czech-republic-finale-vitezka-makarenko-anketa-kubiskova.A250428_165107_missamodelky_sub|archive-date=4 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Praga]]
|-
|[[Talaksan:Proposed_flag_of_Réunion_(VAR).svg|border|23x23px]] [[Réunion]]
|{{sortname|Manon|Kbidi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news|date=8 October 2025|title=Manon K/Bidi, Miss International Réunion 2025 représentera La Réunion au Japon|trans-title=Manon K/Bidi, Miss International Réunion 2025 will represent Réunion in Japan|url=https://imazpress.com/toute-l-actu/manon-k-bidi-miss-international-reunion-2025-representera-la-reunion-au-japon?fbclid=IwZnRzaANVfHZleHRuA2FlbQIxMQABHgop_ignVMH5AsrZj4rr3EeWL3rMvzzgp6quyzFD5hcX44wOD5KwWhpq-3gJ_aem_RXL6mdFRs4KpmgQFc9DKUA|url-status=live|access-date=10 October 2025|website=[[:fr:Imaz Press Réunion|Imaz Press]]|language=fr|archive-date=10 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251010061110/https://imazpress.com/toute-l-actu/manon-k-bidi-miss-international-reunion-2025-representera-la-reunion-au-japon}}&lt;/ref&gt;
|23
|Saint-Joseph
|-
|{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|{{sortname|Sophie|Wallace|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Myles|first=Amy|date=21 Mayo 2025|title=Ex-STV presenter stuns in red as she wins prestigious beauty crown|language=en|website=Yahoo News UK|url=https://uk.news.yahoo.com/ex-stv-presenter-stuns-red-060538074.html|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250522224118/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=4_cc-session_a725a8c1-7070-4eea-8d73-ed967e336aca|archive-date=22 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;
|27
|Falkirk
|-
|{{flagicon|ROM}} [[Rumanya]]
|{{sortname|Georgiana Cătălina|Popescu|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Dincă-Macovei|first=Alexandra|date=20 Hunyo 2025|title=Georgiana Cătălina Popescu – Miss International România 2025: Eleganța, Forța și Grația României pe scena mondială|language=ro|trans-title=Georgiana Cătălina Popescu – Miss International Romania 2025: Elegance, Strength and Grace of Romania on the World Stage|website=Ziarul|url=https://ziarulpozitiv.ro/georgiana-catalina-popescu-miss-international-romania-2025-eleganta-forta-si-gratia-romaniei-pe-scena-mondiala/|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250620182221/https://ziarulpozitiv.ro/georgiana-catalina-popescu-miss-international-romania-2025-eleganta-forta-si-gratia-romaniei-pe-scena-mondiala/|archive-date=20 Hunyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Bukarest]]
|-
|{{flagdeco|RUS}} [[Rusya]]
|{{sortname|Ekaterina|Romanova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|author=Nguyen|date=28 Oktubre 2025|title=Nhan sắc gợi cảm của mỹ nhân Nga Ekaterina Romanova|trans-title=Sexy beauty of Russian beauty Ekaterina Romanova|url=https://www.xaluannews.com/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=3729086|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Xã Luận|language=vi|archive-date=29 Oktubre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251029042330/https://www.xaluannews.com/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=3729086|url-status=live|first=Skye}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Novokuznetsk]]
|-
|{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]]
|{{sortname|Yollanda|Chimbarami|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Ndabambi|first=Tsitsi|date=27 Marso 2025|title=Yollanda Chimbarami Leads HACSAN Scholarship Fundraiser to Empower Children|language=en|website=The Diplomat|url=https://thediplomat.co.zw/yollanda-chimbarami-leads-hacsan-scholarship-fundraiser-to-empower-children/|url-status=live|access-date=28 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250428212359/https://thediplomat.co.zw/yollanda-chimbarami-leads-hacsan-scholarship-fundraiser-to-empower-children/|archive-date=28 Abril 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Harare]]
|-
|{{flagicon|Singapore}} [[Singapore|Singapura]]
|{{sortname|Tanisha|Tan|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Hậu Thái|date=21 Hulyo 2025|title=Thanh Thủy đẹp rực rỡ tại chung kết Miss Singapore International 2025|language=vi|trans-title=Thanh Thuy is radiantly beautiful at the final round of Miss Singapore International 2025|website=Báo Giáo dục và Thời đại Online|url=https://giaoducthoidai.vn/thanh-thuy-dep-ruc-ro-tai-chung-ket-miss-singapore-international-2025-post740704.html|url-status=live|access-date=28 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250724183303/https://giaoducthoidai.vn/thanh-thuy-dep-ruc-ro-tai-chung-ket-miss-singapore-international-2025-post740704.html|archive-date=24 Hulyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Singapore|Singapura]]
|-
|{{flagdeco|SRI}} [[Sri Lanka]]
|{{sortname|Sheneli|Romaya|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Dewi|editor=Kurniawan|date=24 Nobyembre 2025|title=7 Kostum Nasional Terbaik Wakil Asia di Miss International 2025, Ada Indonesia!|trans-title=7 Best National Costumes for Asian Representatives at Miss International 2025, Including Indonesia!|url=https://www.idntimes.com/men/ladies/kostum-nasional-terbaik-wakil-asia-di-miss-international-2025-ada-indonesia-c1c2-01-cw2f3-2h4bg1|url-status=live|access-date=26 Nobyembre 2025|website=IDN Times|language=id|archive-date=25 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251125225149/https://www.idntimes.com/men/ladies/kostum-nasional-terbaik-wakil-asia-di-miss-international-2025-ada-indonesia-c1c2-01-cw2f3-2h4bg1|first=Andini|editor-first=Wahyu}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Colombo]]
|-
|{{flagdeco|TAN}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|{{sortname|Efrazia|Makene|nolink=1}}
|23
|Mwanza
|-
|{{flagdeco|THA}} [[Taylandiya]]
|{{sortname|Jarupiya|Boribalburibhand|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|author=Duy Nam|date=8 October 2025|title=Thanh Thủy trình diễn trang phục truyền thống Thái Lan|trans-title=Thanh Thuy performs traditional Thai costumes|url=https://tienphong.vn/thanh-thuy-trinh-dien-trang-phuc-truyen-thong-thai-lan-post1784980.amp|url-status=live|access-date=9 October 2025|website=[[Tiền Phong (newspaper)|Tiền Phong]]|language=vi|archive-date=9 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251009074604/https://tienphong.vn/thanh-thuy-trinh-dien-trang-phuc-truyen-thong-thai-lan-post1784980.amp}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Chiang Mai]]
|-
|{{flagicon|Taiwan}} [[Taiwan|Taywan]]
|{{sortname|Yi-Han |Chiu|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|last=王|first=俊欽|title=超熱血世界自由選美小姐邱邑函　熱心揪團前進光復救災展現女力|trans-title=Miss World Freedom Pageant winner Qiu Yihan enthusiastically leads the effort to restore the country and demonstrate the power of women|url=https://www.fclnews.com/139229/|access-date=28 Nobyembre 2025|website=FCL News|language=zh-hant|archive-date=5 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251105184530/https://www.fclnews.com/139229/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|18
|Taoyuan
|-
|{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]]
|{{sortname|Sinamile|Dlamini|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Moganedi|first=Kgomotso|date=14 Agosto 2025|title=Miss International SA Sinamile Dlamini wowed by Japanese Film Festival|language=en|website=Times Live|url=https://www.timeslive.co.za/lifestyle/2025-08-14-miss-international-sa-sinamile-dlamini-wowed-by-japanese-film-festival/|url-status=live|access-date=25 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250814085752/https://www.timeslive.co.za/lifestyle/2025-08-14-miss-international-sa-sinamile-dlamini-wowed-by-japanese-film-festival/|archive-date=14 Agosto 2025}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Johannesburgo]]
|-
|{{flagicon|ROK}} [[Timog Korea]]
|{{sortname|Ji-hoo|Kim|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 Hunyo 2025|title=&quot;K-미녀’ 선발&quot;…‘미스그랜드코리아 2025’·‘미스인터네셔널코리아 2025’ 성료|language=ko|trans-title=“K-Beauty” Selection… ‘Miss Grand Korea 2025’ and ‘Miss International Korea 2025’ Successfully Held|work=The Korea Economic Daily|url=https://www.wowtv.co.kr/NewsCenter/News/Read?articleId=A202506230304|url-status=live|access-date=18 Hulyo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250625010428/https://www.wowtv.co.kr/NewsCenter/News/Read?articleId=A202506230304|archive-date=25 Hunyo 2025}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Seoul]]
|-
|{{flagdeco|CHL}} [[Chile|Tsile]]
|{{sortname|Nallely|Bobadilla|nolink=1}}
|24
|Talca
|-
|{{flagdeco|CHN}} [[Tsina]]
|{{sortname|Le Wei|He|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Andini|editor=Kurniawan|date=25 Nobyembre 2025|title=7 Potret He Le Wei Miss International China 2025, Cute Banget!|trans-title=7 Portraits of He Le Wei, Miss International China 2025, So Cute!|url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-he-le-wei-miss-international-china-2025-cute-banget-c1c2-01-cw2f3-b701m9|url-status=live|access-date=27 Nobyembre 2025|website=IDN Times|language=id|archive-date=25 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251125220624/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-he-le-wei-miss-international-china-2025-cute-banget-c1c2-01-cw2f3-b701m9|first=Dewi|editor-first=Wahyu}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Shanghai]]
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]]
|{{sortname|Nourane|Khammari|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 Pebrero 2025|title=Miss Tunisie 2025 : Qui est Lamis Rdissi, la nouvelle étoile de Djerba ?|trans-title=Miss Tunisia 2025: Who is Lamis Rdissi, the new star of Djerba?|url=https://www.tuniscope.com/ar/article/401314/tunisie/actualites/lamis-rdissi-460910|access-date=12 Marso 2025|work=Tuniscope|language=fr}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Tunis]]
|-
|{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]]
|{{sortname|Ayşe Sena |Şeref|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Yorulmaz|first=Emrah|date=11 Setyembre 2024|title=Miss Turkey 2024 Ayşe Sena Şeref Kimdir? Ayşe Sena Şeref Kaç Yaşında? Ayşe Sena Şeref Nereli?|url=https://kocaeligundem.com/haber/21585587/miss-turkey-2024-ayse-sena-seref-kimdir-ayse-sena-seref-kac-yasinda-ayse-sena-seref-nereli|access-date=6 Agosto 2025|website=Kocaeli Gündem|language=tr}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Istanbul]]
|-
|{{flagdeco|UKR}} [[Ukranya]]
|{{sortname|Anna|Lutsenko|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2 Oktubre 2025|title=Aнна Луценко - нова Miss International Ukraine 2025|trans-title=Anna Lutsenko is the new Miss International Ukraine 2025|url=https://tsn.ua/ukrayina/anna-lutsenko-z-umani-nova-miss-international-ukraine-2025-2924684.html#google_vignette|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251002153927/https://tsn.ua/ukrayina/anna-lutsenko-z-umani-nova-miss-international-ukraine-2025-2924684.html#google_vignette|archive-date=2 Oktubre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=TCH|language=uk}}&lt;/ref&gt;
|22
|Uman
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}{{Miss International}}
[[Kategorya:Miss International]]</text>
      <sha1>gldfnirlqs3joa5wr37ad8x59to8hbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333762</id>
    <revision>
      <id>2222405</id>
      <parentid>2218131</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47147-13</username>
        <id>165827</id>
      </contributor>
      <origin>2222405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61123" sha1="8pwzmq50h516qo2dy9tpvtmjegpp51a" xml:space="preserve">{{div col|}}
[[Talaksan:Mt._Pulag_-_4.jpg|thumb| [[Bundok Pulag|Ang Bundok Pulag]] ay isa sa maraming [[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|sagradong lugar]] ng mga tagasunod ng mga katutubong relihiyon sa Pilipinas. Ang mga espiritu ng ninuno na gumagabay sa kanilang mga inapo ay pinaniniwalaang naninirahan sa buong bundok.]]
Ang mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ay mga sinaunang paniniwala at kaugalian ng iba't ibang etnikong grupo sa bansa. Karamihan sa kanila ay naniniwala sa '''animismo''', kung saan pinaniniwalaang may '''diwa''' o kaluluwa o espiritu ang lahat ng bagay mula tao, hayop, halaman, at maging ang kalikasan.&lt;ref name=&quot;Almocera2005&quot;&gt;Almocera, Ruel A., (2005) Popular Filipino Spiritual Beliefs with a proposed Theological Response. in Doing Theology in the Philippines. Suk, John., Ed. Mandaluyong: OMF Literature Inc. Pp 78-98&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Maggay1999&quot;&gt;Maggay, Melba Padilla (1999). Filipino Religious Consciousness. Quezon City: Institute for Studies in Asian Church and Culture.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |url=https://archive.org/details/historyofchristi0001sito |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{cite book |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion | last1 =Demetrio | first1 = Francisco R. | last2 =Cordero-Fernando | first2 = Gilda | last3 = Nakpil-Zialcita | first4 = Fernando| last4 =Feleo | first3 = Roberto B. |date= 1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |author-link2= Gilda Cordero-Fernando| asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt; 

Sa mga relihiyong ito, may dalawang pangunahing uri ng espiritu:

* '''Diwata''' – ito ang tawag sa mga bathala,diyos at mga espiritu ng kalikasan.
* '''Anito''' – ito naman ang mga estatwang kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga yumao, lalo na ng mga ninuno.

Karaniwan, ang mga kwento at aral ng mga katutubong relihiyon ay ipinapasa sa pamamagitan ng '''pasalita''' o kwentong pasa pasa mula sa matatanda patungo sa mga kabataan. Ngunit may mga grupo rin na nagsusulat ng kanilang paniniwala sa mga dahon, kawayan, at iba pang materyales gamit ang mga lokal na panulat tulad ng bakal na matulis.&lt;ref name=&quot;Almocera2005&quot;&gt;Almocera, Ruel A., (2005) Popular Filipino Spiritual Beliefs with a proposed Theological Response. in Doing Theology in the Philippines. Suk, John., Ed. Mandaluyong: OMF Literature Inc. Pp 78-98&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Maggay1999&quot;&gt;Maggay, Melba Padilla (1999). Filipino Religious Consciousness. Quezon City: Institute for Studies in Asian Church and Culture.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt; 

Bagaman sinabi ng ilang Espanyol noon na walang sinusulat ang mga katutubo tungkol sa kanilang relihiyon, may mga tala na nagpapatunay na meron. Ayon sa ilang dokumento, may mga librong pang-relihiyon at rebulto ng mga diyos ang mga katutubo na sinunog ng mga mananakop.

Ang terminong '''Bathala''' sa kalaunan ay pinalitan ang &quot;Diwata&quot; bilang pangunahing salita para sa &quot;mga diyos&quot; at naging kahulugan ng anumang supernatural na nilalang na sinasamba para sa pagkontrol sa mga aspeto ng buhay o kalikasan. Sa paglipas ng panahon, '''[[Bathala|si Bathala]]''' (o Bathalà/Maykapál) ay naging nauugnay sa Kristiyanong Diyos at naging kasingkahulugan ng '''Diyós''' . &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Patricia |first=Patricia |last2=Buitrago Palacios |first2=Nátali |date=2014-12-30 |title=Los opositores en el proceso de restitución de tierras: análisis cuantitativo de la jurisprudencia, 2012-2014 |url=https://doi.org/10.15425/redepub.33.2014.29 |journal=Revista de Derecho Público |issue=33 |pages=1–34 |doi=10.15425/redepub.33.2014.29 |issn=1909-7778 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Potet |first=Jean-Paul |title=Ancient beliefs and customs of the Tagalogs |date=2017 |publisher=Jean-Paul G. Potet |isbn=978-0-244-34873-1 |location=Clichy}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Resurreccion |first=C. O. |date=March 1965 |title=Proceedings of the International Congress on Rizal, December 4–8, 1961. Jose Rizal National Centennial Commission, Manila, 1962. Pp. xxvii, 496. |url=https://doi.org/10.1017/s0217781100002623 |journal=Journal of Southeast Asian History |volume=6 |issue=1 |pages=133–135 |doi=10.1017/s0217781100002623 |issn=0217-7811}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Murawski |first=Krzysztof |date=1984-12-31 |title=El triunfo de Hunahpue Ixbalanque: paradigma del renacimiento en la religión de los mayas |url=https://doi.org/10.36447/estudios1984.v9.art1 |journal=Estudios Latinoamericanos |volume=9 |pages=11–44 |doi=10.36447/estudios1984.v9.art1 |issn=0137-3080}}&lt;/ref&gt;

Sa tala ng 2020 na sensus, nasa '''0.23%''' ng populasyon sa Pilipinas ang kasapi pa rin sa mga katutubong relihiyon – tumaas mula sa '''0.19%''' noong 2010.   &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt;  &lt;ref name=&quot;PSA-PIF2020&quot;&gt;{{Cite journal |date=February 22, 2023 |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) |url=https://psa.gov.ph/content/religious-affiliation-philippines-2020-census-population-and-housing |journal=Philippines in Figures |location=Quezon City, Philippines |publisher=Philippine Statistics Authority |access-date=March 25, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PSA-2015PSY&quot;&gt;{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=October 11, 2016 |access-date=August 15, 2016}}&lt;/ref&gt;

Ang dami ng iba't ibang tawag o termino ay galing sa katotohanang ang mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ay nagsimula pa bago dumating ang mga dayuhan at bago pa naging isang bansa ang Pilipinas. Iba-iba ang mga tao sa Pilipinas, kaya’t iba-iba rin ang kanilang wika at mga salitang ginagamit para ilarawan ang kanilang relihiyon. Bagama’t maaaring magkakaiba ang mga ito, ayon sa mga iskolar, may pagkakapareho ang kanilang mga ideya at paniniwala kaya puwedeng pag-aralan ang mga ito bilang iisang kabuuan. Ang mga relihiyon ng Katutubong Pilipino ay konektado rin sa mga paniniwala sa Oceania at sa mga karatig na bahagi ng Timog-Silangang Asya. Nanggaling din ang mga ito sa mga sinaunang paniniwalang Austronesian.&lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |author-link=William Henry Scott (historian) |title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society |url=https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot |date=1994 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=971-550-135-4 |location=Quezon City}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;Osborne2004&quot;&gt;{{Cite book |last=Osborne |first=Milton |author-link=Milton Osborne |title=Southeast Asia: An Introductory History |url=https://archive.org/details/southeastasiaint0000osbo_v1c2 |date=2004 |publisher=Allen &amp; Unwin |isbn=1-74114-448-5 |edition=Ninth |location=Australia}}&lt;/ref&gt;

Ang mga salaysay ng alamat , kwentong pasa pasa o kwentong pasalita at mga kwentong bayan na nauugnay sa mga paniniwalang ito sa relihiyon ay bumubuo sa tinatawag ngayong [[Mitolohiyang Pilipino]], at isang mahalagang aspeto ng pag-aaral ng [[kultura ng Pilipinas]] at [[sikolohiyang Pilipino]] .

== Panrelihiyong pananaw sa mundo ==
[[Talaksan:The_rotation_of_Visayan_Philippine_bakunawa.png|thumb| Ang pag-ikot ng diyos na ''si [[Bakunawa]]'' sa isang taon ng kalendaryo, gaya ng ipinaliwanag sa ''Signosan'' (1919). Ang mga paglalarawan ay nagsasalaysay ng pag-unawa sa mga ninuno tungo sa wastong paglikha ng pisikal na tahanan para sa isang maayos na espirituwal na tahanan. Isa ito sa libu-libong mga katutubong konsepto tungkol sa suwerte, katulad ng ilang konsepto ng mainland Asian gaya ng ''feng shui'' .]]
Ayon sa mananalaysay na si T. Valentino Sitoy, may tatlong pangunahing paniniwala ang mga Pilipino tungkol sa relihiyon bago dumating ang mga Espanyol. Nakita niya ito sa mga lumang dokumento tungkol sa paniniwalang panrelihiyon ng mga sinaunang Pilipino.

Una, naniniwala ang mga tao noon na bukod sa ating mundo, may isa pang mundo na hindi nakikita, ang mundo ng mga espiritu. Kahit hindi ito nakikita, naniniwala silang nakakaapekto ito sa buhay ng mga tao.

Pangalawa, naniniwala rin sila na may mga espiritu sa lahat ng bagay at lugar, mula sa mga makapangyarihang diyos na lumikha ng mundo, hanggang sa maliliit na espiritu na naninirahan sa mga puno, bato, sapa, at iba pang bahagi ng kalikasan.

Pangatlo, para sa mga sinaunang Pilipino, ang mga nangyayari sa buhay ng tao ay may kinalaman sa mga kilos at impluwensya ng mga espiritung ito.

Tinatawag nilang '''anito''' ang mga espiritu ng kanilang mga ninuno (na minsan ay tinatawag ding ''umalagad''), habang ang mga bathala o diyos at espiritu ng kalikasan ay tinatawag na '''diwata'''. Ang mga paniniwalang ito ay bahagi ng katutubong animistikong relihiyon ng Pilipinas bago pa man tayo nasakop. &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;/&gt;

''[[Anito]]'' o ang mga espiritu ng ninuno ( ''umalagad'' ). Habang ang tawag sa mga bathala at diyos ng kalikasan ay '[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] sa mga katutubong [[Animismo|animistikong]] relihiyon o paniniwala ng [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|precolonial na Pilipinas]] .

'''Ang Pag-anito''' (tinatawag ding mag-anito o anitohan) ay isang ritwal kung saan nakikipag-usap ang mga tao sa mga espiritu ng mga patay o kanilang mga ninuno. Madalas itong ginagawa sa tulong ng isang salamangkero tinatawag na '''babaylan''' sa [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] o isang '''katalonan''' sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]] na nagsisilbing midyum upang kumonekta sa mga espiritung ito. Ang salitang '''anito''' ay maaari ding mangahulugan ng pagsamba o pag-aalay sa isang espiritu.  Ang ritwal na ito ay kadalasang sinasamahan ng mga pagdiriwang o iba pang mga seremonya. Kung ang ritwal ay nagsasangkot ng pakikipag-usap sa mga espiritu ng kalikasan o mga diwata ng kaitaasan at mga diyos, ito ay tinatawag na '''pagdiwata''' (din magdiwata o diwatahan). &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;rosa&quot;&gt;{{Cite book |last=Antonio Sánchez de la Rosa |url=https://books.google.com/books?id=7EwHAQAAIAAJ |title=Diccionario Hispano-Bisaya para las provincias de Samar y Leyte, Volumes 1-2 |publisher=Tipo-Litografia de Chofre y Comp. |year=1895 |page=414}}&lt;/ref&gt;

Nang dumating ang mga misyonerong Kastila sa Pilipinas, ang salitang &quot; ''anito'' &quot; ay naiugnay sa mga pisikal na representasyon ng mga espiritu na kitang-kita sa ''mga paganito na'' ritwal. Sa panahon ng [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|paghahari ng mga Amerikano sa Pilipinas (1898–1946)]], ang kahulugan ng salitang [[Wikang Kastila|Espanyol]] ''na idolo'' (&quot;isang bagay na sinasamba&quot;) ay higit na pinaghalo sa salitang Ingles na &quot; [[Idolo|idol]] &quot;, at sa gayon ay halos sumangguni ''ang anito'' sa halos eksklusibong mga inukit na pigura o estatwa ( ''taotao'' ) ng mga espiritu ng ninuno at kalikasan. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;sawyer&quot;&gt;{{Cite book |last=Frederic H. Sawyer |url=https://archive.org/details/inhabitantsofphi00sawy |title=The Inhabitants of the Philippines |publisher=Charles Scribner's Sons |year=1900}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay tinutukoy kung minsan bilang anitism sa iskolar na panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan’s aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.fi/books/about/Popular_Science.html?id=3CMDAAAAMBAJ&amp;redir_esc=y |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.fi/books/about/Doing_Theology_with_the_Festivals_and_Cu.html?id=vfHYAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang Hispano-Filipino na ''anitismo'',  kahit hindi sa kasalukuyang paggamit, ito ay primitive na relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o mga espiritu ng kanilang mga sinasamba. Mula sa orihinal nitong kahulugan ng &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Mga bathala at espiritu ==
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang Agusan image statue (900–950 CE) ay natuklasan noong 1917 sa pampang ng Wawa River malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] . Bagama't may mga elementong Hindu at Budista, sinasamba ito ng mga lokal bilang isang sisidlan para sa mga animistang diyos. Ito ay kasalukuyang nasa ilalim ng kolonyal na pagmamay-ari ng American Field Museum, sa kabila ng hindi mabilang na mga kahilingan ng mga lokal na ibalik ang Imahe sa kanilang tahanan.]]
[[Talaksan:Ifugao_sculpture_Louvre_70-1999-4-1.jpg|thumb| 15th century Ifugao ''bulul'' with a ''pamahan'' (ceremonial bowl). Ang mga tagasunod ng mga katutubong relihiyon ay naniniwala na ang mga diyos na namumuno sa mga pananim ay naninirahan sa loob ng kanilang mga bulul. Ang sagradong bulul sa larawan ay kasalukuyang nasa ilalim ng kolonyal na pag-aari ng [[Museo ng Louvre]] ng [[Pransiya]].]]

Ang mga diyos ay may iba’t ibang pangalan at tungkulin depende sa kultura. Sa ilang wika, ang ''diwata'' ang tawag sa mga diyos, habang sa iba ay ''anito'' ang ginagamit bilang pangkalahatang tawag sa mga espiritu. Bawat etnikong grupo ay may sarili nilang tawag para sa mga diyos. Halimbawa, sa maraming bahagi ng bansa :&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2025-01-06 |title=People: January/February 2025 |url=https://doi.org/10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |doi=10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |access-date=2025-01-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Owen |first=Norman G. |date=February 1998 |title=Historical Dictionary of the Philippines. By Artemio R. Guillermo and May Kyi Win . Lanham, Md.: The Scarecrow Press, 1997. xi, 363 pp. $62.00. |url=https://read.dukeupress.edu/journal-of-asian-studies/article/57/1/273/336734 |journal=The Journal of Asian Studies |language=en |volume=57 |issue=1 |pages=273–275 |doi=10.2307/2659094 |issn=0021-9118 |jstor=2659094}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last=Tilman |first=Robert O. |date=February 1971 |title=The Philippines in 1970: A Difficult Decade Begins |url=http://caliber.ucpress.net/doi/abs/10.1525/as.1971.11.2.01p0079e |journal=Asian Survey |language=en |volume=11 |issue=2 |pages=139–148 |doi=10.2307/2642713 |issn=0004-4687 |jstor=2642713 }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

'''&quot;Diwata&quot;''' ang tawag sa mga diyos at diyosa o mga nilalang sa langit.

'''&quot;Anito&quot;''' ang tawag sa mga espiritu ng ninuno o mas maliliit na diyos.

Nagkakaiba-iba ang kahulugan ng mga salitang ito depende sa lugar at tribo &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Murawski |first=Krzysztof |date=1984-12-31 |title=El triunfo de Hunahpue Ixbalanque: paradigma del renacimiento en la religión de los mayas |url=https://doi.org/10.36447/estudios1984.v9.art1 |journal=Estudios Latinoamericanos |volume=9 |pages=11–44 |doi=10.36447/estudios1984.v9.art1 |issn=0137-3080}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eslit |first=Edgar R. |date=2023-06-20 |title=Illuminating Shadows: Decoding Three Mythological Veil of Mindanao's Cultural Tapestry |doi=10.20944/preprints202306.1412.v1 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

=== Mga Manlilikhang bathala ===
Maraming mga katutubong kulturang Pilipino ang iginigiit ang pagkakaroon ng mataas na diyos, diyos na lumikha, o diyos ng langit. &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt; Sa mga Tagalog, ang kataas-taasang diyos ay kilala bilang [[Bathala]], na inilarawan din bilang Maykapal (ang makapangyarihan sa lahat) o Lumikha (ang lumikha). Sa mga mamamayang Bisaya ang Diyos na lumikha ay tinutukoy bilang [[Kan-Laon|Laon]], ibig sabihin ay &quot;ang sinaunang.&quot; Sa mga Manuvu, ang pinakamataas na diyos ay tinawag na Manama. Sa karamihan ng mga mamamayan ng Cordilleran (kasama ang rehiyon ng Apayao bilang eksepsiyon), ang lumikha at pinakamataas na guro ay kilala bilang [[Kabuniyan]] . &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot; /&gt;

Sa ibang ng mga kaso, gayunpaman, ang mga diyos na ito ay itinuturing na mga dakilang nilalang na sila ay masyadong malayo para sa mga ordinaryong tao upang lapitan.  Sa gayon ang mga tao ay may posibilidad na magbayad ng higit na pansin sa &quot;mas mababang mga diyos&quot; o &quot;katulong na mga diyos&quot; na mas madaling lapitan, at kung kaninong mga kalooban ay mas madaling maimpluwensyahan. &lt;ref name=&quot;Maggay1999&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt;

=== Mga bathala ng ibabawnun ===
Ang mga diwata ng kalupaan o mga diwata ng ibabawnun mga relihiyong Pilipino ay karaniwang nababagay sa tatlong malawak na kategorya: mga espiritu ng kalikasan na naninirahan sa kapaligiran, tulad ng bundok o puno; mga espiritung tagapag-alaga na namamahala sa mga partikular na aspeto ng pang-araw-araw na buhay tulad ng pangangaso o pangingisda; ang iba ay mga bayani o ninuno na gumawa ng kagilagilalas na mga bagay at kabayanihan, Sila ung mga anito na ninuno o dating tao. Ang mga kategoryang ito ay madalas na magkakapatong, kung saan ang mga indibidwal na diyos ay nahuhulog sa dalawa o higit pang mga kategorya, at sa ilang mga pagkakataon, ang mga diyos ay nagbabago mula sa isang tungkulin patungo sa isa pa, tulad ng kapag ang isang bayani ng tribo na kilala sa pangingisda ay naging isang espiritu ng tagapag-alaga na nauugnay sa pangangaso. &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt;

== Mitolohiya at Katutubong Relihiyon: Ano ang Pagkakaiba? ==

Magkaugnay ang mitolohiya at katutubong relihiyon, pero magkaiba ang kanilang gamit..

* Ang '''mitolohiya''' ay koleksyon ng mga kuwento tungkol sa pinagmulan ng mundo, kalikasan, at mga diyos o bayani. Ito ang mga alamat at kuwentong nagbibigay-linaw sa mga paniniwala ng isang grupo.
* Ang '''katutubong relihiyon''' naman ay tumutukoy sa aktwal na '''ritwal, paniniwala, at pagsamba''' ng mga tao batay sa mga kuwentong ito. Dito kasama ang mga seremonya, pamahiin, at paniniwala sa mabuti o masamang espiritu.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eslit |first=Edgar R. |date=2023-06-20 |title=Illuminating Shadows: Decoding Three Mythological Veil of Mindanao's Cultural Tapestry |doi=10.20944/preprints202306.1412.v1 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2025-01-06 |title=People: January/February 2025 |url=https://doi.org/10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |doi=10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |access-date=2025-01-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Owen |first=Norman G. |date=February 1998 |title=Historical Dictionary of the Philippines. By Artemio R. Guillermo and May Kyi Win . Lanham, Md.: The Scarecrow Press, 1997. xi, 363 pp. $62.00. |url=https://read.dukeupress.edu/journal-of-asian-studies/article/57/1/273/336734 |journal=The Journal of Asian Studies |language=en |volume=57 |issue=1 |pages=273–275 |doi=10.2307/2659094 |issn=0021-9118 |jstor=2659094}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; 

== Konsepto ng kaluluwa ==
[[Talaksan:Khamantik.jpg|thumb| Isa sa maraming [[Mga puntod na apog ng Kamhantik|Limestone na libingan ng Kamhantik]] (890–1030 AD), kung saan inilibing at tinatakan ng sarcophagi ang mga ninuno. Naniniwala ang mga lokal na ang mga libingan ay nilikha din ng mga diyos sa kagubatan, ayon sa tradisyon. Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang sagradong lugar ay ninakawan at dinungisan ng mga Amerikanong kolonisador. Ang lahat ng mga sarcophagi seal ay ninakaw sa proseso.]]
Ang bawat pangkat etniko ay may sariling konsepto at bilang ng kaluluwa ng isang nilalang, lalo na ang mga tao. Sa karamihan ng mga kaso, ang isang tao ay may dalawa o higit pang kaluluwa habang siya ay nabubuhay. Ang pinagmulan ng kaluluwa ng isang tao ay nasabi sa pamamagitan ng mga salaysay hinggil sa katutubong relihiyon ng Pilipinas, kung saan ang bawat relihiyong etniko ay may kanya-kanyang konsepto sa pinagmulan ng kaluluwa, komposisyon ng kaluluwa, pagpapanatili at pangangalaga sa kaluluwa, at iba pang mga bagay, tulad ng tuluyang pagdaan ng kaluluwa pagkatapos ng buhay ng tao ay binitawan. Sa ilang mga kaso, ang mga kaluluwa ay ipinagkakaloob ng ilang mga [[Mga Tauhan sa Mitolohiyang Pilipino|diyos]] tulad ng kaso sa mga Tagbanwa, habang sa iba, ang kaluluwa ay nagmula sa ilang mga espesyal na rehiyon tulad ng kaso sa mga Bisaya. Ang ilang mga tao ay may dalawang kaluluwa tulad ng Ifugao, habang ang iba ay may limang kaluluwa tulad ng Hanunoo Mangyan. Sa pangkalahatan, ang pisikal at mental na kalusugan ng isang tao ay nakakatulong sa pangkalahatang kalusugan ng mga kaluluwa ng tao. Sa ilang mga pagkakataon, kung ang isang kaluluwa ay nawala, ang isang tao ay magkakasakit, at kung ang lahat ng nabubuhay na kaluluwa ay nawala, pagkatapos ang katawan ay mamamatay sa kalaunan. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang katawan ay mabubuhay pa sa kabila ng pagkawala ng lahat ng kaluluwa nito, tulad ng phenomenon na tinatawag na mekararuanan sa mga Ibanag. Sa pangkalahatan, ang pangangalaga sa sarili ay mahalaga sa mahabang buhay para sa mga kaluluwa, na nagbibigay naman ng mahabang buhay sa katawan. &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt;    &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot;&gt;{{Cite journal |last=Mercado |first=Leonardo N. |date=1991 |title=Soul and Spirit in Filipino Thought |url=https://www.jstor.org/stable/42633258 |journal=Philippine Studies |publisher=Ateneo de Manila University |volume=39 |issue=3 (Third Quarter 1991) |pages=287–302 |doi= |issn=0031-7837 |jstor=42633258 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

Ang mga multo at anito at kaluluwa ng patay, sa pangkalahatang konsepto ng Pilipinas, ay mga espiritu ng mga namatay na. Sa madaling salita, sila ang mga kaluluwa ng mga patay. Ang mga ito ay naiiba sa mga kaluluwa ng mga nabubuhay, kung saan, sa maraming pagkakataon, ang isang tao ay may dalawa o higit pang buhay na kaluluwa, depende sa pangkat etniko. &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot;/&gt; Ang bawat pangkat etniko sa mga isla ng Pilipinas ay may kanya-kanyang termino para sa mga multo at iba pang uri ng kaluluwa. &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot; /&gt; Dahil sa napakaraming pagkakaiba-iba ng mga katutubong salita para sa mga multo, ang mga terminong tulad ng ''espirito'' &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot; /&gt; at ''multo'', na parehong pinagtibay mula sa mga salitang Espanyol tulad ng ''muerto'', ay ginamit bilang sumasaklaw sa lahat ng mga termino para sa mga kaluluwa o espiritu ng mga patay sa pangunahing kulturang Pilipino. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vicerra |first=Paolo Miguel |last2=Javier |first2=Jem R. |date=1 January 2013 |title=Tabi-Tabi Po: Situating The Narrative of Supernatural in the Context of the Philippines Community Development |url=http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Tabi-Tabi_1-13.pdf |journal=Manusya: Journal of Humanities |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=1–13 |doi=10.1163/26659077-01602001 |issn=0859-9920 |access-date=}}&lt;/ref&gt; Habang ang mga multo sa mga paniniwalang Kanluranin ay karaniwang kilala sa kanilang minsang kasuklam-suklam na kalikasan, ang mga multo ng mga patay para sa iba't ibang grupong etniko sa Pilipinas ay tradisyonal na itinuturing na mataas ang pagpapahalaga. Ang mga multong ito ay karaniwang tinutukoy bilang mga espiritu ng ninuno na maaaring gumabay at magprotekta sa kanilang mga kamag-anak at pamayanan, &lt;ref name=&quot;hislop&quot;/&gt; kahit na ang mga espiritu ng ninuno ay maaari ring magdulot ng pinsala kung sila ay hindi iginagalang. &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot; /&gt; Sa maraming kaso sa iba't ibang pangkat etnikong Pilipino, ang mga espiritu ng mga patay ay tradisyunal na iginagalang at ginagawang diyos alinsunod sa mga sinaunang sistema ng paniniwala na nagmula sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas. 

== Mahahalagang simbolo ==
[[Talaksan:Visayans_1.png|thumb| Ilang simbolo ng tattoo na naitala sa [[Kodiseng Boxer|Boxer Codex]] (1590). Dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol, rasismo, at stigma na dulot nito laban sa mga may tattoo na katutubo, unti-unting kumupas ang sining ng tattoo sa mga kultura ng kapuluan.]]
Sa iba't ibang yugto ng kultura sa kapuluan, ang mga partikular na komunidad ng mga tao ay unti-unting nabuo o nakakuha ng mga kilalang simbolo sa kanilang mga sistema ng paniniwala. Marami sa mga simbolo o sagisag na ito ay malalim na nakaugat sa mga katutubong epiko, tula, at paniniwala ng mga katutubo bago ang kolonyal. Ang bawat pangkat etniko ay may kani-kanilang hanay ng mga simbolo na mahalaga sa kultura, ngunit mayroon ding mga &quot;nakabahaging simbolo&quot; na nakaimpluwensya sa maraming mga etnikong tao sa isang partikular na lugar. Ang ilang mga halimbawa ng mahahalagang simbolo ng Antiista ay ang mga sumusunod:

* '''Okir''' – isang natatanging tanda ng pamana ng kultura ng mga ngayo’y Muslim na pamayanan sa ilang bahagi ng Mindanao; ang motip na ito ay kapansin-pansin dahil sa paggamit lamang ng mga simbolong botanikal na nagpapaganda sa iba’t ibang likhang-sining mula sa kahoy, metal, at maging sa bato&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pangcoga |first=Jehad Zacaria |date=March 18, 2014 |title=The Okir (Motif): An Art of Marano Depicting Their Culture and Society |url=https://tugayaartefactsblog.wordpress.com/2014/03/18/the-okir-motif-an-art-of-maranao-depicting-their-culture-and-society/ |access-date=Abril 9, 2025 |archive-date=Septiyembre 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240928082121/https://tugayaartefactsblog.wordpress.com/2014/03/18/the-okir-motif-an-art-of-maranao-depicting-their-culture-and-society/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* '''Puki (Ari ng babae)''' - isang mahalagang simbolo ng kasaganahan, kalusugan, at kasapatan ng likas na yaman; sa karamihan ng mga mito, ang pudenda ay iniuugnay bilang pinagmumulan ng buhay, kaunlaran, at kapangyarihan.r&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 8, 2021 |title=Alab Village: Mysteriously Ancient Destination in Bontoc |url=https://www.choosephilippines.com/go/heritage-sites/462/alab-oriente |website=Choose Philippines |access-date=Abril 9, 2025 |archive-date=Enero 10, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110120054/https://www.choosephilippines.com/go/heritage-sites/462/alab-oriente/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* '''lingling-o''' –mga natatanging palamuti ng kasaganahan na may mga tiyak na anyo at simbolo; kilala sa kasalukuyan bilang gamit ng mga Ifugao, ngunit may kasaysayang ginagamit din ng iba’t ibang pangkat, kabilang ang mga mamamayan sa katimugang Palawan.&lt;ref name=&quot;auto25&quot;&gt;{{Cite web |date=May 27, 2018 |title=The Hidden Myth Behind the Symbolism of the Anting-Anting |url=https://www.aswangproject.com/the-hidden-myth-behind-the-symbolism-of-the-anting-anting/}}&lt;/ref&gt;
* '''Buwan at araw''' – mataas na pinapahalagahang mga simbolo na lumilitaw bilang mga diyos o diyosa sa halos lahat ng mitolohiyang Pilipino; tampok ang mga anyo ng araw at buwan sa mga katutubong tattoo, palamuti, at kasuotan ng mga sinaunang mamamayan.&lt;ref name=&quot;auto30&quot;&gt;{{Cite web |date=May 4, 2017 |title=The Beautiful History and Symbolism of Philippine Tattoo Culture |url=https://www.aswangproject.com/beautiful-history-symbolism-philippine-tattoo-culture/}}&lt;/ref&gt;
* '''Anito o Estawang kahoy'''– maraming anyo ng estatuwang pantao ang nililok ng mga katutubo, tulad ng ''bulul'', ''taotao'', at ''manang''; ang mga ito ay sumasagisag sa mga diyos at diyosa mula sa kani-kanilang mga panteon&lt;ref name=&quot;auto25&quot; /&gt;
* '''Ahas at ibon''' – dalawang kilalang simbolo ng lakas, kapangyarihan, paglikha, kamatayan, at buhay sa iba’t ibang mitolohiya; para sa ahas, tampok ang mga larawan ng dragon, igat, at mga ahas, habang para sa mga ibon, karaniwan ang mga diwata-asul na ibon (''fairy bluebird''), ''flowerpeckers'', agila, ''kingfisher'', at ''woodpecker''.&lt;ref name=&quot;auto30&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;auto37&quot;&gt;{{Cite web |date=June 21, 2019 |title=PANG-O-TÚB: The Traditional Philippine Tattooing You Haven't Heard About |url=https://www.aswangproject.com/pang-o-tub-the-traditional-philippine-tattooing-you-havent-heard-about/}}&lt;/ref&gt;
* '''Ari ng lalaki (phallus)''' – simbolo ng paglikha sa iba’t ibang pangkat-etniko; sa ilang panitikan, ang phallus ay pinagmumulan ng kagalingan at karamdaman, ngunit mas karaniwan itong iniuugnay sa kasaganahan at pagkamayabong.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 5, 2018 |title=CULTURE &amp; TRADITION: Phalluses and Phallic Symbols of the Philippines |url=https://www.aswangproject.com/culture-tradition-phalluses-and-phallic-symbols-of-the-philippines/}}&lt;/ref&gt;
* '''Bulaklak''' – maraming tattoo at disenyo ng telang katutubo ang umiikot sa simbolismo ng mga bulaklak; bawat pangkat-etniko ay may kani-kaniyang paboritong uri ng bulaklak na kadalasang binabanggit sa kanilang mga epiko at tula.&lt;ref name=&quot;auto37&quot; /&gt;
* '''Buwaya''' – isang simbolo ng lakas at buhay matapos ang kamatayan; ginagamit din ang mga buwayang simbolo bilang panangga laban sa masasamang pangitain at espiritu.&lt;ref name=&quot;auto30&quot; /&gt;
* '''Bundok at kagubatan''' – maraming bundok at kagubatan ang kinikilala bilang diyos o diyosa ng ilang pangkat-etniko, habang sa iba naman, itinuturing itong tirahan ng mga banal na nilalang, tulad ng paniniwala ng mga Aklanon, Bicolano, Hiligaynon, Kapampangan, at Bagobo.&lt;ref name=&quot;ReferenceP&quot;&gt;{{Cite web |date=April 9, 2019 |title=PHILIPPINE MYTHOLOGY: Similarities and Parallels to World Mythologies |url=https://www.aswangproject.com/philippine-mythology-similarities-and-parallels-to-world-mythologies/}}&lt;/ref&gt;
* '''Kawayan at puno ng buko o niyog''' – mga simbolo ng paglikha, pagtatanggol, kabuhayan, at tibay; sa maraming alamat ng paglikha, ang kawayan ang pinagmulan ng sangkatauhan, habang sa iba naman, kapwa ito at ang niyog ay ginamit ng tao upang umunlad.&lt;ref name=&quot;auto42&quot;&gt;{{Cite web |date=February 22, 2019 |title=The Egg Motif in Philippine Creation Myths |url=https://www.aswangproject.com/the-egg-motif-in-philippine-creation-myths/}}&lt;/ref&gt;
* '''Palay at halamang-ugat''' – sa iba’t ibang mitolohiya, ang tangkay ng palay, butil ng bigas, at mga halamang-ugat ay itinuturing na pangunahing simbolo ng agrikultura; maraming kwento ang nagsasabing ang mga ito ay kaloob ng mga diyos upang pakainin ang bayan noon pa mang sinaunang panahon.&lt;ref name=&quot;auto16&quot;&gt;{{Cite web |date=May 23, 2019 |title=The Theme of Resurrection in Philippine Epic Tales |url=https://www.aswangproject.com/the-theme-of-resurrection-in-philippine-epic-tales/}}&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 4, 2016 |title=6 Guidelines for Becoming a Filipino Shaman |url=https://www.aswangproject.com/filipino-shaman/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aswangproject1908&quot;&gt;{{Cite web |date=June 29, 2019 |title=Notrs on the Medical Practices of the Visayans, 1908 |url=https://www.aswangproject.com/notes-on-the-medical-practices-of-the-visayans-1908/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto51&quot;&gt;{{Cite web |date=November 30, 2017 |title=Ancient Philippines: Rituals for Land, Weather and Sailing |url=https://www.aswangproject.com/ancient-philippines-rituals-land-weather-sailing/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nalangan |first=Gladys P. |title=Pagmamaman: A World Culture Experience and Dumagat Lifestyle |url=https://www.academia.edu/8510921 |via=www.academia.edu}}&lt;/ref&gt;
* '''Tatu''' – ang mga tatu o burda o batik, patik ay mahalagang palatandaan ng antas sa lipunan, tagumpay, at kagandahan sa maraming paniniwalang katutubo sa bansa; ang mga disenyo nito ay naglalaman ng buwaya, ahas, agila, araw, buwan, bulaklak, ilog, at bundok, bukod sa iba pa.&lt;ref name=&quot;auto30&quot; /&gt;
* '''Aspin (katutubong asong Pilipino)''' – ang mga aso ay inilarawan sa iba’t ibang paraan sa mga mitolohiya, kung saan kadalasan silang katuwang (hindi tagasilbi) ng mga diyos, habang sa iba ay mga tagapagbantay na may sariling layunin; tulad ng iba pang nilalang, may mga kwento ng kabutihan at kasamaan tungkol sa kanila, ngunit mas madalas silang inuugnay sa mga banal na nilalang.[&lt;ref name=&quot;auto45&quot;&gt;{{Cite web |date=November 28, 2018 |title=Ifigao Divinities: Philippine Mythology &amp; Beliefs |url=https://www.aswangproject.com/ifugao-divinities-philippine-mythology-beliefs/}}&lt;/ref&gt;
* '''Dagat, ilog, at bangka''' – ang mga simbolo ukol sa dagat, ilog, at iba pang katubigan ay tampok sa maraming mitolohiya sa Pilipinas; kapansin-pansin sa iba't ibang pangkat-etniko ang pagkakaroon ng natatanging teknolohiyang kahawig ng bangka, mula sa dambuhalang ''balangay'' hanggang sa mabilis na ''karakoa''..&lt;ref name=&quot;auto51&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 16, 2018 |title=VISAYAN Class Structure in the Sixteenth Century Philippines |url=https://www.aswangproject.com/visayan-class-structure-in-the-sixteenth-century-philippines/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mermaids, Mermen and Sirens – Sea Spirits that Protect and Destruct |url=https://www.aswangproject.com/mermaids-mermen-sirens/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713022837/https://www.aswangproject.com/mermaids-mermen-sirens/ |archive-date=July 13, 2019 |access-date=August 31, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 11, 2018 |title=Lighting The Forge: Examining the Panday from the Pre-Colonial Era |url=https://www.aswangproject.com/lighting-the-forge-examining-the-panday/}}&lt;/ref&gt;

== Mga Babaylan at mga salamangkero ==
{{Pangunahin|Philippine shamans}}
[[Talaksan:Babaylan_Festival_in_Bago_City.jpg|thumb| Isang [[Mga Hiligaynon|babaeng Hiligaynon]] na naglalarawan ng isang ''babaylan'' (Visayan shaman) sa isang pista. Ayon sa mga rekord ng Kastila, karamihan sa mga pre-kolonyal na shaman ay mga babae, habang ang iba pang bahagi ay binubuo ng mga lalaking pambabae. Parehong pinakitunguhan ng mga katutubo nang may mataas na paggalang, katumbas ng ''datu'' (tagapamahala ng domain). Dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol, marami sa mga shaman ng mga isla ang na-brutalize sa pangalan ng Kristiyanismo, misogyny, at rasismo. &lt;ref name=&quot;esquiremag&quot;&gt;{{Cite web |last=Limos |first=Mario Alvaro |date=March 18, 2019 |title=The Fall of the Babaylan |url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/the-fall-of-the-babaylan-a2017-20190318 |website=Esquiremag.ph}}&lt;/ref&gt;{{Failed verification|date=February 2024}}&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[wikipedia:Pagpapatunay|&lt;span title=&quot;The material near this tag failed verification of its source citation(s). (February 2024)&quot;&gt;nabigong pag-verify&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;]]
Ang mga katutubong [[Shamanismo|babaylan]] ay ang mga espirituwal na pinuno ng iba't ibang [[Mga pangkat etniko sa Pilipinas|etnikong tao]] sa mga [[Pilipinas|isla ng Pilipinas]] mula sa [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|panahon ng pre-kolonyal]] hanggang sa kasalukuyang panahon. Ang mga salamangkero na ito, na marami sa kanila ay nabubuhay pa, ay halos palaging mga babae o mga malalamyang lalake at binabae ( ''asog'' o ''bayok'' ). Sila ay pinaniniwalaan na may mga gabay sa espiritu, kung saan maaari silang makipag-ugnayan at makipag-ugnayan sa mga espiritu at diyos ( ''[[anito]]'' at ''[[Anito|diwata]]'' ) at sa daigdig ng mga espiritu . Ang kanilang pangunahing tungkulin ay bilang mga daluyan sa panahon ''ng pag-anito.'' Mayroon ding iba't ibang mga uri ng mga babaylan  na nagdadalubhasa sa mga sining ng pagpapagaling at herbalismo, panghuhula, at [[pangkukulam]] . Maraming uri ng babaylan ang gumagamit ng iba't ibang uri ng mga bagay sa kanilang trabaho, tulad ng mga anting-anting o anting-anting na kilala bilang [[agimat]] o anting-anting, mga pangontra gaya ng buntot pagi, at mga sagradong pinaghalo ng langis, bukod sa marami pang bagay. Ang lahat ng mga klase sa lipunan, kabilang ang mga shaman, ay gumagalang at gumagalang sa kanilang mga estatwang kahoy o anito (tinatawag ding ''larauan'', ''bulul'', ''manang'', atbp.), na kumakatawan sa isa o higit pang mga partikular na diyos sa loob ng kanilang etnikong panteon, na kinabibilangan ng mga di-ninuno na diyos at mga ninuno. &lt;ref name=&quot;scott1992&quot;&gt;{{Cite book |last=William Henry Scott |author-link=William Henry Scott (historian) |url=https://archive.org/stream/LookingForThePrehispanicFilipino/Looking%20for%20the%20Prehispanic%20Filipino#page/n67/mode/2up/search/babaylan |title=Looking For The Prehispanic Filipino and Other Essays in Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1992 |isbn=978-9711005245 |pages=124–127}}&lt;/ref&gt; Higit pang mga pangkalahatang terminong ginamit ng mga mapagkukunang Espanyol para sa mga katutubong shaman sa buong kapuluan ay nagmula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]] at [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] ''[[anito]]'' (&quot;espiritu&quot;); kabilang dito ang mga termino tulad ng ''maganito'' at ''anitera'' . &lt;ref name=&quot;sagadareader&quot;&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=A Sagada Reader |date=1988 |publisher=New Day Publishers |isbn=9789711003302 |page=148 |quote=Anito: 16th century Tagalog and Visayan (according to Spanish records): an idol or deity inhabiting the idol, also maganito: a ceremony for such idols, and anitero: (Sp.) witch doctor, shaman.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brewer |first=Carolyn |url=https://books.google.com/books?id=sxTZAAAAMAAJ |title=Holy Confrontation: Religion, Gender, and Sexuality in the Philippines, 1521–1685 |date=2001 |publisher=C. Brewer and the Institute of Women's Studies, St. Scholastica's College |isbn=978-971-8605-29-5 |page=156 |language=en |quote=A more general terminology that seems be used throughout the archipelago is based on the signifier for the spirit anito. These include ''maganito'' and ''anitera''.}}&lt;/ref&gt; 

Ang &quot;negatibong&quot; katapat ng [[Babaylan|mga babaylan ng Pilipinas]] ay ang mga mangkukulam sa Pilipinas, na kinabibilangan ng iba't ibang uri ng mga tao na may magkakaibang hanapbuhay at kultural na konotasyon depende sa pangkat etniko na kanilang nauugnay. Ang mga ito ay ganap na naiiba mula sa Kanluraning paniwala kung ano ang isang mangkukulam. Ang mga halimbawa ng mga mangkukulam sa isang konsepto ng Pilipinas ay ang mannamay, mangkukulam, at mambabarang . &lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web |date=September 5, 2019 |title=Philippine Sorcery 101: 6 Methods and How to Counter Them |url=https://www.aswangproject.com/philippine-sorcery-101-6-methods-and-how-to-counter-them/}}&lt;/ref&gt; Bilang mga espirituwal na daluyan at manghuhula, ang mga shaman ay kapansin-pansin sa pagkontra at pagpigil sa mga sumpa at kapangyarihan ng mga mangkukulam, lalo na sa pamamagitan ng paggamit ng mga espesyal na bagay at mga awit. Bukod sa mga salamangkero, mayroon ding iba pang uri ng tao na kayang kontrahin ang mga tiyak na mahika ng mga mangkukulam, tulad ng mananambal, na dalubhasa sa pagkontra ''sa barang'' . &lt;ref name=&quot;auto2&quot; /&gt; Maari ding kontrahin ng mga salamangkero ang mga sumpa ng mga supernatural na nilalang tulad ng [[Aswang|mga aswang]] . Gayunpaman, dahil sila ay mga mortal na tao, ang pisikal na lakas ng mga shaman ay limitado kumpara sa lakas ng isang aswang na nilalang. Ang puwang na ito sa pisikal na lakas ay karaniwang tinutulay ng isang dinamika ng kaalaman at pagpapatawa.  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rock |first=Adam J. |url=https://books.google.com/books?id=yIe7BAAAQBAJ&amp;q=shaman+mangkukulam&amp;pg=PP1 |title=Demystifying Shamans and Their World: A Multidisciplinary Study |last2=Krippner |first2=Stanley |date=October 14, 2011 |publisher=Andrews UK Limited |isbn=978-1-84540-333-1}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Fegan |first=Brian |year=1983 |title=Some Notes on Alfred McCoy, &quot;Baylan: Animist Religion and Philippine Peasant Ideology&quot; |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |volume=11 |issue=2/3 |pages=212–216 |issn=0115-0243 |jstor=29791795}}&lt;/ref&gt; Ang mga Pilipinong mangkukulam ay hindi naman masama, dahil maaari rin silang magsilbi para sa ikabubuti ng lipunan. Sa mga kaso kung saan ang isang krimen ay natugunan ng kawalan ng katarungan dahil ang instigator ay hindi nausig nang maayos o napawalang-sala sa kabila ng dumaraming ebidensya, ang mga biktima o ang kanilang pamilya at mga kaibigan ay maaaring humingi ng tulong sa mga mangkukulam upang mabigyan ng hustisya sa pamamagitan ng itim na salamangka, na naiiba sa bawat etnikong samahan. Sa mga tradisyunal na paniniwala sa labas ng mainstream Filipino movie renditions, pinaniniwalaan na ang black magic sa mga kaso ng injustice ay hindi nakakaapekto sa mga inosente. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Buenconsejo |first=José Semblante |url= |title=Songs and Gifts at the Frontier: Person and Exchange in the Agusan Manobo Possession Ritual, Philippines. |date=2002 |publisher=Routledge. |isbn=978-0-415-94124-2 |editor-last=Post |editor-first=Jennifer C. |series=Current Research in Ethnomusicology: Outstanding Dissertations |volume=4 |location=New York |pages= |access-date=}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=McClenon |first=James |date=1985 |title=Island of Sorcerers |url=https://archive.org/details/sim_fate_1985-09_38_9/page/n36|journal=Fate |language= |volume=38 |issue=9 |pages=37–41 |doi= |issn= |access-date=}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Tan, Michael L. (2008). Revisiting Usog, Pasma, Kulam. University of the Philippines Press. {{ISBN|9789715425704}}.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Lieban, Richard Warren (1977). Cebuano Sorcery: Malign Magic in the Philippines. University of California Press. {{ISBN|9780520034204}}.&lt;/ref&gt;

== Mga sagradong lugar ==
[[Talaksan:Lumiang,_Burial_Cave.jpg|thumb| Isang [[Kankanaey]] burial cave sa [[Sagada]] na may mga kabaong na nakasalansan upang bumuo ng sky burial sa loob ng isang kweba. Hindi sinakop ng mga Espanyol ang lugar, at sa gayon ay naligtas ito sa pagkawasak sa panahon ng brutal na rehimeng Espanyol. Sa panahon ng kolonisasyon ng mga Amerikano, itinago ng mga lokal ang lokasyon ng sagradong lugar.]]
Ang mga sinaunang Pilipino at Pilipino na patuloy na sumusunod sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas sa pangkalahatan ay walang tinatawag na &quot;mga templo&quot; ng pagsamba sa ilalim ng kontekstong kilala sa mga dayuhang kultura. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;hislop&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;blumetritt&quot;&gt;{{Cite book |last=Ferdinand Blumentritt |title=Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes |publisher=Orientalisches Institut, Universität Wien |year=1894 |volume=8 |page=147 |chapter=Alphabetisches Verzeichnis der bei den philippinischen Eingeborenen üblichen Eigennamen, welche auf Religion, Opfer und priesterliche Titel und Amtsverrichtungen sich beziehen. (Fortsetzung.) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=LLVBAAAAYAAJ&amp;pg=PA147}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, mayroon silang mga sagradong [[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|dambana]], na tinatawag ding mga bahay ng espiritu . &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot; /&gt; Maaaring may sukat ang mga ito mula sa maliliit na mga platform na may bubong, hanggang sa mga istrukturang katulad ng isang maliit na bahay (ngunit walang dingding), hanggang sa mga dambana na kamukha ng mga pagoda, lalo na sa timog kung saan ang mga naunang mosque ay ginawa rin sa parehong paraan.  Ang mga dambana na ito ay kilala sa iba't ibang katutubong termino, na nakasalalay sa samahan ng grupong etniko.  Maaari din itong gamitin bilang mga lugar upang iimbak ''ang mga taotao'' at mga kabaong ng mga ninuno. Sa mga Bicolano, ''ang taotao'' ay iniingatan din sa loob ng mga sagradong kuweba na tinatawag na ''moog'' . &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;kroeber&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kroeber |first=A. L. |year=1918 |title=The History of Philippine Civilization as Reflected in Religious Nomenclature |url=http://digitallibrary.amnh.org/bitstream/handle/2246/286/A019a02.pdf;jsessionid=EB1447C19043A20F8A2BCE9726E4A3D1?sequence=1 |journal=Anthropological Papers of the American Museum of Natural History |location=New York City |volume=XXI |issue=Part II |pages=35&amp;ndash;37 |oclc=351466 |id={{NCID|
BA91351726}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cole&quot;&gt;{{Cite journal |last=Cole |first=Fay-Cooper |last2=Gale |first2=Albert |year=1922 |title=The Tinguian; Social, Religious, and Economic life of a Philippine tribe |url=https://archive.org/details/tinguiansocialre142cole |journal=Field Museum of Natural History: Anthropological Series |location=Chicago |volume=14 |issue=2 |pages=235&amp;ndash;493 |doi=10.5962/bhl.title.3568 |oclc=1085981086 |ol=7134925M}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;storch&quot;&gt;{{Cite book |last=Gregorio F. Zaide |title=Religions and Missionaries around the Pacific, 1500–1900 |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=9781351904780 |editor-last=Tanya Storch |series=The Pacific World: Lands, Peoples and History of the Pacific, 1500-1900, Volume 17 |chapter=Filipinos Before the Spanish Conquest Possessed a Well-Ordered and Well-Thought-Out Religion |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5gokDwAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

Sa ilang mga seremonya, ''ang anito'' ay iginagalang sa pamamagitan ng mga pansamantalang altar malapit sa mga sagradong lugar. Tinatawag itong ''latangan'' o ''lantayan'' sa Bisaya, at ''[[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|dambana]]'' o ''lambana'' sa Tagalog.  Ang mga altar na ito na kawayan o rattan ay magkapareho sa pangunahing konstruksyon sa buong Pilipinas. Ang mga ito ay alinman sa maliliit na platform na walang bubong o nakatayong mga poste na nahati sa dulo (katulad ng tiki torch ). Hawak nila ang mga hinati na bao ng niyog, mga platong metal, o mga banga ng martaban bilang mga sisidlan ng mga handog. ''Ang Taotao'' ay maaaring minsan ding ilagay sa mga platform na ito. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;kroeber&quot;/&gt;

Kasama sa iba pang uri ng mga sagradong lugar o bagay na sinasamba ng ''diwata'' ang materyal na pagpapakita ng kanilang mga nasasakupan. Ang pinakamalawak na pinarangalan ay ang mga puno ng balete  (tinatawag ding ''nonok'', ''nunuk'', ''nonoc'', atbp.) at mga langgam o anay ( ''punso'' ). Kabilang sa iba pang mga halimbawa ang mga bundok, talon, punong kahoy, bahura, at kuweba. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;hislop&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;potet&quot;&gt;{{Cite book |last=Jean-Paul G. Potet |url=https://books.google.com/books?id=Ca5XDwAAQBAJ |title=Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs |publisher=Lulu Press Inc. |year=2017 |isbn=9780244348731 |page=235}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;agon2&quot;&gt;{{Cite book |last=Teodoro A. Agoncillo &amp; Oscar M. Alfonso |title=History of the Filipino People |publisher=Malaya Books |year=1969 |page=42}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;demetrio73&quot;&gt;{{Cite journal |last=Demetrio |first=Francisco R. |year=1973 |title=Philippine Shamanism and Southeast Asian Parallels |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-11-02-1973/demetrio-philippine%20shamanism%20southeast%20asian%20parallels%20.pdf |journal=Asian Studies |volume=11 |issue=2 |pages=128&amp;ndash;154 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;

Maraming mga etnikong tao sa bansa ang may ibinahaging &quot;kultura ng pagsamba sa bundok&quot;, kung saan ang mga partikular na bundok ay pinaniniwalaang tirahan ng ilang mga divinity o supernatural na nilalang at aura. Ang mga mythical na lugar ng pagsamba ay naroroon din sa ilang mga mitolohiya. Sa kasamaang palad, ang karamihan sa mga lugar ng pagsamba na ito (na kinabibilangan ng mga bagay na nauugnay sa mga site na ito tulad ng mga estatwa ng diyus-diyosan at mga sinaunang dokumento na nakasulat sa mga script [[Suyat|ng suyat]] ) ay sinira o binaboy at winasak ng mga kolonyalistang Espanyol sa pagitan ng ika-15 hanggang ika-19 na siglo, at patuloy na ninakawan ng mga imperyalistang Amerikano noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Karagdagan pa, ang mga lupaing ginagamit ng mga katutubong tao para sa pagsamba ay mapanuksong binago ng mga kolonyalista bilang pundasyon ng kanilang mga dayuhang simbahan at sementeryo. Ang mga halimbawa ng mga katutubong lugar ng pagsamba na nakaligtas sa kolonyalismo ay kadalasang natural na mga lugar tulad ng mga bundok, golpo, lawa, puno, malalaking bato, at mga kuweba. Ang mga katutubong gawang-taong lugar ng pagsamba ay naroroon pa rin sa ilang mga komunidad sa mga probinsya, lalo na sa mga ancestral domain kung saan ang mga tao ay patuloy na nagsasagawa ng kanilang mga katutubong relihiyon . &lt;ref name=&quot;blumetritt&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;cole&quot;/&gt;  &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pre-colonial Manila – Presidential Museum and Library |url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |archive-date=March 9, 2016 |access-date=August 31, 2020}}&lt;/ref&gt;

Sa tradisyunal na paniniwala ng dambana, ang lahat ng mga diyos, nilalang na ipinadala ng pinakamataas na diyos/diyos, at mga espiritu ng ninuno ay sama-samang tinatawag na ''[[anito]]'' samantalang ang mga espiritu ng kalikasan at mga batahla ang tawag ay ''[[Anito|diwata]]'' . Ang mga nilalang o espiritu ng kalupaan at nilalang ng ilalim ng lupa ay tinatawag na ''[[Lamanlupa|lamang-lupa]]'' (mga nilalang ng lupa) o ''bantay-tubig'' (mga nilalang ng dagat o iba pang anyong tubig). Ang ''dambana'' ay karaniwang inaalagaan ng mga ''[[Babaylan|shaman ng Pilipinas]]'', ang katutubong espirituwal na pinuno ng ''barangay'' (komunidad), at sa ilang lawak, ang ''datu'' (pinuno sa pulitika ng barangay) at ang ''lakan'' (pinuno sa pulitika ng koalisyon ng barangay). Sa una ay hindi pinalamutian at iginagalang nang kaunti,  ''ang mga dabanas'' sa kalaunan ay napuno ng mga palamuti na nakasentro sa mga gawaing pangrelihiyon tungo sa mga estatwa ''ng larauan'' dahil sa kalakalan at impluwensyang panrelihiyon mula sa iba't ibang independyente at basalyong estado. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ocampo |first=Ambeth R. |date=September 12, 2014 |title=History in language |url=https://opinion.inquirer.net/78366/history-in-language |website=opinion.inquirer.net}}&lt;/ref&gt; Pinalamutian ito ng mga rebultong tahanan ng ''mga anito'' na tradisyunal na tinatawag na ''larauan'', mga estatwa na nakalaan para sa hinaharap na mga gawain sa ''paglilibing'' sa makabagong tinatawag na ''likha'', mga balumbon o mga dokumento na may kaligrapya ''[[Suyat|ng suyat]]'' ''[[baybayin]]'', &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Orejas |first=Tonette |date=April 27, 2018 |title=Protect all PH writing systems, heritage advocates urge Congress |url=https://newsinfo.inquirer.net/985669/protect-all-ph-writing-systems-heritage-advocates-urge-congress |website=newsinfo.inquirer.net}}&lt;/ref&gt; at iba pang mga bagay na sagrado sa mga gawaing ''dambana'' tulad ng ''lambanog'' (distilled coconut wine), ''tuba'' ( [[Sampaguita|undigant]] [[Santan|wine]] ), [[gumamela]], [[tayabak]], at mga katutubong [[Orkidya|orchid]] ), ''palay'' (unhusked rice), ''bigas'' (husked rice), shells, pearls, jewels, beads, native crafts gaya ng ''banga'' (pottery), &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pre-colonial Manila &amp;#124; Presidential Museum and Library |url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |archive-date=March 9, 2016 |access-date=August 31, 2020}}&lt;/ref&gt; espada at iba pang sandata (tulad ng ''[[kampilan]]'', ''dahong palay'', ''likes'' ''[[Itak|bolo]]'' ), bodily ''[[Panabas|,]]'' bodily, o ''singsing'' . kuwintas, at ''hikaw'' o hikaw), mga kalasag sa digmaan (tulad ng ''kalasag'' ), engkantadong maskara, &lt;ref&gt;[https://aboutphilippines.ph/documents-etc/Anthropological-reflection-on-Philippine-masks.pdf]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt; mga sandata sa labanan na ginagamit sa ''[[Arnis|pananandata o kali]]'', anting-anting na tinatawag na ''[[agimat]]'' o ''anti-anting'', &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Elefante |first=Fil V. |date=June 12, 2016 |title=Filipinization and the flag as amulet against bad luck |url=https://businessmirror.com.ph/2016/06/12/filipinization-and-the-flag-as-amulet-against-bad-luck/ |website=BusinessMirror}}&lt;/ref&gt; mga panliligaw ng sumpa gaya ng ''buntot pagi'', katutubong kasuotan at burda, pagkain, at ginto sa anyo ng leeg. at singsing sa paa) at barter money ( ''piloncitos'' at gintong singsing). &lt;ref name=&quot;auto9&quot;&gt;{{Cite web |title=Dambana Meaning &amp;#124; Tagalog Dictionary |url=https://www.tagalog-dictionary.com/search?word=dambana |website=Tagalog English Dictionary}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lim |first=Gerard |date=June 20, 2014 |title=What does it mean to be Filipino? |url=http://www.rappler.com/move-ph/ispeak/60815-identity-crisis-filipino |website=Rappler}}&lt;/ref&gt; Ang mga estatwa ng hayop, lalo na ang mga katutubong [[aso]], ay nagbabantay sa isang istraktura ''ng dambana'' kasama ng mga ukit at kaligrapya na naglalarawan ng mga proteksyon at mga ''anito'' . &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web |last=Killgrove |first=Kristina |title=Archaeologists Find Deformed Dog Buried Near Ancient Child In The Philippines |url=https://www.forbes.com/sites/kristinakillgrove/2018/02/26/archaeologists-find-deformed-dog-buried-near-ancient-child-in-the-philippines/ |website=Forbes}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto22&quot;&gt;{{Cite web |date=August 4, 2014 |title=7 Prehistoric Animals You Didn't Know Once Roamed The Philippines |url=https://filipiknow.net/prehistoric-animals-in-the-philippines/ |website=FilipiKnow}}&lt;/ref&gt;

== Katayuan at pagsunod ==
[[Talaksan:Ati-Atihan_Festival_Participant.jpg|thumb| Mga kalahok [[Mga Aklanon|sa Aklanon]] sa masiglang [[Ati-Atihan|pagdiriwang ng Ati-Atihan]], na nagpaparangal sa mga [[Mga Ati (Panay)|Ati]] at Aklanon mula noong mga 1200 AD sa pamamagitan ng katutubong tradisyon ng pasasalamat batay sa katutubong pananampalataya. Ang mga kolonyalistang Espanyol, sa pagtatangkang burahin ang katutubong relihiyon ng mga tao, ay ginamit ang kanilang kapangyarihang pampulitika at mga idolo ng Katoliko upang palitan ang orihinal na listahan ng mga pinarangalan ng pagdiriwang.]]
Noong 2014, pinangalanan ng international astronomical monitoring agency na Minor Planet Center (MPC) ang Asteroid 1982 XB 3757 Anagolay, pagkatapos ng diyosa ng Tagalog ng mga nawawalang bagay, si Anagolay. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 9, 2014 |title=New asteroid named after Philippine goddess of lost things |url=https://www.gmanetwork.com/news/story/382869/scitech/science/new-asteroid-named-after-philippine-goddess-of-lost-things/ |website=GMA News Online}}&lt;/ref&gt; Noong 2019, pinangalanan ng International Astronomical Union (IAU) ang star Wasp 34 bilang Aman Sinaya, ang Tagalog na diyos ng karagatan, habang ang planetang Wasp 34-b ay pinangalanan bilang Haik, isang Tagalog sea god. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 18, 2019 |title=Pinoy's entry chosen as name of star, exoplanet |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/science/719531/pinoy-s-entry-chosen-as-name-of-star-exoplanet/story/}}&lt;/ref&gt; Sa parehong taon, ang pinakamalaking caldera sa mundo ay pinangalanang [[Apolaki Caldera]], ayon sa diyos ng araw sa iba't ibang katutubong relihiyon sa Luzon. &lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 October 2019 |title=Filipina scientist discovers world's largest caldera on Benham Rise |url=https://news.abs-cbn.com/spotlight/10/21/19/filipina-scientist-discovers-worlds-largest-caldera-on-benham-rise |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031181851/https://news.abs-cbn.com/spotlight/10/21/19/filipina-scientist-discovers-worlds-largest-caldera-on-benham-rise |archive-date=October 31, 2019}}&lt;/ref&gt; Noong 2021, tatlong tulay sa Albay ang ipinangalan sa tatlong bayani mula sa Bicolano religious epic, ang Ibalon, na sina Baltog, Handyong, at Bantog. &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Solis |first=Emmanuel |date=April 22, 2021 |title=Legazpi bridges named after Bicol's 3 epic heroes |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1137615}}&lt;/ref&gt;

Alinsunod sa National Cultural Heritage Act, na pinagtibay noong 2010, itinatag ang [[Talapamana ng Pilipinas|Philippine Registry of Cultural Property]] (PReCUP) bilang pambansang rehistro ng Pamahalaan ng Pilipinas na ginamit upang pagsama-samahin sa isang talaan ang lahat ng ari-arian ng kultura na itinuturing na mahalaga sa pamana ng kultura, nasasalat at hindi nakikita, ng Pilipinas. Pinoprotektahan ng registry ang iba't ibang elemento ng pamana ng Pilipinas, kabilang ang oral literature o kwentong pasa pasa at kwentong bayan, musika, sayaw, etnograpikong materyal, at sagradong lugar, bukod sa marami pang iba. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 17, 2015 |title=Republic Act No. 10066 Heritage Law |url=https://ncca.gov.ph/republic-act-no-10066/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612235629/https://ncca.gov.ph/republic-act-no-10066/ |archive-date=June 12, 2021 |access-date=July 20, 2019 |publisher=Ncca.gov.ph}}&lt;/ref&gt; Pinoprotektahan din ng National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Law, na pinagtibay noong 1992 at pinalawak noong 2018, ang ilang mga sagradong lugar ng Antitist sa bansa. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018 |title=Data |url=http://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2018/06jun/20180622-RA-11038-RRD.pdf |access-date=July 20, 2019 |website=www.officialgazette.gov.ph}}&lt;/ref&gt;

Ang mga katutubong relihiyon at paniniwala ng Pilipinas ay malawak na ikinalat sa kapuluan, bago ang pagdating ng mga relihiyong Abrahamiko. Ang karamihan ng mga tao, gayunpaman, ay nagbalik-loob sa Kristiyanismo dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol mula ika-16 hanggang huling bahagi ng ika-19 na siglo, na nagpatuloy hanggang ika-20 siglo sa panahon at pagkatapos ng kolonisasyon ng Amerika. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;demetrio73&quot;/&gt; Sa panahon ng [[Himagsikang Pilipino|Rebolusyong Pilipino]], may mga mungkahi na buhayin ang mga katutubong relihiyon ng Pilipinas at gawin itong [[Pampamahalaang relihiyon|pambansang relihiyon]], ngunit hindi umunlad ang panukala, dahil ang pinagtutuunan ng pansin noon ay ang digmaan laban sa mga kolonisador ng Amerika. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kennon |first=L. W. V. |date=1901 |title=The Katipunan of the Philippines |url=https://www.jstor.org/stable/25105201 |journal=The North American Review |volume=173 |issue=537 |pages=208–220 |issn=0029-2397 |jstor=25105201 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

Sinabi ng Philippine Statistics Authority sa 2020 national census, na 0.23% ng pambansang populasyon ng Pilipino ay kaanib sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas, na kanilang isinulat bilang &quot;tribal religions&quot; sa kanilang census. &lt;ref name=&quot;PSA-PIF2020&quot;/&gt; Ito ay pagtaas mula sa nakaraang 2010 census na nakapagtala ng 0.19%. &lt;ref name=&quot;PSA-2015PSY&quot;/&gt; Sa kabila ng kasalukuyang bilang ng mga sumusunod, maraming tradisyon mula sa mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ang isinama sa lokal na kasanayan ng Katolisismo at Islam, na nagresulta sa &quot; Katolisismong Katutubo &quot;   at &quot; Katutubong Islam &quot;. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; Ang patuloy na pagbabalik-loob ng mga tagasunod ng katutubong katutubong relihiyon sa Pilipinas sa mga relihiyong Abrahamiko ng mga misyonero ay isang kapansin-pansing alalahanin, dahil ang ilang mga kasanayan at katutubong kaalaman ay patuloy na nawawala dahil sa mga conversion. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Eder |first=James F. |date=2013 |title=The Future of Indigenous Peoples in the Philippines: Sources of Cohesion, Forms of Difference. |url=https://www.jstor.org/stable/43854732 |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |language= |publisher=University of San Carlos Publications |volume=41 |issue=3/4 |pages=273–294 |doi= |issn=0115-0243 |jstor=43854732 |oclc= |pmc= |pmid= |access-date= |quote=}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==

* [[Bathala]]
* [[Diwata (Mitolohiyang Pilipino)|Diwata]]
* [[Katutubong relihiyong Tagalog|Mga katutubong paniniwalang panrelihiyon ng mga tagalog]]
* [[Anito|Anito]]
* [[Babaylan]]
* [[Pagtatawas]]
* [[Mitolohiyang Pilipino]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.sacred-texts.com/asia/pft/index.htm Mga Kuwentong Bayan sa Filipino]
* [http://www.gutenberg.org/ebooks/26393 Filipino Folk Medicine] - Isang maagang ika-18 siglo na koleksyon ng Filipino Folk Medicine.

[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
[[Kategorya:Katutubong pambayang relihiyon sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>8pwzmq50h516qo2dy9tpvtmjegpp51a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222406</id>
      <parentid>2222405</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47147-13</username>
        <id>165827</id>
      </contributor>
      <origin>2222406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61162" sha1="skav6bp3ug5oucym2c3o3bixnmajbg2" xml:space="preserve">{{div col|}}
[[Talaksan:Mt._Pulag_-_4.jpg|thumb| [[Bundok Pulag|Ang Bundok Pulag]] ay isa sa maraming [[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|sagradong lugar]] ng mga tagasunod ng mga katutubong relihiyon sa Pilipinas. Ang mga espiritu ng ninuno na gumagabay sa kanilang mga inapo ay pinaniniwalaang naninirahan sa buong bundok.]]
Ang mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ay mga sinaunang paniniwala at kaugalian ng iba't ibang etnikong grupo sa bansa. Karamihan sa kanila ay naniniwala sa '''animismo''', kung saan pinaniniwalaang may '''diwa''' o kaluluwa o espiritu ang lahat ng bagay mula tao, hayop, halaman, at maging ang kalikasan.&lt;ref name=&quot;Almocera2005&quot;&gt;Almocera, Ruel A., (2005) Popular Filipino Spiritual Beliefs with a proposed Theological Response. in Doing Theology in the Philippines. Suk, John., Ed. Mandaluyong: OMF Literature Inc. Pp 78-98&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Maggay1999&quot;&gt;Maggay, Melba Padilla (1999). Filipino Religious Consciousness. Quezon City: Institute for Studies in Asian Church and Culture.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |url=https://archive.org/details/historyofchristi0001sito |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{cite book |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion | last1 =Demetrio | first1 = Francisco R. | last2 =Cordero-Fernando | first2 = Gilda | last3 = Nakpil-Zialcita | first4 = Fernando| last4 =Feleo | first3 = Roberto B. |date= 1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |author-link2= Gilda Cordero-Fernando| asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt; 

Sa mga relihiyong ito, may dalawang pangunahing uri ng espiritu:

* '''[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]]''' – ito ang tawag sa mga bathala,diyos at mga espiritu ng kalikasan.
* '''[[Anito]]''' – ito naman ang mga estatwang kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga yumao, lalo na ng mga ninuno.

Karaniwan, ang mga kwento at aral ng mga katutubong relihiyon ay ipinapasa sa pamamagitan ng '''pasalita''' o kwentong pasa pasa mula sa matatanda patungo sa mga kabataan. Ngunit may mga grupo rin na nagsusulat ng kanilang paniniwala sa mga dahon, kawayan, at iba pang materyales gamit ang mga lokal na panulat tulad ng bakal na matulis.&lt;ref name=&quot;Almocera2005&quot;&gt;Almocera, Ruel A., (2005) Popular Filipino Spiritual Beliefs with a proposed Theological Response. in Doing Theology in the Philippines. Suk, John., Ed. Mandaluyong: OMF Literature Inc. Pp 78-98&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Maggay1999&quot;&gt;Maggay, Melba Padilla (1999). Filipino Religious Consciousness. Quezon City: Institute for Studies in Asian Church and Culture.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt; 

Bagaman sinabi ng ilang Espanyol noon na walang sinusulat ang mga katutubo tungkol sa kanilang relihiyon, may mga tala na nagpapatunay na meron. Ayon sa ilang dokumento, may mga librong pang-relihiyon at rebulto ng mga diyos ang mga katutubo na sinunog ng mga mananakop.

Ang terminong '''Bathala''' sa kalaunan ay pinalitan ang &quot;Diwata&quot; bilang pangunahing salita para sa &quot;mga diyos&quot; at naging kahulugan ng anumang supernatural na nilalang na sinasamba para sa pagkontrol sa mga aspeto ng buhay o kalikasan. Sa paglipas ng panahon, '''[[Bathala|si Bathala]]''' (o Bathalà/Maykapál) ay naging nauugnay sa Kristiyanong Diyos at naging kasingkahulugan ng '''Diyós''' . &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Patricia |first=Patricia |last2=Buitrago Palacios |first2=Nátali |date=2014-12-30 |title=Los opositores en el proceso de restitución de tierras: análisis cuantitativo de la jurisprudencia, 2012-2014 |url=https://doi.org/10.15425/redepub.33.2014.29 |journal=Revista de Derecho Público |issue=33 |pages=1–34 |doi=10.15425/redepub.33.2014.29 |issn=1909-7778 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Potet |first=Jean-Paul |title=Ancient beliefs and customs of the Tagalogs |date=2017 |publisher=Jean-Paul G. Potet |isbn=978-0-244-34873-1 |location=Clichy}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Resurreccion |first=C. O. |date=March 1965 |title=Proceedings of the International Congress on Rizal, December 4–8, 1961. Jose Rizal National Centennial Commission, Manila, 1962. Pp. xxvii, 496. |url=https://doi.org/10.1017/s0217781100002623 |journal=Journal of Southeast Asian History |volume=6 |issue=1 |pages=133–135 |doi=10.1017/s0217781100002623 |issn=0217-7811}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Murawski |first=Krzysztof |date=1984-12-31 |title=El triunfo de Hunahpue Ixbalanque: paradigma del renacimiento en la religión de los mayas |url=https://doi.org/10.36447/estudios1984.v9.art1 |journal=Estudios Latinoamericanos |volume=9 |pages=11–44 |doi=10.36447/estudios1984.v9.art1 |issn=0137-3080}}&lt;/ref&gt;

Sa tala ng 2020 na sensus, nasa '''0.23%''' ng populasyon sa Pilipinas ang kasapi pa rin sa mga katutubong relihiyon – tumaas mula sa '''0.19%''' noong 2010.   &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt;  &lt;ref name=&quot;PSA-PIF2020&quot;&gt;{{Cite journal |date=February 22, 2023 |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) |url=https://psa.gov.ph/content/religious-affiliation-philippines-2020-census-population-and-housing |journal=Philippines in Figures |location=Quezon City, Philippines |publisher=Philippine Statistics Authority |access-date=March 25, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PSA-2015PSY&quot;&gt;{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=October 11, 2016 |access-date=August 15, 2016}}&lt;/ref&gt;

Ang dami ng iba't ibang tawag o termino ay galing sa katotohanang ang mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ay nagsimula pa bago dumating ang mga dayuhan at bago pa naging isang bansa ang Pilipinas. Iba-iba ang mga tao sa Pilipinas, kaya’t iba-iba rin ang kanilang wika at mga salitang ginagamit para ilarawan ang kanilang relihiyon. Bagama’t maaaring magkakaiba ang mga ito, ayon sa mga iskolar, may pagkakapareho ang kanilang mga ideya at paniniwala kaya puwedeng pag-aralan ang mga ito bilang iisang kabuuan. Ang mga relihiyon ng Katutubong Pilipino ay konektado rin sa mga paniniwala sa Oceania at sa mga karatig na bahagi ng Timog-Silangang Asya. Nanggaling din ang mga ito sa mga sinaunang paniniwalang Austronesian.&lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |author-link=William Henry Scott (historian) |title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society |url=https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot |date=1994 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=971-550-135-4 |location=Quezon City}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;Osborne2004&quot;&gt;{{Cite book |last=Osborne |first=Milton |author-link=Milton Osborne |title=Southeast Asia: An Introductory History |url=https://archive.org/details/southeastasiaint0000osbo_v1c2 |date=2004 |publisher=Allen &amp; Unwin |isbn=1-74114-448-5 |edition=Ninth |location=Australia}}&lt;/ref&gt;

Ang mga salaysay ng alamat , kwentong pasa pasa o kwentong pasalita at mga kwentong bayan na nauugnay sa mga paniniwalang ito sa relihiyon ay bumubuo sa tinatawag ngayong [[Mitolohiyang Pilipino]], at isang mahalagang aspeto ng pag-aaral ng [[kultura ng Pilipinas]] at [[sikolohiyang Pilipino]] .

== Panrelihiyong pananaw sa mundo ==
[[Talaksan:The_rotation_of_Visayan_Philippine_bakunawa.png|thumb| Ang pag-ikot ng diyos na ''si [[Bakunawa]]'' sa isang taon ng kalendaryo, gaya ng ipinaliwanag sa ''Signosan'' (1919). Ang mga paglalarawan ay nagsasalaysay ng pag-unawa sa mga ninuno tungo sa wastong paglikha ng pisikal na tahanan para sa isang maayos na espirituwal na tahanan. Isa ito sa libu-libong mga katutubong konsepto tungkol sa suwerte, katulad ng ilang konsepto ng mainland Asian gaya ng ''feng shui'' .]]
Ayon sa mananalaysay na si T. Valentino Sitoy, may tatlong pangunahing paniniwala ang mga Pilipino tungkol sa relihiyon bago dumating ang mga Espanyol. Nakita niya ito sa mga lumang dokumento tungkol sa paniniwalang panrelihiyon ng mga sinaunang Pilipino.

Una, naniniwala ang mga tao noon na bukod sa ating mundo, may isa pang mundo na hindi nakikita, ang mundo ng mga espiritu. Kahit hindi ito nakikita, naniniwala silang nakakaapekto ito sa buhay ng mga tao.

Pangalawa, naniniwala rin sila na may mga espiritu sa lahat ng bagay at lugar, mula sa mga makapangyarihang diyos na lumikha ng mundo, hanggang sa maliliit na espiritu na naninirahan sa mga puno, bato, sapa, at iba pang bahagi ng kalikasan.

Pangatlo, para sa mga sinaunang Pilipino, ang mga nangyayari sa buhay ng tao ay may kinalaman sa mga kilos at impluwensya ng mga espiritung ito.

Tinatawag nilang '''anito''' ang mga espiritu ng kanilang mga ninuno (na minsan ay tinatawag ding ''umalagad''), habang ang mga bathala o diyos at espiritu ng kalikasan ay tinatawag na '''diwata'''. Ang mga paniniwalang ito ay bahagi ng katutubong animistikong relihiyon ng Pilipinas bago pa man tayo nasakop. &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;/&gt;

''[[Anito]]'' o ang mga espiritu ng ninuno ( ''umalagad'' ). Habang ang tawag sa mga bathala at diyos ng kalikasan ay '[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] sa mga katutubong [[Animismo|animistikong]] relihiyon o paniniwala ng [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|precolonial na Pilipinas]] .

'''Ang Pag-anito''' (tinatawag ding mag-anito o anitohan) ay isang ritwal kung saan nakikipag-usap ang mga tao sa mga espiritu ng mga patay o kanilang mga ninuno. Madalas itong ginagawa sa tulong ng isang salamangkero tinatawag na '''babaylan''' sa [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] o isang '''katalonan''' sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]] na nagsisilbing midyum upang kumonekta sa mga espiritung ito. Ang salitang '''anito''' ay maaari ding mangahulugan ng pagsamba o pag-aalay sa isang espiritu.  Ang ritwal na ito ay kadalasang sinasamahan ng mga pagdiriwang o iba pang mga seremonya. Kung ang ritwal ay nagsasangkot ng pakikipag-usap sa mga espiritu ng kalikasan o mga diwata ng kaitaasan at mga diyos, ito ay tinatawag na '''pagdiwata''' (din magdiwata o diwatahan). &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;rosa&quot;&gt;{{Cite book |last=Antonio Sánchez de la Rosa |url=https://books.google.com/books?id=7EwHAQAAIAAJ |title=Diccionario Hispano-Bisaya para las provincias de Samar y Leyte, Volumes 1-2 |publisher=Tipo-Litografia de Chofre y Comp. |year=1895 |page=414}}&lt;/ref&gt;

Nang dumating ang mga misyonerong Kastila sa Pilipinas, ang salitang &quot; ''anito'' &quot; ay naiugnay sa mga pisikal na representasyon ng mga espiritu na kitang-kita sa ''mga paganito na'' ritwal. Sa panahon ng [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|paghahari ng mga Amerikano sa Pilipinas (1898–1946)]], ang kahulugan ng salitang [[Wikang Kastila|Espanyol]] ''na idolo'' (&quot;isang bagay na sinasamba&quot;) ay higit na pinaghalo sa salitang Ingles na &quot; [[Idolo|idol]] &quot;, at sa gayon ay halos sumangguni ''ang anito'' sa halos eksklusibong mga inukit na pigura o estatwa ( ''taotao'' ) ng mga espiritu ng ninuno at kalikasan. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;sawyer&quot;&gt;{{Cite book |last=Frederic H. Sawyer |url=https://archive.org/details/inhabitantsofphi00sawy |title=The Inhabitants of the Philippines |publisher=Charles Scribner's Sons |year=1900}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay tinutukoy kung minsan bilang anitism sa iskolar na panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan’s aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.fi/books/about/Popular_Science.html?id=3CMDAAAAMBAJ&amp;redir_esc=y |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.fi/books/about/Doing_Theology_with_the_Festivals_and_Cu.html?id=vfHYAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang Hispano-Filipino na ''anitismo'',  kahit hindi sa kasalukuyang paggamit, ito ay primitive na relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o mga espiritu ng kanilang mga sinasamba. Mula sa orihinal nitong kahulugan ng &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Mga bathala at espiritu ==
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang Agusan image statue (900–950 CE) ay natuklasan noong 1917 sa pampang ng Wawa River malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] . Bagama't may mga elementong Hindu at Budista, sinasamba ito ng mga lokal bilang isang sisidlan para sa mga animistang diyos. Ito ay kasalukuyang nasa ilalim ng kolonyal na pagmamay-ari ng American Field Museum, sa kabila ng hindi mabilang na mga kahilingan ng mga lokal na ibalik ang Imahe sa kanilang tahanan.]]
[[Talaksan:Ifugao_sculpture_Louvre_70-1999-4-1.jpg|thumb| 15th century Ifugao ''bulul'' with a ''pamahan'' (ceremonial bowl). Ang mga tagasunod ng mga katutubong relihiyon ay naniniwala na ang mga diyos na namumuno sa mga pananim ay naninirahan sa loob ng kanilang mga bulul. Ang sagradong bulul sa larawan ay kasalukuyang nasa ilalim ng kolonyal na pag-aari ng [[Museo ng Louvre]] ng [[Pransiya]].]]

Ang mga diyos ay may iba’t ibang pangalan at tungkulin depende sa kultura. Sa ilang wika, ang ''diwata'' ang tawag sa mga diyos, habang sa iba ay ''anito'' ang ginagamit bilang pangkalahatang tawag sa mga espiritu. Bawat etnikong grupo ay may sarili nilang tawag para sa mga diyos. Halimbawa, sa maraming bahagi ng bansa :&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2025-01-06 |title=People: January/February 2025 |url=https://doi.org/10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |doi=10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |access-date=2025-01-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Owen |first=Norman G. |date=February 1998 |title=Historical Dictionary of the Philippines. By Artemio R. Guillermo and May Kyi Win . Lanham, Md.: The Scarecrow Press, 1997. xi, 363 pp. $62.00. |url=https://read.dukeupress.edu/journal-of-asian-studies/article/57/1/273/336734 |journal=The Journal of Asian Studies |language=en |volume=57 |issue=1 |pages=273–275 |doi=10.2307/2659094 |issn=0021-9118 |jstor=2659094}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last=Tilman |first=Robert O. |date=February 1971 |title=The Philippines in 1970: A Difficult Decade Begins |url=http://caliber.ucpress.net/doi/abs/10.1525/as.1971.11.2.01p0079e |journal=Asian Survey |language=en |volume=11 |issue=2 |pages=139–148 |doi=10.2307/2642713 |issn=0004-4687 |jstor=2642713 }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

'''&quot;Diwata&quot;''' ang tawag sa mga diyos at diyosa o mga nilalang sa langit.

'''&quot;Anito&quot;''' ang tawag sa mga espiritu ng ninuno o mas maliliit na diyos.

Nagkakaiba-iba ang kahulugan ng mga salitang ito depende sa lugar at tribo &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Murawski |first=Krzysztof |date=1984-12-31 |title=El triunfo de Hunahpue Ixbalanque: paradigma del renacimiento en la religión de los mayas |url=https://doi.org/10.36447/estudios1984.v9.art1 |journal=Estudios Latinoamericanos |volume=9 |pages=11–44 |doi=10.36447/estudios1984.v9.art1 |issn=0137-3080}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eslit |first=Edgar R. |date=2023-06-20 |title=Illuminating Shadows: Decoding Three Mythological Veil of Mindanao's Cultural Tapestry |doi=10.20944/preprints202306.1412.v1 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

=== Mga Manlilikhang bathala ===
Maraming mga katutubong kulturang Pilipino ang iginigiit ang pagkakaroon ng mataas na diyos, diyos na lumikha, o diyos ng langit. &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt; Sa mga Tagalog, ang kataas-taasang diyos ay kilala bilang [[Bathala]], na inilarawan din bilang Maykapal (ang makapangyarihan sa lahat) o Lumikha (ang lumikha). Sa mga mamamayang Bisaya ang Diyos na lumikha ay tinutukoy bilang [[Kan-Laon|Laon]], ibig sabihin ay &quot;ang sinaunang.&quot; Sa mga Manuvu, ang pinakamataas na diyos ay tinawag na Manama. Sa karamihan ng mga mamamayan ng Cordilleran (kasama ang rehiyon ng Apayao bilang eksepsiyon), ang lumikha at pinakamataas na guro ay kilala bilang [[Kabuniyan]] . &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot; /&gt;

Sa ibang ng mga kaso, gayunpaman, ang mga diyos na ito ay itinuturing na mga dakilang nilalang na sila ay masyadong malayo para sa mga ordinaryong tao upang lapitan.  Sa gayon ang mga tao ay may posibilidad na magbayad ng higit na pansin sa &quot;mas mababang mga diyos&quot; o &quot;katulong na mga diyos&quot; na mas madaling lapitan, at kung kaninong mga kalooban ay mas madaling maimpluwensyahan. &lt;ref name=&quot;Maggay1999&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt;

=== Mga bathala ng ibabawnun ===
Ang mga diwata ng kalupaan o mga diwata ng ibabawnun mga relihiyong Pilipino ay karaniwang nababagay sa tatlong malawak na kategorya: mga espiritu ng kalikasan na naninirahan sa kapaligiran, tulad ng bundok o puno; mga espiritung tagapag-alaga na namamahala sa mga partikular na aspeto ng pang-araw-araw na buhay tulad ng pangangaso o pangingisda; ang iba ay mga bayani o ninuno na gumawa ng kagilagilalas na mga bagay at kabayanihan, Sila ung mga anito na ninuno o dating tao. Ang mga kategoryang ito ay madalas na magkakapatong, kung saan ang mga indibidwal na diyos ay nahuhulog sa dalawa o higit pang mga kategorya, at sa ilang mga pagkakataon, ang mga diyos ay nagbabago mula sa isang tungkulin patungo sa isa pa, tulad ng kapag ang isang bayani ng tribo na kilala sa pangingisda ay naging isang espiritu ng tagapag-alaga na nauugnay sa pangangaso. &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt;

== Mitolohiya at Katutubong Relihiyon: Ano ang Pagkakaiba? ==

Magkaugnay ang mitolohiya at katutubong relihiyon, pero magkaiba ang kanilang gamit..

* Ang '''mitolohiya''' ay koleksyon ng mga kuwento tungkol sa pinagmulan ng mundo, kalikasan, at mga diyos o bayani. Ito ang mga alamat at kuwentong nagbibigay-linaw sa mga paniniwala ng isang grupo.
* Ang '''katutubong relihiyon''' naman ay tumutukoy sa aktwal na '''ritwal, paniniwala, at pagsamba''' ng mga tao batay sa mga kuwentong ito. Dito kasama ang mga seremonya, pamahiin, at paniniwala sa mabuti o masamang espiritu.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eslit |first=Edgar R. |date=2023-06-20 |title=Illuminating Shadows: Decoding Three Mythological Veil of Mindanao's Cultural Tapestry |doi=10.20944/preprints202306.1412.v1 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |date=2025-01-06 |title=People: January/February 2025 |url=https://doi.org/10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |doi=10.1044/leader.ppl.30012025.members-news-january.14 |access-date=2025-01-24}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Owen |first=Norman G. |date=February 1998 |title=Historical Dictionary of the Philippines. By Artemio R. Guillermo and May Kyi Win . Lanham, Md.: The Scarecrow Press, 1997. xi, 363 pp. $62.00. |url=https://read.dukeupress.edu/journal-of-asian-studies/article/57/1/273/336734 |journal=The Journal of Asian Studies |language=en |volume=57 |issue=1 |pages=273–275 |doi=10.2307/2659094 |issn=0021-9118 |jstor=2659094}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; 

== Konsepto ng kaluluwa ==
[[Talaksan:Khamantik.jpg|thumb| Isa sa maraming [[Mga puntod na apog ng Kamhantik|Limestone na libingan ng Kamhantik]] (890–1030 AD), kung saan inilibing at tinatakan ng sarcophagi ang mga ninuno. Naniniwala ang mga lokal na ang mga libingan ay nilikha din ng mga diyos sa kagubatan, ayon sa tradisyon. Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang sagradong lugar ay ninakawan at dinungisan ng mga Amerikanong kolonisador. Ang lahat ng mga sarcophagi seal ay ninakaw sa proseso.]]
Ang bawat pangkat etniko ay may sariling konsepto at bilang ng kaluluwa ng isang nilalang, lalo na ang mga tao. Sa karamihan ng mga kaso, ang isang tao ay may dalawa o higit pang kaluluwa habang siya ay nabubuhay. Ang pinagmulan ng kaluluwa ng isang tao ay nasabi sa pamamagitan ng mga salaysay hinggil sa katutubong relihiyon ng Pilipinas, kung saan ang bawat relihiyong etniko ay may kanya-kanyang konsepto sa pinagmulan ng kaluluwa, komposisyon ng kaluluwa, pagpapanatili at pangangalaga sa kaluluwa, at iba pang mga bagay, tulad ng tuluyang pagdaan ng kaluluwa pagkatapos ng buhay ng tao ay binitawan. Sa ilang mga kaso, ang mga kaluluwa ay ipinagkakaloob ng ilang mga [[Mga Tauhan sa Mitolohiyang Pilipino|diyos]] tulad ng kaso sa mga Tagbanwa, habang sa iba, ang kaluluwa ay nagmula sa ilang mga espesyal na rehiyon tulad ng kaso sa mga Bisaya. Ang ilang mga tao ay may dalawang kaluluwa tulad ng Ifugao, habang ang iba ay may limang kaluluwa tulad ng Hanunoo Mangyan. Sa pangkalahatan, ang pisikal at mental na kalusugan ng isang tao ay nakakatulong sa pangkalahatang kalusugan ng mga kaluluwa ng tao. Sa ilang mga pagkakataon, kung ang isang kaluluwa ay nawala, ang isang tao ay magkakasakit, at kung ang lahat ng nabubuhay na kaluluwa ay nawala, pagkatapos ang katawan ay mamamatay sa kalaunan. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang katawan ay mabubuhay pa sa kabila ng pagkawala ng lahat ng kaluluwa nito, tulad ng phenomenon na tinatawag na mekararuanan sa mga Ibanag. Sa pangkalahatan, ang pangangalaga sa sarili ay mahalaga sa mahabang buhay para sa mga kaluluwa, na nagbibigay naman ng mahabang buhay sa katawan. &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;/&gt;    &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot;&gt;{{Cite journal |last=Mercado |first=Leonardo N. |date=1991 |title=Soul and Spirit in Filipino Thought |url=https://www.jstor.org/stable/42633258 |journal=Philippine Studies |publisher=Ateneo de Manila University |volume=39 |issue=3 (Third Quarter 1991) |pages=287–302 |doi= |issn=0031-7837 |jstor=42633258 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

Ang mga multo at anito at kaluluwa ng patay, sa pangkalahatang konsepto ng Pilipinas, ay mga espiritu ng mga namatay na. Sa madaling salita, sila ang mga kaluluwa ng mga patay. Ang mga ito ay naiiba sa mga kaluluwa ng mga nabubuhay, kung saan, sa maraming pagkakataon, ang isang tao ay may dalawa o higit pang buhay na kaluluwa, depende sa pangkat etniko. &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot;/&gt; Ang bawat pangkat etniko sa mga isla ng Pilipinas ay may kanya-kanyang termino para sa mga multo at iba pang uri ng kaluluwa. &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot; /&gt; Dahil sa napakaraming pagkakaiba-iba ng mga katutubong salita para sa mga multo, ang mga terminong tulad ng ''espirito'' &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot; /&gt; at ''multo'', na parehong pinagtibay mula sa mga salitang Espanyol tulad ng ''muerto'', ay ginamit bilang sumasaklaw sa lahat ng mga termino para sa mga kaluluwa o espiritu ng mga patay sa pangunahing kulturang Pilipino. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vicerra |first=Paolo Miguel |last2=Javier |first2=Jem R. |date=1 January 2013 |title=Tabi-Tabi Po: Situating The Narrative of Supernatural in the Context of the Philippines Community Development |url=http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Tabi-Tabi_1-13.pdf |journal=Manusya: Journal of Humanities |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=1–13 |doi=10.1163/26659077-01602001 |issn=0859-9920 |access-date=}}&lt;/ref&gt; Habang ang mga multo sa mga paniniwalang Kanluranin ay karaniwang kilala sa kanilang minsang kasuklam-suklam na kalikasan, ang mga multo ng mga patay para sa iba't ibang grupong etniko sa Pilipinas ay tradisyonal na itinuturing na mataas ang pagpapahalaga. Ang mga multong ito ay karaniwang tinutukoy bilang mga espiritu ng ninuno na maaaring gumabay at magprotekta sa kanilang mga kamag-anak at pamayanan, &lt;ref name=&quot;hislop&quot;/&gt; kahit na ang mga espiritu ng ninuno ay maaari ring magdulot ng pinsala kung sila ay hindi iginagalang. &lt;ref name=&quot;Mercado1991&quot; /&gt; Sa maraming kaso sa iba't ibang pangkat etnikong Pilipino, ang mga espiritu ng mga patay ay tradisyunal na iginagalang at ginagawang diyos alinsunod sa mga sinaunang sistema ng paniniwala na nagmula sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas. 

== Mahahalagang simbolo ==
[[Talaksan:Visayans_1.png|thumb| Ilang simbolo ng tattoo na naitala sa [[Kodiseng Boxer|Boxer Codex]] (1590). Dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol, rasismo, at stigma na dulot nito laban sa mga may tattoo na katutubo, unti-unting kumupas ang sining ng tattoo sa mga kultura ng kapuluan.]]
Sa iba't ibang yugto ng kultura sa kapuluan, ang mga partikular na komunidad ng mga tao ay unti-unting nabuo o nakakuha ng mga kilalang simbolo sa kanilang mga sistema ng paniniwala. Marami sa mga simbolo o sagisag na ito ay malalim na nakaugat sa mga katutubong epiko, tula, at paniniwala ng mga katutubo bago ang kolonyal. Ang bawat pangkat etniko ay may kani-kanilang hanay ng mga simbolo na mahalaga sa kultura, ngunit mayroon ding mga &quot;nakabahaging simbolo&quot; na nakaimpluwensya sa maraming mga etnikong tao sa isang partikular na lugar. Ang ilang mga halimbawa ng mahahalagang simbolo ng Antiista ay ang mga sumusunod:

* '''Okir''' – isang natatanging tanda ng pamana ng kultura ng mga ngayo’y Muslim na pamayanan sa ilang bahagi ng Mindanao; ang motip na ito ay kapansin-pansin dahil sa paggamit lamang ng mga simbolong botanikal na nagpapaganda sa iba’t ibang likhang-sining mula sa kahoy, metal, at maging sa bato&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pangcoga |first=Jehad Zacaria |date=March 18, 2014 |title=The Okir (Motif): An Art of Marano Depicting Their Culture and Society |url=https://tugayaartefactsblog.wordpress.com/2014/03/18/the-okir-motif-an-art-of-maranao-depicting-their-culture-and-society/ |access-date=Abril 9, 2025 |archive-date=Septiyembre 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240928082121/https://tugayaartefactsblog.wordpress.com/2014/03/18/the-okir-motif-an-art-of-maranao-depicting-their-culture-and-society/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* '''Puki (Ari ng babae)''' - isang mahalagang simbolo ng kasaganahan, kalusugan, at kasapatan ng likas na yaman; sa karamihan ng mga mito, ang pudenda ay iniuugnay bilang pinagmumulan ng buhay, kaunlaran, at kapangyarihan.r&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 8, 2021 |title=Alab Village: Mysteriously Ancient Destination in Bontoc |url=https://www.choosephilippines.com/go/heritage-sites/462/alab-oriente |website=Choose Philippines |access-date=Abril 9, 2025 |archive-date=Enero 10, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110120054/https://www.choosephilippines.com/go/heritage-sites/462/alab-oriente/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* '''lingling-o''' –mga natatanging palamuti ng kasaganahan na may mga tiyak na anyo at simbolo; kilala sa kasalukuyan bilang gamit ng mga Ifugao, ngunit may kasaysayang ginagamit din ng iba’t ibang pangkat, kabilang ang mga mamamayan sa katimugang Palawan.&lt;ref name=&quot;auto25&quot;&gt;{{Cite web |date=May 27, 2018 |title=The Hidden Myth Behind the Symbolism of the Anting-Anting |url=https://www.aswangproject.com/the-hidden-myth-behind-the-symbolism-of-the-anting-anting/}}&lt;/ref&gt;
* '''Buwan at araw''' – mataas na pinapahalagahang mga simbolo na lumilitaw bilang mga diyos o diyosa sa halos lahat ng mitolohiyang Pilipino; tampok ang mga anyo ng araw at buwan sa mga katutubong tattoo, palamuti, at kasuotan ng mga sinaunang mamamayan.&lt;ref name=&quot;auto30&quot;&gt;{{Cite web |date=May 4, 2017 |title=The Beautiful History and Symbolism of Philippine Tattoo Culture |url=https://www.aswangproject.com/beautiful-history-symbolism-philippine-tattoo-culture/}}&lt;/ref&gt;
* '''Anito o Estawang kahoy'''– maraming anyo ng estatuwang pantao ang nililok ng mga katutubo, tulad ng ''bulul'', ''taotao'', at ''manang''; ang mga ito ay sumasagisag sa mga diyos at diyosa mula sa kani-kanilang mga panteon&lt;ref name=&quot;auto25&quot; /&gt;
* '''Ahas at ibon''' – dalawang kilalang simbolo ng lakas, kapangyarihan, paglikha, kamatayan, at buhay sa iba’t ibang mitolohiya; para sa ahas, tampok ang mga larawan ng dragon, igat, at mga ahas, habang para sa mga ibon, karaniwan ang mga diwata-asul na ibon (''fairy bluebird''), ''flowerpeckers'', agila, ''kingfisher'', at ''woodpecker''.&lt;ref name=&quot;auto30&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;auto37&quot;&gt;{{Cite web |date=June 21, 2019 |title=PANG-O-TÚB: The Traditional Philippine Tattooing You Haven't Heard About |url=https://www.aswangproject.com/pang-o-tub-the-traditional-philippine-tattooing-you-havent-heard-about/}}&lt;/ref&gt;
* '''Ari ng lalaki (phallus)''' – simbolo ng paglikha sa iba’t ibang pangkat-etniko; sa ilang panitikan, ang phallus ay pinagmumulan ng kagalingan at karamdaman, ngunit mas karaniwan itong iniuugnay sa kasaganahan at pagkamayabong.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 5, 2018 |title=CULTURE &amp; TRADITION: Phalluses and Phallic Symbols of the Philippines |url=https://www.aswangproject.com/culture-tradition-phalluses-and-phallic-symbols-of-the-philippines/}}&lt;/ref&gt;
* '''Bulaklak''' – maraming tattoo at disenyo ng telang katutubo ang umiikot sa simbolismo ng mga bulaklak; bawat pangkat-etniko ay may kani-kaniyang paboritong uri ng bulaklak na kadalasang binabanggit sa kanilang mga epiko at tula.&lt;ref name=&quot;auto37&quot; /&gt;
* '''Buwaya''' – isang simbolo ng lakas at buhay matapos ang kamatayan; ginagamit din ang mga buwayang simbolo bilang panangga laban sa masasamang pangitain at espiritu.&lt;ref name=&quot;auto30&quot; /&gt;
* '''Bundok at kagubatan''' – maraming bundok at kagubatan ang kinikilala bilang diyos o diyosa ng ilang pangkat-etniko, habang sa iba naman, itinuturing itong tirahan ng mga banal na nilalang, tulad ng paniniwala ng mga Aklanon, Bicolano, Hiligaynon, Kapampangan, at Bagobo.&lt;ref name=&quot;ReferenceP&quot;&gt;{{Cite web |date=April 9, 2019 |title=PHILIPPINE MYTHOLOGY: Similarities and Parallels to World Mythologies |url=https://www.aswangproject.com/philippine-mythology-similarities-and-parallels-to-world-mythologies/}}&lt;/ref&gt;
* '''Kawayan at puno ng buko o niyog''' – mga simbolo ng paglikha, pagtatanggol, kabuhayan, at tibay; sa maraming alamat ng paglikha, ang kawayan ang pinagmulan ng sangkatauhan, habang sa iba naman, kapwa ito at ang niyog ay ginamit ng tao upang umunlad.&lt;ref name=&quot;auto42&quot;&gt;{{Cite web |date=February 22, 2019 |title=The Egg Motif in Philippine Creation Myths |url=https://www.aswangproject.com/the-egg-motif-in-philippine-creation-myths/}}&lt;/ref&gt;
* '''Palay at halamang-ugat''' – sa iba’t ibang mitolohiya, ang tangkay ng palay, butil ng bigas, at mga halamang-ugat ay itinuturing na pangunahing simbolo ng agrikultura; maraming kwento ang nagsasabing ang mga ito ay kaloob ng mga diyos upang pakainin ang bayan noon pa mang sinaunang panahon.&lt;ref name=&quot;auto16&quot;&gt;{{Cite web |date=May 23, 2019 |title=The Theme of Resurrection in Philippine Epic Tales |url=https://www.aswangproject.com/the-theme-of-resurrection-in-philippine-epic-tales/}}&lt;/ref&gt;
* &lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 4, 2016 |title=6 Guidelines for Becoming a Filipino Shaman |url=https://www.aswangproject.com/filipino-shaman/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aswangproject1908&quot;&gt;{{Cite web |date=June 29, 2019 |title=Notrs on the Medical Practices of the Visayans, 1908 |url=https://www.aswangproject.com/notes-on-the-medical-practices-of-the-visayans-1908/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto51&quot;&gt;{{Cite web |date=November 30, 2017 |title=Ancient Philippines: Rituals for Land, Weather and Sailing |url=https://www.aswangproject.com/ancient-philippines-rituals-land-weather-sailing/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nalangan |first=Gladys P. |title=Pagmamaman: A World Culture Experience and Dumagat Lifestyle |url=https://www.academia.edu/8510921 |via=www.academia.edu}}&lt;/ref&gt;
* '''Tatu''' – ang mga tatu o burda o batik, patik ay mahalagang palatandaan ng antas sa lipunan, tagumpay, at kagandahan sa maraming paniniwalang katutubo sa bansa; ang mga disenyo nito ay naglalaman ng buwaya, ahas, agila, araw, buwan, bulaklak, ilog, at bundok, bukod sa iba pa.&lt;ref name=&quot;auto30&quot; /&gt;
* '''Aspin (katutubong asong Pilipino)''' – ang mga aso ay inilarawan sa iba’t ibang paraan sa mga mitolohiya, kung saan kadalasan silang katuwang (hindi tagasilbi) ng mga diyos, habang sa iba ay mga tagapagbantay na may sariling layunin; tulad ng iba pang nilalang, may mga kwento ng kabutihan at kasamaan tungkol sa kanila, ngunit mas madalas silang inuugnay sa mga banal na nilalang.[&lt;ref name=&quot;auto45&quot;&gt;{{Cite web |date=November 28, 2018 |title=Ifigao Divinities: Philippine Mythology &amp; Beliefs |url=https://www.aswangproject.com/ifugao-divinities-philippine-mythology-beliefs/}}&lt;/ref&gt;
* '''Dagat, ilog, at bangka''' – ang mga simbolo ukol sa dagat, ilog, at iba pang katubigan ay tampok sa maraming mitolohiya sa Pilipinas; kapansin-pansin sa iba't ibang pangkat-etniko ang pagkakaroon ng natatanging teknolohiyang kahawig ng bangka, mula sa dambuhalang ''balangay'' hanggang sa mabilis na ''karakoa''..&lt;ref name=&quot;auto51&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 16, 2018 |title=VISAYAN Class Structure in the Sixteenth Century Philippines |url=https://www.aswangproject.com/visayan-class-structure-in-the-sixteenth-century-philippines/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mermaids, Mermen and Sirens – Sea Spirits that Protect and Destruct |url=https://www.aswangproject.com/mermaids-mermen-sirens/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713022837/https://www.aswangproject.com/mermaids-mermen-sirens/ |archive-date=July 13, 2019 |access-date=August 31, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 11, 2018 |title=Lighting The Forge: Examining the Panday from the Pre-Colonial Era |url=https://www.aswangproject.com/lighting-the-forge-examining-the-panday/}}&lt;/ref&gt;

== Mga Babaylan at mga salamangkero ==
{{Pangunahin|Philippine shamans}}
[[Talaksan:Babaylan_Festival_in_Bago_City.jpg|thumb| Isang [[Mga Hiligaynon|babaeng Hiligaynon]] na naglalarawan ng isang ''babaylan'' (Visayan shaman) sa isang pista. Ayon sa mga rekord ng Kastila, karamihan sa mga pre-kolonyal na shaman ay mga babae, habang ang iba pang bahagi ay binubuo ng mga lalaking pambabae. Parehong pinakitunguhan ng mga katutubo nang may mataas na paggalang, katumbas ng ''datu'' (tagapamahala ng domain). Dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol, marami sa mga shaman ng mga isla ang na-brutalize sa pangalan ng Kristiyanismo, misogyny, at rasismo. &lt;ref name=&quot;esquiremag&quot;&gt;{{Cite web |last=Limos |first=Mario Alvaro |date=March 18, 2019 |title=The Fall of the Babaylan |url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/the-fall-of-the-babaylan-a2017-20190318 |website=Esquiremag.ph}}&lt;/ref&gt;{{Failed verification|date=February 2024}}&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[wikipedia:Pagpapatunay|&lt;span title=&quot;The material near this tag failed verification of its source citation(s). (February 2024)&quot;&gt;nabigong pag-verify&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;]]
Ang mga katutubong [[Shamanismo|babaylan]] ay ang mga espirituwal na pinuno ng iba't ibang [[Mga pangkat etniko sa Pilipinas|etnikong tao]] sa mga [[Pilipinas|isla ng Pilipinas]] mula sa [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|panahon ng pre-kolonyal]] hanggang sa kasalukuyang panahon. Ang mga salamangkero na ito, na marami sa kanila ay nabubuhay pa, ay halos palaging mga babae o mga malalamyang lalake at binabae ( ''asog'' o ''bayok'' ). Sila ay pinaniniwalaan na may mga gabay sa espiritu, kung saan maaari silang makipag-ugnayan at makipag-ugnayan sa mga espiritu at diyos ( ''[[anito]]'' at ''[[Anito|diwata]]'' ) at sa daigdig ng mga espiritu . Ang kanilang pangunahing tungkulin ay bilang mga daluyan sa panahon ''ng pag-anito.'' Mayroon ding iba't ibang mga uri ng mga babaylan  na nagdadalubhasa sa mga sining ng pagpapagaling at herbalismo, panghuhula, at [[pangkukulam]] . Maraming uri ng babaylan ang gumagamit ng iba't ibang uri ng mga bagay sa kanilang trabaho, tulad ng mga anting-anting o anting-anting na kilala bilang [[agimat]] o anting-anting, mga pangontra gaya ng buntot pagi, at mga sagradong pinaghalo ng langis, bukod sa marami pang bagay. Ang lahat ng mga klase sa lipunan, kabilang ang mga shaman, ay gumagalang at gumagalang sa kanilang mga estatwang kahoy o anito (tinatawag ding ''larauan'', ''bulul'', ''manang'', atbp.), na kumakatawan sa isa o higit pang mga partikular na diyos sa loob ng kanilang etnikong panteon, na kinabibilangan ng mga di-ninuno na diyos at mga ninuno. &lt;ref name=&quot;scott1992&quot;&gt;{{Cite book |last=William Henry Scott |author-link=William Henry Scott (historian) |url=https://archive.org/stream/LookingForThePrehispanicFilipino/Looking%20for%20the%20Prehispanic%20Filipino#page/n67/mode/2up/search/babaylan |title=Looking For The Prehispanic Filipino and Other Essays in Philippine History |publisher=New Day Publishers |year=1992 |isbn=978-9711005245 |pages=124–127}}&lt;/ref&gt; Higit pang mga pangkalahatang terminong ginamit ng mga mapagkukunang Espanyol para sa mga katutubong shaman sa buong kapuluan ay nagmula sa [[Wikang Tagalog|Tagalog]] at [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] ''[[anito]]'' (&quot;espiritu&quot;); kabilang dito ang mga termino tulad ng ''maganito'' at ''anitera'' . &lt;ref name=&quot;sagadareader&quot;&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=A Sagada Reader |date=1988 |publisher=New Day Publishers |isbn=9789711003302 |page=148 |quote=Anito: 16th century Tagalog and Visayan (according to Spanish records): an idol or deity inhabiting the idol, also maganito: a ceremony for such idols, and anitero: (Sp.) witch doctor, shaman.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brewer |first=Carolyn |url=https://books.google.com/books?id=sxTZAAAAMAAJ |title=Holy Confrontation: Religion, Gender, and Sexuality in the Philippines, 1521–1685 |date=2001 |publisher=C. Brewer and the Institute of Women's Studies, St. Scholastica's College |isbn=978-971-8605-29-5 |page=156 |language=en |quote=A more general terminology that seems be used throughout the archipelago is based on the signifier for the spirit anito. These include ''maganito'' and ''anitera''.}}&lt;/ref&gt; 

Ang &quot;negatibong&quot; katapat ng [[Babaylan|mga babaylan ng Pilipinas]] ay ang mga mangkukulam sa Pilipinas, na kinabibilangan ng iba't ibang uri ng mga tao na may magkakaibang hanapbuhay at kultural na konotasyon depende sa pangkat etniko na kanilang nauugnay. Ang mga ito ay ganap na naiiba mula sa Kanluraning paniwala kung ano ang isang mangkukulam. Ang mga halimbawa ng mga mangkukulam sa isang konsepto ng Pilipinas ay ang mannamay, mangkukulam, at mambabarang . &lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite web |date=September 5, 2019 |title=Philippine Sorcery 101: 6 Methods and How to Counter Them |url=https://www.aswangproject.com/philippine-sorcery-101-6-methods-and-how-to-counter-them/}}&lt;/ref&gt; Bilang mga espirituwal na daluyan at manghuhula, ang mga shaman ay kapansin-pansin sa pagkontra at pagpigil sa mga sumpa at kapangyarihan ng mga mangkukulam, lalo na sa pamamagitan ng paggamit ng mga espesyal na bagay at mga awit. Bukod sa mga salamangkero, mayroon ding iba pang uri ng tao na kayang kontrahin ang mga tiyak na mahika ng mga mangkukulam, tulad ng mananambal, na dalubhasa sa pagkontra ''sa barang'' . &lt;ref name=&quot;auto2&quot; /&gt; Maari ding kontrahin ng mga salamangkero ang mga sumpa ng mga supernatural na nilalang tulad ng [[Aswang|mga aswang]] . Gayunpaman, dahil sila ay mga mortal na tao, ang pisikal na lakas ng mga shaman ay limitado kumpara sa lakas ng isang aswang na nilalang. Ang puwang na ito sa pisikal na lakas ay karaniwang tinutulay ng isang dinamika ng kaalaman at pagpapatawa.  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rock |first=Adam J. |url=https://books.google.com/books?id=yIe7BAAAQBAJ&amp;q=shaman+mangkukulam&amp;pg=PP1 |title=Demystifying Shamans and Their World: A Multidisciplinary Study |last2=Krippner |first2=Stanley |date=October 14, 2011 |publisher=Andrews UK Limited |isbn=978-1-84540-333-1}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Fegan |first=Brian |year=1983 |title=Some Notes on Alfred McCoy, &quot;Baylan: Animist Religion and Philippine Peasant Ideology&quot; |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |volume=11 |issue=2/3 |pages=212–216 |issn=0115-0243 |jstor=29791795}}&lt;/ref&gt; Ang mga Pilipinong mangkukulam ay hindi naman masama, dahil maaari rin silang magsilbi para sa ikabubuti ng lipunan. Sa mga kaso kung saan ang isang krimen ay natugunan ng kawalan ng katarungan dahil ang instigator ay hindi nausig nang maayos o napawalang-sala sa kabila ng dumaraming ebidensya, ang mga biktima o ang kanilang pamilya at mga kaibigan ay maaaring humingi ng tulong sa mga mangkukulam upang mabigyan ng hustisya sa pamamagitan ng itim na salamangka, na naiiba sa bawat etnikong samahan. Sa mga tradisyunal na paniniwala sa labas ng mainstream Filipino movie renditions, pinaniniwalaan na ang black magic sa mga kaso ng injustice ay hindi nakakaapekto sa mga inosente. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Buenconsejo |first=José Semblante |url= |title=Songs and Gifts at the Frontier: Person and Exchange in the Agusan Manobo Possession Ritual, Philippines. |date=2002 |publisher=Routledge. |isbn=978-0-415-94124-2 |editor-last=Post |editor-first=Jennifer C. |series=Current Research in Ethnomusicology: Outstanding Dissertations |volume=4 |location=New York |pages= |access-date=}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=McClenon |first=James |date=1985 |title=Island of Sorcerers |url=https://archive.org/details/sim_fate_1985-09_38_9/page/n36|journal=Fate |language= |volume=38 |issue=9 |pages=37–41 |doi= |issn= |access-date=}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Tan, Michael L. (2008). Revisiting Usog, Pasma, Kulam. University of the Philippines Press. {{ISBN|9789715425704}}.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Lieban, Richard Warren (1977). Cebuano Sorcery: Malign Magic in the Philippines. University of California Press. {{ISBN|9780520034204}}.&lt;/ref&gt;

== Mga sagradong lugar ==
[[Talaksan:Lumiang,_Burial_Cave.jpg|thumb| Isang [[Kankanaey]] burial cave sa [[Sagada]] na may mga kabaong na nakasalansan upang bumuo ng sky burial sa loob ng isang kweba. Hindi sinakop ng mga Espanyol ang lugar, at sa gayon ay naligtas ito sa pagkawasak sa panahon ng brutal na rehimeng Espanyol. Sa panahon ng kolonisasyon ng mga Amerikano, itinago ng mga lokal ang lokasyon ng sagradong lugar.]]
Ang mga sinaunang Pilipino at Pilipino na patuloy na sumusunod sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas sa pangkalahatan ay walang tinatawag na &quot;mga templo&quot; ng pagsamba sa ilalim ng kontekstong kilala sa mga dayuhang kultura. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;hislop&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;blumetritt&quot;&gt;{{Cite book |last=Ferdinand Blumentritt |title=Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes |publisher=Orientalisches Institut, Universität Wien |year=1894 |volume=8 |page=147 |chapter=Alphabetisches Verzeichnis der bei den philippinischen Eingeborenen üblichen Eigennamen, welche auf Religion, Opfer und priesterliche Titel und Amtsverrichtungen sich beziehen. (Fortsetzung.) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=LLVBAAAAYAAJ&amp;pg=PA147}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, mayroon silang mga sagradong [[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|dambana]], na tinatawag ding mga bahay ng espiritu . &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot; /&gt; Maaaring may sukat ang mga ito mula sa maliliit na mga platform na may bubong, hanggang sa mga istrukturang katulad ng isang maliit na bahay (ngunit walang dingding), hanggang sa mga dambana na kamukha ng mga pagoda, lalo na sa timog kung saan ang mga naunang mosque ay ginawa rin sa parehong paraan.  Ang mga dambana na ito ay kilala sa iba't ibang katutubong termino, na nakasalalay sa samahan ng grupong etniko.  Maaari din itong gamitin bilang mga lugar upang iimbak ''ang mga taotao'' at mga kabaong ng mga ninuno. Sa mga Bicolano, ''ang taotao'' ay iniingatan din sa loob ng mga sagradong kuweba na tinatawag na ''moog'' . &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;kroeber&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kroeber |first=A. L. |year=1918 |title=The History of Philippine Civilization as Reflected in Religious Nomenclature |url=http://digitallibrary.amnh.org/bitstream/handle/2246/286/A019a02.pdf;jsessionid=EB1447C19043A20F8A2BCE9726E4A3D1?sequence=1 |journal=Anthropological Papers of the American Museum of Natural History |location=New York City |volume=XXI |issue=Part II |pages=35&amp;ndash;37 |oclc=351466 |id={{NCID|
BA91351726}}}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cole&quot;&gt;{{Cite journal |last=Cole |first=Fay-Cooper |last2=Gale |first2=Albert |year=1922 |title=The Tinguian; Social, Religious, and Economic life of a Philippine tribe |url=https://archive.org/details/tinguiansocialre142cole |journal=Field Museum of Natural History: Anthropological Series |location=Chicago |volume=14 |issue=2 |pages=235&amp;ndash;493 |doi=10.5962/bhl.title.3568 |oclc=1085981086 |ol=7134925M}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;storch&quot;&gt;{{Cite book |last=Gregorio F. Zaide |title=Religions and Missionaries around the Pacific, 1500–1900 |publisher=Routledge |year=2017 |isbn=9781351904780 |editor-last=Tanya Storch |series=The Pacific World: Lands, Peoples and History of the Pacific, 1500-1900, Volume 17 |chapter=Filipinos Before the Spanish Conquest Possessed a Well-Ordered and Well-Thought-Out Religion |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5gokDwAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

Sa ilang mga seremonya, ''ang anito'' ay iginagalang sa pamamagitan ng mga pansamantalang altar malapit sa mga sagradong lugar. Tinatawag itong ''latangan'' o ''lantayan'' sa Bisaya, at ''[[Mga dambana at sagradong lugar ng mga katutubong Pilipino|dambana]]'' o ''lambana'' sa Tagalog.  Ang mga altar na ito na kawayan o rattan ay magkapareho sa pangunahing konstruksyon sa buong Pilipinas. Ang mga ito ay alinman sa maliliit na platform na walang bubong o nakatayong mga poste na nahati sa dulo (katulad ng tiki torch ). Hawak nila ang mga hinati na bao ng niyog, mga platong metal, o mga banga ng martaban bilang mga sisidlan ng mga handog. ''Ang Taotao'' ay maaaring minsan ding ilagay sa mga platform na ito. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;kroeber&quot;/&gt;

Kasama sa iba pang uri ng mga sagradong lugar o bagay na sinasamba ng ''diwata'' ang materyal na pagpapakita ng kanilang mga nasasakupan. Ang pinakamalawak na pinarangalan ay ang mga puno ng balete  (tinatawag ding ''nonok'', ''nunuk'', ''nonoc'', atbp.) at mga langgam o anay ( ''punso'' ). Kabilang sa iba pang mga halimbawa ang mga bundok, talon, punong kahoy, bahura, at kuweba. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;hislop&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;potet&quot;&gt;{{Cite book |last=Jean-Paul G. Potet |url=https://books.google.com/books?id=Ca5XDwAAQBAJ |title=Ancient Beliefs and Customs of the Tagalogs |publisher=Lulu Press Inc. |year=2017 |isbn=9780244348731 |page=235}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;agon2&quot;&gt;{{Cite book |last=Teodoro A. Agoncillo &amp; Oscar M. Alfonso |title=History of the Filipino People |publisher=Malaya Books |year=1969 |page=42}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;demetrio73&quot;&gt;{{Cite journal |last=Demetrio |first=Francisco R. |year=1973 |title=Philippine Shamanism and Southeast Asian Parallels |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-11-02-1973/demetrio-philippine%20shamanism%20southeast%20asian%20parallels%20.pdf |journal=Asian Studies |volume=11 |issue=2 |pages=128&amp;ndash;154 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;

Maraming mga etnikong tao sa bansa ang may ibinahaging &quot;kultura ng pagsamba sa bundok&quot;, kung saan ang mga partikular na bundok ay pinaniniwalaang tirahan ng ilang mga divinity o supernatural na nilalang at aura. Ang mga mythical na lugar ng pagsamba ay naroroon din sa ilang mga mitolohiya. Sa kasamaang palad, ang karamihan sa mga lugar ng pagsamba na ito (na kinabibilangan ng mga bagay na nauugnay sa mga site na ito tulad ng mga estatwa ng diyus-diyosan at mga sinaunang dokumento na nakasulat sa mga script [[Suyat|ng suyat]] ) ay sinira o binaboy at winasak ng mga kolonyalistang Espanyol sa pagitan ng ika-15 hanggang ika-19 na siglo, at patuloy na ninakawan ng mga imperyalistang Amerikano noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Karagdagan pa, ang mga lupaing ginagamit ng mga katutubong tao para sa pagsamba ay mapanuksong binago ng mga kolonyalista bilang pundasyon ng kanilang mga dayuhang simbahan at sementeryo. Ang mga halimbawa ng mga katutubong lugar ng pagsamba na nakaligtas sa kolonyalismo ay kadalasang natural na mga lugar tulad ng mga bundok, golpo, lawa, puno, malalaking bato, at mga kuweba. Ang mga katutubong gawang-taong lugar ng pagsamba ay naroroon pa rin sa ilang mga komunidad sa mga probinsya, lalo na sa mga ancestral domain kung saan ang mga tao ay patuloy na nagsasagawa ng kanilang mga katutubong relihiyon . &lt;ref name=&quot;blumetritt&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;cole&quot;/&gt;  &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pre-colonial Manila – Presidential Museum and Library |url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |archive-date=March 9, 2016 |access-date=August 31, 2020}}&lt;/ref&gt;

Sa tradisyunal na paniniwala ng dambana, ang lahat ng mga diyos, nilalang na ipinadala ng pinakamataas na diyos/diyos, at mga espiritu ng ninuno ay sama-samang tinatawag na ''[[anito]]'' samantalang ang mga espiritu ng kalikasan at mga batahla ang tawag ay ''[[Anito|diwata]]'' . Ang mga nilalang o espiritu ng kalupaan at nilalang ng ilalim ng lupa ay tinatawag na ''[[Lamanlupa|lamang-lupa]]'' (mga nilalang ng lupa) o ''bantay-tubig'' (mga nilalang ng dagat o iba pang anyong tubig). Ang ''dambana'' ay karaniwang inaalagaan ng mga ''[[Babaylan|shaman ng Pilipinas]]'', ang katutubong espirituwal na pinuno ng ''barangay'' (komunidad), at sa ilang lawak, ang ''datu'' (pinuno sa pulitika ng barangay) at ang ''lakan'' (pinuno sa pulitika ng koalisyon ng barangay). Sa una ay hindi pinalamutian at iginagalang nang kaunti,  ''ang mga dabanas'' sa kalaunan ay napuno ng mga palamuti na nakasentro sa mga gawaing pangrelihiyon tungo sa mga estatwa ''ng larauan'' dahil sa kalakalan at impluwensyang panrelihiyon mula sa iba't ibang independyente at basalyong estado. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ocampo |first=Ambeth R. |date=September 12, 2014 |title=History in language |url=https://opinion.inquirer.net/78366/history-in-language |website=opinion.inquirer.net}}&lt;/ref&gt; Pinalamutian ito ng mga rebultong tahanan ng ''mga anito'' na tradisyunal na tinatawag na ''larauan'', mga estatwa na nakalaan para sa hinaharap na mga gawain sa ''paglilibing'' sa makabagong tinatawag na ''likha'', mga balumbon o mga dokumento na may kaligrapya ''[[Suyat|ng suyat]]'' ''[[baybayin]]'', &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Orejas |first=Tonette |date=April 27, 2018 |title=Protect all PH writing systems, heritage advocates urge Congress |url=https://newsinfo.inquirer.net/985669/protect-all-ph-writing-systems-heritage-advocates-urge-congress |website=newsinfo.inquirer.net}}&lt;/ref&gt; at iba pang mga bagay na sagrado sa mga gawaing ''dambana'' tulad ng ''lambanog'' (distilled coconut wine), ''tuba'' ( [[Sampaguita|undigant]] [[Santan|wine]] ), [[gumamela]], [[tayabak]], at mga katutubong [[Orkidya|orchid]] ), ''palay'' (unhusked rice), ''bigas'' (husked rice), shells, pearls, jewels, beads, native crafts gaya ng ''banga'' (pottery), &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pre-colonial Manila &amp;#124; Presidential Museum and Library |url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/ |archive-date=March 9, 2016 |access-date=August 31, 2020}}&lt;/ref&gt; espada at iba pang sandata (tulad ng ''[[kampilan]]'', ''dahong palay'', ''likes'' ''[[Itak|bolo]]'' ), bodily ''[[Panabas|,]]'' bodily, o ''singsing'' . kuwintas, at ''hikaw'' o hikaw), mga kalasag sa digmaan (tulad ng ''kalasag'' ), engkantadong maskara, &lt;ref&gt;[https://aboutphilippines.ph/documents-etc/Anthropological-reflection-on-Philippine-masks.pdf]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt; mga sandata sa labanan na ginagamit sa ''[[Arnis|pananandata o kali]]'', anting-anting na tinatawag na ''[[agimat]]'' o ''anti-anting'', &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Elefante |first=Fil V. |date=June 12, 2016 |title=Filipinization and the flag as amulet against bad luck |url=https://businessmirror.com.ph/2016/06/12/filipinization-and-the-flag-as-amulet-against-bad-luck/ |website=BusinessMirror}}&lt;/ref&gt; mga panliligaw ng sumpa gaya ng ''buntot pagi'', katutubong kasuotan at burda, pagkain, at ginto sa anyo ng leeg. at singsing sa paa) at barter money ( ''piloncitos'' at gintong singsing). &lt;ref name=&quot;auto9&quot;&gt;{{Cite web |title=Dambana Meaning &amp;#124; Tagalog Dictionary |url=https://www.tagalog-dictionary.com/search?word=dambana |website=Tagalog English Dictionary}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lim |first=Gerard |date=June 20, 2014 |title=What does it mean to be Filipino? |url=http://www.rappler.com/move-ph/ispeak/60815-identity-crisis-filipino |website=Rappler}}&lt;/ref&gt; Ang mga estatwa ng hayop, lalo na ang mga katutubong [[aso]], ay nagbabantay sa isang istraktura ''ng dambana'' kasama ng mga ukit at kaligrapya na naglalarawan ng mga proteksyon at mga ''anito'' . &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web |last=Killgrove |first=Kristina |title=Archaeologists Find Deformed Dog Buried Near Ancient Child In The Philippines |url=https://www.forbes.com/sites/kristinakillgrove/2018/02/26/archaeologists-find-deformed-dog-buried-near-ancient-child-in-the-philippines/ |website=Forbes}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;auto22&quot;&gt;{{Cite web |date=August 4, 2014 |title=7 Prehistoric Animals You Didn't Know Once Roamed The Philippines |url=https://filipiknow.net/prehistoric-animals-in-the-philippines/ |website=FilipiKnow}}&lt;/ref&gt;

== Katayuan at pagsunod ==
[[Talaksan:Ati-Atihan_Festival_Participant.jpg|thumb| Mga kalahok [[Mga Aklanon|sa Aklanon]] sa masiglang [[Ati-Atihan|pagdiriwang ng Ati-Atihan]], na nagpaparangal sa mga [[Mga Ati (Panay)|Ati]] at Aklanon mula noong mga 1200 AD sa pamamagitan ng katutubong tradisyon ng pasasalamat batay sa katutubong pananampalataya. Ang mga kolonyalistang Espanyol, sa pagtatangkang burahin ang katutubong relihiyon ng mga tao, ay ginamit ang kanilang kapangyarihang pampulitika at mga idolo ng Katoliko upang palitan ang orihinal na listahan ng mga pinarangalan ng pagdiriwang.]]
Noong 2014, pinangalanan ng international astronomical monitoring agency na Minor Planet Center (MPC) ang Asteroid 1982 XB 3757 Anagolay, pagkatapos ng diyosa ng Tagalog ng mga nawawalang bagay, si Anagolay. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 9, 2014 |title=New asteroid named after Philippine goddess of lost things |url=https://www.gmanetwork.com/news/story/382869/scitech/science/new-asteroid-named-after-philippine-goddess-of-lost-things/ |website=GMA News Online}}&lt;/ref&gt; Noong 2019, pinangalanan ng International Astronomical Union (IAU) ang star Wasp 34 bilang Aman Sinaya, ang Tagalog na diyos ng karagatan, habang ang planetang Wasp 34-b ay pinangalanan bilang Haik, isang Tagalog sea god. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 18, 2019 |title=Pinoy's entry chosen as name of star, exoplanet |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/science/719531/pinoy-s-entry-chosen-as-name-of-star-exoplanet/story/}}&lt;/ref&gt; Sa parehong taon, ang pinakamalaking caldera sa mundo ay pinangalanang [[Apolaki Caldera]], ayon sa diyos ng araw sa iba't ibang katutubong relihiyon sa Luzon. &lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 October 2019 |title=Filipina scientist discovers world's largest caldera on Benham Rise |url=https://news.abs-cbn.com/spotlight/10/21/19/filipina-scientist-discovers-worlds-largest-caldera-on-benham-rise |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031181851/https://news.abs-cbn.com/spotlight/10/21/19/filipina-scientist-discovers-worlds-largest-caldera-on-benham-rise |archive-date=October 31, 2019}}&lt;/ref&gt; Noong 2021, tatlong tulay sa Albay ang ipinangalan sa tatlong bayani mula sa Bicolano religious epic, ang Ibalon, na sina Baltog, Handyong, at Bantog. &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Solis |first=Emmanuel |date=April 22, 2021 |title=Legazpi bridges named after Bicol's 3 epic heroes |work=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1137615}}&lt;/ref&gt;

Alinsunod sa National Cultural Heritage Act, na pinagtibay noong 2010, itinatag ang [[Talapamana ng Pilipinas|Philippine Registry of Cultural Property]] (PReCUP) bilang pambansang rehistro ng Pamahalaan ng Pilipinas na ginamit upang pagsama-samahin sa isang talaan ang lahat ng ari-arian ng kultura na itinuturing na mahalaga sa pamana ng kultura, nasasalat at hindi nakikita, ng Pilipinas. Pinoprotektahan ng registry ang iba't ibang elemento ng pamana ng Pilipinas, kabilang ang oral literature o kwentong pasa pasa at kwentong bayan, musika, sayaw, etnograpikong materyal, at sagradong lugar, bukod sa marami pang iba. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=February 17, 2015 |title=Republic Act No. 10066 Heritage Law |url=https://ncca.gov.ph/republic-act-no-10066/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612235629/https://ncca.gov.ph/republic-act-no-10066/ |archive-date=June 12, 2021 |access-date=July 20, 2019 |publisher=Ncca.gov.ph}}&lt;/ref&gt; Pinoprotektahan din ng National Integrated Protected Areas System (NIPAS) Law, na pinagtibay noong 1992 at pinalawak noong 2018, ang ilang mga sagradong lugar ng Antitist sa bansa. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018 |title=Data |url=http://www.officialgazette.gov.ph/downloads/2018/06jun/20180622-RA-11038-RRD.pdf |access-date=July 20, 2019 |website=www.officialgazette.gov.ph}}&lt;/ref&gt;

Ang mga katutubong relihiyon at paniniwala ng Pilipinas ay malawak na ikinalat sa kapuluan, bago ang pagdating ng mga relihiyong Abrahamiko. Ang karamihan ng mga tao, gayunpaman, ay nagbalik-loob sa Kristiyanismo dahil sa kolonisasyon ng mga Espanyol mula ika-16 hanggang huling bahagi ng ika-19 na siglo, na nagpatuloy hanggang ika-20 siglo sa panahon at pagkatapos ng kolonisasyon ng Amerika. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;demetrio73&quot;/&gt; Sa panahon ng [[Himagsikang Pilipino|Rebolusyong Pilipino]], may mga mungkahi na buhayin ang mga katutubong relihiyon ng Pilipinas at gawin itong [[Pampamahalaang relihiyon|pambansang relihiyon]], ngunit hindi umunlad ang panukala, dahil ang pinagtutuunan ng pansin noon ay ang digmaan laban sa mga kolonisador ng Amerika. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kennon |first=L. W. V. |date=1901 |title=The Katipunan of the Philippines |url=https://www.jstor.org/stable/25105201 |journal=The North American Review |volume=173 |issue=537 |pages=208–220 |issn=0029-2397 |jstor=25105201 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

Sinabi ng Philippine Statistics Authority sa 2020 national census, na 0.23% ng pambansang populasyon ng Pilipino ay kaanib sa mga katutubong relihiyon ng Pilipinas, na kanilang isinulat bilang &quot;tribal religions&quot; sa kanilang census. &lt;ref name=&quot;PSA-PIF2020&quot;/&gt; Ito ay pagtaas mula sa nakaraang 2010 census na nakapagtala ng 0.19%. &lt;ref name=&quot;PSA-2015PSY&quot;/&gt; Sa kabila ng kasalukuyang bilang ng mga sumusunod, maraming tradisyon mula sa mga katutubong relihiyon sa Pilipinas ang isinama sa lokal na kasanayan ng Katolisismo at Islam, na nagresulta sa &quot; Katolisismong Katutubo &quot;   at &quot; Katutubong Islam &quot;. &lt;ref name=&quot;Scott1994&quot;/&gt; Ang patuloy na pagbabalik-loob ng mga tagasunod ng katutubong katutubong relihiyon sa Pilipinas sa mga relihiyong Abrahamiko ng mga misyonero ay isang kapansin-pansing alalahanin, dahil ang ilang mga kasanayan at katutubong kaalaman ay patuloy na nawawala dahil sa mga conversion. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Eder |first=James F. |date=2013 |title=The Future of Indigenous Peoples in the Philippines: Sources of Cohesion, Forms of Difference. |url=https://www.jstor.org/stable/43854732 |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |language= |publisher=University of San Carlos Publications |volume=41 |issue=3/4 |pages=273–294 |doi= |issn=0115-0243 |jstor=43854732 |oclc= |pmc= |pmid= |access-date= |quote=}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==

* [[Bathala]]
* [[Diwata (Mitolohiyang Pilipino)|Diwata]]
* [[Katutubong relihiyong Tagalog|Mga katutubong paniniwalang panrelihiyon ng mga tagalog]]
* [[Anito|Anito]]
* [[Babaylan]]
* [[Pagtatawas]]
* [[Mitolohiyang Pilipino]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.sacred-texts.com/asia/pft/index.htm Mga Kuwentong Bayan sa Filipino]
* [http://www.gutenberg.org/ebooks/26393 Filipino Folk Medicine] - Isang maagang ika-18 siglo na koleksyon ng Filipino Folk Medicine.

[[Kategorya:Pages with unreviewed translations]]
[[Kategorya:Katutubong pambayang relihiyon sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>skav6bp3ug5oucym2c3o3bixnmajbg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexandra Eala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334071</id>
    <revision>
      <id>2222277</id>
      <parentid>2220954</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T23:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38466" sha1="n857a2snluh1palxbfmw2hm1um2c8t2" xml:space="preserve">{{Infobox tennis biography
|name                    = Alexandra Eala
|image                   = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg
|image_upright           = .8
|caption                 = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]]
|fullname                = Alexandra Maniego Eala
|country                 = {{PHI}}
|birth_date              = {{birth date and age|2005|5|23}} 
|birth_place             = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas
|height                  = {{height|m=1.75}}
|turnedpro               = Marso 2020
|plays                   = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'')
|coach                   = Joan Bosch&lt;br&gt; Alexandro Viaene&lt;br&gt;Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan)
|careerprizemoney        = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]2,998,615
|singlesrecord           = {{tennis record|won=231|lost=136}} 
|singlestitles           = 1 WTA, 2 WTA 125, 5 ITF 
|highestsinglesranking   = Blg. 20 (ika 4 ng Agosto, 2026) 
|currentsinglesranking   = Blg. 20 (ika 4 ng Agosto, 2026)
|doublesrecord           = {{tennis record|won=49|lost=50}}
|doublestitles           = 3 ITF
|highestdoublesranking   = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026)
|currentdoublesranking   = Blg. 125 (ika 10 ng Agosto, 2026)
|updated                 = Agosto 14, 2026
|AustralianOpenresult    = 1R (2026)
|FrenchOpenresult        = 1R (2025,2026)
|Wimbledonresult         = 4R (2026)
|USOpenresult            = 2R (2025)
|AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026)
|FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025)
|WimbledonDoublesresult  = 1R (2025, 2026)
| medaltemplates-expand = no
| medaltemplates =
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}}
{{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }}
{{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}}
{{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }}
{{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}}
}}

Si '''Alexandra &quot;Alex&quot; Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-20 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 3, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}&lt;/ref&gt;

Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt; Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026 at umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

== Karera ==
=== Dyunyor ===
Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International Tennis Grand Slam (8-and-under) sa Estados Unidos,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}&lt;/ref&gt; at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya,&lt;ref&gt;{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov &amp; Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}&lt;/ref&gt; at noong 2019 ay napanalunan ang doubles title sa Orange Bowl.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/ }}&lt;/ref&gt; at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.&lt;ref&gt;{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}&lt;/ref&gt;

=== Propesyonal ===
Si Eala ay naging propesyonal noong 2020. Nagsimula siya sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot;&gt;{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt;

Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor. &lt;ref&gt;{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}&lt;/ref&gt;

Noong 2022, nagdagdag siya ng isa pang singles crown sa ITF W25 Chiang Rai. Umabot siya sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.&lt;ref name=&quot;ITFtitles&quot;&gt;{{cite news|title=Eala ITF titles|url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs|website=ITF tennis|access-date=October 5, 2025}}&lt;/ref&gt;

Noong 2023, nanalo si Eala sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton.&lt;ref name=&quot;ITFtitles&quot; /&gt; Pumasok din siya sa qualifying draw ng Australian Open, na nagmarka ng kanyang unang pagsubok sa isang Grand Slam event.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz. Nanalo rin siya ng tatlong doubles titles.&lt;ref name=&quot;ITFtitles&quot; /&gt; Nagpatuloy siyang lumaban sa qualifiers sa Grand Slams.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

==== 2025 ====
Noong 2025, nagsimula si Eala sa Canberra International (WTA 125) kung saan umabot siya sa semifinals. Sa Australian Open at Singapore Open, hindi siya pinalad na makalusot sa qualifiers.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Noong Marso, bilang world No. 140, nakatanggap siya ng wildcard sa Miami Open. Doon, gumawa siya ng kasaysayan nang makarating sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions. Siya ang kauna-unahang Filipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100, umakyat sa rangko na 75.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Sumunod, lumaban siya sa Madrid Open at Italian Open ngunit hindi nakalampas sa unang yugto. Sa doubles, umabot siya sa quarterfinals kasama si Gauff.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Sa mga torneong damuhan, hindi siya nakalusot sa unang rawnd ng Birmingham Open at Nottingham Open. Sa Ilkley Open, nakarating siya sa quarterfinals. Sa Eastbourne Open, nakarating sa final, ngunit nabigo sa championship.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Sa kanyang debut sa Wimbledon, natalo siya sa unang round ng parehong singles at doubles. Pagkatapos nito, lumahok siya sa Canadian Open ngunit hindi nakalampas sa unang rawnd. Dahil sa pinsala sa balikat, umatras siya sa Cincinnati Open at Monterrey Open.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Sa US Open, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Filipino na nanalo ng match sa isang Grand Slam, bago matalo sa second round.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Sa Guadalajara 125 Open, tinanghal siyang kampeon — ang kanyang unang titutlong pangisahan sa WTA 125. Pagkatapos nito, umabot siya sa quarterfinals ng São Paulo Open, semifinals ng Jingshan Open, at quarterfinals ng Suzhou Open.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Sa mga torneo sa Asya, hindi siya nakalusot sa qualifying ng Wuhan Open at natalo rin sa opening rounds ng Japan Women's Open at Guangzhou Open. Sa Hong Kong Open, nakarating siya sa pangalawang yugto. Sa doubles, umabot siya sa semifinals ng Guangzhou Open kasama si Kichenok.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

Natapos niya ang taon sa career-high ranking na No. 50 sa idahan at No. 160 sa pangdalawahan.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

==== 2026 ====
Noong unang bahagi ng 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland Open sa parehong singles at doubles, bago mabigo kina Wang at Xu/Yang. Sa Australian Open, hindi siya pinalad sa unang rawnd.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;  

Pagdating sa mga palaro sa Gitnang Silangan, umabot siya sa quarterfinals ng Abu Dhabi Open laban kay Alexandrova, at sa Dubai Championships kung saan dinaig siya ni Gauff. Sa Indian Wells at Miami Open, nakarating siya sa ika-apat na yugto, ngunit tinalo siya nina Nosková at Muchová.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;  

Sa mga palaro sa lumad, lumaban siya hanggang third yugto ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit maagang naalis sa French Open nang matalo kay Jovic. Pagdating ng palaro sa damo, muling bumangon si Eala: tinanghal siyang kampeon sa Birmingham 125 Open matapos talunin si Bartůňková sa final. Sa Berlin Open, pinatumba niya sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková sa semifinals. Sa Wimbledon, gumawa siya ng kasaysayan nang talunin ang defending champion na si Świątek at makarating sa ika-apat na yugto bago matalo kay Paolini.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;  

Sa Washington Open nakamit niya ang kanyang unang titulo sa WTA 500. Sa makasaysayang kampanya, tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at sa final ay dinaig si Pegula. Sa panalong ito, naging kauna-unahang Filipino na nagwagi ng titulo da WTA tour at umakyat sa pinakamataas na ranggo sa karera na  bilang 20.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  

Pagkatapos nito, nagpatuloy ang kanyang magandang porma sa Canadian Open, umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Bencic, at sa Cincinnati Open kung saan nakarating siya sa third round laban kay Anisimova.&lt;ref name=&quot;WTA-profile2&quot; /&gt;

=== Mga tala ===
==== Mga importanteng laban ni Eala ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; width:95%;&quot;
! Taon !! Torneo !! Antas !! Yugto/Ronda !! Kalaban !! Iskor !! Resulta
|-
| 2020 || Manacor || ITF W15 || Final || Yvonne Cavalle-Reimers || 5–7, 6–1, 6–2 || Panalo
|-
| 2020 || Chiang Rai || ITF W25 || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 || Panalo
|-
| 2021 || Madrid 2 || ITF W60 || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 || Pangalawa
|-
| 2021 || Romania Open (Cluj-Napoca) || WTA 250 || Round of 16 || Mayar Sherif || 2–6, 2–6 || Talo
|-
| 2022 || Yecla || ITF W25 || Final || Lucía Cortez Llorca || 6–4, 6–4 || Panalo
|-
| 2022 || Roehampton || ITF W25 || Final || Arina Rodionova || 6–2, 6–3 || Panalo
|-
| 2022 || Aldershot || ITF W25 || Final || Destanee Aiava || 6–3, 4–6, 1–6 || Pangalawa
|-
| 2022 || Petange || ITF W40 || Final || Océane Dodin || 1–6, 5–7 || Pangalawa
|-
| 2022 || Vitoria-Gasteiz || ITF W60 || Semifinal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 || Talo
|-
| 2023 || Yecla || ITF W25 || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 || Panalo
|-
| 2023 || Roehampton || ITF W25 || Final || Arina Rodionova || 6–2, 6–3 || Panalo
|-
| 2023 || Tokyo 2 || ITF W100 || Semifinal || Moyuka Uchijima || 0–6, 7–5, 6–10 || Talo
|-
| 2024 || Vitoria-Gasteiz || ITF W100 || Final || Victoria Jiménez Kasintseva || 6–4, 6–4 || Panalo
|-
| 2024 || Dubai || ITF W100 || Semifinal || Polina Kudermetova || 6–4, 2–6, 2–6 || Talo
|-
| 2024 || Veneto || WTA 125 || Quarterfinal || Sara Errani || 0–6, 6–7 || Talo
|-
| 2024 || Canberra International || WTA 125 || Semifinal || Storm Hunter || 1–6, 3–6 || Talo
|-
| 2025 || Miami Open || WTA 1000 || Semifinal || Jessica Pegula || 6–7(3), 7–5, 3–6 || Talo
|-
| 2025 || Guadalajara Open || WTA 125 || Final || Panna Udvardy || 1–6, 7–5, 6–3 || Panalo
|-
| 2025 || Eastbourne International || WTA 250 || Final || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7(10–12) || Pangalawa
|-
| 2025 || US Open || Grand Slam || 1st Round || Clara Tauson || 6–4, 4–6, 6–3 || Panalo
|-
| 2025 || US Open || Grand Slam || 2nd Round || Cristina Bucșa || 4–6, 3–6 || Talo
|-
| 2026 || Auckland Open || WTA 250 || Semifinal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 || Talo
|-
| 2026 || Dubai Championships || WTA 1000 || Quarterfinal || Coco Gauff || 0–6, 2–6 || Talo
|-
| 2026 || Indian Wells || WTA 1000 || 4th Round || Linda Nosková || 2–6, 0–6 || Talo
|-
| 2026 || Miami Open || WTA 1000 || 4th Round || Karolína Muchová || 0–6, 2–6 || Talo
|-
| 2026 || Italian Open || WTA 1000 || 3rd Round || Elena Rybakina || 4–6, 3–6 || Talo
|-
| 2026 || Birmingham Open || WTA 125 || Final || Nikola Bartůňková || 5–7, 6–3, 7–5 || Panalo
|-
| 2026 || Berlin Open || WTA 500 || Semifinal || Linda Nosková || 2–6, 4–6 || Talo
|-
| 2026 || Wimbledon || Grand Slam || 4th Round || Jasmine Paolini || 4–6, 6–4, 3–6 || Talo
|-
| 2026 || Washington Open || WTA 500 || Final || Jessica Pegula || 4–6, 6–4, 6–0 || Panalo
|-
| 2026 || Canadian Open || WTA 1000 || 4th Round || Belinda Bencic || 4–6, 0–6 || Talo
|-
|2026 
|Cincinnati Open
|WTA 1000
|3rd Round
|Amanda Anisimova
|6-4,  4-6,  2-6
|Talo
|}
==== Estadistika ng karera ====
Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Alex Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Alexandra Eala career statistics |date=August 8, 2026 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alexandra_Eala_career_statistics&amp;oldid=1368335809 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-08-08}}&lt;/ref&gt;  

Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Mga Sunod-sunod na Panalo ====
Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.&lt;ref name=&quot;STREAKY&quot;&gt;[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.&lt;/ref&gt; Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.&lt;ref&gt;[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.&lt;/ref&gt;  

Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.&lt;ref&gt;[https://www.rappler.com/sports/tennis/alex-eala-makes-history-eastbourne-final-loss-maya-joint/ Alex Eala makes history with Eastbourne final run]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Rappler. June 29, 2025. Retrieved June 29, 2025.&lt;/ref&gt; Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.&lt;ref&gt;[https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.&lt;/ref&gt;

==== Laban sa Top 20 na Kalaban ====
Nakapaglaro si Eala ng 13 kumpletong laban laban sa mga nasa Top 20, na may anim na panalo at pitong pagkatalo. Ang kanyang mga panalo ay laban kina Swiatek (dalawang beses), Svitolina, Osaka, Pegula, at Fernandez, kung saan nagtala siya ng mas mataas na dominance ratio at return points won na higit sa 60%.&lt;ref name=&quot;EalaTop20Record&quot;&gt;[https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=ACareerqqITop_20qqv1 Tennis Abstract: Eala vs. Top 20 players]&lt;/ref&gt;  

Ang kanyang mga pagkatalo ay laban kina Bencic, Paolini, Noskova, Muchova, Gauff, at Jovic, kung saan bumaba ang kanyang average dominance ratio sa 0.62 at return points won sa 30.9%.&lt;ref name=&quot;EalaTop20Record&quot; /&gt;  

Kasama ang dalawang panalo sa pamamagitan ng retirement laban kina Gauff at Badosa, ang kanyang kabuuang rekord laban sa Top 20 ay walong panalo at pitong pagkatalo.&lt;ref name=&quot;EalaTop20Record&quot; /&gt;

== Ibang larangan ==
=== Maagang yugto ng buhay ===
Si Alex Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,&lt;ref name=&quot;Philstar&quot;&gt;{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}&lt;/ref&gt; at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang kapatid na si Michael Francis &quot;Miko&quot; Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.&lt;ref&gt;{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}&lt;/ref&gt; Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;
=== Estilo ng paglalaro ===
Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}&lt;/ref&gt;  

Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.&lt;ref&gt;{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}&lt;/ref&gt;

=== Kagamitan ===
Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba't ibang henerasyon ng '''Babolat Pure Aero'''. Noong junior years sa Les Petits As, ginamit niya ang 2016 Pure Aero na mas matigas at may bukas na string pattern para sa mataas na spin ngunit kulang sa kontrol. Sa US Open junior Grand Slam win, ginamit niya ang 2019 cosmetic version na bahagyang mas malambot. Noong 2023, kadalasang inilarawan siyang gumagamit ng Pure Aero (2023) na may NF² Tech para bawasan ang vibration at dagdagan ang comfort, at mas siksik na 16×19 string pattern para sa mas kontrol. May mga ulat na baka 2016 frame pa rin ang gamit sa ilalim ng 2023 cosmetics, ngunit hindi nakumpirma.&lt;ref name=&quot;:Babolat2&quot;&gt;{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}&lt;/ref&gt;

Ginagamit niya ang '''Babolat RPM Blast''' strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg). Ang RPM Blast ay co-polyester monofilament na may octagonal cross-section at silicone coating, dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol sa mabilis na swing.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Personal na buhay ===
Ipinahayag ni Alexandra Eala na ang paborito niyang comfort food ay caldereta,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}&lt;/ref&gt; at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}&lt;/ref&gt; Marunong siyang magsalita ng Ingles, Espanyol, at Filipino (Tagalog).&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}&lt;/ref&gt; Sa mga Grand Slam, ipinahayag niya ang partikular na pagkahilig sa Wimbledon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}&lt;/ref&gt;  

Bilang impluwensiya sa kanyang istilo ng paglalaro, binanggit niya sina Sharapova at Nadal.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;  

Noong 2025, ang kanyang breakthrough ay nagpatibay sa kanya bilang isa sa pinakatanyag na atleta ng Pilipinas. Binanggit ng mga mamamahayag na tinrato siya ng mga tagahanga na para bang nanalo na siya ng Grand Slam, at pinalakas niya ang ugnayan sa mga tagasuporta sa pamamagitan ng paggamit ng Tagalog sa mga panayam at pagtitipon. Ang kanyang epekto sa pagpapalawak ng tenis ay inihalintulad sa mga pigura gaya nina Li Na at Jabeur.&lt;ref name=&quot;mo&quot;&gt;{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}&lt;/ref&gt;  

Nakabuo rin siya ng pagkakaibigan sa WTA kasama sina Lys, Sonmez, at Jovic, na nagpapakita ng balanse sa pagitan ng kompetisyon at suporta sa tour.&lt;ref&gt;[https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 Kate Reyes (March 2026) Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career. Spin.ph]&lt;/ref&gt;

=== Mga parangal ===
[[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]]

[[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]]

Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.&lt;ref&gt;Dioquino, Delfin. &quot;Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise.&quot; Rappler. Pebrero 17, 2026.&lt;/ref&gt;  

Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.&lt;ref&gt;&quot;Tatler Asia's Most Influential: Philippines.&quot; Tatler Asia. 2021.&lt;/ref&gt; Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.&lt;ref&gt;Castillejo, Dyan. &quot;Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain.&quot; ABS-CBN. Abril 28, 2025.&lt;/ref&gt; Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang &quot;30 Under 30 Asia&quot; para sa Libangan at Palakasan.&lt;ref&gt;Watson, Rana Wehbe. &quot;30 Under 30 Asia’s Next Icons.&quot; Forbes Asia. Mayo 27, 2026.&lt;/ref&gt; Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}&lt;/ref&gt;
=== Pambansang koponan ===
[[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]]

Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}&lt;/ref&gt; Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}&lt;/ref&gt;{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}}

Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}&lt;/ref&gt; Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt;

Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}&lt;/ref&gt;{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}}

=== Mga isponsorsip ===
Nagsimula si Eala sa endorsements sa edad na walo bilang ambassador ng Globe Telecom.&lt;ref&gt;{{cite news |date=July 21, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life, Wins, &amp; What Keeps Her Going |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |access-date=January 12, 2026 |website=Globe |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810101245/https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |archive-date=August 10, 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Suportado siya ng Babolat mula sa kanyang junior career,&lt;ref&gt;{{cite news |last=Canniza |first=Annika |title=3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court |url=https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |date=January 24, 2025 |website=The Game |publisher=One Mega |access-date=April 23, 2025 |archive-date=November 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102185049/https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; at pumirma sa Nike noong 2019.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 6, 2023 |title=Look: Nike Customizes Alex Eala Kicks to Commemorate US Open Victory |url=https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213094932/https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |archive-date=December 13, 2024 |access-date=April 23, 2025 |website=The Game |publisher=One Mega}}&lt;/ref&gt; Noong 2022, siya ay naging endorser ng Bank of the Philippine Islands.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Champ's choice: Alex Eala signs up as BPI's newest endorser |url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |date=January 25, 2023 |access-date=July 2, 2025 |website=Bilyonaryo |archive-date=February 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201031436/https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Lumabas din siya sa Vogue Philippines (2022) at Tatler Philippines (2025).&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Sampayan |first=Jacs |title=In Her Court: Tennis Star Alex Eala Looks To The Future |url=https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |date=October 29, 2022 |access-date=April 23, 2025 |magazine=Vogue Philippines |archive-date=March 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315200339/https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo 2025, binigyan siya ng Nike ng sampaguita-inspired hair tie sa Wimbledon debut,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Morales |first1=Luisa |title=Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut |url=https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |website=One Sports |publisher=One Sports |date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717221418/https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |archive-date=July 17, 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; at naging ambassador ng Locally juice.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino Youth |url=https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |newspaper=The Manila Times |date=July 25, 2025 |access-date=July 31, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315090310/https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |archive-date=March 15, 2026 |url-access=subscription |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong Agosto, naglabas ang Nike ng limitadong edisyon na shirt na dinisenyo ni Georgina Camus.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Burrack |first=Emily |title=Introducing Alex Eala |url=https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |magazine=Town &amp; Country |date=August 18, 2025 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315080311/https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |url-status=live |archive-date=March 15, 2026}}&lt;/ref&gt; Noong Pebrero 2026, siya ay naging ambassador ng Milo Philippines,&lt;ref&gt;{{cite news |last=Manahan |first=Millie |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |access-date=February 24, 2026 |website=Manila Standard |archive-date=February 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225074346/https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; at noong Agosto ay naging mukha ng Marriott Bonvoy Asia Pacific campaign “Tennis The World.”&lt;ref&gt;{{Cite magazine |title=Alex Eala Signs Up With Marriott Bonvoy |url=https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |access-date=August 10, 2026 |magazine=World Tennis Magazine |archive-date=August 10, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810182718/https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Mga pananda==
{{noteslist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga panlabas na link==
* [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal  ni Alex Eala sa Instagram]
* [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala]
* [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala]
* [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&amp;f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]]

{{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}}
[[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]]</text>
      <sha1>n857a2snluh1palxbfmw2hm1um2c8t2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336328</id>
    <revision>
      <id>2222344</id>
      <parentid>2221791</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026 */</comment>
      <origin>2222344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14051" sha1="aptbzlfrd0xwd0jkhe5r51yj2dzlz9v" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{See also|Bagyong Domeng (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{See also|Bagyong Henry (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{See also|Bagyong Kiyapo (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaenari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Super Bagyong Obet (''Saudel'')====
{{See also|Bagyong Obet (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Bagyong Atsani====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = Agosto 26
| image = Atsani 2026-08-24 0633Z.jpg
| track = Atsani 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====23. Tropikal Depresyon (20W)====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 25
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[File:Temporary cyclone north.svg|120px]]
| track = 20W 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1006
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet
|-
| Setyembre || {{grey|Pilandok}}, {{grey|Queenie}}, {{grey|Rosal}}
|-
| Oktubre || rowspan=&quot;3&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}
====24. Low Pressure Area====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[File:Temporary cyclone north.svg|120px]]
| track = 21W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1006
}}
{{clear}}

==Pangalan ng mga bagyo==
===Internasyonal===
Ang mga pangalan ng mga internasyonal (daigdig) na bagyo ay ipinapangalan ng mga bansang [[Hapon]] (JMA) at [[Estados Unidos]] (JTCW) sa Kanlurang [[Karagatang Pasipiko]] kung ang iba rito ay pumasok sa Philippine Area of Responsibility (PAR) ay bibigyan ng pangalan na lokal ng PAGASA na nakahanay sa alpabeto.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Nokaen (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Penha]] (2602)
* Nuri (2603)
* Sinlaku (2604)
* Hagupit (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Jangmi]] (2606)
* [[Bagyong Francisco (2026)|Mekkhala]] (2607)
* Higos (2608)
|
* [[Super Bagyong Inday|Bavi]] (2609)
* [[Bagyong Henry (2026)|Maysak]] (2610)
* Haishen (2611)
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Noul]] (2612)
* Dolphin (2613)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Kujira]] (2614)
* Chan-hom (2615)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Peilou]] (2616)
|
* Nangka (2617)
* {{tcname active|[[Super Bagyong Obet|Saudel (2618)]]}}
* {{tcname active|Narra (2619)}}
* Gaenari (2620)
* Atsani (2621)
* {{tcname unused|Etau}}
* {{tcname unused|Bang-Lang}}
* {{tcname unused|Krovanh}}
|
* {{tcname unused|Dujuan}}
* {{tcname unused|Surigae}}
* {{tcname unused|Choi-wan}}
* {{tcname unused|Koguma}}
* {{tcname unused|Champi}}
* {{tcname unused|In-fa}}
* {{tcname unused|Cempaka}}
* {{tcname unused|Nepartak}}
|}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* Neneng (2620)
* [[Bagyong Obet (2026)|Obet]] (2618)
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>aptbzlfrd0xwd0jkhe5r51yj2dzlz9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang tagagamit:Gambo7</title>
    <ns>3</ns>
    <id>338597</id>
    <revision>
      <id>2222399</id>
      <parentid>2221618</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47022-40</username>
        <id>165825</id>
      </contributor>
      <comment>/* Correction requests */ Tugon</comment>
      <origin>2222399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6374" sha1="ahujil3vj42k89s6ft7a3w6r3pw5xa6" xml:space="preserve">*[[Usapang tagagamit:Gambo7/Archive1]]

== Correction requests ==

Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], when possible, can you look at the following incorrect titles: [[it:Richard Johnson (XVI secolo)]] ; [[it:Anna Stuart (1637-1640)]] ; [[it:Alice FitzAlan (1378-1415)]] ; [[it:James Stuart (1741-1815)]] and [[it:James Stuart (m. 1793)]]? Thanks. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-36448-27|&amp;#126;2026-36448-27]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-36448-27|talk]]) 14:22, 22 Hunyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], could you please fix the incorrect titles for the subjects in [[it:Angelo Rizzoli]], [[it:Achille Majeroni]], and [[it:Giuseppe Rossi]]? [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-37708-36|&amp;#126;2026-37708-36]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-37708-36|talk]]) 12:10, 2 Hulyo 2026 (UTC)
::Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we'd like to point out this useful list: [[it:Utente:ValterVB/Sandbox/Disambigue_di_Cognomi_da_creare]]. By going through it, you'll find many articles with inconsistent or incorrect disambiguators (for example, some use only the birth year, while others use both birth and death years). When possible, these should be standardized in accordance with Wikipedia's disambiguation guidelines. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38274-34|&amp;#126;2026-38274-34]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38274-34|talk]]) 09:17, 5 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] You can make the list easier to review by using the browser's &quot;Find in page&quot; function to search for common incorrect date-based disambiguators, such as &quot;(19&quot;, &quot;(18&quot;, &quot;(17&quot;, &quot;(14&quot;, &quot;secolo)&quot;, etc. Moreover, the article titles listed at &lt;del&gt;[[it:Francesco Angelini]] and [[it:Elisabetta Querini]]&lt;/del&gt; are incorrect. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-38427-29|&amp;#126;2026-38427-29]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-38427-29|talk]]) 19:12, 5 Hulyo 2026 (UTC)
::::
@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Wrong disambiguators from the list:

&lt;del&gt;[[it:Mala (Svezia)]], ambiguous with [[it:Malå]]/[[it:Malå (comune)]];&lt;/del&gt;

the basketball players: &lt;del&gt;[[it:Mike Dunleavy]], [[it:Steve Burtt (1984)]], [[it:Matt Guokas]], [[it:Glen Rice (1991)]], [[it:Tim Hardaway (1992)]];&lt;/del&gt;

the politicians: &lt;del&gt;[[it:Francesco D'Alessio]];&lt;/del&gt;

the footballers: &lt;del&gt;[[it:Kees Krijgh]], [[it:Bojan Krkić (1965)]], [[it:Josef Novák]], [[it:Michal Pančík]], [[it:Igors Stepanovs (1966)]], [[it:Sándor Szűcs (1961)]], [[it:Alexander Vencel]];&lt;/del&gt;

Others: &lt;del&gt;[[it:Roman Kreuziger (1965)]] ; [[it:Francesco Cantuti Castelvetri (1726-1777)]] ; [[it:Rafał Leszczyński (1650-1703)]] ; [[it:Gonzalo Fernández de Córdoba (1585-1635)]] ; [[it:Raimondo del Balzo (XIV secolo)]] ; [[it:Pagano della Torre (XIII secolo)]] ; [[it:Verde della Scala (XIV secolo)]] ; [[it:Henri Padou (1898)]] ; [[it:Alfonso d'Aviz (1509-1540)]] ; [[it:Ermanno di Hohenzollern-Hechingen (1777-1827)]] ; [[it:Augusta di Sassonia-Gotha-Altenburg (1752-1805)]] ; [[it:Luisa di Sassonia-Gotha-Altenburg (1756-1808)]] ; [[it:Maria Anna di Braganza (1899-1971)]] ; [[it:Carlo Canera di Salasco (1823-1891)]] ; [[it:Carl August Ehrensvärd (1892-1974)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1800-1882)]] ; [[it:Luigi Fecia di Cossato (1841-1921)]] ; [[it:Francesco Innamorati (1853-1923)]] ; [[it:Adelaide di Sassonia-Meiningen (1891-1971)]] ; [[it:Feodora di Sassonia-Meiningen (1890-1972)]] ; [[it:Franz Pfyffer von Altishofen (XVII secolo)]] ; [[it:Paolo Thaon di Revel (1888-1973)]] ; [[it:Giovanni d'Arborea (1320-1376)]] ; [[it:Eleonora di Trastámara (1362-1415)]] ; [[it:Osman Pascià (ammiraglio)]], ambiguous with [[it:Osman Emin Ahmed Pascià]] ; [[it:Alboino della Scala (?-1354)]];&lt;/del&gt;

Remaining incorrect titles: &lt;del&gt;[[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; the subjects in [[it:Francesco Santurini]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]] ; [[it:Paul Makler (senior)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1412-1459)]] ; [[it:Pietro Fregoso (1330-1404)]] ; [[it:Elisabetta di Hohenzollern (1474-1507)]] ; [[it:Margherita di Brandeburgo (1410-1465)]].&lt;/del&gt;
[[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-39074-97|&amp;#126;2026-39074-97]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-39074-97|talk]]) 10:19, 9 Hulyo 2026 (UTC)

:Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] we've noticed that the Italian Wiki is inconsistent with other language editions. &lt;del&gt;Since there is also the well-known [[it:Komatsu (azienda)]] and several other notable topics with interwiki articles, [[it:Komatsu (disambigua)]] should be moved to [[it:Komatsu]], with the city moved to [[it:Komatsu (Ishikawa)]], so that the base title becomes a disambiguation page, as on [[en:Komatsu]], [[de:Komatsu]], [[es:Komatsu]], [[nl:Komatsu]], etc. Could you please help align the Italian Wikipedia with the other language editions? Additional wrong title: [[it:Saint-Gobain (gruppo)]] (it is a multinational company, so it should be moved to the standard disambiguator &quot;(azienda)&quot;).&lt;/del&gt; [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-40990-58|&amp;#126;2026-40990-58]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-40990-58|talk]]) 16:25, 21 Hulyo 2026 (UTC)
::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Other incorrect titles to assess: [[it:Giovanni Antonio Caldora (XV secolo)]] ; [[it:Raimondo Caldora (XIV secolo)]] ; [[it:Muzio Attendolo (XIII secolo)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-41223-03|&amp;#126;2026-41223-03]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-41223-03|talk]]) 23:53, 22 Hulyo 2026 (UTC)
:::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] wrong titles to fix: &lt;del&gt;[[it:Enrico di Brunswick-Lüneburg (1468-1532)]] ; [[it:Margherita di Sassonia (1469-1528)]] ; [[it:Margherita di Sassonia (1449-1501)]] ; [[it:Lisicle (IV secolo a.C.)]] ; [[it:Lisicle (V secolo a.C.)]]; [[it:Margherita di Borbone-Clermont (1344-1416)]] ; [[it:Margherita di Borbone-Clermont (1438-1483)]]&lt;/del&gt; . [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-46057-71|&amp;#126;2026-46057-71]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-46057-71|talk]]) 18:50, 23 Agosto 2026 (UTC)
::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] List of other incorrect titles: [[it:Gioacchino Ernesto di Anhalt]] ; [[it:Luisa di Anhalt-Dessau (1631-1680)]] ; [[it:Barbara di Brandeburgo (1527-1595)]] ; some subjects in [[it:Elisabetta di Danimarca (disambigua)]] ; [[it:Dagmar di Danimarca (1890-1961)]] ; [[it:Maria Elisabetta di Sassonia (1736-1818)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&amp;#126;2026-47022-40|&amp;#126;2026-47022-40]] ([[Usapang tagagamit:&amp;#126;2026-47022-40|talk]]) 11:33, 29 Agosto 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ahujil3vj42k89s6ft7a3w6r3pw5xa6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bo's Coffee</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338988</id>
    <revision>
      <id>2222304</id>
      <parentid>2220763</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23232" sha1="p9pll0ydb8532tg0wzodufqtl0z1okd" xml:space="preserve">
{{Infobox company|name=Bo's Coffee|type=Pribado|foundation={{start date and age|1996|6|28}} sa [[Lungsod ng Cebu]], Pilipinas|founder=Steve Benitez|location=[[Lungsod ng Cebu]], Pilipinas|num_locations=200 (2026)|industry=[[Kapihan]]|products=[[Kape]]|revenue=|homepage={{URL|www.boscoffee.com}}|image_caption=Bo's Coffee sa SM Megamall}}
[[Talaksan:Bo's_Coffee_at_TOPS_Cebu_(2024-10-06).jpg|thumb|Tindahan ng Bo's Coffee sa TOPS Cebu.]]
Ang '''Bo's Coffee''' ay isang Pilipinong pangkat ng [[kape]] at kapihan. Ito ay itinatag ni Steve Benitez noong 1996 sa [[Lungsod ng Cebu]], Pilipinas. Nagpapatakbo ng kabuuang 91 mga sangay sa buong Pilipinas ang kumpanya, kung saan humigit-kumulang 30 sa mga ito ay matatagpuan sa [[Kalakhang Cebu]], kung saan ito nakabase.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bo's Coffee Branches |url=http://boscoffee.com/branches/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081642/http://boscoffee.com/branches/ |archive-date=11 Pebrero 2017 |access-date=6 Agosto 2025 |website=Bo's Coffee |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang Bo's Coffee ay nagmula sa mga butil ng kape mula sa mga magsasaka mula sa [[Sagada|Sagada, Lalawigang Bulubundukin]], Bulkang Kitanglad sa [[Bukidnon]], [[Bulkang Matutum]] sa [[Tupi|Tupi, Timog Cotabato]], at [[Bundok Apo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Coffee Origins |url=http://boscoffee.com/coffee-origins/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205061103/http://boscoffee.com/coffee-origins/ |archive-date=5 Pebrero 2017 |access-date=6 Agosto 2025 |website=Bo's Coffee |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodriguez |first=Angeline |date=29 Abril 2013 |title=Bo's Coffee: Support Delicious Local Philippine Coffee! |url=http://www.wheninmanila.com/bos-coffee-support-delicious-local-philippine-coffee/ |access-date=6 Agosto 2025 |publisher=[[When In Manila]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Hindi matagumpay na naitatag ang kapihan noong 1996. Pagkatapos ng panahon ng mababang benta, bumili si Benitez ng isang makina ng kape upang palawakin ang negosyo. Nagbenta si Benitez ng mga libreng patikim, na patuloy na nagpalaki ng negosyo at nanguna sa negosyo na magkaroon ng isa pang sangay. Ang tindahan ay may kabuuang 200 sangay nitong 2026, na may dalawa sa [[Emiratos Arabes Unidos]] at walo sa [[Qatar|Katar]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Comision |first=Irene J. |date=5 Mayo 2026 |title=Bo's Coffee Opens 200th Store in Cebu at CDM |url=https://cebudailynews.inquirer.net/724513/bos-coffee-opens-200th-store-in-cebu-at-cdm |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Cebu Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt;


Ang negosyo ay may iba't-ibang produkto, tulad ng mga butil ng kape na nagmula sa iba't-ibang rehiyon sa Pilipinas, hanggang sa mga inuming may kaugnayan sa kape, bagama't mayroong ilang mga inuming hindi kape. Mayroon ding mga meryenda tulad ng keyk. Nagkaroon rin ng pakikipagsosyo ang negosyo sa Red Bull. Mayroon itong medyo positibong mga pagsusuri, kung saan pinagtutuunan-pansin ng mga manunuri ang hitsura ng kanilang tindahan at naiulat na kahusayan, kahit na may ilang mga suliranin na nabanggit, tulad ng mga insekto na nagpapabagal sa mga manggagawa.

== Kasaysayan ==

=== Mga pinagmulan at simula ===
Ang ideya ng pagsisimula ng isang kapihan ay dumating kay Steve Benitez noong siya ay isang estudyante sa [[Pamantasang Ateneo de Manila]]. Umiinom si Benitez ng kape upang manatiling gising habang nag-aaral. Noong 1992, nais ng kaniyang mga magulang na isara ang kanilang negosyong pag-aari ng pamilya, partikular na ang Ric's Barbeque na matatagpuan sa Ramos Street, Lungsod ng Cebu. Si Steve, ang bunso sa limang magkakapatid na Benitez, ang pumalit sa pamamahala ng negosyo ng pamilya at umalis sa Ateneo de Manila Law School.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Dagooc |first=Ehda M. |title=Bo's Coffee brewing up a higher purpose |url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-business/2018/07/16/1834016/bos-coffee-brewing-higher-purpose |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Matapos dumalo sa iba't-ibang mga pantas-aral, nagpasya si Benitez na buksan ang Bo's Coffee sa Ayala Center Cebu noong Hunyo 1996. Dalawang buwan bago magbukas ang tindahan, umatras ang kaniyang mga kasosyo sa negosyo. Hindi naging matagumpay ang negosyo sa mga unang ilang buwan, na may pang-araw-araw na benta na 300 pesos ($5) hanggang 1,000 ($17), mas mababa sa upa na 10,000 pesos ($174).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2 Hunyo 2018 |title=Coffee, tea, or Bo's |url=https://jip.ph/coffee-tea-or-bos/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724072919/https://jip.ph/coffee-tea-or-bos/ |archive-date=24 Hulyo 2019 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=JIP Portal}}&lt;/ref&gt;

=== Paglaganap at kasalukuyan ===
Binili ni Benitez ang kaniyang unang kapetera mula sa isang ''coffee show'' sa Singapura sa halagang 65,000 pesos ($1,130). Dala-dala niya ang makina sa kaniyang paglipad pabalik sa Cebu noong 1996 at nagsimula sa isang pamumuhunan na 100,000 piso ($1,739).&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cacho |first=Katlene O. |date=24 Hulyo 2018 |title=Finding purpose in business |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/business/finding-purpose-in-business |access-date=26 Hulyo 2026 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}&lt;/ref&gt; Noong una, namigay si Benitez ng mga libreng patikím, dahil hindi pa pamilyar ang merkadong Cebuano sa kaniyang konsepto. Tumaas ang benta noong ikaanim na buwan at pagkatapos ay patuloy na tumaas, na nagbigay-daan sa kaniya upang magtayo ng isa pang kariton ng kape sa SM City Cebu.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pantaleon |first=Christine Emily L. |date=21 Marso 2013 |title=How Cebu entrepreneur set up coffee shop business |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=http://newsinfo.inquirer.net/377271/how-cebu-entrepreneur-set-up-coffee-shop-business |access-date=26 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;

Noong Hunyo 2016, bilang paggunita sa ika-20 anibersaryo ng Bo's Coffee, lumikha ang tatak ng isang pagdiriwang na pinangalanang ''Coffeechella in Cebu''. Nanguna ang tindahan sa pagdaos ng kaganapan, kasama ang 25 pang ibang tindahan na lumahok, tulad ng Bayani Brew, Anthill Fabric Gallery, Theo &amp; Philo, Tsaa Laya, Habi, at Loudbasstard. Isang eksibisyon ng sining ang iniladlad, kasama ang mga aralin sa pagpipinta ng kape.&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |date=15 Hulyo 2016 |title=Bo's Coffee celebrates Philippine coffee with a festival in Cebu |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://cebudailynews.inquirer.net/97838/bos-coffee-celebrates-philippine-coffee-with-a-festival-in-cebu |access-date=26 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt; Noong 2018, nagpasya ang Navegar Fund na mamuhunan sa kumpanya upang tulungan ang mga magsasaka, isa sa mga misyon ng pondo na nakatuon sa Pilipinas.&lt;ref name=&quot;shares-expansion-plan-cdi&quot;&gt;{{Cite web |last= |date=5 Disyembre 2018 |title=Cebu-based Bo's Coffee shares expansion plans, tribute store, support for local coffee farmers |url=https://cebudailynews.inquirer.net/206744/cebu-based-bos-coffee-shares-expansion-plans-tribute-store-support-for-local-coffee-farmers |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Cebu Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt; Bukod sa mga pondo, namuhunan ang kumpanya sa mga mas bagong tatak tulad ng Theo at Philo Chocolates, Bayani Brew, Anthill Fabric Gallery, at Hope in a Bottle. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=25 Hulyo 2023 |title=Bo's Coffee And Its Inspiring Success Story In Cebu |url=https://cebuinsights.com/food/cafe/bos-coffee-success-story-cebu/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Insight Cebu |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Noong 2019, naglabas ang Bo's Coffee ng isang bagong sistema ng pag-order na pinangalanang &quot;BOTTY&quot;. Matatagpuan ang programa sa [[Messenger]], kung saan hahanapin ng mga user ang &quot;Bo's Coffee Advance Ordering BOTTY&quot; at susundin ang mga itinakdang tagubilin. Isinagawa ang programa sa isang tindahan at kumalat sa iba pang mga tindahan. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Agosto 2019 |title=Queueless and, soon, cashless: Bo's Coffee elevates customer experience through BOTTY |url=https://mb.com.ph/2019/08/19/queueless-and-soon-cashless-bos-coffee-elevates-customer-experience-through-botty/ |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Habang tumitindi ang [[Pandemya ng COVID-19|pandemya]], inilipat ng kumpanya ang kanilang mga ''order'' sa ''online''. Noong 2020, naglabas ang Bo's Coffee ng isang digital na serbisyo na pinangalanang &quot;Bo's Coffee Daily&quot;. Kasama sa iba pang mga pamamaraan ang paghahatid gamit ang Foodpanda, &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last= |date=12 Agosto 2021 |title=Bo's Coffee leads Filipinos forward |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/lifestyle/borsquos-coffee-leads-filipinos-forward |access-date=28 Hulyo 2026 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}&lt;/ref&gt; GrabFood at GLife.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-07 |title=Local coffee chain intensifies Global Expansion |url=https://www.pressreader.com/philippines/manila-standard/20230307/282011856571952 |access-date=2024-10-20 |website=Manila Standard}}&lt;/ref&gt; 

Dahil sa pandemya, muling binuksan ng Bo's Coffee ang kanilang mga tindahan na may karagdagang mga hakbang sa kaligtasan. Ipinatupad ang mga hakbang sa sanitasyon, kasama ang mga banig sa sanitasyon at isang awtomatikong ''dispenser'' ng kamay sa pasukan. Kasama sa mga tindahan ang mga pagsusuri sa temperatura. Nilinis ang mga [[air conditioner]] at bentilasyon, at kinakailangang magsuot ng takip sa mukha ang mga manggagawa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=7 Mayo 2020 |title=Bo's Coffee reopens with new sanitation and safety measures |url=https://manilastandard.net/?p=323239 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Noong Disyembre 2020, naglabas ang Bo's Coffee ng isang ''Christmas Planner'' at isang kartang pamasko na naglalaman ng mga padron mula sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera]]. May mga elementong iginuhit ng kamay sa mga tarheta, na may mga disenyong hinabi na nakaimprenta sa kanilang mga tasa. Inilabas din ang iba pang mga inumin.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Nobyembre 2019 |title=Bo's Coffee Planner, Card now available |url=https://astig.ph/bos-coffee-card-planner/ |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Astig PH |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Hinaharap ===
Noong 2024, plano ng Bo's Coffee na magbukas ng 35 lokasyon. Plano ng tindahan na magbukas ng 50 karagdagan lokasyon noong 2025. Dalawa pang lokasyon ang pinaplano sa Dubai at Katar.&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |title=Bo's Coffee to open 85 stores by end-2025 – Asia Food Beverages |url=https://asiafoodbeverages.com/bos-coffee-to-open-85-stores-by-end-2025/ |access-date=29 Hulyo 2026 |website=Asia Food Beverages |language=en}}&lt;/ref&gt; Nakikipag-usap na ang negosyo sa iba pang mga kasosyo, at dinadala rin ang negosyo sa [[Canada|Kanada]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 Setyembre 2024 |title=Bo's Coffee eyes 50 new outlets by 2025 |url=https://tfa.ph/2024/09/05/bos-coffee-eyes-50-new-outlets-by-2025/ |access-date=29 Hulyo 2026 |website=TFA Commercial Realty |language=en-US |archive-date=30 Nobiyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233859/https://tfa.ph/2024/09/05/bos-coffee-eyes-50-new-outlets-by-2025/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; bagama't hindi pa nakukumpirma ang petsa ng paglulunsad.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mayol |first=Philip Andrew |date=8 Setyembre 2024 |title=Bo's Coffee set plans for Global Expansion with new franchised outlets abroad - CebuFinest |url=https://cebufinest.com/bos-coffee-set-plans-for-global-expansion-with-new-franchised-outlets-abroad/ |access-date=29 Hulyo 2026 |website=Cebu Finest |language=en-US |archive-date=8 Septiyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240908105156/https://cebufinest.com/bos-coffee-set-plans-for-global-expansion-with-new-franchised-outlets-abroad/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Tungkol sa pagpapalawak, sinabi ni Benitez: &quot;Hindi kami lumalabas nang mag-isa, lagi kaming naghahanap ng katuwang.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Desiderio |first=Louella |date=8 Setyembre 2024 |title=Bo's Coffee to open 85 new stores |url=https://qa.philstar.com/business/2024/09/08/2383547/bos-coffee-open-85-new-stores |access-date=29 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga sangay ==
Tinatayang 200,000 katao ang pumupunta sa Bo's Coffee bawat taon. &lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; Ang ratio na 30:70 ay nasa pagitan ng mga tindahang pag-aari ng kumpanya at mga tindahang may prangkisa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Campos |first=Othel V. |date=2024-09-04 |title=Bo's Coffee to open 50 new stores in 2025 |url=https://tacfarinas.com/business/314493008/bos-coffee-to-open-50-new-stores-in-2025.html |access-date=2024-10-20 |website=Manila Standard |language=en-US }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Lokal ===
[[Talaksan:Bo's_Coffee_at_SM_City_Cebu_(02-05-2023).jpg|left|thumb| Sangay ng Bo's Coffee sa SM City Cebu]]
Noong 2026, ang tindahan ay may mahigit 200 sangay sa buong Pilipinas. Karamihan sa mga ito ay matatagpuan sa mga pangunahing lungsod.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Comision |first=Irene J. |date=5 Mayo 2026 |title=Bo's Coffee Opens 200th Store in Cebu at CDM |url=https://cebudailynews.inquirer.net/724513/bos-coffee-opens-200th-store-in-cebu-at-cdm |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Cebu Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt; Malaking bilang ng mga sangay na ito ay matatagpuan sa [[Kalakhang Cebu]], kung saan nakabase ang kumpanya.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=6 Disyembre 2018 |title=Bo's Coffee returns home to Cebu for 1st Tribute Store |url=https://www.bworldonline.com/the-nation/2018/12/06/203268/bos-coffee-returns-home-to-cebu-for-1st-tribute-store/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=Business World Online |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Marami sa mga tindahan ay nasa loob ng mga mall, habang ang ilang mga pangunahing tindahan ay nasa labas ng mga mall.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Ang pinakamalaking sangay ay matatagpuan sa [[Marawi]], isang kapihan na may 250 upuan sa gitna ng lungsod. Ang kapihan ay may lawak na 882.56 metro kuwadrado, na may mga disenyong nagmula sa [[Sarimanok]], Malong, at bahay [[Torogan]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dagooc |first=Ehda M. |date=1 Marso 2023 |title=Bo's Coffee opens biggest outlet in Marawi |url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-business/2023/03/01/2256059/bos-coffee-opens-biggest-outlet-marawi |access-date=6 Agosto 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pandaigdigan ===
Binuksan ng Bo's Coffee ang kanilang kauna-unahang pandaigdigan sangay sa [[Doha]], [[Qatar|Katar]], noong 25 Abril 2018. Nakipagtulungan ang kompanya sa Al Majed Grouping upang buksan ang sangay.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tunay |first=Zeke |date=29 Abril 2019 |title=Bo's Coffee Qatar: Meeting Place for Homegrown Filipino Coffee |url=https://bestlifeqatar.com/2019/04/29/bos-coffee-qatar-meeting-place-for-homegrown-filipino-coffee/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002005603/https://bestlifeqatar.com/2019/04/29/bos-coffee-qatar-meeting-place-for-homegrown-filipino-coffee/ |archive-date=2 Oktubre 2023 |access-date=6 Agosto 2026 |website=Best Life Qatar}}&lt;/ref&gt; Dalawa pang tindahan ang nagbukas noong 2024.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=28 Enero 2024 |title=Bo's Coffee opens Old Airport, The Centre branches |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/28/01/2024/bos-coffee-opens-old-airport-the-centre-branches |access-date=6 Agosto 2026 |website=The Peninsula Qatar |language=en}}&lt;/ref&gt; Walong tindahan ang kasalukuyang nasa Katar.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Pebrero 2020 |title=Bo's Coffee - Al Majed Group Holding |url=https://almajedgroup.me/bos-coffee/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=Al Majed Group |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mayroon din silang limang sangay sa [[Emiratos Arabes Unidos]] kasama ang Al Mulla Business Group.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 Hunyo 2023 |title=Bo's Coffee set to exceed 150 stores across the Philippines by the end of 2023 |url=https://www.worldcoffeeportal.com/Latest/News/2023/June/Bo-s-Coffee-set-to-exceed-150-stores-across-the-Ph |access-date=6 Agosto 2026 |website=World Coffee Portal |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419213437/https://www.worldcoffeeportal.com/Latest/News/2023/June/Bo-s-Coffee-set-to-exceed-150-stores-across-the-Ph |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang unang tindahan sa Emiratos Arabes Unidos ay binuksan noong Nobyembre 2022 sa BurJuman Mall sa [[Dubai]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=14 Nobyembre 2022 |title=Bo's Coffee expands Middle East presence with UAE launch |url=https://www.worldcoffeeportal.com/Latest/News/2022/November/Bo-s-Coffee-expands-Middle-East-presence-with-UAE |access-date=6 Agosto 2026 |website=World Coffee Portal |language=en |archive-date=23 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323145404/https://www.worldcoffeeportal.com/Latest/News/2022/November/Bo-s-Coffee-expands-Middle-East-presence-with-UAE |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Pagpapatalastas ==
Noong 1 Hulyo 2023, nakipagsosyo ang Bo's Coffee sa Red Bull, kung saan lumikha sila ng dalawang inuming may Red Bull, na pinangalanang ''Sunset Orange Fizz'' at ''Golden Passion Bliss''. Pinagsama ng ''Sunset'' ''Orange Fizz'' ang Red Bull na may katas ng kahel at sarsa ng presa. Mas tropikal at mas maasim ang ''Gold Passion Bliss''. Natapos ang pakikipagsosyo noong 31 Agosto 31 sa parehong taon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Red Bull, Bo's Coffee forge powerhouse partnership |url=https://astig.ph/red-bull-bos-coffee-partnership/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=Astig PH |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Villareal |first=Melo |date=4 Hulyo 2023 |title=Red Bull and Bo's Coffee Shake Things Up with a Powerhouse Partnership |url=https://outoftownblog.com/red-bull-and-bos-coffee-shake-things-up-with-a-powerhouse-partnership/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=Out of Town Blog |language=en-US |archive-date=1 Disyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201201949/https://outoftownblog.com/red-bull-and-bos-coffee-shake-things-up-with-a-powerhouse-partnership/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Noong Hunyo 2024, nakipagsosyo ang Bo's Coffee sa Lily’s Peanut Butter para sa kanilang kampanya para sa Buwan ng Kalayaan,&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=11 Hunyo 2024 |title=Filipino heritage brand Bo’s Coffee brews exciting surprises for Independence Month |url=https://lifestyle.inquirer.net/497036/filipino-heritage-brand-bos-coffee-brews-exciting-surprises-for-independence-month/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}&lt;/ref&gt; kung saan ang kanilang mga inumin mula sa seryeng ''Frozen Bliss'', ang ''Iced Peanut Butter Foam Latte'' at ''Peanut Butter Mocha Froccino'', ay itinatampok ang Lily’s Peanut Butter.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=11 Nobyembre 2024 |title=Bo’s Coffee aims to expand international store network |url=https://businessmirror.com.ph/2024/11/11/bos-coffee-aims-to-expand-international-store-network/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=BusinessMirror |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Resepsyon ==
Inilarawan ng blog websayt na ''Coffeehan'' ang lugar na &quot;irerekomenda sa sinumang mahilig sa masarap na kape&quot;. May ilang reklamo tungkol sa mga presyo, bagama't positibo naman ang iba. Idinagdag din ng blog na ang Bo's Coffee ay &quot;gumagawa ng masarap na kape, na hindi naman isang pagsira sa pangalan ng kumpanya&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gavan |first=Marjorie |date=14 Marso 2014 |title=Coffee Shop Review: Bo's Coffee, Philippines |url=https://www.coffeehan.com/bos-coffee/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=Coffeehan |language=en-US |archive-date=30 Nobiyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233347/https://www.coffeehan.com/bos-coffee/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Inilarawan ng websayt sa paglalakbay na ''TripZilla'' ang Bo's Coffee bilang mayroong &quot;mapayapang kapaligiran,&quot; at idinagdag na &quot;hindi ka kailanman magkakamali sa Bo's&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 Enero 2023 |title=15 Quiet Coffee Shops to Study in Metro Manila (With Free WiFi!) |url=https://www.tripzilla.ph/coffee-shops-in-manila-with-free-wifi/8840 |access-date=6 Agosto 2026 |website=TripZilla Philippines |language=en-PH}}&lt;/ref&gt; Sa isa pang post, inilarawan ''ng TripZilla'' ang tindahan bilang isang &quot;maaliwalas at kalmadong tindahan ng kape&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Abril 2021 |title=LIST: 50 Places to Order Beans &amp; Brews for Delivery |url=https://www.tripzilla.ph/coffee-delivery-pickup-manila/9637 |access-date=6 Agosto 2026 |website=TripZilla Philippines |language=en-PH}}&lt;/ref&gt; Isa pang positibong pagsusuri ang nagmula sa websayt na ''Laptop Friendly Cafe'', kung saan inilarawan ito bilang isang &quot;payapang lugar para sa pagtakas, perpekto para sa pag-aaral at pakikisalamuha&quot;, at ang mga upuan ay lumilikha rin ng &quot;tahimik na kapaligiran&quot;. May ilang reklamo tungkol sa mga lamok at mabagal na serbisyo. Nabanggit din sa pagsusuri ang &quot;maayos na kapaligiran&quot;, &quot;magiliw na mga kawani&quot;, &quot;eleganteng panloob&quot;, at marami pang iba.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Laptop Friendly Cafe - Bo's Coffee, Cebu |url=https://laptopfriendlycafe.com/cafes/cebu/bos-coffee |access-date=6 Agosto 2026 |website=Laptop Friendly Cafe |language=en}}&lt;/ref&gt;

Inilarawan ng ''SunStar'' ang kape na nagpapahiwatig ng &quot;base ng [[Coffea arabica]] &quot; ngunit may mas &quot;kaaya-aya at malambing na timpla&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=16 Marso 2015 |title=Bo's Coffee – Best Coffee |url=https://www.sunstar.com.ph/more-articles/bos-coffee-best-coffee |access-date=6 Agosto 2026 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}&lt;/ref&gt; Inilarawan ng blog websayt ''na BeingJellyBeans'' ang tindahan na &quot;maraming gamit na espasyo para sa bawat okasyon&quot;. &quot;Pagpasok mo pa lang sa loob, sasalubungin ka na ng mainit at nakakaengganyong panloob,&quot; dagdag ng blog. Tinapos ng blog websayt ang pagsusuri na may positibong mensahe, na nagsasabing &quot;sa susunod na pagpunta mo sa [[Makati]], siguraduhin mong maranasan ito mismo&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gel |first=Jose |date=9 Setyembre 2024 |title=A Space for Every Occasion: Bo's Coffee Glorietta 5 |url=https://beingjellybeans.com/2024/09/09/a-space-for-every-occasion-bos-coffee-glorietta-5/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=Jellybeans in the City |language=en}}&lt;/ref&gt; Isa pang blog websayt na ''Food in Space'' ang naglarawan sa kapihan bilang isang &quot;eco-friendly cafe&quot;, kung saan ang loob ay may mga piyesa ng &quot;kahoy, ladrilyo, at yantok&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 Setyembre 2023 |title=Bo's Coffee, Burjuman Centre, Dubai – United Arab Emirates |url=https://www.foodinspace.net/project/bos-coffee-burjuman-centre-dubai-united-arab-emirates/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=Food In Space |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Bago pa man magbukas ang sangay sa [[Heneral Santos]], inilarawan ng lokal na websayt ng balita na ''Gensan News'' ang pagkain bilang &quot;ang pinakamasarap at masasarap na keyk at kape mula sa kusina&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Manansala |first=Avel |date=25 Setyembre 2012 |title=Bo's Coffee opens this weekend @ SM City GenSan! |url=https://gensantos.com/bos-coffee-opens-this-weekend-sm-city-gensan/ |access-date=6 Agosto 2026 |website=GenSan News Online |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [http://boscoffee.com Opisyal na website]
[[Kategorya:Kapihan]]</text>
      <sha1>p9pll0ydb8532tg0wzodufqtl0z1okd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Braunsbedra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339130</id>
    <revision>
      <id>2222321</id>
      <parentid>2220830</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2222321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6945" sha1="d5s8ayggswn5anur97nl6rqmfxie5wt" xml:space="preserve">{{Infobox German location
|type              = Stadt
|image_photo       = Geiseltalsee, Neumark.JPG
|image_caption     = Tanawin ng Lawa ng Geiseltal mula sa Neumark
|image_coa         = Wappen Braunsbedra.png
|coordinates       = {{coord|51|17|N|11|54|E|format=dms|display=inline,title}}
|image_plan        = Braunsbedra in SK.svg
|state             = [[Sahonya-Anhalt]]
|district          = Saalekreis
|elevation         = 104
|area              = 74.32
|postal_code       = 06242
|area_code         = 034633
|licence           = SK
|Gemeindeschlüssel = 15 0 88 065
|divisions         = 13
|website           = [http://www.braunsbedra.de/ www.braunsbedra.de]
|mayor             = Steffen Schmitz&lt;ref&gt;[https://wahlergebnisse.sachsen-anhalt.de/wahlen/bmbm/index.html Bürgermeisterwahlen in den Gemeinden, Endgültige Ergebnisse], [[Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt]], accessed 10 November 2022.&lt;/ref&gt;
|leader_term       = 2022&amp;ndash;29
|party             = CDU
}}

Ang '''Braunsbedra''' ay isang bayan sa distrito ng [[Saalekreis]], sa [[Sahonya-Anhalt]], [[Alemanya]]. Ito ay matatagpuan humigit-kumulang 11 km timog-kanluran ng [[Merseburg|Merseburgo]].

Ito ay nilikha pagkatapos ng 1945 sa pamamagitan ng pagsasanib ng Braunsdorf at Bedra. Ang bayan ng Braunsbedra ay binubuo ng Braunsbedra mismo at apat na Ortschaften (mga dibisyon ng munisipyo): Frankleben, Großkayna, Krumpa at Roßbach.&lt;ref name=Hauptsatzung&gt;[https://www.braunsbedra.de/de/datei/download/id/6650,1243/hauptsatzung0.pdf Hauptsatzung der Stadt Braunsbedra], December 2014.&lt;/ref&gt;

Ang Roßbach, na kilala sa [[Labanan sa Roßbach]], ay isa sa mga lokal na komunidad; ang ayos ng lupain ay lubhang nagbago simula noong labanan dahil sa pagmimina ng lignite at pagkatapos ay pagbaha sa mga inabandunang minahan upang malikha ang Komplikado ng mga Lawa ng [[Lambak ng Geisel]].&lt;ref&gt;[http://www.lmbv.de/files/LMBV/Publikationen/Publikationen%20Mitteldeutschland/Wandlungen%20und%20Perspektiven%20MD/doku%2003_Geiseltal.pdf Geiseltal], Lausitzer und Mitteldeutsche Bergbau-Verwaltungsgesellschaft, p. 10.&lt;/ref&gt;
[[Image:Bedra-Sammlung Duncker (5355151).jpg|thumb|Palasyo Bedra, bandang 1860, Edisyon ni [[Alexander Duncker]]]]

==Heograpiya==
Ang Braunsbedra ay matatagpuan humigit-kumulang 25 km sa timog ng [[Halle (Saale)]] at humigit-kumulang 35 km sa kanluran ng [[Leipzig]].

Ang [[Lawa ng Geiseltal]], ang pinakamalaking lawa sa Sahonya-Anhalt at ang pinakamalaking artipisyal na lawa sa Germany, ay nilikha malapit sa Braunsbedra. Nagsimula ang pagbaha noong Hunyo 30, 2003, at natapos noong Abril 29, 2011.&lt;ref&gt;''Ein Trio feiert das Flutungsende.'' In: ''Mitteldeutsche Zeitung.'' 30. April 2011, Zugriff am 1. September 2011. ([http://www.geiseltalsee-ifv.de/Pressespiegel/pressespiegel.html geiseltalsee-ifv.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100228225051/http://www.geiseltalsee-ifv.de/Pressespiegel/pressespiegel.html |date=2010-02-28 }} Digitalisat).&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
Sa isang rehistro ng mga ikapu na pagmamay-ari ng Abtei Hersfeld, na tinipon sa pagitan ng 881 at 899, ang Braunsdorf, Bedra, at Schortau ay unang naitala bilang mga nayon na nagbabayad ng ikapu sa rehiyon ng Friesenfeld.

Ang mga may-ari ng Bedra ay ang Knights Knuth (1260–1321), ang Schenken von Bedra (1321–1413), at ang pamilyang von Bünau (1413–1460). Sa pagitan ng 1420 at 1440, ang pamilyang von Bose ang nagmamay-ari ng Braunsdorf at Bedra. Kasunod nito, ang pamilyang von Taubenheim (1460–1755), ang pamilyang von Brühl (1755–1794), at sa huli ay ang pamilyang von Helldorff (1794–1945) ang nagmamay-ari ng nayon. Ang [[Kastilyo ng Bedra]] ay naitala na simula pa noong 1260.

Hanggang 1815, ang Braunsdorf at Bedra ay kabilang sa distrito ng Wettin, at kalaunan ay Saxon, ng Freyburg.&lt;ref&gt;[[Karlheinz Blaschke]], [[Uwe Ulrich Jäschke]]: ''Kursächsischer Ämteratlas.'' Leipzig 2009, ISBN 978-3-937386-14-0, S.&amp;nbsp;34&amp;nbsp;f.&lt;/ref&gt; Bilang resulta ng mga desisyon ng Kongreso ng Vienna, sila ay napasailalim sa pamamahala ng Prussia at noong 1816 ay itinalaga sa distrito ng Querfurt sa rehiyong administratibo ng Merseburg sa lalawigan ng Sahonya, kung saan sila kabilang hanggang 1944.

Ang Braunsbedra ay nahubog nang malaki ng pagmimina at pagproseso ng lignite noong ika-20 siglo (tingnan ang Central German Lignite Mining Region). Noong bandang 1911/12, binuksan ang open-cast mine at ang planta ng lignite ng Pfännerhall ay ipinagawa ng Halle Pfännerschaft (Halle Mining Association). Ang nayon sa kanayunan ay ginawang isang industriyal na pamayanan sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga pabahay para sa pagdagsa ng mga manggagawa. Noong 1927, ang Bedra ay may 500 naninirahan, habang ang Braunsdorf ay may 1,501.&lt;ref&gt;Richard Jaeckel (Hrsg.): ''Adreßbuch. Einwohnerverzeichnis, Wohnungs- und Geschäftsanzeiger Kreis Querfurt''. Band 1. Selbstverlag der Verlagsanstalt Richard Jaeckel. Querfurt, 1927. S. 39 und S. 44.&lt;/ref&gt;

Sa distrito ng Krumpa, ang planta ng langis ng mineral na Lützkendorf ay itinayo noong 1936. Kalaunan ay nawasak ito nang husto ng mga pagsalakay sa himpapawid, pagkatapos ay muling nag-operate bilang isang negosyong pag-aari ng estado, at sa wakas ay nagsara noong 1998. Maraming panganib sa kapaligiran ang nanatili.

Nakaranas ang Braunsbedra ng isa pang pagdagsa ng populasyon sa pagtatayo ng Parksiedlung (Park Settlement) noong ikalawang kalahati ng dekada 1950, nang ang ilang mga nayon sa lambak ng Geiseltal ay naging biktima ng pagsulong ng pagmimina ng lignite. Ang populasyon ay tumaas sa humigit-kumulang 10,000.

Mula 1952 hanggang 1994, ang Braunsbedra ay bahagi ng distrito ng Merseburg (mula 1952 hanggang 1990 sa distrito ng Halle ng GDR, na noon ay nasa estado ng Saxony-Anhalt). Kasunod ng reporma sa distrito noong 1994, ang bayan ay kabilang sa distrito ng Merseburg-Querfurt; simula noong reporma sa distrito noong 2007, ito ay naging bahagi ng distrito ng [[Saalekreis]].

Ang Braunsbedra ay binigyan ng katayuan bilang bayan noong Hulyo 5, 1993.

==Ekonomiya at imprastraktura==
===Transportasyon===
[[File:Braunsbedra Seebrücke2a.JPG|thumb|Pantalan]]

Ang Merseburg-Süd interchange ng A38 Göttingen–Leipzig motorway ay bahagyang nasa loob ng bayan ng Braunsbedra. Ang mga state road na L178 at L179 ay dumadaan sa bayan.

Ang mga istasyon ng tren ng Braunsbedra at Frankleben, pati na rin ang mga hintuan ng Braunsbedra Pfännerhall at Krumpa sa linya ng tren ng Merseburg–Querfurt, ay matatagpuan sa loob ng mga hangganan ng bayan. Ang mga ito ay pinaglilingkuran oras-oras ng linya ng S11 Halle–Merseburg–Querfurt na pinapatakbo ng DB Regio Südost. Ang pinakamalapit na istasyon na pinaglilingkuran ng mga long-distance na tren ay ang Halle (Saale) Hauptbahnhof (pangunahing istasyon).

Ang Braunsbedra ay bahagi ng [[Mitteldeutschen Verkehrsverbundes]] (MDV) fare zone.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Braunsbedra]]
[[Kategorya:Mga bayan sa Alemanya]]</text>
      <sha1>d5s8ayggswn5anur97nl6rqmfxie5wt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Event:Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino Editathon</title>
    <ns>1728</ns>
    <id>339217</id>
    <revision>
      <id>2222234</id>
      <parentid>2222182</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T13:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga naisulat */</comment>
      <origin>2222234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1878" sha1="cxtc7sjb5m9txatn8kullblhxq22y2t" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista.

== Mga naisulat ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|
|
|-
|6.
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>cxtc7sjb5m9txatn8kullblhxq22y2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222299</id>
      <parentid>2222234</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga naisulat */ +bagong artikulo</comment>
      <origin>2222299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1932" sha1="6wtenj23ob5gm86d6bruy4nropz4qep" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista.

== Mga naisulat ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>6wtenj23ob5gm86d6bruy4nropz4qep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222301</id>
      <parentid>2222299</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga artikulo */</comment>
      <origin>2222301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2170" sha1="o3h0zeggb32t55xmird3458dzv22mu7" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>o3h0zeggb32t55xmird3458dzv22mu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222317</id>
      <parentid>2222301</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T04:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Markadan</username>
        <id>44880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2245" sha1="023m7nbznsusqtuw73vybldu8dtjdav" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>023m7nbznsusqtuw73vybldu8dtjdav</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222324</id>
      <parentid>2222317</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Markadan</username>
        <id>44880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga naisulat */</comment>
      <origin>2222324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2291" sha1="1buuvv07zh1945euctc2daa04c7pfnt" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|''[[Bella Flores]]''
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>1buuvv07zh1945euctc2daa04c7pfnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222327</id>
      <parentid>2222324</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3298" sha1="4tkv1qzxlgnh5yxzzufpf9o0m4fy1jo" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 28pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 50%;&quot; |&lt;center&gt;Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;Edit-a-thon 2026&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|''[[Bella Flores]]''
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>4tkv1qzxlgnh5yxzzufpf9o0m4fy1jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222329</id>
      <parentid>2222327</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3310" sha1="9au7ju4vxdy8hscfqvhbj1gms4q7yzp" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 28pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 50%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|''[[Bella Flores]]''
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>9au7ju4vxdy8hscfqvhbj1gms4q7yzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222334</id>
      <parentid>2222329</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Markadan</username>
        <id>44880</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga naisulat */</comment>
      <origin>2222334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3306" sha1="t3snz86b11uz5aps70p340c1mino4j4" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 28pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 50%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>t3snz86b11uz5aps70p340c1mino4j4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222335</id>
      <parentid>2222334</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:55:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3319" sha1="73s02xcj7jxlheud8huiv1670xgk85k" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 28pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 50%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>73s02xcj7jxlheud8huiv1670xgk85k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222339</id>
      <parentid>2222335</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga naisulat at naisaayos */</comment>
      <origin>2222339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3707" sha1="pzjme11a8cy78tocm7tx6icyf58wwpp" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 28pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 50%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|Rizal sa Dapitan]]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|Rizal sa Dapitan]]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>pzjme11a8cy78tocm7tx6icyf58wwpp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222340</id>
      <parentid>2222339</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="bg8kzc69ed9qzby2k3qvgbaxmgmz7o0" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 28pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 50%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>bg8kzc69ed9qzby2k3qvgbaxmgmz7o0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222342</id>
      <parentid>2222340</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2222342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3716" sha1="cp410oiregc7576ad9rncez9vqdvglk" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 100%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>cp410oiregc7576ad9rncez9vqdvglk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222343</id>
      <parentid>2222342</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:06:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2222343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="i5w9xsn95l4o0u3c9vxy0auv17zcn0k" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>i5w9xsn95l4o0u3c9vxy0auv17zcn0k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222368</id>
      <parentid>2222343</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tagalog Wikipedia */ +bagong artikulo</comment>
      <origin>2222368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3782" sha1="oppqgfye5a5wzhq87d1hytdxpyiao70" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa Kalakhang Maynila.

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|7.
|[[Amanda Page]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|8.
|
|
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>oppqgfye5a5wzhq87d1hytdxpyiao70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222370</id>
      <parentid>2222368</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="kfm47k454t5ye19xj170oky4cmmd8fr" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]].

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|7.
|[[Amanda Page]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|8.
|
|
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>kfm47k454t5ye19xj170oky4cmmd8fr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222377</id>
      <parentid>2222370</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas */ +bagong artikulo</comment>
      <origin>2222377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3874" sha1="piow28ugsv2e4oldi7cbe25cdf8evh5" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]].

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|7.
|[[Amanda Page]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|8.
|
|
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|4.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>piow28ugsv2e4oldi7cbe25cdf8evh5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222380</id>
      <parentid>2222377</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T08:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas */ +bagong artikulo</comment>
      <origin>2222380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3972" sha1="oi24csrcrkl2pp4zxv0nkh05u3hek53" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]].

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|7.
|[[Amanda Page]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|8.
|
|
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|4.
|[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|5.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>oi24csrcrkl2pp4zxv0nkh05u3hek53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222382</id>
      <parentid>2222380</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T08:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas */ +bagong artikulo</comment>
      <origin>2222382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4080" sha1="nxn21ciesp5a3xqt8c4kwy1x309idhv" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa mga kalahok ng edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]].

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|7.
|[[Amanda Page]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|8.
|
|
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|4.
|[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|5.
|[[:incubator:Wp/hil/Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr.]]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>nxn21ciesp5a3xqt8c4kwy1x309idhv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222385</id>
      <parentid>2222382</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T08:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4089" sha1="7cyv3qpaecnrrngkgofnoyztf0wco0j" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa lahat ng mga kalahok sa edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagataguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]].

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|7.
|[[Amanda Page]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|8.
|
|
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|4.
|[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|5.
|[[:incubator:Wp/hil/Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr.]]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>7cyv3qpaecnrrngkgofnoyztf0wco0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222386</id>
      <parentid>2222385</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T09:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="d19suvw4whgzr9hc4bhh1fuubk7xh26" xml:space="preserve">{{center|'''Maligayang pagdating sa lahat ng mga kalahok sa edit-a-thon!'''}}
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot; |
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;&quot;
|-
| style=&quot;padding: 0.3em; width: 50pt;&quot; | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]]
| style=&quot;padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;&quot; |&lt;center&gt;'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''&lt;/center&gt;&lt;br&gt;
&lt;center&gt;'''Edit-a-thon 2026'''&lt;/center&gt;{{#if:{{{shortcut|}}}|&amp;#32;
{{!}} style=&quot;padding: 0.5em; width: 25%;&quot; {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}}
}}
|- {{#if:{{{1|}}}|&amp;#32;
{{!}} colspan=&quot;{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}&quot; style=&quot;font-size: 18pt; line-height: 50%;&quot; {{!}}
----
{{nbsp}}{{{1}}}
{{!}}-}}
|}
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background: transparent; float: right;&quot;
|-
|}
&lt;div style=&quot;border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;&quot;&gt;
[[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]]

Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.

Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagapagtaguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]].

== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito.

* [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
* [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]]
* [[Pelikulang Pilipino]]

== Mga naisulat at naisaayos ==
=== Tagalog Wikipedia ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|[[Rosemarie Sonora]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|3.
|[[Nestor de Villa]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|-
|4.
|[[Bembol Roco]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|5.
|''[[Rizal sa Dapitan]]''
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|[[Bella Flores]]
|[[User:Markadan|Markadan]]
|-
|7.
|[[Amanda Page]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|8.
|
|
|-
|}

=== Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas  ===

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
!Blg.
!Artikulo
!Wika ng Proyekto 
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|2.
|[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]]
|Bikol Central
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|4.
|[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|5.
|[[:incubator:Wp/hil/Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr.]]
|Hiligaynon
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|6.
|
|
|
|-
|}

== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) 
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
*[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
*[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]])

== Mga resulta ==

[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]</text>
      <sha1>d19suvw4whgzr9hc4bhh1fuubk7xh26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyong Obet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339271</id>
    <revision>
      <id>2222347</id>
      <parentid>2221494</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="415" sha1="1fjey9c7wssxc49yhlva3ie2sdhr2lj" xml:space="preserve">Ang pangalang '''Obet''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Obet (2022) - ay isang mahinang bagyo sa [[Hilagang Luzon]], partikular sa [[Batanes]]. 
* [[Bagyong Obet (2026)]] - 

{{S-start}}
{{Succession box|before=[[Bagyong Neneng|Neneng]]|title=Kapalitan|years=Obet|after=[[Bagyong Pilandok|Pilandok]]}}
{{S-end}}

{{DEFAULTSORT:Obet}}
{{paglilinaw}}</text>
      <sha1>1fjey9c7wssxc49yhlva3ie2sdhr2lj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rafael Aranda Roco Jr.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339331</id>
    <redirect title="Bembol Roco" />
    <revision>
      <id>2222244</id>
      <timestamp>2026-08-28T14:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Churihan</username>
        <id>112728</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Bembol Roco]]</comment>
      <origin>2222244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="endia4pzgxqlgir2q0fep8yafe9bx6p" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Bembol Roco]]</text>
      <sha1>endia4pzgxqlgir2q0fep8yafe9bx6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pozole</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339332</id>
    <revision>
      <id>2222249</id>
      <timestamp>2026-08-28T17:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1361153294|Pozole]]&quot;</comment>
      <origin>2222249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1280" sha1="ryplgjfguibj9dgyrx4flfjxkh2valm" xml:space="preserve">
{{Infobox food|name=Pozole|image=Green_pozole,_dressed_(29161841908)_(cropped).jpg|image_size=250px|caption=Pozole verde sa isang restoran sa Lungsod ng Mehiko (2018)|alternate_name=|country=[[Mehiko]]|region=Gitnang Mehiko|creator=Nahuas|course=|type=[[Sabaw]]|served=Mainit|main_ingredient=[[Binatog]], [[karne]] (karaniwang [[baboy (pagkain)|baboy]] o [[manok (pagkain)|manok]]), [[sili]], mga [[pampalasa]]|variations=Blanco, Verde, Rojo|calories=|other=}}

Ang '''pozole''' ({{IPA|es|po'sole|Pozole1.ogg|}} ; mula sa {{Langx|nah|pozolli}}) ay isang tradisyonal na [[sabaw]] o [[estopado]] mula sa [[lutuing Mehikano]]. Gawa ito sa binatog na may [[karne]] (karaniwan ay [[Manok (pagkain)|manok]] o [[Baboy (pagkain)|baboy]]), at maaaring timplahan at palamutihan ng ginadgad na [[letsugas]] o [[repolyo]], [[Sili (bunga)|sili]], [[sibuyas]], [[bawang]], [[labanos]], [[Abukado|abokado]], salsa o dayap. Kilala na sa Mesoamerika mula pa noong panahong pre-Kolumbiyano,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pozole |url=https://laroussecocina.mx/palabra/pozole-2/ |access-date=June 25, 2026 |website=Larousse Cocina |language=es}}&lt;/ref&gt; ang putahe ay karaniwan sa buong [[Mehiko]] at mga karatig-bansa, at  inihahain kapwa bilang pang-araw-araw na pagkain at bilang putahe sa mga pagdiriwang.</text>
      <sha1>ryplgjfguibj9dgyrx4flfjxkh2valm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Pozole</title>
    <ns>1</ns>
    <id>339333</id>
    <revision>
      <id>2222250</id>
      <timestamp>2026-08-28T17:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LknFenix</username>
        <id>125962</id>
      </contributor>
      <comment>+ isinalinwikang pahina</comment>
      <origin>2222250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="4axtxpkduw4sp6aeyw04ot5jn5ywozl" xml:space="preserve">{{Isinalinwikang pahina|en|Pozole}}</text>
      <sha1>4axtxpkduw4sp6aeyw04ot5jn5ywozl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonyalismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339334</id>
    <revision>
      <id>2222251</id>
      <timestamp>2026-08-28T17:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafarga2007</username>
        <id>149406</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1361628705|Religion in pre-colonial Philippines]]&quot;</comment>
      <origin>2222251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11386" sha1="oex33wt21e24alkbbli9zmtexy10eno" xml:space="preserve">Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas, na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

Diwata – Tumutukoy sa mga diyos, bathala, at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''Anito''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]

=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>oex33wt21e24alkbbli9zmtexy10eno</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222252</id>
      <parentid>2222251</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T17:43:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafarga2007</username>
        <id>149406</id>
      </contributor>
      <comment>/* Animismo */</comment>
      <origin>2222252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11532" sha1="hz6rtp03cb0yffm5rbhnesg5urrbecf" xml:space="preserve">Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas]], na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] – Tumutukoy sa mga diyos, [[Talaan ng mga diwata at bathala sa mitolohiyang Pilipino|mga bathala]], at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''[[Anito]]''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]

=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>hz6rtp03cb0yffm5rbhnesg5urrbecf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222253</id>
      <parentid>2222252</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafarga2007</username>
        <id>149406</id>
      </contributor>
      <comment>/* Budismo */</comment>
      <origin>2222253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14673" sha1="c0iwaduh6uf4aaavt90ls4sqv069kmx" xml:space="preserve">Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas]], na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] – Tumutukoy sa mga diyos, [[Talaan ng mga diwata at bathala sa mitolohiyang Pilipino|mga bathala]], at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''[[Anito]]''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]Ang mga sinaunang estado sa Pilipinas ay naging tributary states o mga estadong nagbibigay ng buwis o handog sa makapangyarihang Srivijaya Empire, isang imperyong Buddhist na kumontrol sa kalakalan sa mga karagatan ng Timog-Silangang Asya mula ika-6 hanggang ika-13 siglo. Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang estado ng Pilipinas sa imperyong ito, bago man o noong ika-9 na siglo, ay nakatulong upang maipakilala sa Pilipinas ang Vajrayana Buddhism, isang sangay ng Budismo.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francisco |first=Juan R. |title=&quot;Indian Influences in the Philippines&quot; |date=1964 |publisher=University of the Philippines |year=1964}}&lt;/ref&gt;


May isang halimbawa ng pinaniniwalaang painting sa kuweba ni Manjusri na matatagpuan sa Tabon Caves sa Palawan.

Noong 1225, isang opisyal ng China na si Zhao Rugua, na namamahala sa kalakalang pandagat sa lalawigan ng Fukien, ay sumulat ng aklat na tinatawag na Zhu Fan Zhi, na nangangahulugang ''“Talaan ng Iba't Ibang Banyaga.”''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;

Sa aklat, inilarawan niya ang pakikipagkalakalan sa isang lugar na tinatawag na Ma-i, na sinasabing nasa isla ng Mindoro sa Luzon. Ayon sa kanyang isinulat:&lt;blockquote&gt;Ang bansang Mai ay nasa hilaga ng Borneo. Ang mga katutubo ay nakatira sa malalaking pamayanan sa magkabilang gilid ng isang ilog o sapa. Nagsusuot sila ng telang parang kumot o isang telang pantakip sa katawan at baywang. May mga metal na rebulto ng Buddha na hindi alam kung saan nagmula, at makikita ang mga ito sa mga masukal at ilang lugar.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Pagdating ng mga Malay at Indones ===
Noong ika-12 siglo, dumating ang mga Malay sa Palawan. Karamihan sa mga pamayanan doon ay napasailalim sa pamumuno ng mga pinunong Malay.

Noong ika-13 siglo, dumating naman ang mga Indonesian mula sa Majapahit Empire. Kasama nilang dumating ang impluwensiya ng Budismo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang mga natitirang Buddhist na larawan at eskultura mula sa panahong ito ay pangunahing natagpuan sa Tabon Cave. Sa mga bagong pag-aaral ni Philip Maise, natuklasan ang malalaking eskultura at mga pinaniniwalaang painting sa loob ng mga kuweba. Ang mga painting na ito ay sinasabing nagpapakita ng Journey to the West, isang kilalang kuwento sa kulturang Asyano.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>c0iwaduh6uf4aaavt90ls4sqv069kmx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222254</id>
      <parentid>2222253</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafarga2007</username>
        <id>149406</id>
      </contributor>
      <origin>2222254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15338" sha1="cre5m7gcsviy0z24szecgq08mt9uj7y" xml:space="preserve">

Bago dumating ang mga mananakop, maraming iba’t ibang relihiyon at paniniwala ang mga tao sa Pilipinas. Karamihan ay katutubong relihiyong animistiko at polyteistiko, kung saan naniniwala sila sa mga diyos, diwata, at espiritu ng mga ninuno. Ang mga ay Anito ang mga espiritu ng ninuno at mga patay, at mga diyos mula sa ilalim ng lupa pati mga rebultong kumakatawan sa kanila.Diwata/Bathala  mga diyos at espiritu ng kalikasan maging mga nilalang na mula sa langit. Naimpluwensiyahan din ang Pilipinas ng Budismo at Hinduismo dahil sa pakikipagkalakalan sa ibang bansa sa Asya.&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas]], na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] – Tumutukoy sa mga diyos, [[Talaan ng mga diwata at bathala sa mitolohiyang Pilipino|mga bathala]], at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''[[Anito]]''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]Ang mga sinaunang estado sa Pilipinas ay naging tributary states o mga estadong nagbibigay ng buwis o handog sa makapangyarihang Srivijaya Empire, isang imperyong Buddhist na kumontrol sa kalakalan sa mga karagatan ng Timog-Silangang Asya mula ika-6 hanggang ika-13 siglo. Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang estado ng Pilipinas sa imperyong ito, bago man o noong ika-9 na siglo, ay nakatulong upang maipakilala sa Pilipinas ang Vajrayana Buddhism, isang sangay ng Budismo.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francisco |first=Juan R. |title=&quot;Indian Influences in the Philippines&quot; |date=1964 |publisher=University of the Philippines |year=1964}}&lt;/ref&gt;


May isang halimbawa ng pinaniniwalaang painting sa kuweba ni Manjusri na matatagpuan sa Tabon Caves sa Palawan.

Noong 1225, isang opisyal ng China na si Zhao Rugua, na namamahala sa kalakalang pandagat sa lalawigan ng Fukien, ay sumulat ng aklat na tinatawag na Zhu Fan Zhi, na nangangahulugang ''“Talaan ng Iba't Ibang Banyaga.”''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;

Sa aklat, inilarawan niya ang pakikipagkalakalan sa isang lugar na tinatawag na Ma-i, na sinasabing nasa isla ng Mindoro sa Luzon. Ayon sa kanyang isinulat:&lt;blockquote&gt;Ang bansang Mai ay nasa hilaga ng Borneo. Ang mga katutubo ay nakatira sa malalaking pamayanan sa magkabilang gilid ng isang ilog o sapa. Nagsusuot sila ng telang parang kumot o isang telang pantakip sa katawan at baywang. May mga metal na rebulto ng Buddha na hindi alam kung saan nagmula, at makikita ang mga ito sa mga masukal at ilang lugar.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Pagdating ng mga Malay at Indones ===
Noong ika-12 siglo, dumating ang mga Malay sa Palawan. Karamihan sa mga pamayanan doon ay napasailalim sa pamumuno ng mga pinunong Malay.

Noong ika-13 siglo, dumating naman ang mga Indonesian mula sa Majapahit Empire. Kasama nilang dumating ang impluwensiya ng Budismo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang mga natitirang Buddhist na larawan at eskultura mula sa panahong ito ay pangunahing natagpuan sa Tabon Cave. Sa mga bagong pag-aaral ni Philip Maise, natuklasan ang malalaking eskultura at mga pinaniniwalaang painting sa loob ng mga kuweba. Ang mga painting na ito ay sinasabing nagpapakita ng Journey to the West, isang kilalang kuwento sa kulturang Asyano.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>cre5m7gcsviy0z24szecgq08mt9uj7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222255</id>
      <parentid>2222254</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafarga2007</username>
        <id>149406</id>
      </contributor>
      <origin>2222255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15338" sha1="31vo12nbz823qkoxh24w4llzhof0e34" xml:space="preserve">
Bago dumating ang mga mananakop, maraming iba’t ibang relihiyon at paniniwala ang mga tao sa Pilipinas. Karamihan ay katutubong relihiyong animistiko at polyteistiko, kung saan naniniwala sila sa mga diyos, diwata, at espiritu ng mga ninuno. Ang mga ay Anito ang mga espiritu ng ninuno at mga patay, at mga diyos mula sa ilalim ng lupa pati mga rebultong kumakatawan sa kanila. Diwata/Bathala  mga diyos at espiritu ng kalikasan maging mga nilalang na mula sa langit. Naimpluwensiyahan din ang Pilipinas ng Budismo at Hinduismo dahil sa pakikipagkalakalan sa ibang bansa sa Asya.&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas]], na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] – Tumutukoy sa mga diyos, [[Talaan ng mga diwata at bathala sa mitolohiyang Pilipino|mga bathala]], at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''[[Anito]]''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]Ang mga sinaunang estado sa Pilipinas ay naging tributary states o mga estadong nagbibigay ng buwis o handog sa makapangyarihang Srivijaya Empire, isang imperyong Buddhist na kumontrol sa kalakalan sa mga karagatan ng Timog-Silangang Asya mula ika-6 hanggang ika-13 siglo. Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang estado ng Pilipinas sa imperyong ito, bago man o noong ika-9 na siglo, ay nakatulong upang maipakilala sa Pilipinas ang Vajrayana Buddhism, isang sangay ng Budismo.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francisco |first=Juan R. |title=&quot;Indian Influences in the Philippines&quot; |date=1964 |publisher=University of the Philippines |year=1964}}&lt;/ref&gt;


May isang halimbawa ng pinaniniwalaang painting sa kuweba ni Manjusri na matatagpuan sa Tabon Caves sa Palawan.

Noong 1225, isang opisyal ng China na si Zhao Rugua, na namamahala sa kalakalang pandagat sa lalawigan ng Fukien, ay sumulat ng aklat na tinatawag na Zhu Fan Zhi, na nangangahulugang ''“Talaan ng Iba't Ibang Banyaga.”''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;

Sa aklat, inilarawan niya ang pakikipagkalakalan sa isang lugar na tinatawag na Ma-i, na sinasabing nasa isla ng Mindoro sa Luzon. Ayon sa kanyang isinulat:&lt;blockquote&gt;Ang bansang Mai ay nasa hilaga ng Borneo. Ang mga katutubo ay nakatira sa malalaking pamayanan sa magkabilang gilid ng isang ilog o sapa. Nagsusuot sila ng telang parang kumot o isang telang pantakip sa katawan at baywang. May mga metal na rebulto ng Buddha na hindi alam kung saan nagmula, at makikita ang mga ito sa mga masukal at ilang lugar.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Pagdating ng mga Malay at Indones ===
Noong ika-12 siglo, dumating ang mga Malay sa Palawan. Karamihan sa mga pamayanan doon ay napasailalim sa pamumuno ng mga pinunong Malay.

Noong ika-13 siglo, dumating naman ang mga Indonesian mula sa Majapahit Empire. Kasama nilang dumating ang impluwensiya ng Budismo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang mga natitirang Buddhist na larawan at eskultura mula sa panahong ito ay pangunahing natagpuan sa Tabon Cave. Sa mga bagong pag-aaral ni Philip Maise, natuklasan ang malalaking eskultura at mga pinaniniwalaang painting sa loob ng mga kuweba. Ang mga painting na ito ay sinasabing nagpapakita ng Journey to the West, isang kilalang kuwento sa kulturang Asyano.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>31vo12nbz823qkoxh24w4llzhof0e34</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222256</id>
      <parentid>2222255</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafarga2007</username>
        <id>149406</id>
      </contributor>
      <comment>/* Budismo */</comment>
      <origin>2222256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15353" sha1="677y3mk2c5r940jkxyw7m8nd4zioxz3" xml:space="preserve">
Bago dumating ang mga mananakop, maraming iba’t ibang relihiyon at paniniwala ang mga tao sa Pilipinas. Karamihan ay katutubong relihiyong animistiko at polyteistiko, kung saan naniniwala sila sa mga diyos, diwata, at espiritu ng mga ninuno. Ang mga ay Anito ang mga espiritu ng ninuno at mga patay, at mga diyos mula sa ilalim ng lupa pati mga rebultong kumakatawan sa kanila. Diwata/Bathala  mga diyos at espiritu ng kalikasan maging mga nilalang na mula sa langit. Naimpluwensiyahan din ang Pilipinas ng Budismo at Hinduismo dahil sa pakikipagkalakalan sa ibang bansa sa Asya.&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas]], na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] – Tumutukoy sa mga diyos, [[Talaan ng mga diwata at bathala sa mitolohiyang Pilipino|mga bathala]], at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''[[Anito]]''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]Ang mga sinaunang estado sa Pilipinas ay naging tributary states o mga estadong nagbibigay ng buwis o handog sa makapangyarihang Srivijaya Empire, isang imperyong Buddhist na kumontrol sa kalakalan sa mga karagatan ng Timog-Silangang Asya mula ika-6 hanggang ika-13 siglo. Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang estado ng Pilipinas sa imperyong ito, bago man o noong ika-9 na siglo, ay nakatulong upang maipakilala sa Pilipinas ang Vajrayana Buddhism, isang sangay ng Budismo.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francisco |first=Juan R. |title=&quot;Indian Influences in the Philippines&quot; |date=1964 |publisher=University of the Philippines |year=1964}}&lt;/ref&gt;


May isang halimbawa ng pinaniniwalaang painting sa kuweba ni Manjusri na matatagpuan sa Tabon Caves sa Palawan.

Noong 1225, isang opisyal ng China na si Zhao Rugua, na namamahala sa kalakalang pandagat sa lalawigan ng Fukien, ay sumulat ng aklat na tinatawag na Zhu Fan Zhi, na nangangahulugang ''“Talaan ng Iba't Ibang Banyaga.”''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;

Sa aklat, inilarawan niya ang pakikipagkalakalan sa isang lugar na tinatawag na Ma-i, na sinasabing nasa isla ng Mindoro sa Luzon. Ayon sa kanyang isinulat:&lt;blockquote&gt;Ang bansang Mai ay nasa hilaga ng Borneo. Ang mga katutubo ay nakatira sa malalaking pamayanan sa magkabilang gilid ng isang ilog o sapa. Nagsusuot sila ng telang parang kumot o isang telang pantakip sa katawan at baywang. May mga metal na rebulto ng Buddha na hindi alam kung saan nagmula, at makikita ang mga ito sa mga masukal at ilang lugar.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Pagdating ng mga Malay at Indones ===
Noong ika-12 siglo, dumating ang mga Malay sa Palawan. Karamihan sa mga pamayanan doon ay napasailalim sa pamumuno ng mga pinunong Malay.

Noong ika-13 siglo, dumating naman ang mga Indonesian mula sa Majapahit Empire. Kasama nilang dumating ang impluwensiya ng Budismo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang mga natitirang Buddhist na larawan at eskultura mula sa panahong ito ay pangunahing natagpuan sa Tabon Cave. Sa mga bagong pag-aaral ni Philip Maise, natuklasan ang malalaking eskultura at mga pinaniniwalaang painting sa loob ng mga kuweba. Ang mga painting na ito ay sinasabing nagpapakita ng Journey to the West, isang kilalang kuwento sa kulturang Asyano.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Budismo ==


=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>677y3mk2c5r940jkxyw7m8nd4zioxz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222257</id>
      <parentid>2222256</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafarga2007</username>
        <id>149406</id>
      </contributor>
      <comment>/* Budismo */</comment>
      <origin>2222257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15355" sha1="73h16t46zadrcj8bzeau8rb5p190czd" xml:space="preserve">
Bago dumating ang mga mananakop, maraming iba’t ibang relihiyon at paniniwala ang mga tao sa Pilipinas. Karamihan ay katutubong relihiyong animistiko at polyteistiko, kung saan naniniwala sila sa mga diyos, diwata, at espiritu ng mga ninuno. Ang mga ay Anito ang mga espiritu ng ninuno at mga patay, at mga diyos mula sa ilalim ng lupa pati mga rebultong kumakatawan sa kanila. Diwata/Bathala  mga diyos at espiritu ng kalikasan maging mga nilalang na mula sa langit. Naimpluwensiyahan din ang Pilipinas ng Budismo at Hinduismo dahil sa pakikipagkalakalan sa ibang bansa sa Asya.&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas]], na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] – Tumutukoy sa mga diyos, [[Talaan ng mga diwata at bathala sa mitolohiyang Pilipino|mga bathala]], at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''[[Anito]]''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]Ang mga sinaunang estado sa Pilipinas ay naging tributary states o mga estadong nagbibigay ng buwis o handog sa makapangyarihang Srivijaya Empire, isang imperyong Buddhist na kumontrol sa kalakalan sa mga karagatan ng Timog-Silangang Asya mula ika-6 hanggang ika-13 siglo. Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang estado ng Pilipinas sa imperyong ito, bago man o noong ika-9 na siglo, ay nakatulong upang maipakilala sa Pilipinas ang Vajrayana Buddhism, isang sangay ng Budismo.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francisco |first=Juan R. |title=&quot;Indian Influences in the Philippines&quot; |date=1964 |publisher=University of the Philippines |year=1964}}&lt;/ref&gt;


May isang halimbawa ng pinaniniwalaang painting sa kuweba ni Manjusri na matatagpuan sa Tabon Caves sa Palawan.

Noong 1225, isang opisyal ng China na si Zhao Rugua, na namamahala sa kalakalang pandagat sa lalawigan ng Fukien, ay sumulat ng aklat na tinatawag na Zhu Fan Zhi, na nangangahulugang ''“Talaan ng Iba't Ibang Banyaga.”''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;

Sa aklat, inilarawan niya ang pakikipagkalakalan sa isang lugar na tinatawag na Ma-i, na sinasabing nasa isla ng Mindoro sa Luzon. Ayon sa kanyang isinulat:&lt;blockquote&gt;Ang bansang Mai ay nasa hilaga ng Borneo. Ang mga katutubo ay nakatira sa malalaking pamayanan sa magkabilang gilid ng isang ilog o sapa. Nagsusuot sila ng telang parang kumot o isang telang pantakip sa katawan at baywang. May mga metal na rebulto ng Buddha na hindi alam kung saan nagmula, at makikita ang mga ito sa mga masukal at ilang lugar.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Pagdating ng mga Malay at Indones ===
Noong ika-12 siglo, dumating ang mga Malay sa Palawan. Karamihan sa mga pamayanan doon ay napasailalim sa pamumuno ng mga pinunong Malay.

Noong ika-13 siglo, dumating naman ang mga Indonesian mula sa Majapahit Empire. Kasama nilang dumating ang impluwensiya ng Budismo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang mga natitirang Buddhist na larawan at eskultura mula sa panahong ito ay pangunahing natagpuan sa Tabon Cave. Sa mga bagong pag-aaral ni Philip Maise, natuklasan ang malalaking eskultura at mga pinaniniwalaang painting sa loob ng mga kuweba. Ang mga painting na ito ay sinasabing nagpapakita ng Journey to the West, isang kilalang kuwento sa kulturang Asyano.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Hinduismo ==


=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]

== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>73h16t46zadrcj8bzeau8rb5p190czd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222258</id>
      <parentid>2222257</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T20:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lafarga2007</username>
        <id>149406</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hinduismo */</comment>
      <origin>2222258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17739" sha1="98hdncafhjbgqqvjbor0tggywx1y8j9" xml:space="preserve">
Bago dumating ang mga mananakop, maraming iba’t ibang relihiyon at paniniwala ang mga tao sa Pilipinas. Karamihan ay katutubong relihiyong animistiko at polyteistiko, kung saan naniniwala sila sa mga diyos, diwata, at espiritu ng mga ninuno. Ang mga ay Anito ang mga espiritu ng ninuno at mga patay, at mga diyos mula sa ilalim ng lupa pati mga rebultong kumakatawan sa kanila. Diwata/Bathala  mga diyos at espiritu ng kalikasan maging mga nilalang na mula sa langit. Naimpluwensiyahan din ang Pilipinas ng Budismo at Hinduismo dahil sa pakikipagkalakalan sa ibang bansa sa Asya.&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas]], na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] – Tumutukoy sa mga diyos, [[Talaan ng mga diwata at bathala sa mitolohiyang Pilipino|mga bathala]], at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''[[Anito]]''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]Ang mga sinaunang estado sa Pilipinas ay naging tributary states o mga estadong nagbibigay ng buwis o handog sa makapangyarihang Srivijaya Empire, isang imperyong Buddhist na kumontrol sa kalakalan sa mga karagatan ng Timog-Silangang Asya mula ika-6 hanggang ika-13 siglo. Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang estado ng Pilipinas sa imperyong ito, bago man o noong ika-9 na siglo, ay nakatulong upang maipakilala sa Pilipinas ang Vajrayana Buddhism, isang sangay ng Budismo.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francisco |first=Juan R. |title=&quot;Indian Influences in the Philippines&quot; |date=1964 |publisher=University of the Philippines |year=1964}}&lt;/ref&gt;


May isang halimbawa ng pinaniniwalaang painting sa kuweba ni Manjusri na matatagpuan sa Tabon Caves sa Palawan.

Noong 1225, isang opisyal ng China na si Zhao Rugua, na namamahala sa kalakalang pandagat sa lalawigan ng Fukien, ay sumulat ng aklat na tinatawag na Zhu Fan Zhi, na nangangahulugang ''“Talaan ng Iba't Ibang Banyaga.”''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;

Sa aklat, inilarawan niya ang pakikipagkalakalan sa isang lugar na tinatawag na Ma-i, na sinasabing nasa isla ng Mindoro sa Luzon. Ayon sa kanyang isinulat:&lt;blockquote&gt;Ang bansang Mai ay nasa hilaga ng Borneo. Ang mga katutubo ay nakatira sa malalaking pamayanan sa magkabilang gilid ng isang ilog o sapa. Nagsusuot sila ng telang parang kumot o isang telang pantakip sa katawan at baywang. May mga metal na rebulto ng Buddha na hindi alam kung saan nagmula, at makikita ang mga ito sa mga masukal at ilang lugar.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Pagdating ng mga Malay at Indones ===
Noong ika-12 siglo, dumating ang mga Malay sa Palawan. Karamihan sa mga pamayanan doon ay napasailalim sa pamumuno ng mga pinunong Malay.

Noong ika-13 siglo, dumating naman ang mga Indonesian mula sa Majapahit Empire. Kasama nilang dumating ang impluwensiya ng Budismo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang mga natitirang Buddhist na larawan at eskultura mula sa panahong ito ay pangunahing natagpuan sa Tabon Cave. Sa mga bagong pag-aaral ni Philip Maise, natuklasan ang malalaking eskultura at mga pinaniniwalaang painting sa loob ng mga kuweba. Ang mga painting na ito ay sinasabing nagpapakita ng Journey to the West, isang kilalang kuwento sa kulturang Asyano.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Hinduismo ==
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]
Noong unang panahon, ang mga isla ng Timog-Silangang Asya ay madalas puntahan ng mga mangangalakal mula sa India at Indonesia. Dumadaan sila sa mga daungan ng mga isla ng Malay at Indonesia. Dahil dito, kumalat sa Pilipinas ang mga ideya at relihiyon mula sa India, tulad ng Hinduismo at Budismo. Pinaniniwalaang dumating ang mga relihiyong ito sa Pilipinas noong unang milenyo AD at nagpatuloy hanggang sa unang bahagi ng ikalawang milenyo AD. Malaki ang naging papel ng mga kaharian ng Srivijaya at Majapahit sa pagkalat ng mga kulturang ito sa rehiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Suber |first=Peter |date=2006-12-06 |title=Milestone for the Wayback Machine |url=https://doi.org/10.63485/bfv5c-pb120 |access-date=2026-08-28 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art {{!}} CCP Encylopedia of Philippine Art |url=https://epa.culturalcenter.gov.ph/ |access-date=2026-08-28 |website=CCP Encyclopedia of Philippine Art}}&lt;/ref&gt;

Isa sa mga ebidensiya ng impluwensiya ng India sa Pilipinas ay ang Golden Tara, isang maliit na gintong rebulto na natagpuan sa Mindanao noong 1917. Natuklasan ito matapos magkaroon ng malakas na bagyo at baha na naglantad sa lugar kung saan ito nakatago.Ang rebulto ay gawa sa 21-karat na ginto at tumitimbang ng humigit-kumulang 1.79 kilo. Tinatayang ginawa ito noong ika-13 hanggang unang bahagi ng ika-14 na siglo. Sa kasalukuyan, makikita ito sa Field Museum of Natural History sa Chicago.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Ayon sa isang pag-aaral noong 1920, maaaring ginawa ng mga lokal na manggagawa sa Mindanao ang rebulto habang ginagaya ang isang rebultong mula sa Java. Posible rin na may kaugnayan ito sa mga taong nagmimina ng ginto sa lugar ng Agusan-Surigao noong ika-14 na siglo. May mga historyador na naniniwalang ang Golden Tara ay maaaring larawan ng isang diyosang Hindu na may kaugnayan kay Shiva. Ipinapakita nito na may naging ugnayan ang kultura at relihiyon ng Pilipinas sa India at Java. Hinduismo Bago Dumating ang mga Espanyol&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Bago dumating at manakop ang mga Espanyol, tinatayang hanggang isang-katlo ng mga Pilipino ay may mga paniniwalang Hindu o sumasamba sa mga diyos na Hindu. Hindi ibig sabihin nito na lahat ng Pilipino ay ganap na Hindu. Sa halip, may ilang paniniwala at gawain mula sa Hinduismo ay nahalo at naisama sa mga lokal na tradisyon at paniniwala.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>98hdncafhjbgqqvjbor0tggywx1y8j9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222383</id>
      <parentid>2222258</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T08:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44896-42</username>
        <id>165328</id>
      </contributor>
      <origin>2222383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17749" sha1="muebvriuuuza45dqfiv8x11q5ztxv49" xml:space="preserve">
Bago dumating ang mga mananakop, maraming iba’t ibang relihiyon at paniniwala ang mga tao sa Pilipinas. Karamihan ay katutubong relihiyong animistiko at polyteistiko, kung saan naniniwala sila sa mga diyos, diwata, at espiritu ng mga ninuno. Ang mga ay Anito ang mga espiritu ng ninuno at mga patay, at mga diyos mula sa ilalim ng lupa pati mga rebultong kumakatawan sa kanila. Ang mga Diwata/Bathala ay mga diyos at espiritu ng kalikasan maging mga nilalang na mula sa langit. Naimpluwensiyahan din ang Pilipinas ng Budismo at Hinduismo dahil sa pakikipagkalakalan sa ibang bansa sa Asya.&lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Ang mga relihiyon sa Pilipinas bago ang kolonisasyon ay binubuo ng iba’t ibang pananampalataya. Ang mga pangunahing relihiyon ay mga katutubong relihiyong polyteistiko na isinasagawa ng mahigit isang daang magkakaibang pangkat etniko sa kapuluan. Naroon din ang Budismo, Hinduismo, at Islam sa ilang bahagi ng mga isla. Marami sa mga tradisyon at sistema ng paniniwala mula sa mga relihiyon ng mga sinaunang Pilipino bago ang kolonisasyon ay patuloy na isinasagawa hanggang ngayon sa pamamagitan ng mga katutubong relihiyong Pilipino, Katolisismong Bayan (Folk Catholicism), Hinduismong Bayan (Folk Hinduism), at iba pa.

Ang orihinal na pananampalataya ng mga tao sa Pilipinas ay ang mga katutubong relihiyong Pilipino. Ang mga sistema ng paniniwala sa loob ng magkakaibang polyteistiko-animistang relihiyong ito ay kalaunan ay naimpluwensiyahan ng Hinduismo at Budismo. Sa pagdating ng Islam noong ika-14 na siglo, unti-unting naging hindi gaanong nangingibabaw ang mga sinaunang relihiyon sa ilang maliliit na bahagi ng timog-kanluran. Noong ika-16 na siglo, sinikap ng mga kolonyalistang Europeo na impluwensiyahan ang mga tao sa pamamagitan ng mga ideolohiyang Kristiyano, partikular sa pamamagitan ng Katolisismo. Sa kabila ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga relihiyong Abrahamiko laban sa mga katutubong relihiyong Pilipino sa pamamagitan ng kolonisasyon at mga naging epekto nito, maraming katutubong tradisyong panrelihiyon ang nakaligtas. Marami rin sa mga ito ang naihalo sa mga relihiyong Abrahamiko at naging bahagi ng Katolisismong Bayan at Islam na may mga katutubong impluwensiya.

Ang pinakamaagang mga natuklasang arkeolohikal na pinaniniwalaang may kahulugang panrelihiyon ay ang mga Angono Petroglyph. Ang mga ito ay pangunahing binubuo ng mga simbolikong representasyon at iniuugnay sa mga gawaing may kaugnayan sa pagpapagaling at mga ritwal na nakabatay sa paniniwala sa kaugnayan ng mga bagay at pangyayari sa mga katutubong relihiyong Pilipino.[1] Pinaniniwalaang ang mga pinakamaagang halimbawa nito ay ginamit bago pa ang 2000 BC, noong Panahong Neolitiko ng Pilipinas.[2] Ang pinakamaagang nakasulat na katibayan ay matatagpuan sa Laguna Copperplate Inscription, na tinatayang mula noong humigit-kumulang 900 CE. Ginagamit nito ang kalendaryong lunar na Budista-Hindu.

== Mga katutubong relihiyon ng Pilipinas ==
[[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|right|thumb|180x180px| Mga Anitong gawa sa kahoy ng mga espiritu ng ninuno ( ''[[anito]]'' ) sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Pilipinas]]]]
Ang mga [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas]], na sa mga naunang sanggunian ay inuri bilang nakatuon sa animismo, ang pangunahing anyo ng paniniwalang panrelihiyon na isinasagawa sa sinaunang-panahon at unang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas bago dumating ang mga impluwensiyang dayuhan. Sa kasalukuyan, iilan na lamang sa mga katutubong pangkat ang patuloy na nagsasagawa ng mga sinaunang tradisyong ito. Ang terminong animismo ay tumutukoy sa isang kalipunan ng mga paniniwala at kaugaliang pangkultura na nakabatay, sa isang antas, sa ideya na ang mundo ay tinitirhan ng mga espiritu at sobrenatural na nilalang, kapwa mabuti at masama, at na dapat silang igalang sa pamamagitan ng pagsamba. Ang mga espiritung ito ng kalikasan ay ang mga diwata na kalaunan ay tinawag na mga bathala bagama’t nanatili ang karamihan sa kanilang katutubong kahulugan at simbolismo dahil sa impluwensiya ng Hinduismo sa rehiyon.

=== Animismo ===
Ang mga katutubong relihiyong-bayan ng Pilipinas ay mga natatanging katutubong relihiyon ng iba’t ibang pangkat etniko sa Pilipinas, na karamihan ay sumusunod sa mga sistema ng paniniwalang naaayon sa animismo. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa pagkakaroon ng isang magkatabing daigdig ng mga espiritu na hindi nakikita ngunit may impluwensiya sa nakikitang mundo. Ikalawa, naniniwala ang mga Pilipino na may mga espiritu (diwata) sa lahat ng dako, mula sa mga dakilang diyos na lumikha ng daigdig hanggang sa maliliit na espiritung naninirahan sa kapaligiran, tulad ng mga puno, bato, at batis.  &lt;ref name=&quot;SitoyJr1985&quot;&gt;{{Cite book |last=Sitoy |first=T. Valentino Jr. |title=A history of Christianity in the Philippines Volume 1: The Initial Encounter |publisher=New Day Publishers |year=1985 |isbn=9711002558 |location=Quezon City, Philippines}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SoulBook1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion |last2=Cordero-Fernando |first2=Gilda |author-link2=Gilda Cordero-Fernando |last3=Nakpil-Zialcita |first3=Roberto B. |last4=Feleo |first4=Fernando |date=1991 |publisher=GCF Books, Quezon City |asin=B007FR4S8G}}&lt;/ref&gt;

Sa mga relihiyong ito, mayroong dalawang pangunahing uri ng mga espiritu:

[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|Diwata]] – Tumutukoy sa mga diyos, [[Talaan ng mga diwata at bathala sa mitolohiyang Pilipino|mga bathala]], at mga espiritu ng kalikasan. Nag-ugat ang salita sa mga impluwensiyang Hindu-Buddhist. Nagmula ito sa salitang Sanskrit na devata, na nangangahulugang “makalangit na nilalang” o “diyos.”  &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Daniélou |first=Alain |title=The myths and gods of India: the classic work on Hindu polytheism from the Princeton Bollingen series |date=1991 |publisher=Inner Traditions International; Distributed to the book trade in the U.S. by American International Distribution Corp |isbn=978-0-89281-354-4 |location=Rochester, Vt. : [s.l.]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |title=Barangay: sixteenth century Philippine culture and society |date=2004 |publisher=Ateneo de Manila Univ. Pr |isbn=978-971-550-135-4 |edition=5. pr |location=Manila}}&lt;/ref&gt;

'''[[Anito]]''' – tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy at mga espiritu o kaluluwa ng mga namatay, lalo na ng mga ninuno. &lt;ref name=&quot;hislop&quot;&gt;{{Cite journal |last=Hislop |first=Stephen K. |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144&amp;ndash;156 |issn=0004-4679}}&lt;/ref&gt;  at sa mga diyos diyosan ng kalupaan, at estatawang tumutukoy sa mga idolo na gawa sa kahoy, &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ripley |first=William Z. |date=October 1900 |title=''The Races of Man''. An Outline of Anthropology and Ethnography. By J. Deniker. (New York: Charles Scribner's Sons. 1900. Pp. xxiii, 611.) |url=https://doi.org/10.1086/ahr/6.1.110 |journal=The American Historical Review |volume=6 |pages=110–111 |doi=10.1086/ahr/6.1.110 |issn=1937-5239 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ang mga espiritu ng ninuno o espiritu ng mga patay, ay maaaring nagmula sa proto-Malayo-Polynesian qanitu at proto-Austronesian qanicu, na parehong nangangahulugang espiritu ng mga ninuno. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Demetrio |first=Francisco R. |title=The Soul book |date=1991 |publisher=GCF Books |isbn=9789719146735}}&lt;/ref&gt; espiritu ng mga patay, [[Demonyo|masasamang espiritu]] at mga [[Petisismo|idolo]] na gawa sa kahoy na kumakatawan sa kanila. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Definition of ANITO |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anito#:~:text=:%20a%20spirit%20especially%20of%20an%20ancestor |access-date=2025-02-12 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sánchez Velasco |first=Ana Rosa |date=2013-01-22 |title=Estudio de caso. Taller de arteterapia con grupo de mujeres en el CEPI Hispano-Marroquí |journal=Arteterapia. Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social |volume=7 |doi=10.5209/rev_arte.2012.v7.40768 |issn=1988-8309 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Zialcita |first=Fernando N. |date=2020-10-28 |title=Gilda Cordero-Fernando, 1932–2020 |journal=Philippine Studies: Historical and Ethnographic Viewpoints |volume=68 |issue=3 |doi=10.13185/2244-1638.1070 |issn=2244-1638}}&lt;/ref&gt;

Ang paniniwala sa '''''anito''''' o '''''pagsamba sa mga ninuno''''' ay minsang tinutukoy bilang [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|anitismo]] sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: ''anitismo'' o ''anitería'' ). literal na nangangahulugang pagsamba sa mga '''espiritu ng mga patay''' . &lt;ref name=&quot;hislop&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Corporation |first=Bonnier |url=https://books.google.com/books?id=3CMDAAAAMBAJ |title=Popular Science |date=August 1901 |publisher=Bonnier Corporation |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfHYAAAAMAAJ |title=Doing Theology with the Festivals and Customs of Asia |date=1994 |publisher=ATESEA |isbn=978-981-00-4859-4 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang salitang ''anitismo'', o ang anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'',  bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sinaunang relihiyong Tagalog, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na &quot;espiritu ng ninuno&quot;. &lt;ref&gt;{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Budismo ==
[[Talaksan:Buddhist_Expansion.svg|right|thumb|300x300px| Pagpapalawak ng Budismo sa Asya, mula sa sentro ng Budismo sa hilagang India (madilim na kahel) simula ika-5 siglo BCE, hanggang sa kaharian ng mayoryang Budismo (kahel), at makasaysayang lawak ng impluwensya ng Budismo (dilaw). [[Budismong Mahayana|Mahāyāna]] (pulang palaso), [[Budismong Theravada|Theravāda]] (berdeng palaso), at Tantric - [[Vajrayana|Vajrayāna]] (asul na palaso). Ang mga &quot;Daang Seda&quot; sa kalupaan at pandagat ay magkakaugnay at komplementaryo, na bumubuo sa tinatawag ng mga iskolar na &quot;dakilang bilog ng Budismo&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Maritime Buddhism |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Religion |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |url=https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |access-date=30 May 2021 |date=20 December 2018 |doi=10.1093/acrefore/9780199340378.013.638 |isbn=9780199340378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219153342/https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-638 |archive-date=19 February 2019}}&lt;/ref&gt;]]Ang mga sinaunang estado sa Pilipinas ay naging tributary states o mga estadong nagbibigay ng buwis o handog sa makapangyarihang Srivijaya Empire, isang imperyong Buddhist na kumontrol sa kalakalan sa mga karagatan ng Timog-Silangang Asya mula ika-6 hanggang ika-13 siglo. Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang estado ng Pilipinas sa imperyong ito, bago man o noong ika-9 na siglo, ay nakatulong upang maipakilala sa Pilipinas ang Vajrayana Buddhism, isang sangay ng Budismo.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francisco |first=Juan R. |title=&quot;Indian Influences in the Philippines&quot; |date=1964 |publisher=University of the Philippines |year=1964}}&lt;/ref&gt;


May isang halimbawa ng pinaniniwalaang painting sa kuweba ni Manjusri na matatagpuan sa Tabon Caves sa Palawan.

Noong 1225, isang opisyal ng China na si Zhao Rugua, na namamahala sa kalakalang pandagat sa lalawigan ng Fukien, ay sumulat ng aklat na tinatawag na Zhu Fan Zhi, na nangangahulugang ''“Talaan ng Iba't Ibang Banyaga.”''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;

Sa aklat, inilarawan niya ang pakikipagkalakalan sa isang lugar na tinatawag na Ma-i, na sinasabing nasa isla ng Mindoro sa Luzon. Ayon sa kanyang isinulat:&lt;blockquote&gt;Ang bansang Mai ay nasa hilaga ng Borneo. Ang mga katutubo ay nakatira sa malalaking pamayanan sa magkabilang gilid ng isang ilog o sapa. Nagsusuot sila ng telang parang kumot o isang telang pantakip sa katawan at baywang. May mga metal na rebulto ng Buddha na hindi alam kung saan nagmula, at makikita ang mga ito sa mga masukal at ilang lugar.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=1998-09 |title=Philippines - Barangay. Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. By William Henry Scott. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1994. Pp. ix, 306. Illustrations, Bibliography, Index. |url=https://doi.org/10.1017/s0022463400007852 |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=29 |issue=2 |pages=454–455 |doi=10.1017/s0022463400007852 |issn=0022-4634}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Pagdating ng mga Malay at Indones ===
Noong ika-12 siglo, dumating ang mga Malay sa Palawan. Karamihan sa mga pamayanan doon ay napasailalim sa pamumuno ng mga pinunong Malay.

Noong ika-13 siglo, dumating naman ang mga Indonesian mula sa Majapahit Empire. Kasama nilang dumating ang impluwensiya ng Budismo.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ang mga natitirang Buddhist na larawan at eskultura mula sa panahong ito ay pangunahing natagpuan sa Tabon Cave. Sa mga bagong pag-aaral ni Philip Maise, natuklasan ang malalaking eskultura at mga pinaniniwalaang painting sa loob ng mga kuweba. Ang mga painting na ito ay sinasabing nagpapakita ng Journey to the West, isang kilalang kuwento sa kulturang Asyano.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Hinduismo ==
[[Talaksan:Filippine,_provincia_di_agusan,_immagine_hindu,_statuetta_in_oro_massiccio,_xiii_secolo.jpg|right|thumb| Ang estatwa ng imahen ng Agusan (900–950 CE) na natuklasan noong 1917 sa pampang ng Ilog Wawa malapit sa [[Esperanza, Agusan del Sur|Esperanza]], [[Agusan del Sur]], [[Mindanao]] sa [[Pilipinas]] .]]
Noong unang panahon, ang mga isla ng Timog-Silangang Asya ay madalas puntahan ng mga mangangalakal mula sa India at Indonesia. Dumadaan sila sa mga daungan ng mga isla ng Malay at Indonesia. Dahil dito, kumalat sa Pilipinas ang mga ideya at relihiyon mula sa India, tulad ng Hinduismo at Budismo. Pinaniniwalaang dumating ang mga relihiyong ito sa Pilipinas noong unang milenyo AD at nagpatuloy hanggang sa unang bahagi ng ikalawang milenyo AD. Malaki ang naging papel ng mga kaharian ng Srivijaya at Majapahit sa pagkalat ng mga kulturang ito sa rehiyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Suber |first=Peter |date=2006-12-06 |title=Milestone for the Wayback Machine |url=https://doi.org/10.63485/bfv5c-pb120 |access-date=2026-08-28 |website=doi.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=CCP Encyclopedia of Philippine Art {{!}} CCP Encylopedia of Philippine Art |url=https://epa.culturalcenter.gov.ph/ |access-date=2026-08-28 |website=CCP Encyclopedia of Philippine Art}}&lt;/ref&gt;

Isa sa mga ebidensiya ng impluwensiya ng India sa Pilipinas ay ang Golden Tara, isang maliit na gintong rebulto na natagpuan sa Mindanao noong 1917. Natuklasan ito matapos magkaroon ng malakas na bagyo at baha na naglantad sa lugar kung saan ito nakatago.Ang rebulto ay gawa sa 21-karat na ginto at tumitimbang ng humigit-kumulang 1.79 kilo. Tinatayang ginawa ito noong ika-13 hanggang unang bahagi ng ika-14 na siglo. Sa kasalukuyan, makikita ito sa Field Museum of Natural History sa Chicago.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Ayon sa isang pag-aaral noong 1920, maaaring ginawa ng mga lokal na manggagawa sa Mindanao ang rebulto habang ginagaya ang isang rebultong mula sa Java. Posible rin na may kaugnayan ito sa mga taong nagmimina ng ginto sa lugar ng Agusan-Surigao noong ika-14 na siglo. May mga historyador na naniniwalang ang Golden Tara ay maaaring larawan ng isang diyosang Hindu na may kaugnayan kay Shiva. Ipinapakita nito na may naging ugnayan ang kultura at relihiyon ng Pilipinas sa India at Java. Hinduismo Bago Dumating ang mga Espanyol&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Bago dumating at manakop ang mga Espanyol, tinatayang hanggang isang-katlo ng mga Pilipino ay may mga paniniwalang Hindu o sumasamba sa mga diyos na Hindu. Hindi ibig sabihin nito na lahat ng Pilipino ay ganap na Hindu. Sa halip, may ilang paniniwala at gawain mula sa Hinduismo ay nahalo at naisama sa mga lokal na tradisyon at paniniwala.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

=== Mga obserbasyon sa buwan ===
 
== Mga Sanggunian ==
{{Reflist|30em}}
[[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)]]
[[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:CS1 errors: missing periodical]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]]</text>
      <sha1>muebvriuuuza45dqfiv8x11q5ztxv49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rizal sa Dapitan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339335</id>
    <revision>
      <id>2222289</id>
      <timestamp>2026-08-29T03:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{italic title}}  Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken. Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.  ==Mga sanggunian== {{Reflist}}  ==Mga panlabas na...</comment>
      <origin>2222289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="g67s5newsk9wtdcqu5p3rxrs91v6zov" xml:space="preserve">{{italic title}}

Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken. Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>g67s5newsk9wtdcqu5p3rxrs91v6zov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222290</id>
      <parentid>2222289</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>+kwento</comment>
      <origin>2222290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2040" sha1="cdlaehu1uvpn8a0x22guyu7dwjofobo" xml:space="preserve">{{italic title}}

Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken. Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>cdlaehu1uvpn8a0x22guyu7dwjofobo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222291</id>
      <parentid>2222290</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2723" sha1="qtdql5b5quqhi5aj8igpk9krv7nax1d" xml:space="preserve">{{italic title}}

Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken. Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>qtdql5b5quqhi5aj8igpk9krv7nax1d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222292</id>
      <parentid>2222291</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3404" sha1="5kgs2n419nw1igyeabeek9p34oe6kil" xml:space="preserve">{{italic title}}

Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken. Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula. Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan. Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>5kgs2n419nw1igyeabeek9p34oe6kil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222293</id>
      <parentid>2222292</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4306" sha1="iewdut1dswb35u8ynhh3mx77azvwmm6" xml:space="preserve">{{italic title}}

Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken. Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula. Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan. Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.

=== Pagpapalabas ===

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture. Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan. Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng Rizal sa Dapitan.

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>iewdut1dswb35u8ynhh3mx77azvwmm6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222294</id>
      <parentid>2222293</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>+Tignan din</comment>
      <origin>2222294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4382" sha1="okn51lmzcrnn60sl5nfq13z6jairv1a" xml:space="preserve">{{italic title}}

Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken. Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula. Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan. Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.

=== Pagpapalabas ===

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture. Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan. Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng Rizal sa Dapitan.

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.

==Tignan din==
*''[[José Rizal (pelikula)]]''
*''[[Bayaning 3rd World]]''

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>okn51lmzcrnn60sl5nfq13z6jairv1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222296</id>
      <parentid>2222294</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:30:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>+Infobox</comment>
      <origin>2222296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5406" sha1="a2hg7hd1tk48jfay8do5bibtfrbc3pp" xml:space="preserve">{{italic title}}
{{Infobox film
| name           = Rizal sa Dapitan
| image          = 
| alt            = 
| caption        = 
| director       = [[Tikoy Aguiluz]]
| producer       = Tikoy Aguiluz
| screenplay     = [[Pete Lacaba]]
| story          = {{Plainlist|
* [[Lualhati Bautista]]
* Tikoy Aguiluz
* Noel Vera
* Vic Torres
* Mirana Medina-Bhunjun
* Kim D. Wabwab
* Marie Punerama
* Alexandria D. Magiba
* Elena Magdangal
* Michelle Pangilinan
}}
| starring       = {{ubl|[[Albert Martinez]]|Amanda Page}}
| music          = Nonong Buencamino
| cinematography = {{ubl|Nap Jamir|[[Romy Vitug]]}}
| editing        = Mirana Medina-Bhunjun
| studio         = {{Plainlist|
* Independent Cinema Association of the Philippines
* [[PLDT]]
* Movipix International
}}
| distributor    = {{ubl|Falcon Films|[[Viva Entertainment|Viva Video]]}}
| released       = {{Film date|1997}} 
| runtime        = 100 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = {{Plainlist|
*Filipino
*Espanyol
*Ingles
}}
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken. Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula. Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan. Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.

=== Pagpapalabas ===

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture. Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan. Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng Rizal sa Dapitan.

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.

==Tignan din==
*''[[José Rizal (pelikula)]]''
*''[[Bayaning 3rd World]]''

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>a2hg7hd1tk48jfay8do5bibtfrbc3pp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222297</id>
      <parentid>2222296</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5993" sha1="3j8kb4ohcw3e31igfuvzqj9kdthxtqm" xml:space="preserve">{{italic title}}
{{Infobox film
| name           = Rizal sa Dapitan
| image          = 
| alt            = 
| caption        = 
| director       = [[Tikoy Aguiluz]]
| producer       = Tikoy Aguiluz
| screenplay     = [[Pete Lacaba]]
| story          = {{Plainlist|
* [[Lualhati Bautista]]
* Tikoy Aguiluz
* Noel Vera
* Vic Torres
* Mirana Medina-Bhunjun
* Kim D. Wabwab
* Marie Punerama
* Alexandria D. Magiba
* Elena Magdangal
* Michelle Pangilinan
}}
| starring       = {{ubl|[[Albert Martinez]]|Amanda Page}}
| music          = Nonong Buencamino
| cinematography = {{ubl|Nap Jamir|[[Romy Vitug]]}}
| editing        = Mirana Medina-Bhunjun
| studio         = {{Plainlist|
* Independent Cinema Association of the Philippines
* [[PLDT]]
* Movipix International
}}
| distributor    = {{ubl|Falcon Films|[[Viva Entertainment|Viva Video]]}}
| released       = {{Film date|1997}} 
| runtime        = 100 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = {{Plainlist|
*Filipino
*Espanyol
*Ingles
}}
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.spot.ph/shopping/shopping-sale-alerts/46442/reel-heroes-10-actors-who-played-them-in-movies|title=Reel Heroes: 10 Actors Who Played Them in Movies|publisher=[[Summit Media|Spot]]|date=August 30, 2010|access-date=February 26, 2020}}&lt;/ref&gt; Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Israel| first=Lorna|date=2011|title=&quot;A Body in Permanent Transit. José Rizal's Exile as Spatial Performance&quot;| url=http://www.manycinemas.org/Lorna_Israel/articles/mc02_Israel.html?file=tl_files/manycinemas/theme/issues/issue_02/pdf/mc02-israel.pdf|journal=Manycinemas 2|pages=54–66}}&lt;/ref&gt;

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula. Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan. Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.

=== Pagpapalabas ===

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture. Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan. Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng Rizal sa Dapitan.

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.

==Tignan din==
*''[[José Rizal (pelikula)]]''
*''[[Bayaning 3rd World]]''

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>3j8kb4ohcw3e31igfuvzqj9kdthxtqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222298</id>
      <parentid>2222297</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>+citations</comment>
      <origin>2222298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7436" sha1="i3vi1a6y5hkifz6cypkc7v5d5y5d6h4" xml:space="preserve">{{italic title}}
{{Infobox film
| name           = Rizal sa Dapitan
| image          = 
| alt            = 
| caption        = 
| director       = [[Tikoy Aguiluz]]
| producer       = Tikoy Aguiluz
| screenplay     = [[Pete Lacaba]]
| story          = {{Plainlist|
* [[Lualhati Bautista]]
* Tikoy Aguiluz
* Noel Vera
* Vic Torres
* Mirana Medina-Bhunjun
* Kim D. Wabwab
* Marie Punerama
* Alexandria D. Magiba
* Elena Magdangal
* Michelle Pangilinan
}}
| starring       = {{ubl|[[Albert Martinez]]|Amanda Page}}
| music          = Nonong Buencamino
| cinematography = {{ubl|Nap Jamir|[[Romy Vitug]]}}
| editing        = Mirana Medina-Bhunjun
| studio         = {{Plainlist|
* Independent Cinema Association of the Philippines
* [[PLDT]]
* Movipix International
}}
| distributor    = {{ubl|Falcon Films|[[Viva Entertainment|Viva Video]]}}
| released       = {{Film date|1997}} 
| runtime        = 100 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = {{Plainlist|
*Filipino
*Espanyol
*Ingles
}}
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.spot.ph/shopping/shopping-sale-alerts/46442/reel-heroes-10-actors-who-played-them-in-movies|title=Reel Heroes: 10 Actors Who Played Them in Movies|publisher=[[Summit Media|Spot]]|date=August 30, 2010|access-date=February 26, 2020}}&lt;/ref&gt; Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Israel| first=Lorna|date=2011|title=&quot;A Body in Permanent Transit. José Rizal's Exile as Spatial Performance&quot;| url=http://www.manycinemas.org/Lorna_Israel/articles/mc02_Israel.html?file=tl_files/manycinemas/theme/issues/issue_02/pdf/mc02-israel.pdf|journal=Manycinemas 2|pages=54–66}}&lt;/ref&gt;

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite news|title=Tikoy's 'Dapitan' bats for Manila filmfest|url=https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&amp;dat=19970603&amp;printsec=frontpage&amp;hl=en|access-date=June 9, 2020|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Organization|date=June 3, 1997|page=19}}&lt;/ref&gt;

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt;

=== Pagpapalabas ===

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;&gt;{{cite news|title='Rizal sa Dapitan' preem set September 30|url=https://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&amp;sjid=bQsEAAAAIBAJ&amp;pg=2291%2C1851169|access-date=July 6, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=September 17, 1997|page=22}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;&gt;{{cite news|last=Marchadesch|first=Barbara|title=GMA's Cinemax offers blueprint for quality films|url=https://news.google.com/newspapers?id=wJgVAAAAIBAJ&amp;sjid=9woEAAAAIBAJ&amp;pg=6780%2C384593|access-date=August 9, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=July 3, 1997|page=20|quote=&quot;...it is a little disheartening that few people saw ''Dapitan'', which is a beautiful movie.&quot;}}&lt;/ref&gt; Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng ''Rizal sa Dapitan''.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;/&gt; 

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;/&gt;

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cruz |first=Marinel |date=2024-02-20 |title=Tikoy Aguiluz, director of 'Boatman' and 'Segurista,' dies at 72 |url=https://entertainment.inquirer.net/542518/tikoy-aguiluz-director-of-boatman-and-segurista-dies-at-72 |access-date=2024-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Tignan din==
*''[[José Rizal (pelikula)]]''
*''[[Bayaning 3rd World]]''

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}</text>
      <sha1>i3vi1a6y5hkifz6cypkc7v5d5y5d6h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222302</id>
      <parentid>2222298</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T03:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>2222302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7482" sha1="mahutitkjbqy92mumi0pp4g1rupv2ye" xml:space="preserve">{{italic title}}
{{Infobox film
| name           = Rizal sa Dapitan
| image          = 
| alt            = 
| caption        = 
| director       = [[Tikoy Aguiluz]]
| producer       = Tikoy Aguiluz
| screenplay     = [[Pete Lacaba]]
| story          = {{Plainlist|
* [[Lualhati Bautista]]
* Tikoy Aguiluz
* Noel Vera
* Vic Torres
* Mirana Medina-Bhunjun
* Kim D. Wabwab
* Marie Punerama
* Alexandria D. Magiba
* Elena Magdangal
* Michelle Pangilinan
}}
| starring       = {{ubl|[[Albert Martinez]]|Amanda Page}}
| music          = Nonong Buencamino
| cinematography = {{ubl|Nap Jamir|[[Romy Vitug]]}}
| editing        = Mirana Medina-Bhunjun
| studio         = {{Plainlist|
* Independent Cinema Association of the Philippines
* [[PLDT]]
* Movipix International
}}
| distributor    = {{ubl|Falcon Films|[[Viva Entertainment|Viva Video]]}}
| released       = {{Film date|1997}} 
| runtime        = 100 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = {{Plainlist|
*Filipino
*Espanyol
*Ingles
}}
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.spot.ph/shopping/shopping-sale-alerts/46442/reel-heroes-10-actors-who-played-them-in-movies|title=Reel Heroes: 10 Actors Who Played Them in Movies|publisher=[[Summit Media|Spot]]|date=August 30, 2010|access-date=February 26, 2020}}&lt;/ref&gt; Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Israel| first=Lorna|date=2011|title=&quot;A Body in Permanent Transit. José Rizal's Exile as Spatial Performance&quot;| url=http://www.manycinemas.org/Lorna_Israel/articles/mc02_Israel.html?file=tl_files/manycinemas/theme/issues/issue_02/pdf/mc02-israel.pdf|journal=Manycinemas 2|pages=54–66}}&lt;/ref&gt;

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite news|title=Tikoy's 'Dapitan' bats for Manila filmfest|url=https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&amp;dat=19970603&amp;printsec=frontpage&amp;hl=en|access-date=June 9, 2020|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Organization|date=June 3, 1997|page=19}}&lt;/ref&gt;

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt;

=== Pagpapalabas ===

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;&gt;{{cite news|title='Rizal sa Dapitan' preem set September 30|url=https://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&amp;sjid=bQsEAAAAIBAJ&amp;pg=2291%2C1851169|access-date=July 6, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=September 17, 1997|page=22}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;&gt;{{cite news|last=Marchadesch|first=Barbara|title=GMA's Cinemax offers blueprint for quality films|url=https://news.google.com/newspapers?id=wJgVAAAAIBAJ&amp;sjid=9woEAAAAIBAJ&amp;pg=6780%2C384593|access-date=August 9, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=July 3, 1997|page=20|quote=&quot;...it is a little disheartening that few people saw ''Dapitan'', which is a beautiful movie.&quot;}}&lt;/ref&gt; Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng ''Rizal sa Dapitan''.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;/&gt; 

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;/&gt;

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cruz |first=Marinel |date=2024-02-20 |title=Tikoy Aguiluz, director of 'Boatman' and 'Segurista,' dies at 72 |url=https://entertainment.inquirer.net/542518/tikoy-aguiluz-director-of-boatman-and-segurista-dies-at-72 |access-date=2024-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Tignan din==
*''[[José Rizal (pelikula)]]''
*''[[Bayaning 3rd World]]''

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}

[[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>mahutitkjbqy92mumi0pp4g1rupv2ye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222322</id>
      <parentid>2222302</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T05:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7480" sha1="qx087dcf8aoklt56h2dhd8tpgq20jbl" xml:space="preserve">{{italic title}}
{{Infobox film
| name           = Rizal sa Dapitan
| image          = 
| alt            = 
| caption        = 
| director       = [[Tikoy Aguiluz]]
| producer       = Tikoy Aguiluz
| screenplay     = [[Pete Lacaba]]
| story          = {{Plainlist|
* [[Lualhati Bautista]]
* Tikoy Aguiluz
* Noel Vera
* Vic Torres
* Mirana Medina-Bhunjun
* Kim D. Wabwab
* Marie Punerama
* Alexandria D. Magiba
* Elena Magdangal
* Michelle Pangilinan
}}
| starring       = {{ubl|[[Albert Martinez]]|Amanda Page}}
| music          = Nonong Buencamino
| cinematography = {{ubl|Nap Jamir|[[Romy Vitug]]}}
| editing        = Mirana Medina-Bhunjun
| studio         = {{Plainlist|
* Independent Cinema Association of the Philippines
* [[PLDT]]
* Movipix International
}}
| distributor    = {{ubl|Falcon Films|[[Viva Entertainment|Viva Video]]}}
| released       = {{Film date|1997}} 
| runtime        = 100 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = {{Plainlist|
*Filipino
*Espanyol
*Ingles
}}
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: '''''Rizal in Dapitan''''') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.spot.ph/shopping/shopping-sale-alerts/46442/reel-heroes-10-actors-who-played-them-in-movies|title=Reel Heroes: 10 Actors Who Played Them in Movies|publisher=[[Summit Media|Spot]]|date=August 30, 2010|access-date=February 26, 2020}}&lt;/ref&gt; Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Israel| first=Lorna|date=2011|title=&quot;A Body in Permanent Transit. José Rizal's Exile as Spatial Performance&quot;| url=http://www.manycinemas.org/Lorna_Israel/articles/mc02_Israel.html?file=tl_files/manycinemas/theme/issues/issue_02/pdf/mc02-israel.pdf|journal=Manycinemas 2|pages=54–66}}&lt;/ref&gt;

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite news|title=Tikoy's 'Dapitan' bats for Manila filmfest|url=https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&amp;dat=19970603&amp;printsec=frontpage&amp;hl=en|access-date=June 9, 2020|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Organization|date=June 3, 1997|page=19}}&lt;/ref&gt;

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt;

== Pagpapalabas ==

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;&gt;{{cite news|title='Rizal sa Dapitan' preem set September 30|url=https://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&amp;sjid=bQsEAAAAIBAJ&amp;pg=2291%2C1851169|access-date=July 6, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=September 17, 1997|page=22}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;&gt;{{cite news|last=Marchadesch|first=Barbara|title=GMA's Cinemax offers blueprint for quality films|url=https://news.google.com/newspapers?id=wJgVAAAAIBAJ&amp;sjid=9woEAAAAIBAJ&amp;pg=6780%2C384593|access-date=August 9, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=July 3, 1997|page=20|quote=&quot;...it is a little disheartening that few people saw ''Dapitan'', which is a beautiful movie.&quot;}}&lt;/ref&gt; Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng ''Rizal sa Dapitan''.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;/&gt; 

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;/&gt;

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cruz |first=Marinel |date=2024-02-20 |title=Tikoy Aguiluz, director of 'Boatman' and 'Segurista,' dies at 72 |url=https://entertainment.inquirer.net/542518/tikoy-aguiluz-director-of-boatman-and-segurista-dies-at-72 |access-date=2024-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Tignan din==
*''[[José Rizal (pelikula)]]''
*''[[Bayaning 3rd World]]''

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}

[[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>qx087dcf8aoklt56h2dhd8tpgq20jbl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222355</id>
      <parentid>2222322</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2222355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7474" sha1="b7ce2cjxc4eqname2xn718mirp2qsb9" xml:space="preserve">{{italic title}}
{{Infobox film
| name           = Rizal sa Dapitan
| image          = 
| alt            = 
| caption        = 
| director       = [[Tikoy Aguiluz]]
| producer       = Tikoy Aguiluz
| screenplay     = [[Pete Lacaba]]
| story          = {{Plainlist|
* [[Lualhati Bautista]]
* Tikoy Aguiluz
* Noel Vera
* Vic Torres
* Mirana Medina-Bhunjun
* Kim D. Wabwab
* Marie Punerama
* Alexandria D. Magiba
* Elena Magdangal
* Michelle Pangilinan
}}
| starring       = {{ubl|[[Albert Martinez]]|Amanda Page}}
| music          = Nonong Buencamino
| cinematography = {{ubl|Nap Jamir|[[Romy Vitug]]}}
| editing        = Mirana Medina-Bhunjun
| studio         = {{Plainlist|
* Independent Cinema Association of the Philippines
* [[PLDT]]
* Movipix International
}}
| distributor    = {{ubl|Falcon Films|[[Viva Entertainment|Viva Video]]}}
| released       = {{Film date|1997}} 
| runtime        = 100 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = {{Plainlist|
*Filipino
*Espanyol
*Ingles
}}
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: ''Rizal in Dapitan'') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.spot.ph/shopping/shopping-sale-alerts/46442/reel-heroes-10-actors-who-played-them-in-movies|title=Reel Heroes: 10 Actors Who Played Them in Movies|publisher=[[Summit Media|Spot]]|date=August 30, 2010|access-date=February 26, 2020}}&lt;/ref&gt; Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Israel| first=Lorna|date=2011|title=&quot;A Body in Permanent Transit. José Rizal's Exile as Spatial Performance&quot;| url=http://www.manycinemas.org/Lorna_Israel/articles/mc02_Israel.html?file=tl_files/manycinemas/theme/issues/issue_02/pdf/mc02-israel.pdf|journal=Manycinemas 2|pages=54–66}}&lt;/ref&gt;

== Kwento ==
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite news|title=Tikoy's 'Dapitan' bats for Manila filmfest|url=https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&amp;dat=19970603&amp;printsec=frontpage&amp;hl=en|access-date=June 9, 2020|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Organization|date=June 3, 1997|page=19}}&lt;/ref&gt;

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt;

== Pagpapalabas ==

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;&gt;{{cite news|title='Rizal sa Dapitan' preem set September 30|url=https://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&amp;sjid=bQsEAAAAIBAJ&amp;pg=2291%2C1851169|access-date=July 6, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=September 17, 1997|page=22}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;&gt;{{cite news|last=Marchadesch|first=Barbara|title=GMA's Cinemax offers blueprint for quality films|url=https://news.google.com/newspapers?id=wJgVAAAAIBAJ&amp;sjid=9woEAAAAIBAJ&amp;pg=6780%2C384593|access-date=August 9, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=July 3, 1997|page=20|quote=&quot;...it is a little disheartening that few people saw ''Dapitan'', which is a beautiful movie.&quot;}}&lt;/ref&gt; Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng ''Rizal sa Dapitan''.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;/&gt; 

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;/&gt;

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cruz |first=Marinel |date=2024-02-20 |title=Tikoy Aguiluz, director of 'Boatman' and 'Segurista,' dies at 72 |url=https://entertainment.inquirer.net/542518/tikoy-aguiluz-director-of-boatman-and-segurista-dies-at-72 |access-date=2024-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Tignan din==
*''[[José Rizal (pelikula)]]''
*''[[Bayaning 3rd World]]''

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}

[[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>b7ce2cjxc4eqname2xn718mirp2qsb9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222384</id>
      <parentid>2222355</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T08:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kwento */ +photo</comment>
      <origin>2222384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="29zmbc2hcnxl485dgfv65rbj2scgyu1" xml:space="preserve">{{italic title}}
{{Infobox film
| name           = Rizal sa Dapitan
| image          = 
| alt            = 
| caption        = 
| director       = [[Tikoy Aguiluz]]
| producer       = Tikoy Aguiluz
| screenplay     = [[Pete Lacaba]]
| story          = {{Plainlist|
* [[Lualhati Bautista]]
* Tikoy Aguiluz
* Noel Vera
* Vic Torres
* Mirana Medina-Bhunjun
* Kim D. Wabwab
* Marie Punerama
* Alexandria D. Magiba
* Elena Magdangal
* Michelle Pangilinan
}}
| starring       = {{ubl|[[Albert Martinez]]|Amanda Page}}
| music          = Nonong Buencamino
| cinematography = {{ubl|Nap Jamir|[[Romy Vitug]]}}
| editing        = Mirana Medina-Bhunjun
| studio         = {{Plainlist|
* Independent Cinema Association of the Philippines
* [[PLDT]]
* Movipix International
}}
| distributor    = {{ubl|Falcon Films|[[Viva Entertainment|Viva Video]]}}
| released       = {{Film date|1997}} 
| runtime        = 100 minuto
| country        = Pilipinas
| language       = {{Plainlist|
*Filipino
*Espanyol
*Ingles
}}
| budget         = 
| gross          = 
}}
Ang '''''Rizal sa Dapitan''''' (Ingles: ''Rizal in Dapitan'') ay isang Pilipinong pelikulang talambuhay noong 1997 na sa direksyon ni Tikoy Aguiluz tungkol sa apat na taong pagkakatapon ng propagandista at makabayang Pilipino na si [[José Rizal]] sa [[Dapitan]], na pinagbibidahan ni [[Albert Martinez]] bilang Rizal at ni [[Amanda Page]] bilang Josephine Bracken.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.spot.ph/shopping/shopping-sale-alerts/46442/reel-heroes-10-actors-who-played-them-in-movies|title=Reel Heroes: 10 Actors Who Played Them in Movies|publisher=[[Summit Media|Spot]]|date=August 30, 2010|access-date=February 26, 2020}}&lt;/ref&gt; Ang iskrip ay isinulat ni Pete Lacaba.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Israel| first=Lorna|date=2011|title=&quot;A Body in Permanent Transit. José Rizal's Exile as Spatial Performance&quot;| url=http://www.manycinemas.org/Lorna_Israel/articles/mc02_Israel.html?file=tl_files/manycinemas/theme/issues/issue_02/pdf/mc02-israel.pdf|journal=Manycinemas 2|pages=54–66}}&lt;/ref&gt;

== Kwento ==
[[Talaksan:Jose Rizal Shrine, Dapitan, Zamboanga del Norte.JPG|thumb|297x297px|Ang Dambana ni Rizal sa Dapitan]]
Si José Rizal ay ipinatapon sa [[Dapitan]] noong 1892 at nagsimulang umangkop sa kanyang bagong tirahan. Tumulong siya sa mga lokal na residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng libreng edukasyon sa lahat ng mga bata at nakipagkaibigan sa isang mag-aaral na si Jose Asiniero sa prosesong ito. Naglingkod din siya bilang doktor at ginamot ang kanyang inang si Doña Teodora Alonzo, na bumisita sa kanya kasama ang kanyang mga kapatid na sina Maria at Narcisa.

Sa panahon ng kanyang pagkakatapon, nakilala ni Rizal si [[Josephine Bracken]], na sumama sa kanyang amain na si George Taufer na humihingi ng lunas para sa kanyang pagkabulag. Nahulog ang loob ni Bracken kay Rizal at kalaunan ay lumipat upang tumira sa kanya, at iniwan si Taufer. Nagpasya silang magpakasal, ngunit tinanggihan ang kasal sa simbahan dahil sa mga kadahilanang pampulitika. Nagpasya ang mag-asawa na mamuhay sa isang relasyong di-pormal sa kabila ng paunang pagtutol ng pamilya ni Rizal, at nagkaroon ng patay na sanggol na pinangalanang Francisco ni Rizal. Nang maglaon, si [[Pio Valenzuela]], isang kinatawan ng [[Katipunan]], ay bumisita sa kanya at inihayag ang mga plano ng grupo na maglunsad ng rebolusyon, ngunit tumanggi si Rizal na sumali sa kanila.

Nagtatapos ang pelikula sa pag-alis ni Rizal sa Dapitan upang magboluntaryo bilang doktor sa Cuba habang nagdadalamhati ang mga lokal. Ipinaliliwanag ng isang epilogo ang kasunod na pag-aresto kay Rizal, ang kanyang pagbaril at ang pag-usbong ng Rebolusyong Pilipino mula rito.

== Mga Tauhan ==
* [[Albert Martinez]] bilang Dr. [[José Rizal]]
* [[Amanda Page]] bilang [[Josephine Bracken]]
* [[Roy Alvarez]] bilang Capt. Ricardo Carnicero
* [[Jaime Fabregas]] bilang Fr. Francisco Paula de Sanchez
* [[Candy Pangilinan]] bilang Maria Rizal
* Tess Dumpit bilang Narcisa Rizal
* [[Rustica Carpio]] bilang [[Teodora Alonso Realonda]]
* [[Noni Buencamino]] bilang [[Pío Valenzuela]]
* Carelle Manuela bilang Manuela Orlac
* Soliman Cruz bilang Pablo Mercado
* Junell Hernando bilang Jose &quot;Josielito&quot; D. Aseniero (estudyante ni Rizal at kalaunan naging gobernador ng [[Zamboanga del Norte]])
* Chris Michelena bilang Fr. Obach
* Paul Holmes bilang George Tauffer

== Produksyon ==

=== Paglago ===
Si Antonio Samson, na noon ay senior vice president ng [[PLDT]], ang nag-isip na gumawa ng pelikula tungkol sa panahon ng pagkakatapon ni José Rizal sa Dapitan, at dinala ito sa direktor na si [[Tikoy Aguiluz]].&lt;ref name=&quot;MS&quot;&gt;{{cite news|title=Tikoy's 'Dapitan' bats for Manila filmfest|url=https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&amp;dat=19970603&amp;printsec=frontpage&amp;hl=en|access-date=June 9, 2020|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Organization|date=June 3, 1997|page=19}}&lt;/ref&gt;

=== Produksyon ===
Ang pelikula ay ganap na kinunan sa Lungsod ng Dapitan, [[Zamboanga del Norte]] gamit ang 16 mm na pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Hanggang noong Hunyo 1997, ang pelikula ay simpleng pinamagatang Dapitan.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt; Layunin sana ni Aguiluz na gawing mas maikli ang pelikula para ipalabas sa telebisyon, ngunit kalaunan ay nagbago ang kanyang pasya at kinumbinsi ang mga producer na payagan siyang palawigin ito upang maging isang buong pelikula.&lt;ref name=&quot;MS&quot;/&gt;

== Pagpapalabas ==

Ang ''Rizal sa Dapitan'' ay kalahok sa Manila Film Festival noong kalagitnaan ng 1997, kung saan nanalo ito ng 12 parangal, kabilang ang Rajah Sulayman Award para sa Best Picture.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;&gt;{{cite news|title='Rizal sa Dapitan' preem set September 30|url=https://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&amp;sjid=bQsEAAAAIBAJ&amp;pg=2291%2C1851169|access-date=July 6, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=September 17, 1997|page=22}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, hindi ito naging matagumpay sa takilya sa panahon ng pagpapalabas nito sa mga sinehan.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;&gt;{{cite news|last=Marchadesch|first=Barbara|title=GMA's Cinemax offers blueprint for quality films|url=https://news.google.com/newspapers?id=wJgVAAAAIBAJ&amp;sjid=9woEAAAAIBAJ&amp;pg=6780%2C384593|access-date=August 9, 2023|work=[[Manila Standard]]|publisher=Kamahalan Publishing Corp.|date=July 3, 1997|page=20|quote=&quot;...it is a little disheartening that few people saw ''Dapitan'', which is a beautiful movie.&quot;}}&lt;/ref&gt; Ang [[GMA Network]], na gumagawa ng ibang pelikula tungkol kay Rizal sa pamamagitan ng sarili nitong studio ng pelikula, ang kumuha ng mga karapatan sa pagpapalabas sa telebisyon ng ''Rizal sa Dapitan''.&lt;ref name=&quot;MSMarchadesch&quot;/&gt; 

Ang internasyonal na bersyon ng pelikula ay ginanap ang premiere noong Setyembre 30, 1997, sa Film Center ng [[Unibersidad ng Pilipinas Diliman]], na itinampok ang kaganapan sa ilalim ng subtitle na &quot;Film Gift to the Nation&quot;.&lt;ref name=&quot;MS2&quot;/&gt;

Ito ay ipinalabas sa Brussels International Film Festival, kung saan nanalo ito ng Grand Jury Prize at ng parangal para sa pinakamahusay na aktor para kay Albert Martinez.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cruz |first=Marinel |date=2024-02-20 |title=Tikoy Aguiluz, director of 'Boatman' and 'Segurista,' dies at 72 |url=https://entertainment.inquirer.net/542518/tikoy-aguiluz-director-of-boatman-and-segurista-dies-at-72 |access-date=2024-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Tignan din==
*''[[José Rizal (pelikula)]]''
*''[[Bayaning 3rd World]]''

==Mga sanggunian==
{{Reflist}}

==Mga panlabas na kawing==
*{{IMDb title|0125475}}

[[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>29zmbc2hcnxl485dgfv65rbj2scgyu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Rizal (pelikula)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339336</id>
    <redirect title="Jose Rizal (pelikula)" />
    <revision>
      <id>2222295</id>
      <timestamp>2026-08-29T03:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Jose Rizal (pelikula)]]</comment>
      <origin>2222295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="5dkyxwvv45qzq1ivuogbeaawurbyz1a" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Jose Rizal (pelikula)]]</text>
      <sha1>5dkyxwvv45qzq1ivuogbeaawurbyz1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pamantasan ng Lungsod ng Hong Kong</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339337</id>
    <revision>
      <id>2222341</id>
      <timestamp>2026-08-29T06:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Winterandsummer99</username>
        <id>153071</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:zh-yue:Special:Redirect/revision/2356836|香港城市大學]]&quot;</comment>
      <origin>2222341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="901" sha1="65xuqosu2d8pc6eex33zzi9koo18rsw" xml:space="preserve">[[Talaksan:C01-086.jpg|thumb|Kampus ng City University of Hong Kong]]
Pamantasan ng Lungsod Ingles: City University of Hong Kong , pinaikling: (CityU) Kini usa ka internasyonal nga inila nga unibersidad sa panukiduki sa publiko sa Hong Kong, na matatagpuan sa Kowloon Tong, Kowloon . Ang City University ay itinatag noong 1984 bilang City Polytechnic ng Hong Kong. Na-upgrade ito sa City University of Hong Kong noong 1994.

== Pagkakakilanlan ng Unibersidad ==

=== Simbolo at simbolo ng paaralan ===
[[File:200px-City_Polytechnic_of_Hong_Kong_Logo_1990-1994.png|thumb|200x200px| Sagisag ng Paaralan ng Lungsod ng Hong Kong (1990-1994)]]
[[File:CityU_Logo_1995-2014.svg|thumb|200x200px| Sagisag ng City University of Hong Kong (1995-2014)]]
[[File:Logo_of_City_University_of_Hong_Kong.svg|thumb|200x200px| Sagisag ng City University of Hong Kong (2014-2024)]]

== sanggunian ==
{{Reflist}}{{Reflist}}</text>
      <sha1>65xuqosu2d8pc6eex33zzi9koo18rsw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222351</id>
      <parentid>2222341</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Winterandsummer99</username>
        <id>153071</id>
      </contributor>
      <comment>Alisin ang hindi kinakailangang teksto</comment>
      <origin>2222351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="lt47z97uizm7mwqq0v2kkdarkr6rshh" xml:space="preserve">[[Talaksan:C01-086.jpg|thumb|Kampus ng City University of Hong Kong]]
'''Pamantasan ng Lungsod ng Hong Kong''' (Ingles: ''City University of Hong Kong'', pinaikling '''CityU''') ay isang internationally renowned na pampublikong unibersidad sa pananaliksik sa Hong Kong, na matatagpuan sa Kowloon Tong, Kowloon. Itinatag ang unibersidad noong 1984 bilang '''City Polytechnic of Hong Kong'''. Noong 1994, ito ay naging '''City University of Hong Kong'''.{{Reflist}}{{Reflist}}</text>
      <sha1>lt47z97uizm7mwqq0v2kkdarkr6rshh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222353</id>
      <parentid>2222351</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Winterandsummer99</username>
        <id>153071</id>
      </contributor>
      <comment>Nagdagdag ng link sa artikulo tungkol sa Hong Kong</comment>
      <origin>2222353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="478" sha1="eftlrn2yrmkgadlwzo8iiozy98jyv4d" xml:space="preserve">[[Talaksan:C01-086.jpg|thumb|Kampus ng City University of Hong Kong]]
'''Pamantasan ng Lungsod ng Hong Kong''' (Ingles: ''City University of Hong Kong'', pinaikling '''CityU''') ay isang internationally renowned na pampublikong unibersidad sa pananaliksik sa [[Hong Kong]], na matatagpuan sa Kowloon Tong, Kowloon. Itinatag ang unibersidad noong 1984 bilang '''City Polytechnic of Hong Kong'''. Noong 1994, ito ay naging '''City University of Hong Kong'''.{{Reflist}}{{Reflist}}</text>
      <sha1>eftlrn2yrmkgadlwzo8iiozy98jyv4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amanda Page</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339338</id>
    <revision>
      <id>2222358</id>
      <timestamp>2026-08-29T06:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: Si '''Anna Liza Macatangay''' (isinilang noong Enero 28, 1973 o 1974), na mas kilala sa kanyang pangalang propesyonal na '''Amanda Page''', ay isang dating aktres na Pilipina na naging aktibo mula 1995 hanggang 2001. Nanalo siya bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa Rizal sa Dapitan sa [[Gawad Urian Awards]].  ==Mga sanggunian== {{reflist}}</comment>
      <origin>2222358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="431" sha1="koqvskz1na7n73quya5uc6nx2tftpfc" xml:space="preserve">Si '''Anna Liza Macatangay''' (isinilang noong Enero 28, 1973 o 1974), na mas kilala sa kanyang pangalang propesyonal na '''Amanda Page''', ay isang dating aktres na Pilipina na naging aktibo mula 1995 hanggang 2001. Nanalo siya bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa Rizal sa Dapitan sa [[Gawad Urian Awards]].

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>koqvskz1na7n73quya5uc6nx2tftpfc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222360</id>
      <parentid>2222358</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="744" sha1="sphpl5x50s49z109k21w9rq3dmbfmzz" xml:space="preserve">Si '''Anna Liza Macatangay''' (isinilang noong Enero 28, 1973 o 1974), na mas kilala sa kanyang pangalang propesyonal na '''Amanda Page''', ay isang dating aktres na Pilipina na naging aktibo mula 1995 hanggang 2001. Nanalo siya bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa Rizal sa Dapitan sa [[Gawad Urian Awards]].

== Kabataan ==

Si Amanda Page ay ipinanganak na Anna Liza Macatangay noong Enero 28, 1973 o 1974. Ipinanganak siya sa mga magulang na Pilipino at lumaki at nag-aral sa New York. Nais ng kanyang pamilya na lumaki siyang isang doktor kaya noong una ay tumutol sila sa kanyang piniling landas bilang isang aktres.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>sphpl5x50s49z109k21w9rq3dmbfmzz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222361</id>
      <parentid>2222360</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2236" sha1="k2my5gvyo5sq02zsk9o1m0q2h0jirc6" xml:space="preserve">Si '''Anna Liza Macatangay''' (isinilang noong Enero 28, 1973 o 1974), na mas kilala sa kanyang pangalang propesyonal na '''Amanda Page''', ay isang dating aktres na Pilipina na naging aktibo mula 1995 hanggang 2001. Nanalo siya bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa [[Gawad Urian Awards]].

== Kabataan ==

Si Amanda Page ay ipinanganak na Anna Liza Macatangay noong Enero 28, 1973 o 1974. Ipinanganak siya sa mga magulang na Pilipino at lumaki at nag-aral sa New York. Nais ng kanyang pamilya na lumaki siyang isang doktor kaya noong una ay tumutol sila sa kanyang piniling landas bilang isang aktres.

== Karera ==

Kilala bilang isang &quot;sexy star,&quot; sinimulan ni Page ang kanyang karera noong 1995. Siya ay aktres ng Viva Films na lumabas sa mga pelikulang may temang &quot;tiltilating.&quot; Kabilang sa kanyang mga pelikula ang ''Gayuma, Sobra Sobra Labis Labis'', at ''Tatsulok''.

Lumabas din siya sa mga pelikulang komedya, tulad ng ''Neber 2 Geder'', ''Indecent Professor'', ''Trabaho Lang Dear Walang Personalan'', at ''Strict ang Parents Ko''.

Siya ang pangunahing katambal na aktres ni [[Phillip Salvador]] sa ''Bobby Barbers: Parak''. Lumabas din si Page kasama si [[Fernando Poe Jr.]] sa pelikulang ''Ang Probinsyano'' noong 1996 kung saan ginampanan niya ang papel na Carmen.

Nanalo si Page bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa Gawad Urian Awards.

Sa telebisyon, lumabas si Page sa palabas na pangkomedya na ''Bubble Gang'' na nagsimulang ipalabas noong 1995.

Noong Hulyo 1999, nagsampa si Page ng kasong libelo laban sa [[Philippine Daily Inquirer]] para sa tampok na artikulo ni Leah Salterio-Gatdula noong Oktubre 11, 1998, dahil sa pag-post ng isang nakakasirang litrato na umano ay kay Page. Ipinasya ng korte na ibasura ang kaso noong 2000 dahil nabigong patunayan ang malisyosong motibo.

Nagretiro si Page noong 2001. Noong 2025, binanggit ni Page ang iskandalo tungkol sa isang umano'y paglabas sa isang sex video bilang dahilan ng kanyang pagreretiro.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>k2my5gvyo5sq02zsk9o1m0q2h0jirc6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222362</id>
      <parentid>2222361</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T06:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2668" sha1="ee47aa51odxeh79e4tutmm1isgsa1wk" xml:space="preserve">Si '''Anna Liza Macatangay''' (isinilang noong Enero 28, 1973 o 1974), na mas kilala sa kanyang pangalang propesyonal na '''Amanda Page''', ay isang dating aktres na Pilipina na naging aktibo mula 1995 hanggang 2001. Nanalo siya bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa [[Gawad Urian Awards]].

== Kabataan ==

Si Amanda Page ay ipinanganak na Anna Liza Macatangay noong Enero 28, 1973 o 1974. Ipinanganak siya sa mga magulang na Pilipino at lumaki at nag-aral sa New York. Nais ng kanyang pamilya na lumaki siyang isang doktor kaya noong una ay tumutol sila sa kanyang piniling landas bilang isang aktres.

== Karera ==

Kilala bilang isang &quot;sexy star,&quot; sinimulan ni Page ang kanyang karera noong 1995. Siya ay aktres ng Viva Films na lumabas sa mga pelikulang may temang &quot;tiltilating.&quot; Kabilang sa kanyang mga pelikula ang ''Gayuma, Sobra Sobra Labis Labis'', at ''Tatsulok''.

Lumabas din siya sa mga pelikulang komedya, tulad ng ''Neber 2 Geder'', ''Indecent Professor'', ''Trabaho Lang Dear Walang Personalan'', at ''Strict ang Parents Ko''.

Siya ang pangunahing katambal na aktres ni [[Phillip Salvador]] sa ''Bobby Barbers: Parak''. Lumabas din si Page kasama si [[Fernando Poe Jr.]] sa pelikulang ''Ang Probinsyano'' noong 1996 kung saan ginampanan niya ang papel na Carmen.

Nanalo si Page bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa Gawad Urian Awards.

Sa telebisyon, lumabas si Page sa palabas na pangkomedya na ''Bubble Gang'' na nagsimulang ipalabas noong 1995.

Noong Hulyo 1999, nagsampa si Page ng kasong libelo laban sa [[Philippine Daily Inquirer]] para sa tampok na artikulo ni Leah Salterio-Gatdula noong Oktubre 11, 1998, dahil sa pag-post ng isang nakakasirang litrato na umano ay kay Page. Ipinasya ng korte na ibasura ang kaso noong 2000 dahil nabigong patunayan ang malisyosong motibo.

Nagretiro si Page noong 2001. Noong 2025, binanggit ni Page ang iskandalo tungkol sa isang umano'y paglabas sa isang sex video bilang dahilan ng kanyang pagreretiro.

== Personal na buhay ==

Matapos magretiro sa industriya ng showbiz, bumalik si Page sa Estados Unidos. Kasalukuyan siyang naninirahan sa [[Ventura, California]] kasama ang kanyang pamilya.

Ikinasal si Page kay Lee Mendiola noong Enero 2010, isang kapwa Pilipino na nagtatrabaho bilang sikyatris. Mayroon silang isang anak na lalaki. Si Page ay nagtatrabaho bilang tagapangasiwa o administrador sa klinika ng kanyang asawa sa US.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ee47aa51odxeh79e4tutmm1isgsa1wk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222363</id>
      <parentid>2222362</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <origin>2222363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7016" sha1="nzzjw189qt1858ea5v1woqfnqye98mq" xml:space="preserve">Si '''Anna Liza Macatangay''' (isinilang noong Enero 28, 1973 o 1974), na mas kilala sa kanyang pangalang propesyonal na '''Amanda Page''', ay isang dating aktres na Pilipina na naging aktibo mula 1995 hanggang 2001. Nanalo siya bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa [[Gawad Urian Awards]].

== Kabataan ==

Si Amanda Page ay ipinanganak na Anna Liza Macatangay noong Enero 28, 1973 o 1974.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Acar |first1=Aedrianne |title=Trivia: Actresses na hinasa ng 'Bubble Gang' sa comedy |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/bubblelegacy-20-female-celebs-na-hinasa-ng-bubble-gang-sa-comedy/4804/ |access-date=24 November 2022 |work=GMA Entertainment |date=24 November 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;page&quot;&gt;{{cite news |title=Amanda Page up close |url=https://news.google.com/newspapers?id=jpkVAAAAIBAJ&amp;sjid=ggsEAAAAIBAJ&amp;pg=3456%2C1316341 |access-date=24 November 2025 |work=Manila Standard |date=8 May 1996 |page=31B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Amanda Page's son Mason qualifies to join high-IQ society Mensa |url=https://www.pep.ph/lifestyle/parenting/169555/amanda-page-son-mason-a734-20221108 |access-date=24 November 2025 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=28 November 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinanganak siya sa mga magulang na Pilipino at lumaki at nag-aral sa New York.ref name=&quot;pep-former&quot;&gt;{{cite news |last1=Franco |first1=Bernie |title=Former sexy actress Amanda Page on life after showbiz |url=https://www.pep.ph/news/local/153720/amanda-page-showbiz-a717-20200908-lfrm |access-date=24 November 2025 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=8 September 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt; Nais ng kanyang pamilya na lumaki siyang isang doktor kaya noong una ay tumutol sila sa kanyang piniling landas bilang isang aktres.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

== Karera ==

Kilala bilang isang &quot;sexy star,&quot; sinimulan ni Page ang kanyang karera noong 1995.&lt;ref name=&quot;page&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Solis |first1=Lolit |title=Dating sexy star na si Amanda Page walang pinagbago ang hitsura pero ayaw na talaga uling mag-showbiz |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2015/01/08/1410666/dating-sexy-star-na-si-amanda-page-walang-pinagbago-ang-hitsura-pero-ayaw-na-talaga-uling-mag-showbiz |access-date=24 November 2025 |work=Pilipino Star Ngayon |publisher=The Philippine Star |language=fil |trans-title=Former sexy star Amanda Page no change in appearance but does not really want to return to showbiz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dance&quot;&gt;{{cite news |title=Watch: Ex-sexy star Amanda Page in sizzling dance number |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2025/11/24/michael-bubl-sofronio-vasquez-to-drop-collab-single-on-nov-28-1207 |access-date=24 November 2025 |work=ABS-CBN News |date=15 January 2017}}&lt;/ref&gt; Siya ay aktres ng Viva Films na lumabas sa mga pelikulang may temang &quot;tiltilating.&quot;&lt;ref name=&quot;page&quot;/&gt; Kabilang sa kanyang mga pelikula ang ''Gayuma, Sobra Sobra Labis Labis'', at ''Tatsulok''.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Lumabas din siya sa mga pelikulang komedya, tulad ng ''Neber 2 Geder'', ''Indecent Professor'', ''Trabaho Lang Dear Walang Personalan'', at ''Strict ang Parents Ko''.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Siya ang pangunahing katambal na aktres ni [[Phillip Salvador]] sa ''Bobby Barbers: Parak''. Lumabas din si Page kasama si [[Fernando Poe Jr.]] sa pelikulang ''Ang Probinsyano'' noong 1996 kung saan ginampanan niya ang papel na Carmen.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;dance&quot;/&gt;

Nanalo si Page bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa Gawad Urian Awards.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Sa telebisyon, lumabas si Page sa palabas na pangkomedya na ''Bubble Gang'' na nagsimulang ipalabas noong 1995.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Noong Hulyo 1999, nagsampa si Page ng kasong libelo laban sa [[Philippine Daily Inquirer]] para sa tampok na artikulo ni Leah Salterio-Gatdula noong Oktubre 11, 1998, dahil sa pag-post ng isang nakakasirang litrato na umano ay kay Page. Ipinasya ng korte na ibasura ang kaso noong 2000 dahil nabigong patunayan ang malisyosong motibo.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Macapagal |first1=Tony |title=Amanda sues daily for {{Philippine peso|60m}} |url=https://news.google.com/newspapers?id=kmYVAAAAIBAJ&amp;sjid=DQsEAAAAIBAJ&amp;pg=2304%2C3492296 |access-date=24 November 2025 |work=Manila Standard |date=31 July 1999 |page=A1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Rivera |first1=Blance |title=No malice found; Amanda libel case against PDI junked |url=https://news.google.com/newspapers?id=94c1AAAAIBAJ&amp;sjid=jyUMAAAAIBAJ&amp;pg=787%2C25362280 |access-date=24 November 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 January 2000 |page=20}}&lt;/ref&gt;

Nagretiro si Page noong 2001. Noong 2025, binanggit ni Page ang iskandalo tungkol sa isang umano'y paglabas sa isang sex video bilang dahilan ng kanyang pagreretiro.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Amanda Page blames sex video scandal for early showbiz exit |url=https://entertainment.inquirer.net/640143/amanda-page-blames-sex-video-scandal-for-early-showbiz-exit |access-date=24 November 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=24 November 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Personal na buhay ==

Matapos magretiro sa industriya ng showbiz, bumalik si Page sa Estados Unidos.&lt;ref name=&quot;psn1&quot;&gt;{{cite news |last1=Abunda |first1=Boy |author1-link=Boy Abunda |title=Amanda, ‘di makalimutan ang kanyang video scandal |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2025/11/23/2489268/amanda-di-makalimutan-ang-kanyang-video-scandal |access-date=24 November 2025 |work=Pilipino Star Ngayon |publisher=The Philippine Star |date=23 November 2025 |language=fil |trans-title=Amanda, ‘won't forget her video scandal}}&lt;/ref&gt; Kasalukuyan siyang naninirahan sa [[Ventura, California]] kasama ang kanyang pamilya.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Ikinasal si Page kay Lee Mendiola noong Enero 2010, isang kapwa Pilipino na nagtatrabaho bilang sikyatris. Mayroon silang isang anak na lalaki.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;&lt;ref name=mentalhealth&gt;{{cite news |title=Amanda Page, iginiit na seryosong usapin ang mental health |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/967077/amanda-page-iginiit-na-seryosong-usapin-ang-mental-health/story/ |access-date=24 November 2025 |work=Balitambayan |publisher=GMA Integrated News |date=23 November 2025 |language=fil |trans-title=Amanda Page, urges mental health to be taken seriously}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Watch: Amanda Page's son charms 'Magandang Buhay' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/01/24/17/watch-amanda-pages-son-charms-magandang-buhay |access-date=24 November 2025 |work=ABS-CBN News |date=24 January 2017}}&lt;/ref&gt; Si Page ay nagtatrabaho bilang tagapangasiwa o administrador sa klinika ng kanyang asawa sa US.&lt;ref name=mentalhealth/&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>nzzjw189qt1858ea5v1woqfnqye98mq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222366</id>
      <parentid>2222363</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>+infobox</comment>
      <origin>2222366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7944" sha1="qwc61zwl0zpx2bvm8tv47t7ypsp2inr" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Amanda Page
| image         = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt           = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption       = 
| birth_name    = Anna Liza Macatangay
| birth_date    = Enero 28, {{birth based on age as of date|39|2013}}&lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --&gt;
| birth_place   = &lt;!---Not necessarily New York---&gt;
| death_date    = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --&gt;
| death_place   = 
| other_names   = 
| occupation    = Aktres
| years_active  = 1995–2001
| known_for     = 
| notable_works = ''[[Rizal sa Dapitan]]''
}}
Si '''Anna Liza Macatangay''' (isinilang noong Enero 28, 1973 o 1974), na mas kilala sa kanyang pangalang propesyonal na '''Amanda Page''', ay isang dating aktres na Pilipina na naging aktibo mula 1995 hanggang 2001. Nanalo siya bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa [[Gawad Urian Awards]].

== Kabataan ==

Si Amanda Page ay ipinanganak na Anna Liza Macatangay noong Enero 28, 1973 o 1974.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Acar |first1=Aedrianne |title=Trivia: Actresses na hinasa ng 'Bubble Gang' sa comedy |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/bubblelegacy-20-female-celebs-na-hinasa-ng-bubble-gang-sa-comedy/4804/ |access-date=24 November 2022 |work=GMA Entertainment |date=24 November 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;page&quot;&gt;{{cite news |title=Amanda Page up close |url=https://news.google.com/newspapers?id=jpkVAAAAIBAJ&amp;sjid=ggsEAAAAIBAJ&amp;pg=3456%2C1316341 |access-date=24 November 2025 |work=Manila Standard |date=8 May 1996 |page=31B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Amanda Page's son Mason qualifies to join high-IQ society Mensa |url=https://www.pep.ph/lifestyle/parenting/169555/amanda-page-son-mason-a734-20221108 |access-date=24 November 2025 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=28 November 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinanganak siya sa mga magulang na Pilipino at lumaki at nag-aral sa New York.ref name=&quot;pep-former&quot;&gt;{{cite news |last1=Franco |first1=Bernie |title=Former sexy actress Amanda Page on life after showbiz |url=https://www.pep.ph/news/local/153720/amanda-page-showbiz-a717-20200908-lfrm |access-date=24 November 2025 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=8 September 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt; Nais ng kanyang pamilya na lumaki siyang isang doktor kaya noong una ay tumutol sila sa kanyang piniling landas bilang isang aktres.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

== Karera ==

Kilala bilang isang &quot;sexy star,&quot; sinimulan ni Page ang kanyang karera noong 1995.&lt;ref name=&quot;page&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Solis |first1=Lolit |title=Dating sexy star na si Amanda Page walang pinagbago ang hitsura pero ayaw na talaga uling mag-showbiz |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2015/01/08/1410666/dating-sexy-star-na-si-amanda-page-walang-pinagbago-ang-hitsura-pero-ayaw-na-talaga-uling-mag-showbiz |access-date=24 November 2025 |work=Pilipino Star Ngayon |publisher=The Philippine Star |language=fil |trans-title=Former sexy star Amanda Page no change in appearance but does not really want to return to showbiz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dance&quot;&gt;{{cite news |title=Watch: Ex-sexy star Amanda Page in sizzling dance number |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2025/11/24/michael-bubl-sofronio-vasquez-to-drop-collab-single-on-nov-28-1207 |access-date=24 November 2025 |work=ABS-CBN News |date=15 January 2017}}&lt;/ref&gt; Siya ay aktres ng Viva Films na lumabas sa mga pelikulang may temang &quot;tiltilating.&quot;&lt;ref name=&quot;page&quot;/&gt; Kabilang sa kanyang mga pelikula ang ''Gayuma, Sobra Sobra Labis Labis'', at ''Tatsulok''.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Lumabas din siya sa mga pelikulang komedya, tulad ng ''Neber 2 Geder'', ''Indecent Professor'', ''Trabaho Lang Dear Walang Personalan'', at ''Strict ang Parents Ko''.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Siya ang pangunahing katambal na aktres ni [[Phillip Salvador]] sa ''Bobby Barbers: Parak''. Lumabas din si Page kasama si [[Fernando Poe Jr.]] sa pelikulang ''Ang Probinsyano'' noong 1996 kung saan ginampanan niya ang papel na Carmen.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;dance&quot;/&gt;

Nanalo si Page bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa Gawad Urian Awards.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Sa telebisyon, lumabas si Page sa palabas na pangkomedya na ''Bubble Gang'' na nagsimulang ipalabas noong 1995.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Noong Hulyo 1999, nagsampa si Page ng kasong libelo laban sa [[Philippine Daily Inquirer]] para sa tampok na artikulo ni Leah Salterio-Gatdula noong Oktubre 11, 1998, dahil sa pag-post ng isang nakakasirang litrato na umano ay kay Page. Ipinasya ng korte na ibasura ang kaso noong 2000 dahil nabigong patunayan ang malisyosong motibo.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Macapagal |first1=Tony |title=Amanda sues daily for {{Philippine peso|60m}} |url=https://news.google.com/newspapers?id=kmYVAAAAIBAJ&amp;sjid=DQsEAAAAIBAJ&amp;pg=2304%2C3492296 |access-date=24 November 2025 |work=Manila Standard |date=31 July 1999 |page=A1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Rivera |first1=Blance |title=No malice found; Amanda libel case against PDI junked |url=https://news.google.com/newspapers?id=94c1AAAAIBAJ&amp;sjid=jyUMAAAAIBAJ&amp;pg=787%2C25362280 |access-date=24 November 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 January 2000 |page=20}}&lt;/ref&gt;

Nagretiro si Page noong 2001. Noong 2025, binanggit ni Page ang iskandalo tungkol sa isang umano'y paglabas sa isang sex video bilang dahilan ng kanyang pagreretiro.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Amanda Page blames sex video scandal for early showbiz exit |url=https://entertainment.inquirer.net/640143/amanda-page-blames-sex-video-scandal-for-early-showbiz-exit |access-date=24 November 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=24 November 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Personal na buhay ==

Matapos magretiro sa industriya ng showbiz, bumalik si Page sa Estados Unidos.&lt;ref name=&quot;psn1&quot;&gt;{{cite news |last1=Abunda |first1=Boy |author1-link=Boy Abunda |title=Amanda, ‘di makalimutan ang kanyang video scandal |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2025/11/23/2489268/amanda-di-makalimutan-ang-kanyang-video-scandal |access-date=24 November 2025 |work=Pilipino Star Ngayon |publisher=The Philippine Star |date=23 November 2025 |language=fil |trans-title=Amanda, ‘won't forget her video scandal}}&lt;/ref&gt; Kasalukuyan siyang naninirahan sa [[Ventura, California]] kasama ang kanyang pamilya.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Ikinasal si Page kay Lee Mendiola noong Enero 2010, isang kapwa Pilipino na nagtatrabaho bilang sikyatris. Mayroon silang isang anak na lalaki.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;&lt;ref name=mentalhealth&gt;{{cite news |title=Amanda Page, iginiit na seryosong usapin ang mental health |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/967077/amanda-page-iginiit-na-seryosong-usapin-ang-mental-health/story/ |access-date=24 November 2025 |work=Balitambayan |publisher=GMA Integrated News |date=23 November 2025 |language=fil |trans-title=Amanda Page, urges mental health to be taken seriously}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Watch: Amanda Page's son charms 'Magandang Buhay' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/01/24/17/watch-amanda-pages-son-charms-magandang-buhay |access-date=24 November 2025 |work=ABS-CBN News |date=24 January 2017}}&lt;/ref&gt; Si Page ay nagtatrabaho bilang tagapangasiwa o administrador sa klinika ng kanyang asawa sa US.&lt;ref name=mentalhealth/&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>qwc61zwl0zpx2bvm8tv47t7ypsp2inr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2222369</id>
      <parentid>2222366</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kabataan */</comment>
      <origin>2222369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7945" sha1="f2jdfkn35y051cvml1higxpa8q1c2jb" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Amanda Page
| image         = &lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;
| alt           = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption       = 
| birth_name    = Anna Liza Macatangay
| birth_date    = Enero 28, {{birth based on age as of date|39|2013}}&lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --&gt;
| birth_place   = &lt;!---Not necessarily New York---&gt;
| death_date    = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --&gt;
| death_place   = 
| other_names   = 
| occupation    = Aktres
| years_active  = 1995–2001
| known_for     = 
| notable_works = ''[[Rizal sa Dapitan]]''
}}
Si '''Anna Liza Macatangay''' (isinilang noong Enero 28, 1973 o 1974), na mas kilala sa kanyang pangalang propesyonal na '''Amanda Page''', ay isang dating aktres na Pilipina na naging aktibo mula 1995 hanggang 2001. Nanalo siya bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa [[Gawad Urian Awards]].

== Kabataan ==

Si Amanda Page ay ipinanganak na Anna Liza Macatangay noong Enero 28, 1973 o 1974.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Acar |first1=Aedrianne |title=Trivia: Actresses na hinasa ng 'Bubble Gang' sa comedy |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/bubblelegacy-20-female-celebs-na-hinasa-ng-bubble-gang-sa-comedy/4804/ |access-date=24 November 2022 |work=GMA Entertainment |date=24 November 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;page&quot;&gt;{{cite news |title=Amanda Page up close |url=https://news.google.com/newspapers?id=jpkVAAAAIBAJ&amp;sjid=ggsEAAAAIBAJ&amp;pg=3456%2C1316341 |access-date=24 November 2025 |work=Manila Standard |date=8 May 1996 |page=31B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Amanda Page's son Mason qualifies to join high-IQ society Mensa |url=https://www.pep.ph/lifestyle/parenting/169555/amanda-page-son-mason-a734-20221108 |access-date=24 November 2025 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=28 November 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinanganak siya sa mga magulang na Pilipino at lumaki at nag-aral sa New York.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;&gt;{{cite news |last1=Franco |first1=Bernie |title=Former sexy actress Amanda Page on life after showbiz |url=https://www.pep.ph/news/local/153720/amanda-page-showbiz-a717-20200908-lfrm |access-date=24 November 2025 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=8 September 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt; Nais ng kanyang pamilya na lumaki siyang isang doktor kaya noong una ay tumutol sila sa kanyang piniling landas bilang isang aktres.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

== Karera ==

Kilala bilang isang &quot;sexy star,&quot; sinimulan ni Page ang kanyang karera noong 1995.&lt;ref name=&quot;page&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Solis |first1=Lolit |title=Dating sexy star na si Amanda Page walang pinagbago ang hitsura pero ayaw na talaga uling mag-showbiz |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2015/01/08/1410666/dating-sexy-star-na-si-amanda-page-walang-pinagbago-ang-hitsura-pero-ayaw-na-talaga-uling-mag-showbiz |access-date=24 November 2025 |work=Pilipino Star Ngayon |publisher=The Philippine Star |language=fil |trans-title=Former sexy star Amanda Page no change in appearance but does not really want to return to showbiz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dance&quot;&gt;{{cite news |title=Watch: Ex-sexy star Amanda Page in sizzling dance number |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2025/11/24/michael-bubl-sofronio-vasquez-to-drop-collab-single-on-nov-28-1207 |access-date=24 November 2025 |work=ABS-CBN News |date=15 January 2017}}&lt;/ref&gt; Siya ay aktres ng Viva Films na lumabas sa mga pelikulang may temang &quot;tiltilating.&quot;&lt;ref name=&quot;page&quot;/&gt; Kabilang sa kanyang mga pelikula ang ''Gayuma, Sobra Sobra Labis Labis'', at ''Tatsulok''.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Lumabas din siya sa mga pelikulang komedya, tulad ng ''Neber 2 Geder'', ''Indecent Professor'', ''Trabaho Lang Dear Walang Personalan'', at ''Strict ang Parents Ko''.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Siya ang pangunahing katambal na aktres ni [[Phillip Salvador]] sa ''Bobby Barbers: Parak''. Lumabas din si Page kasama si [[Fernando Poe Jr.]] sa pelikulang ''Ang Probinsyano'' noong 1996 kung saan ginampanan niya ang papel na Carmen.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;dance&quot;/&gt;

Nanalo si Page bilang Pinakamahusay na Katuwang na Aktres (''Best Supporting Actress'') para sa kanyang papel bilang [[Josephine Bracken]] sa ''[[Rizal sa Dapitan]]'' sa Gawad Urian Awards.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Sa telebisyon, lumabas si Page sa palabas na pangkomedya na ''Bubble Gang'' na nagsimulang ipalabas noong 1995.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Noong Hulyo 1999, nagsampa si Page ng kasong libelo laban sa [[Philippine Daily Inquirer]] para sa tampok na artikulo ni Leah Salterio-Gatdula noong Oktubre 11, 1998, dahil sa pag-post ng isang nakakasirang litrato na umano ay kay Page. Ipinasya ng korte na ibasura ang kaso noong 2000 dahil nabigong patunayan ang malisyosong motibo.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Macapagal |first1=Tony |title=Amanda sues daily for {{Philippine peso|60m}} |url=https://news.google.com/newspapers?id=kmYVAAAAIBAJ&amp;sjid=DQsEAAAAIBAJ&amp;pg=2304%2C3492296 |access-date=24 November 2025 |work=Manila Standard |date=31 July 1999 |page=A1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Rivera |first1=Blance |title=No malice found; Amanda libel case against PDI junked |url=https://news.google.com/newspapers?id=94c1AAAAIBAJ&amp;sjid=jyUMAAAAIBAJ&amp;pg=787%2C25362280 |access-date=24 November 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 January 2000 |page=20}}&lt;/ref&gt;

Nagretiro si Page noong 2001. Noong 2025, binanggit ni Page ang iskandalo tungkol sa isang umano'y paglabas sa isang sex video bilang dahilan ng kanyang pagreretiro.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Amanda Page blames sex video scandal for early showbiz exit |url=https://entertainment.inquirer.net/640143/amanda-page-blames-sex-video-scandal-for-early-showbiz-exit |access-date=24 November 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=24 November 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Personal na buhay ==

Matapos magretiro sa industriya ng showbiz, bumalik si Page sa Estados Unidos.&lt;ref name=&quot;psn1&quot;&gt;{{cite news |last1=Abunda |first1=Boy |author1-link=Boy Abunda |title=Amanda, ‘di makalimutan ang kanyang video scandal |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2025/11/23/2489268/amanda-di-makalimutan-ang-kanyang-video-scandal |access-date=24 November 2025 |work=Pilipino Star Ngayon |publisher=The Philippine Star |date=23 November 2025 |language=fil |trans-title=Amanda, ‘won't forget her video scandal}}&lt;/ref&gt; Kasalukuyan siyang naninirahan sa [[Ventura, California]] kasama ang kanyang pamilya.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;

Ikinasal si Page kay Lee Mendiola noong Enero 2010, isang kapwa Pilipino na nagtatrabaho bilang sikyatris. Mayroon silang isang anak na lalaki.&lt;ref name=&quot;pep-former&quot;/&gt;&lt;ref name=mentalhealth&gt;{{cite news |title=Amanda Page, iginiit na seryosong usapin ang mental health |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/967077/amanda-page-iginiit-na-seryosong-usapin-ang-mental-health/story/ |access-date=24 November 2025 |work=Balitambayan |publisher=GMA Integrated News |date=23 November 2025 |language=fil |trans-title=Amanda Page, urges mental health to be taken seriously}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Watch: Amanda Page's son charms 'Magandang Buhay' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/01/24/17/watch-amanda-pages-son-charms-magandang-buhay |access-date=24 November 2025 |work=ABS-CBN News |date=24 January 2017}}&lt;/ref&gt; Si Page ay nagtatrabaho bilang tagapangasiwa o administrador sa klinika ng kanyang asawa sa US.&lt;ref name=mentalhealth/&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>f2jdfkn35y051cvml1higxpa8q1c2jb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anna Liza Macatangay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339339</id>
    <redirect title="Amanda Page" />
    <revision>
      <id>2222367</id>
      <timestamp>2026-08-29T07:06:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ralffralff</username>
        <id>104750</id>
      </contributor>
      <comment>Ikinakarga sa [[Amanda Page]]</comment>
      <origin>2222367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="ocyq87mq5cupqj1t4yxj8z5228elzjj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Amanda Page]]</text>
      <sha1>ocyq87mq5cupqj1t4yxj8z5228elzjj</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>