Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 3 1202 2223877 2223453 2026-09-07T00:11:29Z Jojit fb 38 /* Pa-update po ng Module:Navbox */ 2223877 wikitext text/x-wiki {{Hidden title}} <div style="float: right; position: absolute; left: 0px; top: -75px; padding-top: 0px; padding-left: 0px;"><div style="background:white; font-size: 150%; padding-top: 0px; padding-bottom: 0; position:relative; left:0; ">'''Kausapin si Jojit'''</div></div> <div id="talkpageheader-override" class="topicon" style="float: left; position: absolute; left: -1px; top: 20px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display:none"> {{Usertalksuper|user=Jojit}} </div> <div id="talk" class="plainlinks" style="border: 2px solid #800000; margin: 0em 1em 0em 1em; text-align: center; padding:5px; clear: both; background-color: #FFFFFF"> Hindi tulad ng mga ibang Wikipedista, '''hindi ako gumagawa ng mga arkibo ng mga Usapang Pahina''' yayamang awtomatikong naarkibo ang mga lumang pagbabago, na makikita gamit ang "[https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Jojit_fb&action=history pahina ng kasaysayan]". Ngunit tinatala ko [[User talk:Jojit fb/Mga kumentong tinanggal|'''ang mga kumentong tinanggal ko''']]. Tinatala ko rin ang mga [[User talk:Jojit fb/Mga arkibo ng ABN|arkibo ng mga artikulong ginawa at pinalawig ko]] na naging "Alam ba ninyo?" Ganoon din ang [[User talk:Jojit fb/Mga pasasalamat, pagbati at parangal|mga pasasalamat, pagbati at parangal]] na pinapanatili ko dito upang kilalanin ang mga taong nagkaloob nito at ibalik sa kanila ang pasasalamat at di upang ipagmalaki ko ang parangal na natamo ko.</div> {{TOC right}} == A barnstar for you! == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Bästa nyskrivna.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''100,000 edits''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |Awarded to Jojit fb up 100,000 edits to Tagalog Wikipedia! Your edits are much appreciated! Well done! - [[Natatangi:Mga ambag/112.202.96.78|112.202.96.78]] 02:13, 30 Mayo 2024 (UTC) |} :''Thanks.'' Maraming salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:59, 30 Mayo 2024 (UTC) == Patulong sa paglipat == Magandang gabi. Gusto ko po sanang ilipat yung pahina ng [[lingguwistika]] papunta sa [[lingwistika]] (mas ginagamit sa mga naka-Tagalog na pahina sa internet, ayon sa research ko), pero nagkakaproblema po ako dito. Hindi ako sigurado kung paano ko ito ililipat, since may "lingwistika" na pahina kaya nagkaproblema. Sinubukan kong tanggalin yung redirect doon, pero ganon pa rin. Salamat po sa tulong. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 13:00, 1 Hunyo 2024 (UTC) :Paumanhin {{ping|GinawaSaHapon}}, subalit mas tama ang "lingguwistika" kasi sa ortograpiyang Tagalog/Filipino "kung ano ang bigkas ay siyang baybay". Wala pa din akong nakikitang diksyunaryo na ang baybay ay "lingwistika". At sa tingin ko na mas popular ang "lingguwistika" at ito ang ginamit mismo ng [http://wika.pbworks.com/f/ORTOPDF.pdf dokumento] ng [[Komisyon sa Wikang Pilipino]] tungkol sa [[Palabaybayan ng Filipino|Ortograpiyang Filipino]]. Gayon din ng sa isang [https://phlconnect.ched.gov.ph/admin/uploads/eae27d77ca20db309e056e3d2dcd7d69/Batayang-Kaalaman-sa-Wika-at-Lingguwistika-LOPEZ-MARIA-ELIZA-S.pdf dokumentong] naka-''upload'' sa [[Kagawaran ng Edukasyon]]. Kung tingin mo na karaniwan pa rin ang "lingwistika", ihain mo na lamang sa [[WP:KAPE|Kapihan]] para magkaroon ng konsenso. Kung anuman ang mapagkasunduan, susunod ako at ililipat ang dapat na ilipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:40, 1 Hunyo 2024 (UTC) ::Sige, hindi ko na masyadong iaargumento pa ito. Okey naman ako sa kahit ano e. ::[[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:46, 2 Hunyo 2024 (UTC) == Tinatanggal [[Tagagamit:SahilgKhan3]] == Kamusta, Sir @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]..... Mangyaring tanggalin ang mga pahina sa pag-redirect [[Tagagamit:SahilgKhan3]] kasi nilalaman ay. Maraming salamat...... [[Natatangi:Mga ambag/2001:448A:1021:28B1:4935:FF5:CDF9:2764|2001:448A:1021:28B1:4935:FF5:CDF9:2764]] 09:44, 4 Hunyo 2024 (UTC) :{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:32, 4 Hunyo 2024 (UTC) == Edit warring si 49.144.10.114 == *{{pagelinks|Vicarius Filii Dei}} *[[special:contribs/49.144.10.114]] Pakiharang po ng IP address 49.144.10.114 dahil binababoy yung mga pahina nina [[Vicarius Filii Dei]]. Hindi po sila pasok sa notability ng Wikipedia. Rinerevert ni 49.144.10.114 yung paglagay ko ng nilalaman. Base na rin po sa ambag, mukhang may [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] rin po ito. Maraming salamat po. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.58.254|124.217.58.254]] 01:00, 30 Hunyo 2024 (UTC) :{{done}} Nakaprotekta na rin ang pahina. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:29, 30 Hunyo 2024 (UTC) == Palikha ng bagong kategorya == * [[:Kategorya:Mga file format pang-kompyuter]] * [[:Kategorya:Mga file sa kompyuter]] Sinubukan na magdagdag ng dalawang kategorya dahil ito ay [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Talaan_ng_pang-aabuso&wpSearchUser=124.217.51.239 hindi pinayagan] gawa ng ''edit filter''. Gusto ko po sanang palikha yung kategorya ng tungkol sa kompyuter. Maraming salamat. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.51.239|124.217.51.239]] 03:51, 5 Hulyo 2024 (UTC) :Subukan mo uli. Puwede ka nang maglikha ng kategorya pero 'yung isa mong kategorya (Kategorya:Mga file sa kompyuter) ay walang laman. Kung hindi mo agad malagyan ang kategoryang iyan, mabubura iyan. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:28, 6 Hulyo 2024 (UTC) ::Tapos na po ako mag-edit sa nasabing palikha ng bagong kategorya. Salamat po. - [[Natatangi:Mga ambag/124.217.51.239|124.217.51.239]] 03:58, 7 Hulyo 2024 (UTC) == Bandalismo == Magandang araw po, [[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Paharang po si ‎[[Natatangi:Mga ambag/112.198.121.161|<bdi>112.198.121.161</bdi>]] dahil sa bandalismo at pang-ii-spam sa mga pahina. Kayo na po ang bahala kung gaano katagal. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 07:03, 5 Hulyo 2024 (UTC) :Pabago-bago pala IP po nila. Kamakailan po ay nanira sila sa mga pahina ng [[Meta Platforms]] at [[WhatsApp]]. Ito po yung isa niyang IP: ‎[[Natatangi:Mga ambag/112.198.113.21|<bdi>112.198.113.21</bdi>]]. Pare-pareho po ang edit message niya. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 07:07, 5 Hulyo 2024 (UTC) ::Prinotekta ko na lamang ang mga pahinang binandalo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:31, 6 Hulyo 2024 (UTC) :::Pabago-bago pala IP po nila. Paharang po si 112.198.64.0/18 dahil sa bandalismo at pang-ii-spam sa mga pahina. [[Natatangi:Mga ambag/112.202.102.174|112.202.102.174]] 11:10, 14 Hulyo 2024 (UTC) ::::Prinotekta ko na lamang ang artikulong [[Microsoft Windows]]. Tapos, may ginawa na lamang akong ibang paraan para hindi na siya makapagbandalo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:29, 15 Hulyo 2024 (UTC) == Paki-update po ng Padron:Ibang gamit == Magandang araw po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], paki-update po sana ng [[Padron:Ibang gamit]] upang umayon ito sa hitsura ng ibang mga hatnote dito sa tlwiki. Kasalukuyan po kasi itong gumagamit ng karaniwang text na hindi katulad ng ibang katulad na hatnote dito at sa enwiki. Nakaharang kasi po ito sa ngayon. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 08:15, 14 Hulyo 2024 (UTC) :Medyo madami ang gagawin dito. Ipila ko lang sa gagawin ko. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:45, 15 Hulyo 2024 (UTC) ::Sige lang po. Di naman kinakailangan agad-agad to. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 06:27, 16 Hulyo 2024 (UTC) :::{{ping|GinawaSaHapon}} Mukhang okay na ito. Pa-tsek na lang kung may isyu pa. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:51, 23 Hulyo 2024 (UTC) ::::Nakumpirma ko na po. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 04:20, 23 Hulyo 2024 (UTC) == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:28, 21 Hulyo 2024 (UTC) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> :''Thank you. Done filling out the form.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 12:42, 21 Hulyo 2024 (UTC) == Baybayin Script == Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Matanong ko lang po kung maaari ba akong "magtransliterate" ng ilang mga pahina sa sulat "Baybayin"? Alam kong hindi praktikal ang gawain na ito dahil marami ang hindi marunong makabasa sa Baybayin, ngunit nais kong gawin ito upang mavisualize ng mga mambabasa kung ano ang itsura ng isang pahina ng Wikipedia na nakasulat sa Baybayin. Nalaman ko na maaari itong gawin dahil nakita ko ang isang pahina na pinamagatang "Pulo", at maaaring "multiscript" ang isang pahina. Ngunit nang tinignan ko ang kasaysayan ng pagbabago, napansin kong natanggal na pala ito, at dito ko natagpuan ang iyong account. Hindi po ba pinapayagan ang pagtransliterate ng Tagalog na wikipedia sa sulat Baybayin? Maraming salamat po. [[Tagagamit:Mirusan44|Mirusan44]] ([[Usapang tagagamit:Mirusan44|kausapin]]) 13:44, 21 Hulyo 2024 (UTC) :Hindi pinapayagan ang mga artikulong Baybayin dito sa Wikipediang Tagalog. Para sa dahilan, pakitingin na lamang itong usapan namin tungkol dito: [[Usapang_tagagamit:Jossisad#Paglikha ng mga artikulo sa Baybayin]]. Kung nais nilang makita ang itsura ng baybayin, mayroon namang mga ibang websayt na maaring gawin ito. Sana'y maunawaan mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:58, 21 Hulyo 2024 (UTC) ::Maraming salamat po sa iyong tugon. Nauunawaan ko naman ito at maraming salamat rin po sa lahat ng iyong ginawa para sa Wikipediang Tagalog. [[Tagagamit:Mirusan44|Mirusan44]] ([[Usapang tagagamit:Mirusan44|kausapin]]) 10:41, 22 Hulyo 2024 (UTC) == Benedict Cua == Hello Jojit, i am an administrator of wiki it: i ask for the protection of [[Benedict Cua]]. I noticed a lot of vandalism in the page. Thank you [[Tagagamit:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Usapang tagagamit:Quinlan83|kausapin]]) 17:22, 21 Hulyo 2024 (UTC) :''Thanks for reporting. I already protected it but the article didn't establish notability for a long time, so, it was redirected to a related article. This is a standard practice here in Tagalog Wikipedia for those cases. Normally, if there is no related article, it would have been deleted.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:43, 22 Hulyo 2024 (UTC) :::That's fine. Thank you very much!--[[Tagagamit:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Usapang tagagamit:Quinlan83|kausapin]]) 07:22, 22 Hulyo 2024 (UTC) == Palipat po ng pahina == Magandang araw po uli, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Pwede po bang palipat po ng [[pagtitistis]] papunta sa [[pag-oopera]]. Mas karaniwang ginagamit (sa karaniwang diskurso, lalo na sa modernong Tagalog) kasi yung ''pag-oopera'' kesa sa ''pagtitistis'', sang-ayon sa [[:en:WP:COMMONNAME|WP:COMMONNAME]]. Alam kong mas pormal na Tagalog ang nauna, pero mukhang mas makakabuti sa tlwiki kung gagamitin natin yung ''pag-oopera'' bilang pangunahing pamagat. Sinubukan kong ilipat ito, pero mukhang kailangan palang burahin muna yung pahinang paglilipatan bago magawa yon. Hindi sapat ang user rights ko para doon. Salamat po, at pasensiya po sa abala. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 05:33, 23 Hulyo 2024 (UTC) :{{Done}} Walang problema, {{ping|GinawaSaHapon}}, gawain naman iyan ng isang tagapangasiwa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:41, 23 Hulyo 2024 (UTC) ::Salamat po sa napakabilis na tugon. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 05:44, 23 Hulyo 2024 (UTC) == Pagbura sa artikulong Brenda Mage == Komusta, naway mabuti ang iyong lagay. Nais ko lamang ipaalam sayo ang pagbura sa artikulong [[Brenda Mage]] sa kadahilanang wala itong sapat na sanggunian at impormasyon at napakaaikli ng artikulo na di naaayon sa pamantayan ng Wikipedyang Filipino. Maraming salamat [[Tagagamit:Rc ramz|Rc ramz]] ([[Usapang tagagamit:Rc ramz|kausapin]]) 04:27, 20 Setyembre 2024 (UTC) :Salamat sa abiso. Ni-redirect na lamang sa [[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10]]. Sa alternatibong paraan, maaaring mo i-tag ang isang artikulo para burahin sa paglalagay ng <nowiki>{{delete}}</nowiki> sa itaas nito. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:40, 21 Setyembre 2024 (UTC) == Translation request == Hello, Jojit. Can you translate and upload the article [[:en:Azerbaijan Time]] in Tagalog Wikipedia? Yours sincerely, [[Tagagamit:Oirattas|Oirattas]] ([[Usapang tagagamit:Oirattas|kausapin]]) 07:29, 8 Oktubre 2024 (UTC) :I have other priorities in this wiki but I will try to put this on my queue. Thanks. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:04, 8 Oktubre 2024 (UTC) == Question regarding vandalism == Hello! I wanted to ask how to deal with vandals here. Specifically: how do I report them? Background: nearly every wiki which got opted out of global-sysops wikis list has some kind of a "administrator noticeboard" or "vandalism report page", but I wasn't able to find anything like that here. Best regards, [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 17:19, 14 Oktubre 2024 (UTC) :Hi {{ping|TenWhile6}} ''There is no central noticeboard reporting vandalism in this wiki. Folks usually report them at [[Usapang_Wikipedia:Kapihan|the Kapihan]]. They also directly message or ping administrators to report vandalism. User:WayKurat and I often receive vandalism reports as we are the most active admins. We don't have a centralized notice for vandalism because we have few volunteers in this wiki. Thus, creating such a page will eventually become inactive, and no one will notice someone reported vandalism. Thanks for your message.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:33, 16 Oktubre 2024 (UTC) ::Thanks for your answer :) ::Then I'll implement [[meta:XReport]] here, reporting to the page [[Usapang_Wikipedia:Kapihan]]. [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 09:11, 16 Oktubre 2024 (UTC) ::{{done}} Test: [[Natatangi:Diff/2133044]] ::Tell me if you want me to change the report text in any way (maybe translate it?) [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] ([[Usapang tagagamit:TenWhile6|kausapin]]) 09:44, 16 Oktubre 2024 (UTC) ''Here's the translation:'' <pre> "tl": { "button": "Ulat", "process": "Nag-uulat...", "local-button": "Ulat lokal", "global-button": "Ulat global", "type": "Uri ng ulat", "title": "Iulat ang tagagamit", "description": "Iulat ang tagagamit sa mga Tagapangasiwa\" sa Kapihan", "Ptitle": "Pahina ng ulat", "Pdescription": "Hiling iprotekta ang pahina", "SDtitle": "Mabilisang pagbura", "SDdescription": "Hiling para sa mabilisang pagbura ng pahinang ito", "SDgsr": "Hiling sa mabilisang pagbura sa Global sysops/Requests", "SDprocess": "Hinihiling ang mabilisang pagbura...", "reason": "Dahilan", "c-reason": "Ibang dahilan", "error-reason": "Kailangan mong magbigay ng dahilan!", "error-page": "Kailangan mong magbigay ng pahina!", "error-user": "Kailangan mong magbigay ng tagagamit!", "error-requested": "Naiulat na.", "error-SDrequested": "Nahiling na ang mabilisang pagbura.", "error-api": "May nangyaring kamalian habang inuulat ang $1.", "error-activated": "Hindi pinapagana ang $1 sa wiki na ito.", "error-specialpage": "Hindi maaaring iulat ang mga natatanging pahina.", "success": "Matagumpay ang hiling", "close": "Isara", "username": "Pangalan ng tagagamit", "hide-username": "Itago ang pangalan ng tagagamit", "pagename": "Pangalan ng pahina" } </pre> --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:17, 17 Oktubre 2024 (UTC) :Thanks for your help! I added it, the XReport interface is now translated. If you want to translate [[Natatangi:Diff/2133044]] too ("report concerning [Username]"), you can do so too, otherwise I can just leave it in english. Best regards, [[Tagagamit:TenWhile6|TenWhile6]] 14:42, 17 Oktubre 2024 (UTC) == Join the Wikipedia Asian Month Campaign 2024 == <div lang="en" dir="ltr"> Dear 2022 & 2023 WAM Organizers, Greetings from Wikipedia Asian Month User Group! The [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024|Wikipedia Asian Month Campaign 2024]] is just around the corner. We invite you to register your language for the event on the "[[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Join_an_Event|Join an event]]" page and once again become an organizer for your language's Wikipedia. Additionally, this year we have selected [[m:Wikipedia_Asian_Month_User_Group/Ambassadors|ambassadors]] for various regions in Asia. If you encounter any issues and need support, feel free to reach out to the ambassador responsible for your area or contact me for further communication. We look forward to seeing you again this year. Thank you! [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]] [[m:User:Betty2407|Betty2407]] ([[m:User talk:Betty2407|talk]]) 11:00, 20 October 2024 (UTC) on behalf of [[m:Wikipedia_Asian_Month_2024/Team|Wikipedia Asian Month 2024 Team]] <small>You received this message because you was an organizer in the previous campaigns. - [[m:User:Betty2407/WAMMassMessagelist|Unsubscribe]]</small> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=27632678 --> :''Tagalog Wikipedia already registered last week. The project page is [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2024]]. Thanks for the invite.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:21, 21 Oktubre 2024 (UTC) == Aking mga artikulo == Ang lahat ng aking mga artikulo ay na-update, ngunit ang template na nagsasaad na ang artikulo ay maikli ay nakabitin pa rin. Hindi lahat ng artikulo ay may sapat na impormasyon upang magsulat ng higit sa 300 salita, kaya maraming mga artikulo ang mas maikli ngunit kapaki-pakinabang. Aalisin ba ang template? [[Tagagamit:VictoriaCulpechina|VictoriaCulpechina]] ([[Usapang tagagamit:VictoriaCulpechina|kausapin]]) 11:00, 21 Oktubre 2024 (UTC) :Hindi ko pa natingnan lahat ng mga binago mo subalit yung [[Myotragus balearicus]], marami pa ring mali-mali ang balarila (o ''grammar''). At saka, baka hindi mo ako naintindihan sa sinabi ko tungkol sa ''template'' (o padron). Hindi ko naman pinatatangal iyon. Sinasabi ko lamang na ang bilang ng salita sa isang artikulo ay hindi kasama ang mga salita nasa loob ng ''template''. Irepaso o i-''review'' ko yung iba mong binago. Balikan kita. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:30, 22 Oktubre 2024 (UTC) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Bandalismo: 112.205.89.181 == Magandang gabi po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Patuloy pong gumagawa ng bandalismo ang IP address na [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/112.205.89.181 112.205.89.181], at mukhang palagi niyang tinatarget yung mga pahina ng bangko simula pa po kagabi. Paharang po nito. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 15:19, 26 Oktubre 2024 (UTC) :Paumanhin {{ping|GinawaSaHapon}}, ngayon ko lang napansin ito. Hindi ko siguro napansin agad dahil may mensahe ang tagapag-organisa ng Feminism at Folklore bago ang mensahe mo. ''Anyway'', may pandaigdigang tagapangasiwa ang nagharang ng tatlong araw sa IP na iyan tapos hindi naman siya nag-bandalo pagkatapos nun. Maraming salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:22, 8 Nobyembre 2024 (UTC) == Notabilidad ng pamagat == Magandang araw po May batayang notabilidad po ba pagdating sa pamagat ng isang artikulo? Halimbawa po kung napatunayang obsoleto na ang isang salita at iba na ang ginagamit sa kasalukuyang panahon, alin ang pipiliing salita? May mga nag-aadbokasiya po kasi na "Sugbuhanin" (dating tawag sa mga taga-Cebu noong unang panahon) na lang daw ang gamitin kaysa sa "Sebwano" o "Cebuano". Ang kaso nga lang po talaga, “Cebuano” o “Sebwano” ang mas kilala at mas ginagamit sa kasalukuyan, kaya’t sa tingin ko po ay mas praktikal itong gamitin sa mga pamagat at laman ng artikulo upang mas madaling maunawaan ng mga mambabasa. Salamat po. [[Tagagamit:Kali Igba|Kali Igba]] ([[Usapang tagagamit:Kali Igba|kausapin]]) 07:33, 9 Nobyembre 2024 (UTC) :{{ping|Kali Igba}} Oo, may batayang notabilidad dapat ang pagpamagat ng artikulo dito sa Wikipediang Tagalog lalo na kung kaduda-duda ang salitang gagawing pamagat. Hindi pa naisulat ang patakaran na iyan subalit sa karamihan ng mga usapang naganap sa usapang pahina (halimbawa [[Usapan:Antartika|dito]]) at maging sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan|Kapihan]], ang konsensus o pangkahalatang kasunduan ay kailangang may sanggunian ang pamagat na gagamitin lalo na kung hindi ito pangkaraniwan. Mailalapat lamang ito kung walang ibang karaniwang katutubong salita na magagamit. Kung may karaniwang katutubong salita magagamit bilang pamagat, iyon ang gagamitin. Hango ang patakaran na ito sa [[:en:WP:COMMONNAME]] o ang paggamit ng karaniwang salita bilang pamagat para mas maintidihan ng nakakarami. Bigyang diin ko lamang na "karaniwang katutubong salita" ang gagamitan at hindi ang karaniwang banyagang salita. Kasi, maaring ikatuwiran na mas karaniwan ang salitang banyaga kasya katutubong salita. Nawa'y nasagot ko ang tanong mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:24, 10 Nobyembre 2024 (UTC) ::Sige po. Pakilipat na nga lang po nung pamagat ng artikulo. Di ko po kasi alam kung paano ibalik sa dating pamagat. Salamat po uli. [[Tagagamit:Kali Igba|Kali Igba]] ([[Usapang tagagamit:Kali Igba|kausapin]]) 10:26, 11 Nobyembre 2024 (UTC) :::Naibalik ko na. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:14, 12 Nobyembre 2024 (UTC) == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> :{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:40, 5 Enero 2025 (UTC) == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> :{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:10, 6 Enero 2025 (UTC) == Miss Universe Philippines 2025 == Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Miss Universe Philippines 2025]] dahil may isang IP user na pilit pinapalitan ang "Lungsod ng Iloilo" sa "Iloilo" bagamat ang Miss Iloilo pageant ay para sa Lungsod ng Iloilo. Maaari mo bang gawan ng paraan para maiayos ito? Maraming salamat. [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 02:23, 16 Enero 2025 (UTC) :Hi {{ping|Allyriana000}}, nakaprotekta na ang pahina sa mga tagagamit na walang akawnt (o IP user). Tanging mga may rehistradong akawnt lamang ang makakapagpabago ng pahina. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:49, 16 Enero 2025 (UTC) ::Maraming salamat @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 02:54, 16 Enero 2025 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:23, 26 Enero 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == I have sent you an e-mail == @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Hi Jojit fb! I have sent you an e-mail. Can you review it and accomplish my request there? Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 15:55, 11 Pebrero 2025 (UTC) :''Thank you for reaching out again. I appreciate your efforts with the Tagalog Wikipedia articles. I am here to guide and assist contributors like you. However, it is best for the original author to edit and improve the articles since we have limited editors on Tagalog Wikipedia. Please expand the draft and make corrections based on Wikipedia’s guidelines. If you have any questions about translation or formatting, I am happy to help. Once you have made the necessary corrections, I can move the articles to the main space as soon as they meet the standards. If you cannot translate the article, consider posting on the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&action=edit&section=new Kapihan], the community's message board, to seek assistance from other editors willing to help you. Regarding the template, I will review it and attempt to move it to the main namespace, but I may wait until you have translated the article, as it seems that only your article would be using the template. Please let me know if you have any specific questions!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:43, 12 Pebrero 2025 (UTC) ::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] I have already translated these articles: ::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Kinakailangang bisa para sa may pasaporte ng Albanya|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Kinakailangang_bisa_para_sa_may_pasaporte_ng_Albanya]] ::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Pasaporte ng Albanya]] ::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Patakaran sa bisa ng Albanya|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Patakaran_sa_bisa_ng_Albanya]] ::and the translation of the template which was made by my friend: ::[[Tagagamit:FlavioAngelo/Padron:Timatic Visa Policy|https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:FlavioAngelo/Padron:Timatic_Visa_Policy]] ::So you can move the drafts to the article space now. ::Please move them. ::Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 07:39, 12 Pebrero 2025 (UTC) :::''Thank you for expanding the article. I will do my best to assist you. However, your draft requires further improvement. I cannot help you now due to my other priorities on this wiki. Additionally, your draft cannot be moved to the main namespace yet, as it still needs work. There are foreign words that require translation, and there are also some grammar errors and issues with the "Manual of Style" that need addressing.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:37, 12 Pebrero 2025 (UTC) ::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] You told me months ago when I contacted you for the first time, that you will take a look at the draft articles and correct them when you will have time. You tell me now the same thing. It doesn't cost you anything to review the draft articles and correct them. Please correct them now and make the drafts articles. Thanks [[Tagagamit:AngeloFlavio93|AngeloFlavio93]] ([[Usapang tagagamit:AngeloFlavio93|kausapin]]) 09:41, 13 Pebrero 2025 (UTC) :::::''I apologize if there was any misunderstanding. When I mentioned that I could not assist at the time, I did not mean that I would personally edit the articles but rather that I could potentially provide guidance when available. Additionally, as a reviewer, my role is to assess the draft, not to edit it directly. As I previously said, your draft still requires further improvement. There are foreign words that need translation (for example, "Arab League" and "boycott," among others), as well as grammar errors and issues needing alignment with the Manual of Style. These issues need fixing before moving the draft to the main namespace. I still have other priorities, but if you need guidance on specific points, I may be able to provide advice when time permits. Otherwise, I recommend seeking feedback from other editors or relevant [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&action=edit&section=new noticeboards] for assistance. Thank you!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:05, 13 Pebrero 2025 (UTC) == Miss Universe Philippines 2025, ulit == Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Miss Universe Philippines 2025]] dahil may isang user sa pangalang @[[Tagagamit:Hunneybunch|Hunneybunch]] na bigla na lamang binura ang karamihan ng nakalagay sa artikulo, partikular na ang Tala ng mga kandidata, na may sapat naman na sanggunian. Maaari mo bang gawan ng paraan para maiayos ito? Maraming salamat. [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 09:12, 15 Pebrero 2025 (UTC) :{{ping|Allyriana000}} Salamat sa mensahe mo. Nagmensahe na ako sa usapang pahina niya. Hinihimok ko muna na magkasundo kayo kung ano ang dapat nilalaman ng artikulo, at ilahad ito sa [[Usapan:Miss Universe Philippines 2025|usapang pahina ng artikulo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:43, 15 Pebrero 2025 (UTC) == Padron para sa television season == Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]! Hindi ko alam kung maitatanggi mo itong request ko o hindi pero, maaari mo bang gawin ang padron ng Infobox television season para sa Tagalog Wikipedia? Dalawang television seasons na ang nagawa ko para sa Pinoy Big Brother (Gen 11 at Celebrity Edition Collab), at hindi talaga akma ang padrong Infobox television para sa mga artikulong ito. Salamat! [[Tagagamit:Allyriana000|Allyriana000]] ([[Usapang tagagamit:Allyriana000|kausapin]]) 06:23, 9 Marso 2025 (UTC) :Pasensya na, medyo abala ako sa ibang bagay. at may persooal a prayoridad sa wiking ito. Kaya, hinihimok ko na ikaw na lamang ang gumawa. Tingin ko naman na kaya mong gumawa ng Padron, batay sa nakaraan mong mga pagbabago. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:06, 9 Marso 2025 (UTC) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> :''Thanks for the invitation. Sorry, I wasn't able to attend. I saw this just now.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 22:51, 15 Marso 2025 (UTC) == Ikalawang Digmaang Pandaigdig == Magandang araw po @[[user:Jojit fb|Jojit fb]]! Nagagambala po ako sa artikulong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] dahil may isang IP user na pilit nang binaboy ang pahina sa paraan ng paglalagay ng nilalaman. Kadalasang mga IP o new user ang mga nagbabandalismo ng pahina. Delikado po yon lalo na't isa ang pahinang ito sa mga madalas puntahn ng mga Pilipino, lalo na yung mga researcher at estudyante (umaabot na po sa 30,000 ang pageviews nito as of my editing here). Maaari mo bang gawan ng paraan para maiwasan ito? Maraming salamat. - [[Natatangi:Mga ambag/112.202.112.199|112.202.112.199]] 14:05, 27 Marso 2025 (UTC) :{{done}} Nakaprotekta na ang pahina sa mga hindi nakarehistrong tagagamit para medyo maiwasan ang bandalismo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:41, 28 Marso 2025 (UTC) == [[Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi]] == Hello. Tama po ba yung ginamit kong pamagat para sa "copyright law of the Philippines"? ([https://www.ipophil.gov.ph/glosaryo-ng-yamang-isip/glossary-of-terms-copyright/ Ayon sa IPOPHL], "karapatang-sipi" ang Tagalog ng copyright) O di kaya po, "[[Batas sa karapatang-sipi sa Pilipinas]]", "[[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]]", o [[Batas karapatang-sipi ng Pilipinas]]? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 08:58, 9 Abril 2025 (UTC) :{{ping|JWilz12345}} Salamat sa mensahee mo. Tama naman 'yung Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi. Sa pansariling pananaw, mas gusto ko 'yung [[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]] dahil nabibigyan-diin 'yung ''copyright law'' kaysa ''Philippine law'' (batas ng Pilipinas). Sa akin lamang 'yun at nasa iyo ang pasya kung ano ang pipiliin mo sa pagitan ng [[Batas ng Pilipinas sa karapatang-sipi]] at [[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]]. 'Yung iba sa pagpipilian ay hindi wasto ng balarila. Nawa'y nakatulong ako sa pagpapasya mo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:46, 11 Abril 2025 (UTC) ::Salamat po. Ililipat ko na lang sa pamagat na ayon sa mungkahi mo. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:20, 12 Abril 2025 (UTC) == [[Padron:Free media]] == Hi! Can you perhaps add a category to this template like on English Wikipedia? So all the free files end up in [[:Category:All free media]]? It will make it easier to locate files without a license etc. It's like [[Padron:Non-free media]] only for free files. [[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 17:49, 19 Abril 2025 (UTC) :Also non-free files should be deleted if they are not used in an article. Perhaps you could have a look at [[Special:UnusedFiles]] or ask your fellow admins to have a look? If you would like to batch delete those files there is a script for that or Global Sysops can help. Also I'm working on a list of files without a license ([[User:MGA73/NoLicense]]). Right now it also includes the free files but if you add a category as requested above I can remove the free files from the list. --[[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 18:05, 19 Abril 2025 (UTC) ::I had help to fix [[Padron:Free media]]. But it would still be good if you can help with the unused files. :::{{ping|MGA73}} ''Sorry for the late reply. I have been busy lately in real life. I will help in deleting those unused files. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:02, 22 Abril 2025 (UTC) ::::Hi! Thank you. And don't worry about the late reply. Real life is important! --[[Tagagamit:MGA73|MGA73]] ([[Usapang tagagamit:MGA73|kausapin]]) 09:07, 22 Abril 2025 (UTC) == Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;"> <div style="text-align: center;"> </div> '''Dear {{ROOTPAGENAME}}''', Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br> We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate each year! '''Sincerely,<br>''' '''Wikipedia Asian Month User Group''' [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]] </div> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28585917 --> :''Thanks''! --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:29, 23 Abril 2025 (UTC) == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Talaan ng mga album ng Candid Records (UK) == Hello, Jojit. I started this article about Candid Records as part of my 100wikidays challenge. Technically, I could have just authored stubs and made my life easier, but I wanted to contribute quality articles. Furthermore, I wished to provide articles relevant to our Philippine culture and achievements, both heritage and contemporary. Who else could be better equipped to write accurately about Candid than someone who was there, albeit it was twenty years in the past? I disavow any conflict of interest on this subject, especially now that the widely respected British producer Alan Bates died in 2023 and the company is no longer, since 2019. The list, in my view, is a justifiable vehicle to mention that Filipinos found respect on the international stage, particularly in the very exclusive genre of jazz. I remain hopeful for your kind understanding and tolerance for the article. Respectfully, [[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) 11:42, 26 Abril 2025 (UTC) :Pakibasa na lamang ang [[Wikipedia:Salungat na interes]] o para sa mas detalydong impormasyon sa bersyong Ingles nito sa [[Wikipedia:Conflict of interest]]. Ito kasi ang pangunahing isyu ng talaang sinulat mo bukod pa sa isyu sa kayarian at pagkakasulat ng artikulo na kailangang linisin. Pinapayo ko na hayaan mo ang ibang tao na walang kaugnayan sa paksa ang magbago ng talaan para matanggal ang hatnote. At matatanggal din ang ibang isyu kung malilinis ito at makakapagbibigay ng maaasahang sanggunian. Salamat sa pang-unawa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:18, 27 Abril 2025 (UTC) == Patulong sa paglipat == Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Pakilipat po sana ng [[pagsakop sa lagusan ng ihi]] patungo sa mas angkop na [[impeksiyon sa lagusan ng ihi]]. Mas akma yung katawagan na "impeksiyon" kesa sa pagsakop. May problema po kasi sa paglilipat. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 04:50, 10 Mayo 2025 (UTC) == Block Vandal == Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], have a nice day. Could you please block user [[Tagagamit:MarioMill324]] permanently? He has deleted and changed templates arbitrarily on several articles (see his contributions for more). And he has also been banned on enwiki for vandalism and on wikidata for account abuse (also he was banned by me on cebwiki). Thanks! [[Tagagamit:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong>^{luv Filipino ❤}</strong></span>]] 22:49, 10 Mayo 2025 (UTC) :{{ping|Như Gây Mê}} {{done}} (''Done!'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:56, 13 Mayo 2025 (UTC) ::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] ''Btw:'' I give you [[:ceb:MediaWiki:Gadget-masstool.js|MassTool]] (for sysop) and [[:ceb:MediaWiki:Gadget-TodoList.js|ToDoList]] (for all users) toolkit scripts for you to add gadget at [[MediaWiki:Gadgets-definition]] to create utilities that make it easier for you to work with the sysop toolset, hope it's useful to you and to tlwiki :) hehe. [[Tagagamit:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong>^{luv Filipino ❤}</strong></span>]] 05:10, 13 Mayo 2025 (UTC) :::{{ping|Như Gây Mê}} Paumanhin sa huli nang sagot. Sa aking pagrepaso sa mga nirerekomenda mong gadyet, mukhang hindi siya pamantayang gadyet na nilalagay sa mga ibang wikang bersyon ng Wikipedia, at nag-aalangan akong ilagay siya. Kung nais mo pang isulong na ilagay siya dito sa Wikipediang Tagalog, minumungkahi ko na hingin ang payo ng ibang tagagamit sa pamamagitan ng paglalagay ng paskil sa [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&action=edit&section=new Kapihan], ang pampamayang usapan dito Wikipedia Tagalog. Maraming salamat. (''Sorry for the late reply. Upon reviewing the gadgets you recommended, it doesn't seem like they are standard gadgets included in other Wikipedia language versions, and I'm hesitant to include them. If you still want to pursue including them here on the Tagalog Wikipedia, I suggest you ask for other users' advice by posting in [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&action=edit&section=new Kapihan], the community discussion forum here on Wikipedia Tagalog. Thank you very much.) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:20, 19 Mayo 2025 (UTC) == [[Talaan ng mga laro sa Game Boy Advance]] == Pakibura ang ''redirect'' na ito para malipat ko po ang [[Listahan ng mga Game Boy Advance game]] sa nabanggit na pamagat. Salamat po ''in advance''. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:12, 3 Hunyo 2025 (UTC) :Ako na lamang ang naglipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:16, 3 Hunyo 2025 (UTC) == Kailangan ko ng mungkahi == Kumusta @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Kailangan ko ng iyong tulong, o magmungkahi kung sino ang maaari kong kontakin. Isinulat ko ang draft ng isang artikulo, tungkol sa isang sikat na artistang Italyano. https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:PamelaBertaccini/burador Sa aking palagay ay handa na itong gawing opisyal, ngunit nais ko muna ang iyong opinyon. Hinihintay ko ang iyong mabait na tugon, maraming salamat. (Gayundin, sa palagay ko ay hindi ako awtorisadong ilipat ang pahina, dahil kamakailan lamang ako ay sumali sa Wikipedia ng Pilipinas). [[Tagagamit:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e">'''PamelaBertaccini'''</span>]] 10:57, 11 Hunyo 2025 (UTC) :Hi {{ping|PamelaBertaccini}}, maraming salamat sa mensahe mo. May mga ilang isyu sa ''manual of style'' tulad ng kailangang naka-italiko ang gawang sining at hindi na kadalasang sinasalin kung wala namang opisyal na salin sa Tagalog. Halimbawa, Manifesto ng Neo-Cave Art -> ''Manifesto of Neo-Cave Art''. Kailangan din isalin ang mga banyaga (o Ingles) na salita tulad ng "Prehistory" na maaaring isalin bilang "prehistorya" o "bago ang kasaysayan" na mas katutubo. Marami pang mga banyagang salita sa arikulo mo, pakisalin na lamang. Tingnan ang [[Wikipedia:Pagsasalinwika]] at baka makatulong sa iyo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:39, 12 Hunyo 2025 (UTC) ::Maraming salamat @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] ::Nagawa ko na ang lahat ng iminungkahi mo at sana ay maayos na ang page ngayon. ::https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:PamelaBertaccini/burador ::Maaari mo bang tingnan kung handa na itong ilipat? Salamat muli sa iyong kabaitan. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e">'''PamelaBertaccini'''</span>]] 09:00, 12 Hunyo 2025 (UTC) :::May mga salitang Ingles pa rin na hindi nakasalin. Marami ito. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:54, 12 Hunyo 2025 (UTC) ::::Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Oo, dahil maraming pamagat ng mga gawa at eksibisyon (halos kalahati) ang may orihinal na pamagat sa Ingles (at hindi sa Italyano) at dahil mga pamagat ang mga ito, iniwan ko ang mga ito sa kanilang orihinal na wika. ::::Kaya paano ko ito dapat gawin? Isasalin ko ba? Pero sa pangkalahatan, hindi isinasalin ang mga pamagat ng mga eksibisyon at mga gawa. Sabihin mo sa akin, salamat. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:108%; color:#01b30e">'''Pamela Bertaccini'''</span>]] 16:43, 12 Hunyo 2025 (UTC) :::::Oo, hindi nga sinasalin ang mga pamagat ng eksibisyon. Sinabi ko na sa 'yo na di na kailangang isalin 'yun. Ang sinasabi ko ay 'yung mga salita tulad ng "Prehistory", "zoomorphic" at "anthropomorphic" na maaring isalin bilang "bago ang kasaysayan", "soomorpiko", at "antromorpiko". Marami pang ibang Ingles na salita, paki-tingin na lamang. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 09:07, 13 Hunyo 2025 (UTC) ::::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Tama ka — marami pa ring maling salita sa teksto noon. May ilang salita na nanatili sa Ingles o isinalin nang hindi tama (hindi sa pinakamahusay na paraan). Ngayon, dapat ay maayos na talaga ang teksto. Maaari mo bang tingnan kung ayos na ito? At kung ayos na nga, ikaw ba ang naglilipat ng pahina, o ako ang dapat gumawa nito? [[Tagagamit:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:105%; color:#01b30e">'''Pamela Bertaccini'''</span>]] 14:28, 13 Hunyo 2025 (UTC) :::::::Mayroon pa rin pero kaunti na lamang. Ito pa ang dapat isalin: ::::::::nag-explore -> sumubok ::::::::53rd -> ika-53 ::::::::Castellana Caves -> mga Yungib ng Castellana ::::::Kapag okay na, ako na ang maglilipat. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:59, 15 Hunyo 2025 (UTC) :::::::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] Salamat muli sa iyong suporta. Sinunod ko ang iyong mungkahi at binago ang mga salitang kailangang baguhin. Mananatili akong available kung mayroon ka pang mapansin na kailangang baguhin. Salamat. [[Tagagamit:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:105%; color:#01b30e">'''Pamela Bertaccini'''</span>]] 09:33, 15 Hunyo 2025 (UTC) == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> :''Thanks for the invite! It’s midnight in my time zone, and I have an early commitment the next day, so I won’t be able to attend. I hope it goes well!'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:00, 18 Hunyo 2025 (UTC) == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 10:20, 21 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> :{{Done}}. ''I already finished filling out the form. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:42, 23 Hunyo 2025 (UTC) == Patulong sa paglipat == Magandang araw po Jojit. Pakilipat po ng [[pananalig ng sari]] patungo sa mas ginagamit na salin nito na [[teorya ng kategorya]]. Sa kasalukuyan, isang redirect ang teorya ng kategorya doon sa pananalig ng sari. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:05, 23 Hunyo 2025 (UTC) :{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:09, 23 Hunyo 2025 (UTC) ::Magandang araw ulit po. ::Palipat rin po pala ng [[pagsakop sa lagusan ng ihi]] patungong [[impeksiyon sa daanan ng ihi]]. Per sa mga sanggunian na nakita ko sa net, ito ang ginagamit na salin para sa UTI (sources: [https://www.kidneyeducation.com/Filipino/Impeksiyon-sa-Daanan-ng-Ihi/997 Kidney Education], [https://www.chcrr.org/tl/patient-education/what-is-a-urinary-tract-infection-uti/ CHCRR], at maging [https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/6/24/tv-patrol-mulberry-picking-patok-sa-arayat-pampanga-2029 ABS-CBN]). Salamat po ulit. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 06:09, 25 Hunyo 2025 (UTC) :::{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:20, 25 Hunyo 2025 (UTC) == Abuse filter == Hi Jojit fb, can I ask if the [[Natatangi:Talaan_ng_pansala/8]] is currently including blocking edits with the word "larendo valdez" in the edit summary? As I still see LTA can still cause vandalism without being blocked by this filter. [[Tagagamit:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong>^{luv Filipino ❤}</strong></span>]] 10:29, 23 Hunyo 2025 (UTC) : Btw, if your filter doesn't already have this LTA blocking syntax, I can send you this one:<syntaxhighlight lang="css"> ccnorm("larendo Valdez") in ccnorm(SUMMARY) </syntaxhighlight> [[Tagagamit:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong>^{luv Filipino ❤}</strong></span>]] 12:36, 23 Hunyo 2025 (UTC) ::{{ping|Như Gây Mê}} Maraming salamat sa pag-abiso! Maaari bang magbigay ka ng mga halimbawa ng kamakailang bandalismong "larendo valdez" na nalusutan ng pansalang ito? (''Thanks for the heads up! Can you provide examples to the recent "larendo valdez" vandalism that bypassed this filter?'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:16, 24 Hunyo 2025 (UTC) ::: @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] [https://tl.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Google_Play_Music&curid=324213&diff=2165898&oldid=2165897 recent example here] [[Tagagamit:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong>^{luv Filipino ❤}</strong></span>]] 00:21, 24 Hunyo 2025 (UTC) ::::Salamat {{ping|Như Gây Mê}}! Naaayos ko na ang pansala. (''Thanks Như Gây Mê! Fixed the filter.'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:34, 24 Hunyo 2025 (UTC) == [[Natatangi:Mga ambag/240B:253:3460:9300:71D0:A8FD:629:EF5B|240B:253:3460:9300:71D0:A8FD:629:EF5B]] == Hi Jojit, can you block this IP. The IP above continuously copying and pasting template content of another article into unrelated articles. [[Tagagamit:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong>^{luv Filipino ❤}</strong></span>]] 11:45, 28 Hunyo 2025 (UTC) :{{done}} (''Done.'') --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:53, 29 Hunyo 2025 (UTC) == Patulong po sa isyu ng isang artikulo == Magandang araw po may mga isyu po ang artikulong "[[Katutubong relihiyong Tagalog]]. May ipinasok po na nilalaman partikular na po dun sa "'''Mga Makabagong Diwata at mga mitolohikal na bathala."''' Kwestyunable po ang mga nilagay na mga makabagong bathala dahil walang malinaw na batayan na bahagi sa kasaysayan ito ng paniniwalang Tagalog. Kahit sa konteksto ng mitolohiya, hindi po ito pasok kung hindi ito naging bahagi ng pananampalataya nila. Tinanong ko na rin po kung anong katibayan— kagaya ng tala sa kasaysayan at antopolohikal na katibayan sa mga nilagay na pigura, ngunit wala pong nailatag na maayos na pagpapatibay. Halimbawa: '''*Dumangan-''' yung sanggunian po ay walang kinalaman dahil tungkol sa '''Capital House Investment Management Ltd,''' '''*Mayari-''' ito po ay kwestiyonable dahil wala pong katibayan na naging bahagi ito ng paniniwalang Tagalog bilang Diyos ng buwan. Ang akda po ni Jocano ay di-mapagkakatiwalaan dahil wala itong nailatag na katibayan kung bahagi talaga ito ng paniniwalang Tagalog. Iba po ang sinasabi ng mga ibang tala sa kasaysayan kagaya ng Vocabulario de lengua Tagala at Boxer Codex '''*Lakapati-''' ito po ay hindi makabago, parte talaga ito kasaysayan ng paniniwalang Tagalog, samakatuwid mali pong sabihin na makabago ito, dahil bahagi talaga ito ng katutubong paniniwala. '''*Apolaki-''' ito po ay sa Pangasinan. Walang malinaw na tala sa kasaysayan kung bahagi ito ng paniniwalang Tagalog. Sa tingin ko po, mas maigi pong burahin na lang ito dahil sa kawalan ng katiyakan at pagpapatibay. At saka, ang paksa po ng artikulo ay Katutubong relihiyong Tagalog. Yung mga makabagong Diyos po ay mas bagay na tituluhan na "Mga Kamakailang Literaryong Imbensyon” o “Kalituhan sa Modernong Panahon". Nakaka-mislead po kasi ang nilalaman na iyon kung ihahalo sa katutubong buhay-relihiyon ng Tagalog, lalo na po kung walang malinaw na katibayan. Salamat po. [[Tagagamit:MysticWizard|MysticWizard]] ([[Usapang tagagamit:MysticWizard|kausapin]]) 23:07, 8 Agosto 2025 (UTC) :Binabandalismo nya yung pahina. Una Binura nya yung Mga Sinaunang mga bathala, pagtapos binura mo yung mga maka "Mga Makabagong Diwata at mga mitolohikal na bathala. parehong tama ang mga lumang diyos at mga bagong diyos, kaya kita ni re reklamo badalismo ginagawa mo eh. Ang linaw linaw magkaiba yung mga Sinaunang bathala at diwata ng mga Tagalog, saka yung mga Makabagong mitolohikal. pareho mo binura sa magkaibang pagkakataon. Binandalismp mo yung pahina. Tignan nyo pa eh [[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 23:44, 8 Agosto 2025 (UTC) == Badalismo pa Block po ng Vandal == Magandang Araw po, paki double check and block po si [[Tagagamit:MysticWizard]] yung mga edit po nya vandalismo. Sinilip ko yung mga edit nya mali mali yung nilalagay nya tas marami siyang binubura. Tignan nyo po yung editing history nya mula [[Katutubong relihiyong Tagalog]] hangang sa [[Babaylan]] pati narin sa [[Kasariang sariling pagpapakilanlan]] at marami pang iba, gumagamit siya ng chatgpt para ibahin yaong artikulo at malakas ang POV at homophobikong pananaw sa mga artikulo. paki sundan po yung mga edit nya. makikita ninyo puro sya bandalismo at POV pagdating sa mga artikulong may kasarian. Patuloy pong gumagawa ng bandalismo at mukhang palagi niyang tinatarget yung mga pahina ng pag tungkol sa kasarian at sekswalidad. Paharang po nito. double check po ninyo Salamat po.[[Tagagamit:ZamboniZoomer|ZamboniZoomer]] ([[Usapang tagagamit:ZamboniZoomer|kausapin]]) 13:32, 9 Agosto 2025 (UTC) == Patulong sa paglipat == Magandang gabi po, {{ping|Jojit fb}} Palipat po sana ng [[Kapuluan ng Kaláyaan]] (na may tuldik sa ikalawang ''a'') patungo sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (walang tuldik). Hindi po kasi ginagamit sa karaniwang diskurso yung may tuldik, at mukhang nagawa po yata ito ng naglipat kanina bilang pang-iwas sa error sa paglipat dulot ng teknikal na restriksiyon. Sana po ay maaksyunan agad sa libreng oras niyo. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 13:34, 9 Agosto 2025 (UTC) :{{ping|GinawaSaHapon}} {{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:37, 11 Agosto 2025 (UTC) == Vandalism == * {{pagelinks|Saging}} Hi @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], have a nice day. Could you please check the page history of [[Saging]] and protect this page to prevent vandalism. It has added blatant arbitrarily and unsourced content (see his contributions here: [[special:contribs/136.158.79.146|136.158.79.146]] and [[special:contribs/112.206.250.216|112.206.250.216]]). Thanks! - [[Natatangi:Mga ambag/131.226.106.29|131.226.106.29]] 10:05, 10 Agosto 2025 (UTC) :Hinarang muna ang mga di nakarehistrong tagagamit. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:43, 11 Agosto 2025 (UTC) == Block vandalism == Hi Jojit, can you please block [[Tagagamit:Holobungasixgorillion]]. This account is only for vandalism. Thanks! [[Tagagamit:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong>^{luv Filipino ❤}</strong></span>]] 11:02, 11 Agosto 2025 (UTC) :+ [[Tagagamit:MNSQPC]] [[Tagagamit:Như Gây Mê|<span style="color:orange;"><strong>Halley</strong></span>]] [[Philippines|<span style="color:#00bbe6;"><strong>^{luv Filipino ❤}</strong></span>]] 11:04, 11 Agosto 2025 (UTC) :{{done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:27, 12 Agosto 2025 (UTC) == Palipat po ulit == Magandang gabi, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Palipat po ng [[Suwesya(Sweden)]] patungo sa [[Suwesya]]. May nagkamali na naman po kasi sa paglipat. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 13:45, 15 Agosto 2025 (UTC) :Ok na po pala. Nailipat na po ng isang admin. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:58, 16 Agosto 2025 (UTC) ::Binura ko na lamang 'yung [[Suwesya(Sweden)]] dahil hindi balido. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:28, 17 Agosto 2025 (UTC) == Pagbubura == Bakit binubura ng mga artikulo na ginagawa ko ulit para sa astronomiya? [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:08, 26 Agosto 2025 (UTC) :Wala namang naburang ginawa mo. Tingnan ito [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Naburang_mga_ambag/XiAndromedae], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:11, 26 Agosto 2025 (UTC) ::Pasensya na pero pag may ginagawa akong artikulo may nakikita ako "binura ni Jojit FB" at pumupunta sa Tagagamit artikulo mo. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:17, 26 Agosto 2025 (UTC) :::Wala din napuntang artikulo sa Tagagamit namespace ko. Tingan ito [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Talatuntunan_ng_unlapi?prefix=Jojit+fb%2F&namespace=2], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:20, 26 Agosto 2025 (UTC) ::::Pakitukoy na lang 'yung pangalan ng artikulo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:22, 26 Agosto 2025 (UTC) ::::Pag ginagawa ko si Titania, nakikita ko na pag umulit kay sa pag-aalis ko sa app May nakikita ako bago pumunta sa editing ::::Pasensya kung hindi, nakikita ko lang ito sa lahat na artikulo na nagawa ko pag pupunta doon ulit. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:23, 26 Agosto 2025 (UTC) :::::''Sorry'', medyo hindi ko naintindihan 'yung sinabi mo. Pero kung ang tinutukoy mo na [[Titania]], wala pa ang artikulong ito at di naman ito nabura kailanman. Tingnan ito [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/delete&page=Titania], salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:34, 26 Agosto 2025 (UTC) ::::::kaya nga, ang <nowiki>[[Titania (buwan)]]</nowiki> ay ginagawa ko habang inilagay ko ang comment, pasensya pero nakikita lang ang pangalan mo doon sa artikulo habang ginagawa siya kanina. [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 04:48, 26 Agosto 2025 (UTC) :::::::Ah ok, nakuha ko na. 'Yung [[Titania (buwan)]], nabura ko 'yan noong 2019 pa. At binura ko 'yung nakaraang bersyon niyan bago ang 2019. Ang dahilan ay dahil walang sapat na impormasyon sa matagal na panahon, ayon sa [[WP:BURA]] B1. ''Actually'', 'yang bagong likha mo dapat sa [[Titania]] dapat dahil wala namang ibang artikulo dito sa Wikipediang Tagalog na Titania. Teka, ilipat ko. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:14, 26 Agosto 2025 (UTC) ::::::::Paano mo inilipat ang pangalan ng Artikulo? [[Tagagamit:XiAndromedae|XiAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 05:26, 26 Agosto 2025 (UTC) :::::::::Mayroong link na "Ilipat" sa "Mga kagamitan" na matatagpuan sa kanang bahagi kung nasa desktop/computer/laptop ka. Para sa dokumentasyon, tingnan ito [[:en:Wikipedia:Moving a page]]. Wala pang katumbas 'yan sa Tagalog, pero 'yung konsepto, pareho lang. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:38, 26 Agosto 2025 (UTC) == Posibleng kaso ng bandalismo == Magandang hapon po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Ngayong hapon po, sunod-sunod na nag-edit si [[Tagagamit:Derk29]] ng mga walang katuturang edit (puro mga espasyo) mula 11:35 ng umaga hanggang 17:18 ng hapon. Hindi ako sigurado kung isang kaso ito ng bandalismo, pero pasok ito sa spamming. Baka kagagawan ng isang automated script lalo na't halos magkakasunod-sunod ang pasok ng edit. Sana magawan agad ng paraan, napo-pollute ang Recent changes dahil dito e. Espekulasyon ko lang, pero nagpapadami yata ng edit count. Salamat. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 09:39, 2 Setyembre 2025 (UTC) :Binigyan ko na siya ng babala sa kanyang usapang pahinang tagagamit. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:10, 3 Setyembre 2025 (UTC) == [[:en:WP:EDITWAR|Digmaan ng pag-edit]] == May nangyayaring [[:en:WP:EDITWAR|digmaan sa pag-edit]] (WP:EDITWAR) sa mga artikulong ito: [[Kara David]], [[Kyla]], [[Katrina Velarde]], [[Golden Cañedo]], [[Connie Sison]], at [[Allona]]. Ang anonymous user na ito ay blinock ng isang global sysop [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/~2025-27236-37] at ni Waykurat [https://tl.m.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_ambag/~2025-26682-35] dahil sa pagbabandalismo o mga kwestyonableng edit. Hinihiling ko po sana na '''taasan ang proteksyon ng mga pahinang nabanggit''' dahil ito po ang palaging binibisita ng "offending" user. Kahit ilang beses na po siyang nasabihan sa talk page at na-block, gumagamit pa rin siya ng isang di-malinaw na edit summary tulad ng "Oo Nga" at tila nakakatakas po sa mga restriksyon. [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 23:45, 1 Oktubre 2025 (UTC) :Ang offending user ay patuloy pa ring nakikipagdigma ng edit (WP:EDITWAR) sa nabanggit na mga artikulo [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 00:42, 3 Oktubre 2025 (UTC) ::Naprotekta ko na ang mga pahinang nabanggit mo at gumawa rin ako ng restriksyon sa paglalagay sa ''edit summary''. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:14, 3 Oktubre 2025 (UTC) :::Pabago-bago pala tagagamit po nila. Kamakailan po ay nanira sila sa mga pahina ng [[Regine Angeles]] at [[Rachelle Ann Go]]. Ito po yung isa niyang tagagamit: ‎[[Natatangi:Mga ambag/~2026-19445-27|<bdi>~2026-19445-27</bdi>]]. Ka-iba po ang gumagamit pa rin siya ng isang di-malinaw na edit summary tulad ng "Ayos" niya. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-19686-31|&#126;2026-19686-31]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-19686-31|talk]]) 11:20, 30 Marso 2026 (UTC) ::::Nakaprotekta na ang mga pahinang nabanggit. Di ko mailalagay sa ''abuse filter'' 'yang "Ayos" dahil karaniwang salita 'yan. Magbantay na lamang tayo sa mga pahina. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 12:58, 30 Marso 2026 (UTC) == Tinatanggal [[:Tagagamit:Tina wavv]] == Kamusta, sir @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]].... Mangyaring tanggalin ang mga pahina sa pag-redirect [[:Tagagamit:Tina wavv]] dahil mayroong pag-redirect sa mga hindi umiiral na pahina. Maraming salamat.... [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2025-29684-31|&#126;2025-29684-31]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2025-29684-31|talk]]) 16:07, 22 Oktubre 2025 (UTC) :ang Wavv ay tinatag noong nakaraang taon at naging parte ng live stream ng NASA para sa Solar Eclipse. Ang Wavv AI Music ay ginamit din sa Noke Mall, games at mga events lalo na sa tech week ng San Francisco, California. Ang Wavv AI Music ay may mga sponsorship din para sa darating na taon at kasalukuyang kausap ang Netflix, Roblox at Youtube para sa partnership program. [[Tagagamit:Tina wavv|Tina wavv]] ([[Usapang tagagamit:Tina wavv|kausapin]]) 20:21, 22 Oktubre 2025 (UTC) ::Replying in English: No independent media coverage from a quick Google search, failing [[:en:WP:NOTABILITY|Wikipedia's notability guideline]]. Basing from the [[Wavv]] article itself, it is moreso promotional than an encyclopedic one. Some of the sources used were down such as this one [https://globalleadersinstitute.org/arts-prize-2025] and this one [https://www.benzinga.com/pressreleases/25/09/n39104435/wavv-ai-music-innovation]. I'm not even sure if the article is overall AI generated and spewing "hallucinations". [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 00:30, 23 Oktubre 2025 (UTC) :Salamat sa pag-ulat ''anon user'' at sa pagtugon mo [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]]. Nabura ko na ang parehong pahinang tagagamit at 'yung artikulo mismo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:49, 23 Oktubre 2025 (UTC) ::Magandang araw, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. ::Bumalik na naman yung Tina wavv at ginawa muli yung artikulo, sa ilalim ng pangalang [[Wavv AI]]. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:59, 24 Oktubre 2025 (UTC) :::Salamat sa pag-ulat. {{done}} Nabura na. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:02, 24 Oktubre 2025 (UTC) == Request == Hello, Jojit fb. Can you translate and rename the English title [[Jerusalem Light Rail]] into Tagalog? Israel is not an English-speaking country and English is not an official language in Israel. Yours sincerely, [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2025-34052-15|&#126;2025-34052-15]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2025-34052-15|talk]]) 14:59, 17 Nobyembre 2025 (UTC) :''Thanks for your message. Somebody already renamed it.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:08, 18 Nobyembre 2025 (UTC) == Translation request == Hello, Jojit fb. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Tagalog Wikipedia? It does not need to be long. Yours sincerely, [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 21:12, 18 Nobyembre 2025 (UTC) :''Sorry, I have other priorities in this wiki, and most likely I can't fulfill your request. You may request it to the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&action=edit&section=new Community Notice Board]. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:28, 19 Nobyembre 2025 (UTC) ::Hello, Jojit fb. ::I understand. Thank you for the advice. ::Yours sincerely, [[Tagagamit:Kurcke|Kurcke]] ([[Usapang tagagamit:Kurcke|kausapin]]) 07:20, 19 Nobyembre 2025 (UTC) == Bakit maraming bandalismo == Bakit maraming bandalismo sa Wikipedia [[Tagagamit:TFFA-4460|TFFA-4460]] ([[Usapang tagagamit:TFFA-4460|kausapin]]) 07:21, 3 Disyembre 2025 (UTC) :Maraming dahilan ang bandalismo sa Wikipedia. Pangunahin dito ang pagiging bukas nito at maaaring baguhin ninuman ang ilang mga pahina. Pangalawa, kakaunti lamang ang mga boluntaryong patnugot o ''editor'' na nagbabantay sa mga artikulo, at hindi sa lahat na oras, may magpapanumbalik ng mga binandalong pahina. Ang iba pang dahilan ay pagsubok (o ''testing'') lamang, nagpapansin, hindi sinasadyang pagkakamali, at magkaroon ng disrupsyon sa Wikipedia bukod sa iba pang dahilan. Salamat sa tanong mo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:02, 3 Disyembre 2025 (UTC) == Maikling deskripsyon == Maligayang Pasko Jojit! Kahit paPasko na nag-aambag parin tayo dito sa Tagalog Wikipedia! Napakadakila ng ginagawa natin para sa sarili nating wika! May hiling ako; maari ba na malagay rin sa PC bersyon ng Wikipedia Tagalog ang mga maikling deskripsyon kahit pa nabuksan na ang akda? Dahil sa kasalukuyan, nasa hanapan lang ng Wikipedia Tagalog sa PC ang mga maikling deskripsyon, di tulad sa mobile bersyon at sa Wikipedia Ingles na sa pareho mayron. Pinapangako kong lubhang makakatulong tong pagbabagong to sa pagsasalamuha ng mga tao sa Wikipedia Tagalog. Salamat Jojit! [[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ([[Usapang tagagamit:Cloverangel237|kausapin]]) 12:10, 24 Disyembre 2025 (UTC) :Maligayang Pasko din sa iyo {{ping|Cloverangel237}} Dinagdag ko na 'yung gadget para sa maikling deskripsyon. Maaari mo siyang paganahin sa pagpunta sa [https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_nais#mw-prefsection-gadgets Mga nais mo > Mga gadyet (kasangkapan)] at i-tsek ang Shortdesc helper at I-''save'' ang iyong kagustuhan. Kapag nagawa mo na iyon, makikita mo na ang mga maikling deskripsyon sa mga artikulo, at kung wala pa, puwede kang magdagdag. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 07:53, 25 Disyembre 2025 (UTC) ::Salamat sa pagtupad ng hiling ko, Jojit! Pagpalain ka sana ngayong bagong taon! [[Tagagamit:Cloverangel237|Cloverangel237]] ([[Usapang tagagamit:Cloverangel237|kausapin]]) 10:05, 28 Disyembre 2025 (UTC) :::Walang anuman. Pagpalain ka din ngayong bagong taon! :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 22:54, 28 Disyembre 2025 (UTC) == Pagkonekta sa isang artikulo == Malapit na ang 2026 sapagkat wala pa akong magawa na artikulo dahil ang [[Bunganga (heolohiya)]] ay wala pa ring translation button dahil hindi ko kaya ma-edit ang [[wikidata:Q55818|impact crater sa Wikidata]] kasi naprotektahan. Sana maikonekta mo ang artikulo na iyon dahil kaya mo iyata ikonekta sila. '''{{font color|#00C080|Maligayang bagong taon!}} ''' [[Tagagamit:XiAndromedae|{{font color|#0080FF|XiAndromedae}}]] ([[Usapang tagagamit:XiAndromedae|kausapin]]) 00:43, 31 Disyembre 2025 (UTC) :Salamat sa mensahe mo. Pinalawig ko muna ang artikulo mo at ikonekta sa [[wikidata:Q3240715|crater]] imbis sa [[wikidata:Q55818|impact crater]] dahil "bunganga" (''crater'') lamang ang ginawa mong pamagat at hindi "bunganga dulot ng banggaan" (''impact crater''). Manigong bagong taon din sa iyo! :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:22, 31 Disyembre 2025 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear {{BASEPAGENAME}}, We are pleased to invite you to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and women. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support *For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. * Join the office hours on 23 January 2026 and connect with the international Team. ([[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|sign up now]]) If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp;[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 16:31, 18 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=29949330 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:17, 16 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Help == Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 17:15, 22 Pebrero 2026 (UTC) :''I will try to make improvements, but this is not my priority at the moment. You may want to ask someone from the [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&action=edit&section=new Kapihan], the community notice board, where someone may be willing to help you. Thank you.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:55, 23 Pebrero 2026 (UTC) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:57, 11 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 Abril 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Maaari kang bumoto sa U4C election == <section begin="announcement-content" /> Kinoktak kita dahil bumoto ka dati sa eleksiyon ng [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Maaari kang bumoto sa kasalukuyang U4C election, na bukás ngayon at magsasara sa 2 Hunyo 2026. Basahin pa patungkol sa mga kandidato at ang eleksiyon dito sa [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|pahinang pang-eleksiyon sa Meta]], at doon ka rin makakapagboto. Importante ang pakikilahok dito sa pamamahala ng mga komunidad ng Wikimedia, at nakagagalak na iyong mapag-aralan ang mga kandidato at ang pagboto. -- Sa kooperasyon ng U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:16, 20 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569826 --> == Patulong sa paglipat == Magandang araw po @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. May naglipat kamakailan sa pahina ng Singapura papunta sa anyo na may diacritics ([[ Síngapúra]]). Pa-revert po sana pabalik sa Singapura o Singapore. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 01:17, 22 Mayo 2026 (UTC) :Update po. Nilipat po ulit ng user yung pahina patungong [[Singgapúr]]. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 02:21, 22 Mayo 2026 (UTC) :{{ping|GinawaSaHapon}} Ok na 'yung pahina. Nakaprotekta na rin ang paglipat. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:29, 23 Mayo 2026 (UTC) == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 3 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> :''I have already completed that. By the way, I sent an email to your support address on May 13, 2026, but I have not received a response yet. Could you please check on its status? Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:54, 3 Hunyo 2026 (UTC) == Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]</div> [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&oldid=30642952 --> :''Thank you.'' :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:53, 7 Hunyo 2026 (UTC) == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:25, 7 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:05, 18 Hunyo 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 14:31, 18 Hunyo 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == Proteksiyon sa mga pahina == Magandang araw po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Kasalukuyang binibrigada po ang pahinang [[Iglesia ni Cristo]] (at ilang kaugnay tulad ng [[Felix Manalo]]) magmula noong sumikat sa Reddit (r/Philippines) yung isang post tungkol sa vandalism sa naturang pahina. Mangyari po sanang gawing protected yung pahina kahit hanggang sa humupa ang kasalukuyang sitwasyon. May mga nakarehistrong user din po palang kabilang sa brigada. Sa kabilang banda po, pakisilip po sana mga ambag ni JohnDeo33. Hindi ko po masabi kung vandalism po yon o good faith edit lang ng kasisimula. Kayo na po manghusga. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 02:22, 12 Hulyo 2026 (UTC) :Salamat sa pag-ulat {{ping|GinawaSaHapon}} nakaprotekta na ang mga pahina. Binalaan ko na lamang muna si Johndeo333. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:14, 12 Hulyo 2026 (UTC) ::Pakiharang po sana mga ambag ni JohnDeo33 dahil sa balewalain ang mga babala at pag-tuloy ng nakakagambala o ''disruptive'' yung mga pahina. Salamat po. - [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-39748-04|&#126;2026-39748-04]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-39748-04|talk]]) 08:36, 14 Hulyo 2026 (UTC) :::{{Done}} Hinarang na. Salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:51, 14 Hulyo 2026 (UTC) == Patulong sa paglipat == Magandang araw po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Pakilipat po sana ng [[Panahon (meteorolohiya)]] patungo sa [[Panahon]], na kasalukuyang redirect ng [[Oras]]. Nilipat ko po kasi ang Oras mula sa dating Panahon dahil isa itong natural disambiguation sa karaniwang diskurso. Mas tumutukoy ang ''panahon'' bilang katumbas ng ''weather'' sa Ingles ayon sa karaniwang paggamit. Kumbaga, kapag tinanong ng "ano ang panahon ngayon?", hindi naman sasagot ng alas-dose ang kausap. Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 08:33, 22 Hulyo 2026 (UTC) :{{Done}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:30, 22 Hulyo 2026 (UTC) == Tulong == Kumusta {{ping|Jojit fb}} Isa akong bagong tagagamit ng Wikipedia dito. Kamakailan lang, tinanong ko ang isang tagagamit na si [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] tungkol sa aking pag-aalala tungkol sa aking mga kamakailang ginawang artikulo sa Tagalog Wikipedia, ngunit hindi ko pa maidaragdag ang mga sitelink sa Wikidata dahil hindi pa awtomatikong nakumpirma ang aking account. Maaari mo bang idagdag ang mga sumusunod na sitelink sa kanilang mga kaukulang item sa Wikidata? * Bagong Pangkalahatang Katalogo (New General Catalogue) - https://tl.wikipedia.org/wiki/Bagong_Pangkalahatang_Katalogo * Paskong pang-ilaw (Christmas lights) - https://tl.wikipedia.org/wiki/Paskong_pang-ilaw Narito ang isa pang artikulo sa Wikipediang Tagalog na hindi ko ginawa noong una pa lang, palagay rin ng sitelink: * Estatwa (Statue) - https://tl.wikipedia.org/wiki/Estatwa Pakitingnan din ang artikulong ito dahil karamihan sa mga ito ay hindi isinalin sa Tagalog (Filipino) at dapat itong isalin sa lalong madaling panahon: * Anya Taylor-Joy - https://tl.wikipedia.org/wiki/Anya_Taylor-Joy Isa pang isyu: Gusto kong ilipat ang artikulo ng pahina ng tagagamit na ito sa isang pangunahing pahina (Main Page). Lumalabas na mayroong isang na-redirect na pahina tungkol sa [[Huntington Beach]] at hindi ko ito mapagsama-sama. Kaya, maaari mo bang subukang ayusin ang isyung ito: * Huntington Beach, California - https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagagamit:Caehlla2357/Mga_nais_gawin_na_artikulo/Huntington_Beach,_California Sana ay tumugon ka. Maraming salamat po! [[Tagagamit:Lolbet101|Lolbet101]] ([[Usapang tagagamit:Lolbet101|kausapin]]) 14:42, 6 Agosto 2026 (UTC) :Paumanhin, gusto ko man tumulong sa iyo, marami akong ibang prayoridad sa wiking ito. Mga gawaing tagapangasiwa lamang ang mapagbibigyan ko. Sa lahat ng hiniling mo, ang gawaing tagapangasiwa lamang diyan ay ang paglipat. Subalit ang pinapalipat mo ay hindi pa maaaring ilipat dahil napakaikling artikulo pa siya. Kung mapapalawig ito sa balangkas at maayos ang pagkasalin, matutulungan kita sa paglipat. Sa ibang aspeto, maaring tumulong sa iyo ang mga tagagamit na hindi tagapangasiwa. Kung gusto, maaari mong hilingan iyan sa [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Kapihan&action=edit&section=new Kapihan] kung saan mas maraming iba pang tagagamit ang maaaring tumulong sa iyo. Maraming salamat sa pag-unawa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 15:21, 6 Agosto 2026 (UTC) ::Kumusta po. Kamakailan lang, inayos ng [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ang mga isyu tungkol sa mga artikulong [[Bagong Pangkalahatang Katalogo]], [[Paskong pang-ilaw]], [[Estatwa]], at [[Anya Taylor-Joy]], ngunit, hindi niya kayang ayusin ang isyu tungkol sa [[Huntington Beach, California]], kaya ako nagtanong sayo upang ayusin ito. Hindi po ba ikaw yung tagapangasiwa dito sa Tagalog Wikipedia? May iba pa akong makakatulong upang ayusin ang artikulong ito? [[Tagagamit:Lolbet101|Lolbet101]] ([[Usapang tagagamit:Lolbet101|kausapin]]) 02:46, 7 Agosto 2026 (UTC) :::Tulad ng nasabi ko, matutulungan kita sa paglipat dahil nga tagapangasiwa ako. Pero, tulad ng sinabi ko, napakaikli niya, 'yung balangkas o ''draft'' na ito: [[Tagagamit:Caehlla2357/Mga_nais_gawin_na_artikulo/Huntington_Beach,_California]]. Kailangang palawigin o habaan ito, na hindi bababa sa 300 salita na may mga sanggunian bago siya mailipat. Kaya, kailangang muna mapahaba siya bago siya mailipat. Balikan mo ako kung napahaba na siya at ililipat ko siya. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:16, 7 Agosto 2026 (UTC) ::::Paumanhin po at ako'y nawalan ng gana na mag-edit nang ilang taon. Marami na akong maisusulat muli, ngunit marami na rin akong karagdagang paksa na nais talakayin. [[Tagagamit:Caehlla2357|Caehlla2357]] ([[Usapang tagagamit:Caehlla2357|kausapin]]) 11:54, 7 Agosto 2026 (UTC) :::::{{ping|Caehlla2357}} Ayos lang, hindi mo po kailangang magsisi. Gusto ko lang siguraduhin na ang ilang artikulong wala sa pangunahing pahina (''Main page'') ay dapat ding nasa pangunahing pahina. Tinitiyak nito na ang Tagalog Wikipedia ay may mga artikulo sa ibang mga wika ng Wikipedia. Kaya ko po kino-convert ang iyong mga artikulo sa isang pangunahing artikulo (''Main''), hindi isang artikulong tagagamit (''User article''), gaya yung ginawa mo. Kung mayroon kang ibang mga paksang nais pag-usapan, tanungin mo lang ako. Sana maintindihan mo, salamat po. [[Tagagamit:Lolbet101|Lolbet101]] ([[Usapang tagagamit:Lolbet101|kausapin]]) 03:55, 8 Agosto 2026 (UTC) :::::{{ping|Caehlla2357}} Hindi ikaw ang tinutukoy ko. Nagkataon lamang nasa ''draft'' mo 'yung gusto palawigin ni {{ping|Lolbet101}}. ''Anyway'', hindi mo na kailangang mong mag-paumanhin dahil lahat naman ginagawa dito walang pilitan at boluntaryo lamang. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 04:26, 8 Agosto 2026 (UTC) == Fair-use image upload, at typo ng lokasyon sa infobox == Hi po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], tanong ko lang po kung pano po i upload yung mga [[fair use]] file na katulad na inupload nyo na imahe dun sa [[Hello, Love, Goodbye]] [https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Hello-love-goodbye-poster.jpg (imahe)]. Maaari po bang maidagdag sa [[Wikipedia:Pagkakarga_(Pag-aupload)|Upload wizard]] ang kakayahang mag-upload ng mga fair use image sa [[Tagalog Wikipedia]]?. Karamihan po kasi ng mga artikulo tungkol sa mga pelikula at TV series sa [[Tagalog Wikipedia]] ay walang mga imahe. Sana po ay magkaroon ng paraan para makapag-upload ng mga fair use image, para po magkaroon ng visual na representasyon ang mga artikulo para sa mga mambabasa. Napansin ko rin po na isa kayo sa mga Interface Administrator ng Tagalog Wikipedia, kaya naisip ko po na baka maaari ninyo akong matulungan kung paano ito ginagawa o kung posible itong paganahin. Tsaka po may typo po sa infobox ng lokasyon (nakalagay po ay "lookasyon") sa [[Padron:Infobox military conflict]] tulad ng artikulo sa [[Alitan sa Bajo de Masinloc]] kasi di po ma edit ang typo sa template na iyon. Salamat po! [[Tagagamit:KyutKoTalaga|KyutKoTalaga]] ([[Usapang tagagamit:KyutKoTalaga|kausapin]]) 10:22, 14 Agosto 2026 (UTC) :{{ping|KyutKoTalaga}} Paumanhin sa matagal na pagtugon. Sa ngayon, mga tagapangsiwa (o ''admin'') lamang ang may kakayahang mag-''upload'' ng midya (larawan, bidyo atbp.) dito sa Wikipediang Tagalog. Napagpasyahan iyan ng pamayanan na ganyan ang patakaran. Noong unang taon ng Wikipedia, puwede, subalit dahil nga sa pasya, hindi na maaari. Dahil ako nga isa sa mga tagapangasiwa, puwede kitang tulungan. Ilista mo lamang ang mga artikulo gusto mong lagyan ng larawang may patas na gamit, at kung maaari, magbigay ka ng ''link'' kung saan makukuha at larawang ia-''upload''. Ako ang mag-a-''upload''. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 23:59, 18 Agosto 2026 (UTC) == Pa-update po ng Module:Navbox == Magandang araw po, @[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]]. Pa-update po ng [[Module:Navbox]] mula sa enwiki. Kailangan po kasing i-update din yung [[Padron:Navbox with collapsible groups]] since di po makita yung mga child navbox (hal. yung update ko po sa [[Padron:IPA navigation]]). Salamat po. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 07:06, 4 Setyembre 2026 (UTC) :{{ping|GinawaSaHapon}}, nabago ko na. Pakitingin, salamat. :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 00:11, 7 Setyembre 2026 (UTC) nr793jx1m2fsy4v96ce2bucyius7zib 0 1732 2223979 2173334 2026-09-07T06:02:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2223979 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Mga Ilokano<br><small> ''Tattao nga Iloko'' / ''Kailukuán'' / ''Kailukanuán''</small> | image = Filipina 1900.jpg | caption = Mga kababaihang Ilokana mula sa [[Santa Catalina, Ilocos Sur|Santa Catalina]], [[Ilocos Sur]], c. 1900. | population = '''8,746,169''' (2020)<ref name="census 2020">{{cite web|url=https://psa.gov.ph/content/ethnicity-philippines-2020-census-population-and-housing|title=Ethnicity in the Philippines (2020 Census of Population and Housing)|publisher=Philippine Statistics Authority|access-date=July 4, 2023}}</ref> | regions = {{flagcountry|Philippines}}<br />{{smaller|([[Rehiyong Ilokos]], [[Cordillera Administrative Region|Cordillera]], [[Lambak ng Cagayan]], [[Gitnang Luzon]], [[Kalakhang Maynila]], at ilang bahagi ng [[Mindanao]] lalo na sa [[Soccsksargen]])}}<hr/> {{flagcountry|United States}}<br />{{smaller|([[Hawaii]], [[California]])}}<hr/> [[overseas Filipino|Buong mundo]] | languages = [[wikang Iloko|Iloko]], [[wikang Filipino|Filipino]], [[wikang Ingles|Ingles]], [[wikang Kastila|Kastila]] (lipas nang prestihiyong pormal), [[wikang Pangasinan|Pangasinan]], [[wikang Ibanag|Ibanag]], [[wikang Ibatan|Ibatan]], [[wikang Sebwano|Sebwano]], [[wikang Hiligaynon|Hiligaynon]] | religions = Ang nakakarami ay [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katolikong Romano]],<br /> na may mga minoryang kabilang ang [[Philippine Independent Church|Aglipayan]], [[Iglesia ni Cristo]], [[Protestantismo]], [[Mga Kaanib sa Iglesia ng Dios na Pandaigdig]], [[Saksi ni Jehovah]], [[Islam]], [[Budismo]]<ref name="encyc" /><ref name="joshuaproject" /> | related = [[Mga Pilipino]] (Ibanag, [[mga Ibatan|Ivatan]], [[mga Pangasinan|Pangasinan]], [[mga Kapampangan |Kapampangan]]), [[mga Austronesyo|Austronesyo]]<ref>{{cite web | url=https://search.credoreference.com/content/entry/orionpnc/ilocano/0 | title=ILOCANO &#124; Cassell's Peoples, Nations and Cultures - Credo Reference | language=en }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} Ang '''mga Ilokano''' ({{lang-ilo|Tattao nga Iloko}}/{{lang|ilo|Ilokano}}), o '''mga Iloko''' ay ang ikatlong pinakamalaking [[mga pangkat etniko ng Pilipinas|pangkat etnolinggwistikong Pilipino]]. Karamihang naninirahan sila sa loob ng [[Rehiyon ng Ilokos]] sa hilagang-kanlurang tabing-dagat ng [[Luzon]], [[Pilipinas]]. [[Wikang Ilokano]] ang katutubong wika ng mga Ilokano. Sa kasaysayan, may mga sala-salabat na paniniwala at kasanayang panlipunan ang mga Ilokano.<ref>{{cite web|title=Ilocano Lowland Cultural Community|url=http://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-communities-and-traditional-arts-sccta/northern-cultural-communities/ilocano-lowland-cultural-community/|access-date=Nobyembre 3, 2021|website=National Commission for Culture and the Arts|language=en-US|archive-date=Nobyembre 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104142903/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-communities-and-traditional-arts-sccta/northern-cultural-communities/ilocano-lowland-cultural-community/|url-status=dead|language=en}}</ref> Umaabot ang pandarayo ng mga Ilokano sa halos lahat ng bahagi ng Pilipinas, gayon din sa mga lugar sa [[Kanluraning mundo]], partikular sa [[Hawaii]] at [[California]].<ref>{{cite web | url=https://www.hawaii.edu/cps/ilokanos.html | title=Politics of Ethnicity among Ilokanos in Hawaii | language=en | access-date=2023-05-09 | archive-date=2023-05-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230503213300/https://www.hawaii.edu/cps/ilokanos.html | url-status=dead }}</ref> Nagkaroon ng pangingibang-bayan dahil sa pagkagipit sa kakapalan ng populasyon sa rehiyon na may limitadong potensyal sa [[agrikultura]].<ref>{{cite web | url=https://link.gale.com/apps/doc/CX3648200315/WHIC?u=mlin_b_umass&sid=bookmark-WHIC&xid=34373345 | title=Ilocanos - Document - Gale in Context: World History | language=en }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Isa ang Rehiyon ng Ilokos sa pinakamataong rehiyon sa Pilipinas. Hindi sapat ang produksyong pang-agrikultura upang mapunan ang mga pangangailangang lokal, kaya, sa kasaysayan, karamihan sa populasyon ay napunta sa merkado ng paggawa at kalakalang interrehiyonal. Nangunguna ang [[tabako]] bilang pananim napagkikitaan ng mga Ilokano. May mahabang tradisyon ang industriya ng tela sa lugar, habang pumapangalawa lamang ang pangingisda sa produksyong pang-agrikultura.<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/topic/Ilocano | title=Ilocano &#124; people &#124; Britannica|language=en }}</ref><ref>{{cite web | url=https://link.gale.com/apps/doc/CX3648200315/WHIC?u=mlin_b_umass&sid=bookmark-WHIC&xid=34373345 | title=Ilocanos - Document - Gale in Context: World History | language=en }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Etimolohiya== [[File:Mercaders Ilocanos (Ilocano Merchants).jpg|thumb|Mga Ilokanong mangangalakal noong kalagitnaan ng [[ika-19 na dantaon]].]] Nagmula ang salitang ''Ilocano'' o ''Ilokano'' mula sa salitang ''Iloko/Iloco'' (o ''Yloco'', ang lipas nang anyong Kastila), ang pagbabanghay ng {{lang|ilo|i-}} (nangangahulagang 'ng') at {{lang|ilo|look}} (parehong kahulugan sa Tagalog na [[look]]), na nangangahulgang 'mula sa look' sa [[wikang Ilokano|Ilokano]]. Sa isang banda, sang-ayon sa ilang mga tala, hinango ang katawagan mula sa "l-"(mula sa) at "luku" o "lukung (isang [[lambak]] o depresyon ng lupa, alalaong baga'y "kapatagan"). Matatagpuan ito sa pagitan ng "gulod" (kabundukan) at "luek" (dagat o look). Tumutukoy ang Kastilang hulaping -ano sa "tayo", na nangangahulugang ang mga tao (tulad ng ''Amerikano'', ''Italyano'', ''Aprikano'', ''Mehikano'', atbp.). Tumutukoy ang katawagang "Ilocano" o "Ilokano" sa kalalakihan habang ang "Ilocana" o "Ilokana" naman sa mga kababaihan. ==Demograpiya== Nasa 8,074,536 ang mga Ilokano sa Pilipinas noong 2010.<ref>{{cite web|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/PHIILIPPINES_FINAL%20PDF.pdf|title=2010 Census of Population and Housing, Report No. 2A: Demographic and Housing Characteristics (Non-Sample Variables) – Philippines|publisher=Philippine Statistics Authority|access-date=Mayo 19, 2020|language=en}}</ref> May iilang mga Ilokano na naninirahan sa Cordillera ang may ilang dugong [[Mga Igorot|Cordillerano]]. Mayroon ding mga Ilokano sa labas ng kanilang rehiyon. Sila ay matatagpuan sa [[Kalakhang Maynila|Kamaynilaan]], [[Calabarzon|Rehiyon 4-A]], bahagi ng [[Gitnang Luzon|Rehiyon 3]], [[MIMAROPA|Rehiyon 4-B,]] [[Lungsod ng Cebu]] at [[Soccsksargen]] sa [[Mindanao]]. ==Relihiyon== Karamihan sa mga Ilokano ay [[Romano Katoliko]], bagaman may ilan na kasapi ng [[Simbahang Aglipayan]], na nagmula sa [[Ilocos Norte]].<ref name="encyc">[http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-3435900392.html "Ilokanos."] Junior Worldmark Encyclopedia of World Cultures. The Gale Group, Inc. 1999. Hinango noong Disyembre 10, 2009 (sa Ingles).</ref><ref name="joshuaproject">{{cite web|url=https://joshuaproject.net/people_groups/12212/RP|title=Ilocano in Philippines|website=joshuaproject.net|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=UCLA Language Materials Project|url=http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?menu=004&LangID=88|access-date=Setyembre 28, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20101230071616/http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?menu=004&LangID=88|archive-date=Disyembre 30, 2010|url-status=dead|language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Mga pangkat-etniko sa Pilipinas|Ilokano]] 1oiika2wj4e6ut98xllmvsk6jbhzxj3 5 3742 2223983 2222611 2026-09-07T06:51:48Z JWilz12345 77302 /* Mga talakayang nakasama pa rin sa Wikipedia backlog */ bagong seksiyon 2223983 wikitext text/x-wiki {{Tagagamit:Maskbot/config |maxarchivesize = 55K |counter = 19 |algo = old(90d) |archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d }} <div style="float:right; padding-left:5px; clear:right;"> {| style="text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;" bgcolor="#999999" |-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Usapan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| '''<span class="plainlinks"><font size=3>[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&section=new}} '''&rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']</font></span>''' |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Tuwirang daan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| [[WT:KAPE]], [[UW:KAPE]] ---- <div style="font-size:0.85em;"> __TOC__ </div> |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Mga sinupan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| <small> [[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 17|17]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 18|18]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 19|19]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 20|20]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 21|21]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 22|22]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 23|23]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 24|24]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 25|25]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 26|26]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 27|27]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 28|28]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 29|29]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|30]] <inputbox> type=fulltext prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/ break=yes width=40 searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan </inputbox> </small> |} </div> <!-- Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :). --> == Nakaarkibo na ang nakaraang usapan == Hi, inarkibo ko na ang nakaraang usapan dito sa Kapihan. Kung mayroon pa rin nabinbin na usapan sa nakaraan o kaya may pabatid na kailangan pa rin na nakapaskil, gumawa na lamang kayo ng bagong usapan o paskil dito at maari ninyo na lamang tukuyin ang nakaraang usapan o paskil mula sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|arkibo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Enero 2026 (UTC) == Request for Image Processing == Hello Filipino wiki-users. Meron po pang astronomer dito? Gumawa ako ng bagong artikulo ukol sa isang bulkan sa Io, isang buwan ng Hupiter. Ang bulkang ito ay pinangalanang [[Kanlaon Patera]]. Ang pangalang ito ay galing sa Bulkang Kanlaon sa Negros, Visayas, Pilipinas. Gusto ko po sanang ma-proseso ang mga filter-image greyscale na imahen ng Io sa baba para mapakita ang itsura ng Kanlaon Patera. Meron po bang marunong magprocessos ng mga filter images ng Galileo. [[Talaksan:Io processing request.png|center]] Maraming salamat. [[Tagagamit:IapetusCallistus|IapetusCallistus]] ([[Usapang tagagamit:IapetusCallistus|kausapin]]) 02:17, 12 Pebrero 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Reference Previews – experiment | content = == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:23, 20 Pebrero 2026 (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 13:30, 9 Marso 2026 (UTC) }} == Help == Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can someone help me improve it? [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 15:46, 23 Pebrero 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! | content = == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) | content = == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:11, 3 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> }} == Bagong mungkahi == Hello po. May bagong mungkahi po ako sa [[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:14, 6 Abril 2026 (UTC) == Hinggil sa mga salitang siyokoy == Sang-ayon [https://kwfdiksiyonaryo.ph/?query=siy%C3%B3koy sa Komisyon sa Wikang Filipino], ang mga [[Siyokoy (lingguwistika)|salitang siyokoy]] ay "alinman sa mga anyo ng salita na hindi tiyak ang pinagmulang wika (lalo na kung nakahahawig sa pinagsámang Ingles at Espanyol)." Pinauso marahil ng mga mamamahayag sa radyo ang mga salitang ito na mukhang Kastila pero inspirado pala sa ortograpiyang Ingles o sa di-malinaw na pinanggalingang ortograpiya (pero hindi Kastila). Marapat siguro na ipagbawal ang mga salitang siyokoy dito sa Wikipediang Tagalog, kahit na mas talamak ang mga ito sa pang-araw-araw na pananalita ng nakararami. Makikita sa ''userspace page'' kong [[Tagagamit:JWilz12345/Mga salitang siyokoy]] ang talaan ng mga salitang siyokoy at mga naaangkop na salita sa mga ito. Halimbawa: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Imbes na !Naaangkop na (mga) salita |- |adbenturero |abenturero / taong mapagsapalaran |- |aspeto |aspekto / mukha / dako |- |bentahe |bentaha / lamang |- |dayalekto |diyalekto / dayalek / wikain |- |dayalogo |diyalogo / <s>dayalog</s> / salitaan / usapan / pag-uusap |- |endorso |endoso / piliin / pinagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat |- |groserya |groseri / tindahan |- |imahe |imahen / larawan |- |intrigero |intrigante |- |kontemporaryo |kontemporaneo / kontemporanyo / kapanahon / panahong ito |- |konsernado ("''the mother of all ''siyokoy'' words'') |konsernido / nababahala / nababalisa / may kinalaman |- |lebel |nibel / level / antas / taas |- |misyonaryo |misyonero |- |obhektibo |obhetibo |- |parliyamentaryo |parlamentaryo / mambabatas |- |parliyamento |parlamento / batasan |- |pesante |paisano / magbubukid / magsasaka |- |prayoridad |priyoridad / <s>prayoriti</s> / pagkauna / karapatang mauna |- |sirkumstansiya |sirkunstansiya / pangyayari / kalagayan / katayuan / pagkakataon / halimbawa |- |subhektibo |subhetibo |- |subheto |suheto / disiplina |} Ping ko po para sa mga pananaw at ''input'', sina {{ping|Jojit fb|GinawasaHapon|LknFenix}} (ilan sa aktibong mga tagagamit) at sina {{ping|Yivan000|Ysrael214}} (mga nakausap ko po sa [[wiktionary:tl:Wiksiyonaryo:Kapihan/2025/Disyembre#"Kasingkahulugans"]]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:17, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi ipagbawal pero dapat iwasan. Dapat may balanse ng kung ano ang irikenomenda at sa maiintindihan pa din ng karamihan. Bagaman buhay ang lengguwahe, hindi ibig sabihin din noon na hahayaan natin ang kolokyalismo ang maging pamantayan. Pero, sana naman sa Tagalog Wikipedia iwasan ang salitang siyokoy sa mga pamagat ng mga konseptongg hindi nagagamit pang-araw-araw lalo na sa mga salitang akademiko. Halimbawa [[Girasyon]], dapat hirasyon kasi ang G ay nagiging H. Siguro mas lenient tayo sa mga madalas gamitin ng media tulad ng responsibilidad o asasinasyon. Basta pag ang salitang siyokoy ay gamit na gamit at maayos ang pagkakabaybay (hal. wag gamitin ang Akkadiano, Akadyano na lang kung maaari), ito ay ayos lang. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:48, 13 Abril 2026 (UTC) {{ping|GinawaSaHapon}} inayos na ping. Pasensiya sa maling baybay. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:22, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]: Ayos lang. :Hindi ako sang-ayon sa pagbabawal. ''Hindi'' dapat pagbawalan ang mga ganitong baybay, kahit na nagmula ito sa KWF. Likas na bahagi yan ng proseso ng pagbuo ng salita. At isa pa, marami sa mga ito ay madalas na'ng gamitin dahil sa midya. Wala tayo sa posisyon para manduhan ang itatakbo ng wika, hindi tayo ang guwardiya ng wika. Trabaho yan ng KWF. Sa pananaw ng hangarin ng Wikipedia, karaniwang paggamit ang mananaig pagdating sa pagbaybay ng mga salita. :Marami sa mga ito ay talamak na at karaniwan na'ng ginagamit ng madla. Halimbawa, ''responsibilidad'', ''prayoridad'', ''kontemporaryo'', ''endorso'', ''sirkumstansiya'', at mas lalo na sa ''imahe'', na kung tutuusin ay halos ginagamit bilang salin ng salitang Ingles na ''image'' ("larawan") (mas ginagamit sa kasalukuyan ang ''imahen'' sa mga banal na larawan, hal. ''imahen ng Birheng Maria''). Sapat din ang paggamit sa mga mapagkakatiwalaang sanggunian para sa ''dayalogo'', ''aspeto'', at ''lebel''. Magmumukhang hiwalay sa realidad ng kasalukuyang ginagamit na wika kung ipipilit natin na "itama" ang mga ito, kahit na sa totoo lang ay likas na bahagi ito ng kahit anong wika. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 12:45, 12 Abril 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] eh paano po ang ''claim'' ng enWiki article para sa TlWiki ([[w:en:Tagalog Wikipedia]]) na nagsasabing umaasa umano ang TlWiki sa ''UP Diksiyonaryong Filipino'' para sa mga saligang depinisyon? ([https://opinion.inquirer.net/9149/%E2%80%98utak%E2%80%99 Ginamit na sanggunian]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 13:56, 12 Abril 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi sa lahat ng pagkakataon ay ganon ang kaso rito. Pangunahing sanggunian ang UPDF, oo, pero hindi ito ang bibliya o saligang-batas ng wiki na ito. Mas mananaig pa rin ang karaniwang pagbaybay ng mga salitang Tagalog, kahit na hindi ito "tama" sa paningin ng iba. Muli, kailangang isalamin ng Wikipediang Tagalog ang kasalukuyang anyo ng wika upang manatili itong accessible sa mga mambabasa. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:39, 13 Abril 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] Sang-ayon sa dapat manatiling accessible sa mga mambabasa. Huwag ipilit na mag-imbento ng salitang Tagalog rin para lang masabing "naitagalog" ang salita. Ayos lang ang salitang siyokoy, pero kapag neolohismo, ibang usapan na iyon. Ang mga diksiyonaryo ay gabay lamang kung ano ang mas maiintindihan ng mga mambabasa. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:51, 13 Abril 2026 (UTC) :::::Ang nais ko lang sabihin ay kung gagamit ng salitang siyokoy, dapat alam nating gamit din. Hindi tayo mag-iimbento ng bagong salitang siyokoy din. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 05:51, 13 Abril 2026 (UTC) :Magandang gabi @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]], :Tulad ni @[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]], hindi rin ako sang-ayon sa pagbabawal. :Sa totoo lang, hindi ako sang-ayon sa rekomendasyon ng KWF. Hindi makatotohanang ituring ang mga impluwensiyang Espanyol at Ingles sa ating wika na parang tubig at langis na mapaghihiwalay. Ang mga impluwensyang ito ay matagal nang magkakahabi sa kultura at pagkakakilanlang Pilipino. Tulad ng madalas na pinagsasama sa ating mga kumbensyon sa pagpapangalan ang mga pangalang Ingles at mga apelyidong Espanyol, likas na sumasalamin ang ating wika sa paghahalong ito. Ang tinatawag nilang “salitang siyokoy” ay produkto ng organikong ebolusyon ng wika. :Nakikita ko rin na ang mahigpit na pagsusulong na ibalik sa orihinal na baybay ng Espanyol ang mga salitang hiram mula rito ay hindi praktikal at hindi kinakailangan. Ang nakararaming Pilipino ay hindi nagsasalita ng Espanyol, kaya ang pagpapatupad ng ortograpiyang Espanyol ay nagpapataw ng panlabas na pamantayan na hindi na umaayon sa aktuwal na paggamit ng wika. Nagtataas ito ng tanong: bakit dapat tayong patuloy na sumunod sa mga kumbensyon ng Espanyol na parang isa pa rin tayong kolonya? :Kahit sa mga bansang nagsasalita ng Espanyol sa Amerikang Latino, ang wika ay umunlad sa iba’t ibang paraan na sumasalamin sa mga lokal na konteksto, sa halip na mahigpit na pagsunod sa mga pamantayan ng Espanya. Sa parehong paraan, dapat pahintulutang umunlad ang Filipino sa sarili nitong landas, na hinuhubog ng mga nagsasalita nito, at hindi pinipigilan ng mga lipas na reseta. :Batay sa aking paninindigan, naniniwala ako na dapat payagan ang mga salitang siyokoy kung karaniwang ginagamit ang mga ito. Sa maraming pagkakataon, mas sumasalamin ang mga salitang ito sa likas na paggamit ng wika. :- [[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 14:33, 12 Abril 2026 (UTC) :{{ping|JWilz12345}}, wala na akong maidagdag pa. Sang-ayon ako sa mga argumento nina GinawaSaHapon at LknFenix. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:07, 13 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Ang problema ko dito ay hindi malinaw kung ano ang "siyokoy" (ayon sa Manwal sa Masinop na Pagsulat 4.9) at kung ano ang pwede (ayon sa MMP 4.10). Kahit ako na maigting na binasa ang dokumentong ito ay nalilito pa rin kung ano ang ipinapahiwatig dito — ang "kontemporaryo" ay bawal ("kontemporaneo" dapat) pero ang "siyentista" ay pwede ("siyentipiko" dapat). Walang concrete na definition patungkol sa dalawa, maliban lang sa ilang halimbawng hulapi. Kaya'y ito'y mahirap hustong ipagbawal, dahil maraming lalabas na edge cases. — <span style="font-size:25px">🍕</span> <span style="font-family:'Comic Sans MS';"><span style="color:#FFC83D">Yivan</span><span style="color:#F7894A">000</span> <small>^{[[User:Yivan000|view]]}_{[[User_talk:Yivan000|talk]]}</small></span> 13:34, 13 Abril 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Request for comment (global AI policy) | content = == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 26 Abril 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Program submissions open: Bikol WikiConference 2026 | content = == Program submissions open: Bikol WikiConference 2026 == [[File:Bikol_WikiConference_2026_logo.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Bikol Wikipedia Community/Bikol WikiConference 2026|Bikol WikiConference 2026]]''' will take place '''29–31 May 2026 in Naga City''', under the theme: ''Advancing Language and Culture in the Digital Age''. The Bikol WikiCon is an extraordinary regional gathering that brings together Bikolanos actively supporting and contributing to open educational resources (OERs) with the vibrant Wikimedia communities in the Philippines. Next year, Bikol Wikipedia will be turning 20 years old. Reaching 2 decades is a strong milestone therefore it is also the right moment to ask harder questions about sustainability, quality and direction. The conference will serve as a venue for the participants to exchange and share their experiences, new ideas, and collaboration results, and to discuss the challenges encountered and the solutions adopted. We can’t wait to see you at the event! The conference will cover topics pertaining to Digital Resources, Heritage Advocacy, Cultural Preservation, and Partnerships with various institutional, social, and cultural contexts. You may submit any of the following types of session proposals: * '''Lightning talk:''' One presenter gives a talk with no follow-up by the audience. The total time for a lightning talk will be 10-15 minutes. * '''Lecture:''' One or two presenters offer(s) a presentation followed by questions and comments from the audience. The total time for a lecture (including questions and comments) will be 30-45 minutes. * '''Roundtable:''' A group of 10-15 people discusses a particular topic. The total time for a roundtable discussion will be 60 minutes. * '''Workshop:''' One or two moderators present(s) a topic by actively interacting with the audience. The total time for a workshop will be 60-120 minutes. * '''Meetup:''' A group of people with common interests informally meets to discuss different topics. The total time for a meetup is not pre-determined and depends on the proposer’s preferences. Submissions will be evaluated by the Program Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [[m:Bikol Wikipedia Community/Bikol WikiConference 2026/Program|Submit your proposal on Meta]] or [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd1vYWPvrNltZS2ie51lYK-OB6cfS8E2NQFjH1I213dYl24NQ/viewform?usp=header Google Form]''' on or before '''May 15.''' For more information, or questions, contact: bikolwikicommunity(@)gmail.com Mabalos! On behalf of the Bikol WikiConference Organizing Team,<br> [[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|kausapin]]) 06:41, 2 Mayo 2026 (UTC) }} == Translation request: [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/tl]] == Hi, I'm Johannes from [[:meta:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Our team is currently preparing an [[:meta:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|experiment to test potential changes for Reference Previews]]. Tagalog Wikipedia will be one of the wikis taking part at the ~2 weeks A/B-test [[Usapang Wikipedia:Kapihan#Reference Previews – experiment|as announced]] – but tlwiki is still missing a translation for [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/tl]] ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-reference-previews-reflist-link&group=ext-cite-user&language=tl&filter=&optional=1&action=translate translation interface link] – [[:commons:File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|screenshot for context]]). Could someone help us by providing the translation? Thank you very much! [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:17, 25 Mayo 2026 (UTC) :{{ping|Johannes Richter (WMDE)}} ''Done. I translated it. Thanks.'' --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Mayo 2026 (UTC) ::Thank you! :) [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 05:19, 26 Mayo 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Vote now in the 2026 U4C election | content = == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons | content = == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|usapan]])</bdi> 17:12, 23 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> :''Done. I translated this last July 4. Thanks for informing the community.'' :-) --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:08, 8 Hulyo 2026 (UTC) == Translation request: Ube latte == Hello fellow Wikipedians, Shalom & Greetings from the Hebrew Wikipedia! I recently wrote an article about [[Ube latte]], which is currently published in Hebrew only. I also prepared a well-sourced draft on the English Wikipedia. Given the strong cultural connection of Ube to the Philippines, I think it would be absolutely wonderful to have this article available on the Tagalog Wikipedia as well. Since I don't speak the language, I wanted to ask if any local editors here might be interested in translating or adapting the article? We already have a dedicated Wikidata item and some great photos uploaded by the community on Wikimedia Commons. Here are the relevant links if anyone wants to take a look>> English Draft (for easy translation): https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Ube_latte Wikidata Item: https://www.wikidata.org/wiki/Q139718640 Maraming salamat po in advance for your time, and feel free to reach out if you have any questions! 💜 [[Tagagamit:Laliv g|Laliv g]] ([[Usapang tagagamit:Laliv g|kausapin]]) 06:58, 9 Hulyo 2026 (UTC) == Proteksyon laban sa pag-e-edit pa ng pahina upang gawing katatawanan == Kumusta po. Humihiling po ako na bigyan po ng proteksyon ang pahina pong ito [[Iglesia ni Cristo]] laban sa mga mali at abuso sa pag-edit. Ang mga edit ngayong July 11, 2026 ay naglalaman ng mga maling impormasyon layuning lituhin at gawing katatawanan ang nasabing pahina. Ito ay patuloy pang ie-edit ngayong ito ay pinag-uusapan at may panghihikayat na mag-edit ng mali: https://www.reddit.com/r/Philippines/comments/1utkoi8/iglesia_ni_cristo_tagalog_wikipedia_page_got/?sort=new. Kung maari po ay i-undo ang mga mali at katatawang pag-edit kung titingnan ang edit history. Maraming salamat po. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-39256-52|&#126;2026-39256-52]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-39256-52|talk]]) 14:42, 11 Hulyo 2026 (UTC) :Naiulat na ni GinawaSaHapon sa akin ito kaninang umaga. Naaksyunan ko na agad pagkatapos ng ulat. Ngayon ko lamang nakita ang abiso mo. Gayunpaman, maraming salamat sa pag-ulat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:42, 12 Hulyo 2026 (UTC) == Pagkarga ng fil.wikipedia.org patungong tl.wikipedia.org == Magandang araw po sa inyong lahat. Nais ko pong ipaalam sa pamayanan ng Wikipediang Tagalog na naghain po ako ng mungkahi sa Phabricator upang maikarga ang dominyo (''domain'') ng isang posibleng Wikipediang Filipino (fil.wikipedia.org) patungo sa Wikipediang Tagalog (tl.wikipedia.org). Sang-ayon sa [[Wikipedia:Pagsalin ng mga nilalaman ng Wikipedia na ito sa Filipino|konsensong ating naiabot noong 2005]] tungkol sa wikang ginagamit natin dito sa Wikipedia, naniniwala ako na hindi ito magdudulot ng kontrobersiya. [[:meta:Talk:Language committee#Redirecting fil.wikipedia.org to tl.wikipedia.org|Ipinaalam ko na rin]] ang Komite sa Wika ng Pundasyong Wikimedia tungkol sa mungkahing ito. Inaasahan ko na agaran itong mapapatupad, at maraming salamat po sa inyong lahat. --[[Tagagamit:Sky Harbor|<b style="color: #0066ff">Sky Harbor</b>]] ^{([[Usapang tagagamit:Sky Harbor|<b style="color:#0066ff">usapan</b>]])} 09:50, 23 Hulyo 2026 (UTC) :Para sa kaalaman ng lahat, ito ang link sa kahilingan ni Sky Harbor sa Phabricator: [[phab:T432946]]. Tatanungin ko sana siya kung saan ang link sa Phabricator, nag-Google na lamang ako at pinaskil ko na lamang dito para mabatid ang pamayanan. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:54, 29 Hulyo 2026 (UTC) ::Maraming salamat, Jojit, na ipinaskil mo rito ang kawing. Kasalukuyan akong bumabiyahe pauwi kaya hindi ko mailagay dito ang mungkahi sa Phabricator. Inaasahan kong agaran itong maitutupad. --[[Tagagamit:Sky Harbor|<b style="color: #0066ff">Sky Harbor</b>]] ^{([[Usapang tagagamit:Sky Harbor|<b style="color:#0066ff">usapan</b>]])} 15:21, 29 Hulyo 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons | content = == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:25, 24 Hulyo 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> }} == Hiling ng pagbabago sa kategorya == Mismong '''[[Wikipedia:Kapihan]]'''. Pakibaguhin po ang kategorya mula [[:Kategorya:Wikipedia]] sa <s>[[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]</s> [[:Kategorya:Wikipedia help]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 02:05, 28 Agosto 2026 (UTC) Patunay: sa Wikipediang Ingles, narito po ang kaayusan ng mga kategoryang kaugnay ng [[w:en:Wikipedia:Village pump]]: -> [[w:en:Category:Wikipedia village pump]] / [[w:en:Category:Wikipedia help forums]] -> [[en:Category:Wikipedia help]] <s>-> [[w:en:Category:Wikipedia administration]]</s>. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 02:10, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan na lamang ang kategorya sa [[:Kategorya:Mga talakayang pantulong sa Wikipedia]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 17:44, 29 Agosto 2026 (UTC) == Mga napiling larawan na binura sa Wikimedia Commons kalaunan == Hal.: [[:Talaksan:ZAM.jpg]]. Binura ito sa Wikimedia Commons dahil sa paglabag sa karapatang-sipi, ayon sa [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Log&page=File:ZAM.jpg mga tala ng midya na ito]. Katunayan, hindi kailanman naging malaya ang lisensiya nito batay sa ''license history'' ng [https://www.flickr.com/photos/adlaw/125555282/ talaksan sa Flickr]. Maaari po bang i-''delist'' ang katayuan nito bilang "napiling larawan," kung mayroong patakaran hinggil dito? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:01, 28 Agosto 2026 (UTC) Isa pa po: [[:Talaksan:Popebenxvi.jpg]]. Binura sa Wikicommons dahil: [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Log&page=File:Popebenxvi.jpg ''Copyright violation: from website'']. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:07, 28 Agosto 2026 (UTC) :Inarkibo ko na lamang ang mga pahinang tumuturo diyan sa mga pahinang iyan dahil sa layuning pangkasaysayan. 'Yung unang larawan nakalista subalit hindi ko tinanggal at sinabi na lamang napili subalit nabura sa Commons dahil uli sa layuning pangkasaysayan, at para malaman na napili iyon ng pamayanan. 'Yung pangalawa, hindi naman nakalista kaya walang aksyong ginawa. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 18:04, 29 Agosto 2026 (UTC) == Kahilingan sa pagbabago ng kategorya 2 == *[[Wikipedia:WikiProyekto]] Mula [[:Kategorya:Wikipedia]] papuntang [[:Kategorya:WikiProyekto]], katulad ng sa enWiki na [[w:en:Wikipedia:WikiProject]]. Iminumungkahi ko pong ''code'': <code><nowiki>[[Kategorya:WikiProyekto| ]]</nowiki></code>. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:20, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:WikiProyekto]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:WikiProyekto]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:33, 29 Agosto 2026 (UTC) == Kahilingan sa pagbabago ng kategorya 3 == * [[Wikipedia:Mga malimit itanong]] Mula sa kasalukuyang [[:Kategorya:Wikipedia]] (na para na lang sa mga paksang tungkol sa Wikipedia, hindi sa administrasyon nito alinsunod sa enWiki) papunta sa [[:Kategorya:Wikipedia help]] ''at'' sa [[:Kategorya:Pangunahing impormasyon tungkol sa Wikipedia]]. Kawangis ng eskema ng katumbas nito sa enWiki ([[w:en:Wikipedia:FAQ]]) na nakakategorya sa [[w:en:Category:Wikipedia FAQs]] na siyang nakakategorya sa kapuwang [[w:en:Category:Wikipedia help]] at [[w:en:Category:Wikipedia basic information]]. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:45, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Tulong]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:Mga malimit itanong]]. Dinagdag din ang [[:Kategorya:Pangunahing impormasyon tungkol sa Wikipedia]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:27, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikaapat na kahilingan sa pagbabago ng kategorya == *[[Wikipedia:Mga napiling artikulo]] Mula [[:Kategorya:Wikipedia]] papuntang [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]. Patunay: sa bersiyong enWiki: Wikipedia:Featured articles -> Category:Wikipedia featured content (walang katumbas sa tlWiki sa ngayon) -> Category:Wikipedia editorial validation (walang katumbas) -> Category:Wikipedia administration. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:49, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang Wikipedia:Mga napiling artikulo#Kahilingan sa pagbago ng kategorya]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:50, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikalimang kahilingan sa pagbabago ng kategorya == *[[Tulong:Paghahanap]] Mula sa kasalukuyang [[:Kategorya:Wikipedia]] papunta sa [[:Kategorya:Wikipedia help]]. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:05, 28 Agosto 2026 (UTC) :Pinalitan ko ang kategorya sa [[:Kategorya:Tulong]], at nagpaskil din ako tungkol sa pagbabagong ito sa [[Usapang tulong:Paghahanap]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:06, 29 Agosto 2026 (UTC) == Ikaanim na kahilingan sa pagbabago ng kategorya == [[Wikipedia:Pamantayang pangwika]], pakitanggal po ang [[:Kategorya:Wikipedia]]. Dahil itutuon na lang ang Kategorya:Wikipedia sa mga paksang tungkol sa mismong Wikipedia, hindi sa pangangasiwa nito. Gayundin, naniniwala po akong sapat na ang tatlong kategorya nito kaya hindi na kailangang ikategorya ito sa [[:Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]]. Salamat. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:15, 28 Agosto 2026 (UTC) :Tinanggal ko ang [[:Kategorya:Wikipedia]], at pinaskil ko din ang pagtanggal sa [[Usapang Wikipedia:Pamantayang pangwika#Kahilingan sa pagtanggal ng kategorya]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 19:58, 29 Agosto 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] maraming salamat po sa mga pagbabago. Ngayon lang po ako tumugon dahil naging abalá po ako sa matrabahong pag-rebyu ng mga larawang talaksan sa Commons hinggil sa ibinalik na mga larawan ng mga gusali sa [[Saudi Arabia]] dahil sa pagbabago ng kanilang batas sa karapatang-sipi. Mayroon na pong [[kalayaan sa panorama]] (FoP) sa KSA subalit para lang sa eksteryor ng mga likhang arkitektural, hindi sa mga disenyong interyor at sa mga bantayog gaya ng mga lilok, estatwa, miyural, at ''graffiti''. ''Regards'', <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:21, 30 Agosto 2026 (UTC) == [[:Kategorya:Wikipedia libro]] at [[Padron:Wikipedia-Books]] == Mukhang hindi na ginagamit ang nasabing mga pahina/nilalaman sa Wikipediang Ingles. Batay sa [[w:en:Wikipedia:Templates for discussion/Log/2021 April 7#Template:Wikipedia book]] at [[w:en:Wikipedia:Village pump (proposals)/Archive 177#Deprecate linking to Wikipedia books in templates and articles]], isang palyadong pagpupunyagi ang Wikipedia Books (huwag pong ikalito sa Wikiaklat o ''[[Wikibooks]]''). Ayon sa [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2021_April_7#Template:Wikipedia_books:~:text=Template%3AWikipedia%20bookedit nagkomentong ''anonymous IP user''], wala umanong interes ang Pundasyong Wikimedia sa pagsuporta ng ''Books extension''. Dagdag pa niya, "''the new PDF rendering engine (Proton) doesn't support books''" at "''it stands there is no point sending readers to an namespace where every page is flagged with a banner saying the service has been withdrawn, and this state of affairs that does not seem likely to change in the future''." Oras na rin po bang alisin na rin ng Wikipediang Tagalog ang anumang padron at kategorya na nagtuturo sa pumalyang eksperimentong "Wikipedia Books"? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:52, 28 Agosto 2026 (UTC) Iba pang konteksto: ang malaking ''boilerplate box'' sa [[w:en:Wikipedia:WikiProject Wikipedia-Books]]. Babanggitin ko po rito ang naglikha ng kategorya at padron na si {{ping|DragosteaDinTei}} para hingan ang kaniyang panig, kahit na [https://guc.toolforge.org/?by=date&user=DragosteaDinTei noong Abril 2022 pa ang huling ambag niya sa buong Wikimedia]. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 05:55, 28 Agosto 2026 (UTC) Marahil, iwan muna po nating bukas ang diskusyon na ito sa loob ng mga 3 buwan? Para may ''consensus'' kung gayahin na rin po natin ang naging pasiya sa enWiki na alisin na ang tampok na "Wikipedia Books"? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:54, 30 Agosto 2026 (UTC) == Mga talakayang nakasama pa rin sa Wikipedia backlog == Magandang araw mga tagapangasiwa. Narito ang apat na mga talakayan na nakabilang pa rin sa [[:Kategorya:Wikipedia backlog]] kahit na maraming taon nang binura ang mga midyang hiniling na burahin. *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Enero 28]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Pebrero 15]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Marso 25]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Marso 26]] Pakisara po ang mga talakayan na iyon. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 06:51, 7 Setyembre 2026 (UTC) jeuc37dhm2367xbiioo73t8rgrdipw3 0 6000 2223928 2223808 2026-09-07T02:21:42Z Allyriana000 119761 Kinansela ang pagbabagong 2223808 ni [[Special:Contributions/~2026-41191-44|~2026-41191-44]] ([[User talk:~2026-41191-44|Usapan]]) 2223928 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:CIA WorldFactBook-Political world.svg|400px|thumb|Kahatiang pampolitika ng mundo.]] Ito ang alpabetikong '''talaan ng mga [[bansa]]''' ng [[mundo]]. Kasama ang mga parehong ''internasyonal na kinikilala'' at ''pangkalahatang hindi kinikilalang'' mga malayang [[Estado]], may nanirahang dumidependeng teritoryo, kasama din ang mga lugar na may espesyal na [[soberanya]]. Sinasakop lahat ang mga bahagi sa ilalim ng hurisdiksiyon ng mga natalang bansa, kabilang ang [[teritoryo]], teritoryong bahagi ng tubig (kabilang ang panloob na mga bahagi ng tubig at karatig na sona), ''Esklusibong Sonang Pang-ekonomiya'', ''[[continental shelf|kalapagang panlupalop]]'' at espasyong panghimpapawid. == Wika == Nasa wikang Tagalog ang karamihan sa mga nakatala rito batay sa mga sangguniang nasa huli ng artikulo samantalang isina-Tagalog naman ang iba o binaybay ayon sa gabay pang-ortograpiya ng [[Komisyon ng Wikang Filipino]]. Kabilang din ang maikling opisyal na mga pangalan (halimbawa na ang [[Apganistan]]) at ang opisyal (o mahabang) pangalan (halimbawa na ang Ang Islamikong Republika ng Apganistan). Hindi nais ipahiwatig ng artikulong ito na magbigay na opisyal na posisyon sa pagtatalo ukol sa pagpapangalan. Kung wala pang opisyal na pangalan sa Tagalog ang mga bansa, katulad ng nabanggit, isinalin ang pangalan ayon sa mungkahing ortograpiya ng KWF; o binigyan ng katumbas sa Tagalog ang buong pangalan o (mga) bahagi lamang nito. Pinananatili ang orihinal na kilalang pangalan kung hindi pa ito matumbasan. Hangga't maaari maiba man ang baybay o pagkakapangalan sa artikulo ng bawat bansa, itinuturo ang mga pangalan sa pahina ng artikulong tungkol sa bansa na binigyan ng mas higit na tinatanggap na bersyon o anyo nito sa Tagalog o sa Wikipedyang ito. Para sa katawagan ng mga mamamayan ng mga bansa, tingnan ang sumusunod [[talaan ng mga mamamayan ng mga bansa]]. == Mga entidad na kasama sa artikulong ito == Mayroong mga 254 entidad sa talaang ito: ang mga itinuturing na mga bansa. Binubuo ito ng: * 193 mga kasaping estado sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]]. * 2 di-miyembrong estadong tagamasid sa Mga Nagkakaisang Bansa, ang [[Lungsod ng Vatican|Lungsod ng Vaticano]] at [[Estado ng Palestina|Palestina]]. * 1 di-kinikilalang estado ng Mga Nagakakaisang Bansa, diplomatikong kinikilala ng 26 ibang mga estado at may ''de facto'' na relasyon sa iba: ang [[Republika ng Tsina]]ng kilala rin bilang "Taiwan". * 5 [[Talaan ng di-kinikilalang mga bansa|pangkalahatang di-kinikilala]] ngunit ''[[de facto]]'' na malayang estado: [[Abkhazia]], [[Turkong Republika ng Hilagang Tsipre|Hilagang Tsipre]], [[Somaliland|Somalilandiya]], [[Timog Osetya]] at [[Transnistria]] ang mga ito. Kinikilala ang lahat na walang estado (maliban sa Hilagang Tsipre na nagpapanatili ng diplomatikong relasyon sa Turkiya lamang). * 1 mga entidad na kinikilala ng mga maraming bansa bilang malaya ngunit hindi ''de facto'' na malaya: [[Kosovo]] at [[Kanluraning Sahara]]. * 37 may naninirahang [[tala ng mga nakadependeng mga teritoryo|dumidependeng mga teritoryo]]: ** 3 [[Mga Estado at mga teritoryo ng Australia#Panlabas na mga teritoryo|panlabas na teritoryo]] ng [[Australia]] ([[Pulong Pasko]], [[Kapuluang Cocos (Keeling)]] at [[Pulong Norfolk]]) ** 3 [[Dumidependeng Korona|Mga dumidepende sa Koronang Britaniko]] ([[Guernsey]], [[Jersey]] at ang [[Pulo ng Man]]) ** 2 panlabas na mga bansa sa [[Kaharian ng Dinamarka]] ([[Lupanglunti]] at [[Kapuluang Faroe]]) ** 1 [[Pays d'outre-mer|panlabas na bansa]] ng [[Pransiya]] ([[Pranses na Polynesia]]) ** 1 [[sui generis]] [[French overseas departments and territories|kolektibidad]] ng [[Pransiya]] ([[Bagong Caledonia]]) ** 3 [[Collectivité d'outre-mer|panlabas na mga kolektibidad]] ng [[Pransiya]] ([[Mayotte]], [[Saint-Pierre at Miquelon|San Pierre at Miquelon]] at [[Wallis at Futuna]]) ** 6 panlabas na bansa sa [[Kaharian ng Nederland]] (''[[Aruba]], [[Bonaire]], [[Curaçao]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Maarten]])'' ** 2 estado ([[Kapuluang Cook]] at [[Niue]]) na nasa malayang asosasyon sa [[New Zealand]] ** 1 panlabas na teritoryo ng [[New Zealand]] ([[Tokelau]]) ** 14 [[Panlabas na teritoryo ng mga Briton|panlabas na teritoryo]] ng [[Nagkakaisang Kaharian]] ([[Anguilla]], [[Bermuda]], [[Britanikong Birheng Kapuluan]], [[Cayman Islands]], [[Kapuluang Falkland]]'', [[Hibraltar]], [[Montserrat]], [[Pitcairn Islands]], [[Santa Helena]] at kaniyang mga dumidependeng bansang [[Pulong Ascension]] at [[Tristan da Cunha]], [[Turks at Kapuluang Caicos]] at ang [[UK sovereign base|Soberanong Baseng Mga Area]] ng [[Akrotiri at Dhekelia|Akrotiri]] at [[Akrotiri at Dhekelia|Dhekelia]])'' ** 5 [[Inkorporadong teritoryo|hindi inkorporadong mga teritoryo at mga komonwelt]] ng [[Estado Unidos]] (US) ([[Amerikanong Samoa]], [[Guam]], [[Hilagang Kapuluang Mariana]], [[Puerto Rico]] at [[Birheng Kapuluan ng Estados Unidos|Birheng Mga Kapuluan]]) * 4 [[Talaan ng mga espesyal na mga entidad na kinikilala ng internasyunal na pinagkayarian o kasunduan|espesyal na mga entidad na kinikilala ng internasyunal na pinagkayarian o kasunduan]] (''[[Åland]]'' sa [[Pinlandiya]], [[Svalbard]] sa [[Noruwega]], gayon din ang [[Mga Natatanging Administratibong Rehiyon]] ng [[Hongkong]] at [[Makaw]] sa [[Republikang Bayan ng Tsina]]). Sa [[Aneks sa talaan ng mga bansa|Aneks]], isang balangkas ang binibigay sa mga entidad na hindi kabilang sa talaang ito. == Talaan ng mga bansa == {| class="sortable wikitable" style="background:white; font-size: 95%; text-align:left;" |- ! Bansa ayon sa wikang [[Wikang Tagalog|Tagalog]] !Pagkakasapi sa [[Nasyones Unidas|Nagkakaisang Bansa]] ! Bansa ayon sa wikang opisyal ! Paglalarawan |- |''{{flagicon2|Abkhazia}}'' [[Abkhazia|'''Abkasya''']] – Republika ng Abkasya |Walang pagkakasapi |''Abkasiyo'': Аҧсны – Аҧснытәи Республика</br>''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Aбхазия – Республика Абхазия |Kinikilala ng Artsakh, Beneswela, Nauru, Nicaragwa, Rusya, Syria, Timog Ossetia at Transnistria. Buong inaangkin ng Heorhiya. |- |{{flagicon2|Albania}} '''[[Albanya]]''' – Republika ng Albanya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Albanes|Albanes]]'': Shqipëria – Republika e Shqipërise | |- |{{flagicon2|Germany}} '''[[Alemanya]]''' – Pederal na Republika ng Alemanya |Kasapi ng [[Nasyones Unidas|Nagkakaisang Bansa]] |''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Deutschland – Bundesrepublik Deutschland |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Ang Pederal na Republika ng Alemanya ay isang pederasyon na binubuo ng labíng-anim na estado. |- |{{flagicon2|Algeria}} [[Algeria|'''Alherya''']] – Demokratikong Republikang Bayan ng Alherya |Kasapi ng [[Nasyones Unidas|Nagkakaisang Bansa]] |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الجزائر – الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية | |- |{{flagicon2|Andorra}} [[Andorra|'''Andora''']] – Prinsipalidad ng Andora |Kasapi ng [[Nasyones Unidas|Nagkakaisang Bansa]] |''[[Wikang Katalan|Katalán]]'': Andorra – Principat d’Andorra |Ang Andorra ay isang ''co-principality'', kung saan ang opisina ng pinuno ng estado ay kasabay na hinahawakan ''ex officio'' ng Pangulo ng Pransiya at ng Obispo ng Diyosesis ng Urgell, na siyang hinihirang na may pag-apruba mula sa Holy See. |- |{{flagicon2|Angola}} [[Angola|'''Anggola''']] – Republika ng Anggola |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Angola – República de Angola | |- |{{flagicon2|Antigua and Barbuda}} [[Antigua at Barbuda|'''Antigua at Barbuda''']] |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'' – Antigua and Barbuda |Ang Antigua at Barbuda ay isang [[nasasakupang komonwelt]] na may isang nagsasariling rehiyon'','' [[Barbuda]]. |- |{{Noflag}}'''[[Apganistan]]''' |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pastun|Pastun]]'': د افغانستان اسلامي جمهوریت</br>''[[Wikang Persa|Persa]]'': افغانستان – جمهوری اسلامی افغانستان |Hindi kinikilala ng lahat ng mga estado ang [[Apganistan|Islamikong Emirato ng Apganistan]], ang ''de facto'' na pamahalaang namumuno sa Apganistan. Kinikilala pa rin ng Nagkakaisang Bansa ang [[Islamikong Republika ng Apganistan]] bilang pamahalaan ng Apganistan. |- |{{flagicon2|Saudi Arabia}} '''[[Saudi Arabia|Arabyang Saudi]]''' – Kaharian ng Arabyang Saudi |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': السعودية – المملكة العربيّة السّعوديّة | |- |{{flagicon2|Argentina}} '''[[Arhentina]]''' – Republikang Arhentino<ref>Ang Republikang Arhentino ay ipinangalan dinsa [[Arhentina]] para sa mga panukalang pambatasan.</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Kastilang Riyoplatense|Espanyol]]'': Argentina – República Argentina |Ang Arhentina ay isang pederasyon na binubuo ng 23 lalawigan at isang nagsasariling lungsod. |- |{{flagicon2|Armenia}} '''[[Armenya]]''' – Republika ng Armenya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Armenyo|Armenyo]]'': Հայաստան – Հայաստանի Հանրապետություն |Hindi kinikilala ng Pakistan ang Armenya dahil sa alitan sa [[Republika ng Artsah|Artsakh]]. |- |{{flagicon2|Nagorno-Karabakh}} [[Republika ng Artsah|'''Artsakh''']] – Republika ng Nagorno-Karabakh |Walang pagkakasapi | |''De facto'' na malayang estado sa loob ng Aserbayan. Kinikilala ng Abkasya, Timog Ossetia, at Transnistria. |- |{{flagicon2|Azerbaijan}} '''[[Aserbayan]]''' – Republika ng Aserbayan |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Aseri|Aseri]]'': Azərbaycan – Azərbaycan Respublikası |Mayroong isang nagsasariling rehiyon ang Aserbayan, Nakhchivan. Ang ''de facto'' na malayang estado ng Artsakh ay itinatag sa timog-kanlurang bahagi ng Aserbayan. |- |{{flagicon2|Australia}} [[Australia|'''Australya''']] – Komonwelt ng Australya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Australia – Commonwealth of Australia |Ang Australya ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. Ito ay mayroong soberanya sa mga sumusunod: * {{flagicon|Christmas Island}} [[Pulo ng Christmas]] (''panlabas na teritoryo'') * {{flagicon|Cocos (Keeling) Islands}} [[Kapuluang Cocos (Keeling)]] (''panlabas na teritoryo'') * {{flagicon|Norfolk Island}} [[Pulo ng Norfolk]] (''panlabas na teritoryo'') * {{noflag}}Kapuluang Ashmore at Cartier (''panlabas na teritoryo'') * {{noflag}}Kapuluang Coral Sea (''panlabas na teritoryo'') * {{noflag}}Kapuluang Heard at McDonald (''panlabas na teritoryo'') * {{noflag}}Teritoryong Antarktikong Australyano (''inaangking panlabas na teritoryo sa Antartika)'' |- |{{flagicon2|Austria}} [[Austria|'''Austrya''']] – Republika ng Austrya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Österreich – Republik Österreich |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Ang Republika ng Austrya ay isang pederasyon na binubuo ng siyam na estado. |- |{{flagicon2|Bahamas}} '''[[Bahamas]]''' – Komonwelt ng Bahamas |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': The Bahamas – Commonwealth of The Bahamas |Ang Bahamas ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. |- |{{flagicon2|Bahrain}} [[Bahrain|'''Bahreyn''']] – Kaharian ng Bahrain |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': البحرين – مملكة البحرين | |- |{{flagicon2|Bangladesh}} '''[[Bangladesh|Bangglades]]''' – Popular na Republika ng Bangladesh |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Bengali|Bengali]]'': বাংলাদেশ – গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ | |- |{{flagicon2|Vanuatu}} '''[[Vanuatu|Banuatu]]''' – Republika ng Banuatu |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Bislama|Bislama]]'': Vanuatu – Ripablik blong Vanuatu<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Vanuatu – Republic of Vanuatu<br>''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Vanuatu – République du Vanuatu | |- |{{flagicon2|Barbados}} '''[[Barbados]]''' |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Barbados | |- |{{flagicon2|Côte d'Ivoire}} [[Côte d'Ivoire|'''Baybaying Garing''']] – Republika ng Baybaying Garing |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Côte d'Ivoire – République de Côte d'Ivoire | |- |{{flagicon2|Belgium}} [[Belhika|'''Bélhika''']] – Kaharian ng Bélhika<ref>''Belgium'': Belhika (De Dios, Panganiban, Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Olandes|Olandes]]'': België – Koninkrijk België<br>''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Belgique – Royaume de Belgique<br>''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Belgien – Königreich Belgien | |- |{{flagicon2|Belize}} [[Belize|'''Belis''']]<ref>''Belize'': Belis (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Belize – Commonwealth of Belize |Ang Belis ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. |- |{{flagicon|Venezuela}} [[Venezuela|'''Beneswela''']] – Bolibar na Republika ng Beneswela<ref>''Venezuela'': Beneswela (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Venezuela – República Bolivariana de Venezuela |Ang Beneswela ay isang pederasyon na binubuo ng 23 estado, isang distritong kabisera, at mga pederal na dependency. |- |{{flagicon2|Benin}} '''[[Benin]]''' – Republika ng Benin |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Bénin – République du Bénin | |- |{{flagicon2|Belarus}} '''[[Belarus|Biyelorusya]]''' – Republika ng Biyelorusya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Belaruso|Belaruso]]'': Беларусь – Рэспубліка Беларусь<br>''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Беларусь – Республика Беларусь | Binawi ng maraming estado ang kanilang pagkilala kay Pangulong Alexander Lukashenko kasunod ng halalang pampanguluhan sa Biyelorusya noong 2020. Kasalukuyang kinikilala ng Litwanya ang ''Coordination Council'' ni Sviatlana Tsikhanouskaya bilang lehitimong pamahalaan ng Biyelorusya. |- |{{flagicon2|Vietnam}} [[Vietnam|'''Biyetnam''']] – Sosyalistang Republika ng Biyetnam<ref>''Vietnam'': Biyetnam (De Dios)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Biyetnames|Biyetnames]]'': Việt Nam – Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam | |- |{{flagicon2|Bosnia and Herzegovina}} [[Bosnia at Herzegovina|'''Bosnya at Hersegobina''']] – Republika ng Bosnya at Hersegobina |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Bosniyo|Bosniyo]] at [[Wikang Kroato|Kroato]]'': Bosna i Hercegovina<br>''[[Wikang Serbyano|Serbyano]]'':Босна и Херцеговина |Ang Bosnya at Hersegobina ay may dalawang constituent entity at isang administratibong distrito: * {{noflag}} Pederasyon ng Bosnya at Hersegobina * {{flagicon2|Republika Srpska}} Republika Srpska * Distrito ng Brčko (''distritong administratibo'') |- |{{flagicon2|Botswana}} '''[[Botswana]]''' – Republika ng Botswana |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Tswana|Tswana]]'': Botswana – Lefatshe la Botswana<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Botswana – Republic of Botswana | |- |{{flagicon2|Brazil}} [[Brazil|'''Brasil''']] – Pederatibong Republika ng Brazil<ref>''Brazil'': Brasil (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa | ''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Brasil – República Federativa do Brasil | |- |{{flagicon2|Brunei}} [[Brunei|'''Brunay''']] – Bansa ng Brunay, Tahanan ng Kapayapaan<ref>''Brunei'': Brunay (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Malay|Malay]]'': Brunei – Negara Brunei Darussalam | |- |{{flagicon2|Bulgaria}} '''[[Bulgarya]]''' – Republika ng Bulgarya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Bulgaro|Bulgaro]]'': България – Република България |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Bolivia}} [[Bolivia|'''Bulibya''']] – Estadong Plurinasyunal ng Bulibya<ref>''Bolivia'': Bulibya (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Bolivia – Estado Plurinacional de Bolivia<br>''Quechua'': Bulibiya – Bulibiya Mama Llaqta<br>''[[Wikang Aymara|Aymara]]'': Wuliwya – Wuliwya Suyu | |- |{{flagicon2|Burkina Faso}} '''[[Burkina Faso]]''' – Republika ng Burkina Faso |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Burkina Faso | |- |{{flagicon2|Burundi}} '''[[Burundi]]''' – Republika ng Burundi |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Kirundi|Kirundi]]'': Uburundi – Republika y'Uburundi<br>''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Burundi – République du Burundi | |- |{{flagicon2|Bhutan}} '''[[Bhutan|Bután]]''' – Kaharian ng Bután |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Dzongkha|Dzongkha]]'': འབྲུག་ཡུལ | |- |{{flagicon2|Cape Verde}} '''[[Cabo Verde]]''' – Republika ng Cabo Verde |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Cabo Verde – República de Cabo Verde | |- |'''{{flagicon2|Western Sahara}} [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi]]''' |Walang pagkakasapi |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية |Malawak na sinasakop ng teritoryo ng Kanluraning Sahara ng [[#M|Moroko]], ang Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi ay kasalukuyang kinikilala ng mahigit sa limampung mga bansa ngunit pinapatupad ang epektibong kontrol sa teritoryo sa silangan ng Pader na Moroko. |- |{{flagicon2|Democratic Republic of the Congo}} [[Demokratikong Republika ng Congo|'''Demokratikong Republika ng Konggo''']]<ref name="Konggo">''Congo'': Konggo (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Congo – République Démocratique du Congo |Dati ay popular na kilala bilang [[Zaire]]. |- |{{flagicon2|Denmark}} '''[[Dinamarka]]''' – Kaharian ng Dinamarka<ref>''Denmark'': Dinamarka (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Danes|Danes]]'': Danmark – Kongeriget Danmark |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Ang Kaharian ng Dinamarka ay kinabibilangan ng tatlong lugar na mayroong ''substantial autonomy'': * {{flagicon2|Denmark}} [[Dinamarka]] * {{flagicon2|Faroe Islands}} [[Kapuluang Peroe]] ''(sariling-namamahalang panlabas na administratibong dibisyon)'' * {{flagicon2|Greenland}} [[Greenland|Lupanglunti]] ''(sariling-namamahalang panlabas na administratibong dibisyon)'' Sa kabuuan, ang Kaharian ng Dinamarka ay kasapi ng Unyong Europeo, ngunit ang batas ng Unyong Europeo ay hindi nalalapat sa Kapuluang Peroe at Lupanglunti. |- |{{flagicon2|Dominica}} [[Dominica|'''Domínika''']] – Komonwelt ng Domínika<ref>''Dominica'': Domínika (Panganiban, deribasyon mula sa ''Republikang Dominikano'')</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Dominica – Commonwealth of Dominica | |- |{{flagicon2|Egypt}} '''[[Ehipto]]''' – Republikang Arabo ng Ehipto<ref>''Egypt'': Ehipto (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': مصر – جمهوريّة مصرالعربيّة | |- |{{flagicon2|Ecuador}} [[Ekwador (bansa)|'''Ekwador''']] – Republika ng Ekwador<ref>''Ecuador'': Ekwador (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Ecuador – República del Ecuador | |- |{{flagicon2|El Salvador}} [[El Salbador|'''El Salvador''']] – Republika ng El Salvador |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': El Salvador – República de El Salvador | |- |{{flagicon2|Eritrea}} [[Eritrea|'''Eritreya''']] – Estado ng Eritreya<ref>''Eritrea'': Eritrea (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Tigrinya|Tigrinya]]'': ኤርትራ – ሃግሬ ኤርትራ | |- |{{flagicon2|Slovakia}} '''[[Eslobakya]]''' – Republika ng Eslobakya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Eslobako|Eslobako]]'': Slovensko – Slovenská republika<br>''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Szlovákia - Szlovák Köztársaság |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Slovenia}} '''[[Eslobenya]]''' – Republika ng Eslobenya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Eslobeno|Eslobeno]]'': Slovenija – Republika Slovenija<br>''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Slovenia - Repubblica slovena<br>''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Szlovénia – a Szlovén Köztársaság |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Spain}} '''[[Espanya]]''' – Kaharian ng Espanya<ref>''Spain'': Espanya (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Kastila|Kastila]]'': España – Reino de España<br>''[[Wikang Katalan|Katalán]]'': Espanya – Regne d'Espanya<br>''[[Wikang Basko|Basko]]'': Espainia – Espainiako Erresuma<br>''[[Wikang Galisyano|Galisyano]]'': España – Reino de España |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|United States}} '''[[Estados Unidos]]''' – Estados Unidos ng Amerika<ref>''United States'': Estados Unidos (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': United States – United States of America | Ang Estados Unidos ay isang pederasyon ng limampung estado, isang distritong pederal, at isang ''incorporated territory''. Bukod pa rito, ang pederal na pamahalaan ng Estados Unidos ay may soberanya sa labintatlong mga ''unincorporated territory''. Sa mga teritoryong ito, ang sumusunod na lima ay tinatahanang pag-aari: * {{flagicon2|Guam}} [[Guam]] * {{flagicon2|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] * {{flagicon2|United States Virgin Islands}} [[Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] * {{flagicon2|Puerto Rico}} [[Porto Riko]] ''(komonwelt na may asosasyon sa Estados Unidos)'' * {{flagicon2|American Samoa}} [[Samoang Amerikano]] Mayroon din itong soberanya sa ilang teritoryong walang nakatira: * Atol ng Johnston * Atol ng Midway * Bahurang Kingman * Pulo ng Baker * Pulo ng Howland * Pulo ng Jarvis * Pulo ng Navassa * Pulo ng Wake |- |{{flagicon2|Estonia}} '''[[Estonya]]''' – Republika ng Estonya<ref>''Estonia'': Estonya (Sagalongos, kinuha sa '''''Estonya'''no'' o "Estonian")</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Estonyo|Estonyo]]'': Eesti – Eesti Vabariik |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Swaziland}} '''[[Eswatini]]''' – Kaharian ng Eswatini |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Swaziland – Kingdom of Swaziland<br>''[[Wikang Swati|Swati]]'': eSwatini – Umbuso weSwatini | |- |{{flagicon2|Ethiopia}} '''[[Ethiopia|Etiyopiya]]''' – Pederal na Demokratikong Republika ng Etiyopiya<ref>''Ethiopia'': Etiyopiya (Panganiban, orihinal ''Etyopya'')</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Amhariko|Amháriko]]'': ኢትዮጵያ – የኢትዮጵያ ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ |Ang Etiyopiya ay isang pederasyon na binubuo ng 11 rehiyon, at dalawang ''chartered city''. |- |{{flagicon2|Gabon}} [[Gabon|'''Gabón''']] – Republika ng Gabón |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Gabon – République Gabonaise | |- |{{flagicon2|Gambia}} '''[[Gambya]]''' – Republika ng Gambya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': The Gambia – Republic of The Gambia | |- |{{flagicon2|Ghana}} '''[[Gana]]''' – Republika ng Gana |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Ghana – Republic of Ghana | |- |{{flagicon2|Equatorial Guinea}} [[Gineang Ekwatoriyal|'''Gineang Ekuwatoryal''']] – Republika ng Gineang Ekuwatoryal |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Guinea Ecuatorial – República de Guinea Ecuatorial<br>''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Guinée Équatoriale – République de Guinée Équatoriale | |- |{{flagicon2|Greece}} '''[[Gresya]]''' – Republika ng Elenika<ref name="Gabby">{{cite-Gabby|Gresya, ''Greece''}}</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Griyego|Griyego]]'': Ελλάδα – Ελληνική Δημοκρατία |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Mayroong isang ''autonomous area'' ang Gresya, Mount Athos. |- |{{flagicon2|Grenada}} '''[[Grenada]]''' – Komonwelt ng Grenada |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Grenada |Ang Grenada ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. |- |{{flagicon2|Guinea}} [[Guinea|'''Guniya''']] – Republika ng Guniya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Guinée – République de Guinée | |- |{{flagicon2|Guinea-Bissau}} [[Guinea-Bissau|'''Guniya Bissaw''']] – Republika ng Guniya Bissaw |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Guiné-Bissau – República da Guiné-Bissau | |- |{{flagicon2|Guatemala}} '''[[Guwatemala]]''' – Republika ng Guwatemala<ref>''Guatemala'': Guwatemala (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Guatemala – República de Guatemala | |- |{{flagicon2|Guyana}} '''[[Guyana]]''' – Kooperatibong Republika ng Guyana |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Guyana – Co-operative Republic of Guyana | |- |{{flagicon2|Jamaica}} '''[[Hamayka]]'''<ref>''Jamaica'': Hamayka (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Jamaica |Ang Hamayka ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. |- |{{flagicon2|Japan}} [[Hapon|'''Hapón''']] – Estado ng Hapón<ref>''Japan'': Hapón (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Hapones|Hapones]]'': 日本 – 日本国 | |- |{{flagicon2|Haiti}} '''[[Hayti]]''' – Republika ng Hayti<ref>''Haiti'': Hayti (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Haïti – République d'Haïti<br>''[[Wikang Kriyolo|Kriyolo]]'': Ayiti – Repiblik dAyiti | |- |{{flagicon2|Georgia}} '''[[Heorhiya]]''' |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa | ''[[Wikang Heyorhiyano|Heyorhiyano]]'': საქართველო |May dalawang nagsasariling republika ang Heorhiya: ang Adjara at [[Abkhazia|Abkasya]]. Dalawang estadong ''de facto'' ang nabuo sa Abkasya at Timog Ossetia. |- |{{flagicon2|Djibouti}} [[Djibouti|'''Hiboti''']] – Republika ng Hiboti |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Djibouti – République de Djibouti<br>''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': جيبوتي – جمهورية جيبوتي | |- |{{flagicon2|North Korea}} [[Hilagang Korea|'''Hilagang Korea''']] – Republikang Bayang Demokratiko ng Korea<ref name=CRI>Andrea (tagapagsalin). [http://filipino.cri.cn/104/2008/11/12/2s72302.htm "Korea," "Hilagang Korea," "Timog Korea," "Koreano,"] mga salitang ginamit sa balitang "H.Korea, puputulin ang daang panlupa nila ng T.Korea," China Radio International - Filipino, Filipino.CRI.cn</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Koreano|Koreano]]'': 조선 – 조선민주주의인민공화국 |Pitong kasapi ng Nagkakaisang Bansa ang hindi kumikilala sa Hilagang Korea: Botswana, ang Estados Unidos, Estonya, Hapon, Israel, Pransiya at ang Timog Korea, na inaangkin ang pagiging tanging lehitimong pamahalaan ng Korea. |- |{{flagicon2|Macedonia}} '''[[Hilagang Masedonya]]''' – Republika ng Hilagang Masedonya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Macedonio|Macedonio]]'': Македонија – Република Македонија |Diplomatikong kilala minsan bilang ang Dating Republikang Yugoslav ng Masedonya |- |{{flagicon2|Northern Cyprus}} [[Hilagang Tsipre|'''Hilagang Tsipre''']] – Republikang Turko ng Hilagang Tsipre |Walang pagkakasapi |''[[Wikang Turko|Turko]]'': Kuzey Kıbrıs – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti |''De facto'' na malayang estado sa loob ng Tsipre, kinikilala lamang ng Turkiya. |- |{{flagicon2|Honduras}} '''[[Honduras]]''' – Republika ng Honduras |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Honduras – República de Honduras | |- |{{flagicon2|Jordan}} '''[[Jordan|Hordan]]''' – Hasyemiteng Kaharian ng Hordan<ref>''Jordan'': Hordan (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الاردن – المملكة الأردنّيّة الهاشميّة | |- |{{flagicon2|India}} '''[[Indiya]]''' – Republika ng Indiya<ref name=India>''India(n)'': India at Indiyan, hinango mula sa baybay ng Indian [Tagalog] at Indiyan [Tagalog] para sa ''Indian'' [Ingles] (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Hindi|Hindi]]'': भारत – भारत गणराज्य<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': India – Republic of India<br>''[[Wikang Asames|Assam]]'': ভাৰত – ভাৰত গণৰাজ্য<br>''[[Wikang Bengali|Bengali]]'': ভারত – ভারতীয় প্রজাতন্ত্র<br>''[[Wikang Bhojpuri|Bhojpuri]]'': भारत – भारत गणराज्य<br>''[[Wikang Gujarati|Gujarati]]'': ભારત – ભારતીય પ્રજાસત્તાક<br>''[[Wikang Kashmiri|Kashmiri]]'': ہِندوستان<br>''[[Wikang Konkani|Konkani]]'': भारत – भारत गणराज्य<br>''[[Wikang Malayalam|Malayalam]]'': ഭാരതം – ഭാരത ഗണരാജ്യം<br>''Meitei Manipuri'': ভারত – ভারত গণরাজ্য<br>''[[Wikang Marathi|Marathi]]'': भारत – भारतीय प्रजासत्ताक<br>''[[Wikang Nepali|Nepali]]'': भारत – भारत गणराज्य<br>''[[Wikang Oriya|Oriya]]'': ଭାରତ – ଭାରତ ଗଣରାଜ୍ଯ<br>''[[Wikang Punjabi|Punjabi]]'': ਭਾਰਤ – ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ<br>''[[Wikang Sanskrit|Sanskrit]]'': भारतम् – भारत गणराज्यम्<br>''Sindhi'': भारत गणराज्य, ڀارت، - هندستانڀارت، भारत ڀارت،<br>''[[Wikang Tamil|Tamil]]'': இந்தியா – இந்தியக் குடியரசு<br>''[[Wikang Telugu|Telugu]]'': భారత్ – భారత గణతంత్ర రాజ్యము<br>''[[Wikang Urdu|Urdu]]'': جمہوریہ بھارت - جمہوریہ بھارت |Ang Indiya ay isang pederasyon na binubuo ng dalawampu't-walong estado at walong mga ''union territory.'' |- |{{flagicon2|Indonesia}} '''[[Indonesya]]''' – Republika ng Indonesya<ref>''Indonesia'': Indonesya (De Dios)</ref><ref name=Indonesia>''Indonesia'': Indonesia at Indonesya (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Indones|Indones]]'': Indonesia – Republik Indonesia |Ang Indonesya ay may walong nagsasariling mga lalawigan: Aceh, Jakarta, Gitnang Papua, Highland Papua, Papua, Timog Papua, Kanlurang Papua, at Yogyakarta. |- |{{flagicon2|Iraq}} '''[[Irak]]''' – Republika ng Irak<ref>''Iraq'': Irak (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': العراق – جمهورية العراق<br>''[[Wikang Kurdi|Kurdi]]'': عێراق – كۆماری عێراق |Ang Irak ay isang pederasyon ng labinsyam na lalawigan, apat sa mga ito ay bumubuo sa [[Awtonomong Rehiyon ng Kurdistan]] |- |{{flagicon2|Iran}} '''[[Iran]]''' – Islamikong Republika ng Iran<ref>''Iran'': Iran (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Persian|Persyano]]'': ایران – جمهوری اسلامی ایران | |- |{{flagicon2|Ireland}} [[Republika ng Irlanda|'''Irlanda''']] – Republika ng Irlanda<ref>''Ireland'': Irlanda (Panganiban, UP)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Irlandes|Irlandes]]'': Éire - Poblacht na hÉireann<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Ireland - Republic of Ireland |Karaniwang tumutukoy din bilang Republika ng Irlanda, na opisyal na deskripsiyon ng estado upang ipagkaiba sa [[Irlanda (pulo)|pulo ng Irlanda]] sa kabuuan. Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Israel}} '''[[Israel]]''' – Estado ng Israel<ref>''Israel'': Israel (Msgr. Jose C. Abriol, Ang Banal na Biblia)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Hebreo|Hebreo]]'': ישראל – מדינת ישראל<br>''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': اسرائيل – دولة اسرائيل |Malakas ang kontrol ng Israel sa teritoryo ng [[Estado ng Palestina]]. Dumugtong ang Israel sa Silangang Herusalem, na siyang hindi kinilala ng internasyonal na komunidad. May iba't-ibang antas ng kontrol ang Israel sa natitirang bahagi ng [[Kanlurang Pampang]], at bagama't winakasan na nito ang permanenteng presensya nito sa [[Piraso ng Gaza]], itinuturing pa rin ito bilang ang kapangyarihang sumasakop sa ilalim ng internasyonal na batas. Dalawampu't-walong miyembro ng Nagkakaisang Bansa at ang [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi]] ang hindi kumikilala sa Israel bilang isang estado. Kinilala ng [[Palestinian Liberation Organization]], na siyang kinikilala ng karamihan sa mga bansang miyembro ng Nagkakaisang Bansa bilang kinatawan ng mga Palestino, ang Israel bilang estado noong taong 1993. |- |{{flagicon2|Italy}} '''[[Italya]]''' – Republika ng Italya<ref>''Italy'': Italya (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Italia – Repubblica Italiana |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Ang Italya ay may limang mga awtonomikong rehiyon: [[Lambak Aosta]], [[Cerdeña]], [[Friul-Venecia Julia]], [[Sicilia]], at [[Trentino-Alto Adigio]]. |- |{{flagicon2|Cambodia}} '''[[Kambodya]]''' – Kaharian ng Kambodya<ref>''Cambodia'': Kambodya (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Kamboyano|Kamboyano]]'': [[Talaksan:KingdomofCambodia.svg|150px]] | |- |{{flagicon2|Cameroon}} '''[[Kamerun|Kamerún]]''' – Republika ng Kamerún |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Cameroun – République du Cameroun<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Cameroon – Republic of Cameroon | |- |{{flagicon2|Canada}} '''[[Kanada]]'''<ref>''Canada'': Kanada (Panganiban at Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'' at ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Canada | |- |{{flagicon2|Kazakhstan}} '''[[Kasakistan]]''' – Republika ng Kasakistan |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Kazakh|Kazakh]]'':Қазақстан Республикасы/Qazaqstan Respwblïkası<br>''[[Wikang Ruso|Ruso]]: Республика Казахстан/Respublika Kazakhstan''<br>''[[Wikang Ukranyano|Ukranyano]]'': Казахстан - Республіка Казахстан<br>''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Kasachstan - Republik Kasachstan | |- |{{flagicon2|Qatar}} '''[[Katar]]''' – Estado ng Katar |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': قطر – دولة قطر | |- |{{flagicon2|Kenya}} '''[[Kenya]]''' – Republika ng Kenya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Kenya – Republic of Kenya<br>''[[Wikang Swahili|Swahili]]'': Kenya – Jamhuri ya Kenya |- |{{flagicon2|Kyrgyzstan}} '''[[Kirgistan]]''' - Republika ng Kirgistan | | * ''[[Wikang Kirgis|Kirgis]]'': Кыргызстан – Кыргыз Республикасы * ''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Кыргызстан – Кыргызская республика |(''minsang isinusulat o binabanggit bilang Kirghizia'') |- |{{flagicon2|Kiribati}} '''[[Kiribati]]''' - Republika ng Kiribati<ref>KIR-ibas ang tanging paraan ng pagbigkas ng pangalang ito, HINDI KI-RI-BA-TEE; walang titik 's' ang katutubo nilang wikang na gaya ng Tagalog ay Austronesyano, kaya ang 'ti' ang iginagamit sa halip.</ref> | | * ''[[Wikang Gilbert|Gilbert]]'': Kiribati – Ribaberikin Kiribati * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Kiribati – Republic of Kiribati | |- |{{flagicon2|Croatia}} [[Kroasya]] - Republika ng Kroasya | |''[[Wikang Kroato|Kroato]]'': Hrvatska – Republika Hrvatska | |- |{{flagicon2|Colombia}} [[Kolombya]]<ref>''Colombia'': Kolombya (Panganiban)</ref> - Republika ng Kolombya | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Colombia – República de Colombia | |- |{{flagicon2|Comoros}} [[Komoro]] - Unyon ng Komoro | | * ''[[Wikang Komoro|Komoro]]'': Komori – Udzima wa Komori * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Comores – Union des Comores * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': القمر – اتحاد القمر | |- |{{flagicon2|Republic of the Congo}} [[Republika ng Konggo|Konggo (Brazzaville)]]<ref name=Konggo/> - Republika ng Konggo | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Congo – République du Congo | |- |[[Talaksan:Flag of Kosovo.svg|22px]] [[Kosobo]] | | * ''[[Wikang Albanyano|Albanyano]]'': Kosovës – Republika e Kosovës * ''[[Wikang Serbiyo|Serbiyo]]'': Косово – Република Косово |(''awtonomong lalawigan ng [[#S|Serbia at Montenegro]] sa ilalim ng [[misyon ng Mga Nagkakaisang Bansa sa Kosovo|interim na sibilyang administrasyon ng UN]]'') |- |{{flagicon2|Costa Rica}} [[Kosta Rika]] - Republika ng Kosta Rika | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Costa Rica – República de Costa Rica | |- |{{flagicon2|Cuba}} [[Kuba]] <ref>''Cuba'': Kuba (Panganiban)</ref> - Republika ng Kuba | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Cuba – República de Cuba | |- |{{flagicon2|Kuwait}} [[Kuwait]] - Estado ng Kuwait | |[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الكويت – دولة الكويت | |- |{{flagicon2|Laos}} [[Laos]] - Popular at Demokratikong Republika ng Laos | |''[[Wikang Lao|Lao]]'': ນລາວ – ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ | |- |{{flagicon2|Latvia}} [[Latbya]] <ref>''Latvia'': Latbya (Panganiban)</ref> - Republika ng Latbya | |''[[Wikang Latbyano|Latbyano]]'': Latvija – Latvijas Republika | |- |{{flagicon2|Lebanon}} [[Libano|Líbano]] <ref name=Lebanon>{{cite-Biblia|Libano}}</ref><ref name=Lebanon2>{{cite-Biblia3|[http://angbiblia.net/awit29.aspx Bundok ng Líbano] (isang bundok na nasa loob ng Republika ng Líbano)}}</ref> - Republika ng Líbano | | * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': لبنان – الجمهوريّة اللبنانيّة * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': République libanaise | |- |{{flagicon2|Lesotho}} [[Lesoto]] - Kaharian ng Lesoto | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Lesotho – Kingdom of Lesotho * ''[[Wikang Sotho|Sotho]]'': Lesotho – Mmuso wa Lesotho | |- |{{flagicon2|Liberia}} [[Liberya]] - Republika ng Liberya | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Liberia – Republic of Liberia | |- |{{flagicon2|Libya}} [[Libya]] – Estado ng Libya | |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': دولة ليبي | |- |{{flagicon2|Liechtenstein}} [[Liechtenstein]] - Prinsipalidad ng Liechtenstein | |''[[Wikang Aleman|Aleman]]'': Liechtenstein – Fürstentum Liechtenstein | |- |{{flagicon2|Lithuania}} [[Litwanya]] <ref>''Lithuania'': Litwanya (Panganiban, orihinal ''Litwanya'')</ref> - Republika ng Litwanya | |''[[Wikang Litwaniyano|Litwaniyano]]'': Lietuva – Lietuvos Respublika | |- |{{flagicon2|Luxembourg}} [[Luksemburgo]] - Dakilang Dukado ng Luksemburgo | | * ''[[Wikang Lëtzebuergesch|Lëtzebuergesch]]'': Lëtzebuerg – Groussherzogdem Lëtzebuerg * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Luxembourg – Grand-Duché du Luxembourg * ''[[Wikang Aleman|Aleman]]'': Luxemburg – Großherzogtum Luxemburg | |- |{{flagicon2|Iceland}} [[Lupangyelo]] <ref name=Iceland>''Iceland'': Lupangyelo '' o Aisland</ref> - Republika ng Lupangyelo | |''[[Wikang Islandes|Islandes]]'': Ísland – Lýðveldið Ísland | |- |{{flagicon2|Madagascar}} [[Madagaskar]] <ref>''Madagascar'': Madagaskar (Panganiban)</ref> - Republika ng Madagaskar | | * ''[[Wikang Malgatse|Malgatse]]'': Madagasikara – Repoblikan'i Madagasikara * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Madagascar – Republique de Madagascar | |-|, |{{flagicon2|Malawi}} [[Malawi|Maláwi]] - Republika ng Maláwi | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Malawi – Republic of Malawi * ''[[Wikang Chewa|Chewa]]'': Malaŵi – Mfuko la Malaŵi | |- |{{flagicon2|Malaysia}} [[Malaysia]] (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'')<ref>Pederasyon ng Malaya sumali sa Mga Nagkakaisang Bansa sa 17 Set 1957. Sa 16 Set 1963, ang pangalan ay pinalitan sa Malaysia, matapos ang pagtanggap ng isang bagong pederasyon ng Singapore, Sabah (Hilagang Borneo) at Sarawak. Singapore ay naging isang malayang bansa sa 9 Agosto 1965 at miyembro ng Mga Nagkakaisang Bansa sa 21 Set 1965.</ref> | | * ''[[Wikang Malay|Malay]]'': Malaysia * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Malaysia * ''[[Wikang Tamil|Tamil]]'': மலேசியா | |- |{{flagicon2|Maldives}} [[Maldibas]] - Republika ng Maldibas | |''[[Wikang Divehi|Divehi]]'': ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ | |- |{{flagicon2|Mali}} [[Mali|Máli]] - Republika ng Máli | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Mali – République du Mali | |- |{{flagicon2|Malta}} [[Malta]] <ref>''Malta'': Malta (Magandang Balita Biblia)</ref> - Republika ng Malta | | * ''[[Wikang Maltes|Maltes]]'': Malta – Repubblika ta' Malta * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Malta – Republic of Malta | |- |{{flagicon2|Marshall Islands}} [[Kapuluang Marsiyal]] - Republika ng Kapulong Marsiyal | | * ''[[Wikang Marshall|Marshall]]'': Aorōkin M̧ajeļ – Aolepān Aorōkin M̧ajeļ * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Marshall Islands – Republic of the Marshall Islands |(''[[Tipan ng Malayang Asosasyon|Asosyadong estado ng Esatado Unidos]]'') |- |{{flagicon2|Mauritania}} [[Mauritania|Mawritanya]] - Islamikong Republika ng Mawritanya | | * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': موريتانيا – الجمهورية الإسلامية الموريتانية * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Mauritanie – République Islamique de la Mauritanie | |- |{{flagicon2|Mauritius}} [[Mauritius|Mawrisyo]] - Republika ng Mawrisyo | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Mauritius – Republic of Mauritius | |- |{{flagicon2|Micronesia}} [[Mga Estadong Pederado ng Mikronesya|Maykronesiya]] - Pederadong mga Estado ng Maykronesiya | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Micronesia – Federated States of Micronesia |(''[[Pederasyon|estadong pederal]], [[Tipan ng Malayang Asosasyon|Asosyadong estado ng Estados Unidos]]'') |- |{{flagicon2|Mayotte}} [[Mayotte|Mayót]] (''panlabas na kolektibo ng [[#F|France]]'') | | | |- |{{flagicon2|Mexico}} [[Mehiko|Méhiko]] - Estado Unidos ng Méhiko | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': México – Estados Unidos Mexicanos | |- |{{flagicon2|Moldova}} [[Moldabya|'''Móldabya''']] - Republika ng Móldoba (''tingnan din [[#P|Pridnestrovie]]'') | |''[[Wikang Rumano|Rumano]]'': Moldova – Republica Moldova | |- |{{flagicon2|Monaco}} [[Monako|Mónako]] - Prinsipalidad ng Mónako | | * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Monaco – Principauté de Monaco * ''[[Wikang Monegasko|Monegasko]]'': Múnegu – Principatu de Múnegu * ''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Monaco - Principato di Monaco | |- |{{flagicon2|Mongolia}} [[Monggolya]]<ref>''Mongolia'': Monggolya (Panganiban, original ''Munggolya'')</ref> | |''[[Wikang Monggol|Monggol]]'': Монгол Улс |(''minsang isinusulat o binabanggit bilang [[Panlabas na Monggolya]] (kasama ang [[Tuva]]) upang matukoy na iba sa [[Panloob na Monggolya]] ng [[#T|Republikang Popular ng Tsina]]'') |- |{{flagicon2|Montenegro}} [[Montenegro]] - Republika ng Montenegro | |''[[Wikang Serbyo|Montenegrino]]'': Црна Гора | |- |{{flagicon2|Montserrat}} [[Montserrat]] (''panlabas na teritoryo ng [[#U|United Kingdom]]'') | | | |- |{{flagicon2|Morocco}} [[Moroko]] <ref>''Morocco'': Moroko (Panganiban)</ref> - Kaharian ng Moroko (''tingnan din [[#K|Kanluraning Sahara]]'') | |''[[Wikang Arab|Arab]]'': المغرب – المملكة المغربية | |- |{{flagicon2|Mozambique}} [[Mosambik|Mósambik]] - Republika ng Mósambik | |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Moçambique – República de Moçambique | |- |{{flagicon2|Myanmar}} [[Myanmar|Miyanmar]] - Unyon ng Myanmar | |''[[Wikang Birmano|Birmano]]'': ဴမန္မာ |(''dati at popular na kilala bilang Burma'') |- |{{flagicon2|United Arab Emirates}} [[Nagkakaisang Arabong Emirato (bansa)|Nagkakaisang Arabong Emirato]] (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | |''[[Wikang Arab|Arab]]'': دولة الإمارات العربيّة المتّحدة | |- |{{flagicon2|United Kingdom}} [[Nagkakaisang Kaharian]] - Nagkakaisang Kaharian ng Dakilang Britanya at Hilagang Irlanda (''[[Commonwealth realm]]'') | | *''[[Eskosya|Eskoses]]'': Unitit Kinrick – Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Ireland *''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': United Kingdom – United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland *''[[Korniko|Kórniko]]'': Ruwvaneth Unys Breten Veur ha Wordhon Gledh *''[[Gaelic literature|Gaeliko Eskoses]]'': Rìoghachd Aonaichte – Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath *''[[Wikang Gales|Gales]]'': Teyrnas Unedig – Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddo *''Úlster'': Claught Kängrick – Claught Kängrick o Docht Brätain an Norlin Airlann | * {{flagicon2|United Kingdom}} [[Akrotiri at Dhekelia]] (p''anlabas na teritoryo'') * {{flagicon2|Bermuda}} [[Bermuda]] (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') * {{flagicon2|British Virgin Islands}} [[Kapuluang Birhen ng Britanya]] (''panlabas na teritoryo'') * {{flagicon2|Falkland Islands}} [[Kapuluang Falkland]] (''panlabas na teritoryo ng [[#E|Estados Unidos]], inaangkin din ng [[#A|Arhentina]]'') * {{flagicon2|Guernsey}} [[Guernsey]] - Baluwarte ng Guernsey (''Mga dumidepende sa Koronang Britaniko'') * {{flagicon2|Gibraltar}} [[Hibraltar]] <ref>''Gibraltar'': Hibraltar (Panganiban)</ref> (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') * {{flagicon2|Jersey}} [[Jersey]] - Baluwarte ng Jersey * {{flagicon2|Cayman Islands}} [[Kapuluang Kayman]] (''panlabas na teritoryo ng [[#E|Estados Unidos]]'') |- | | | | |- |{{flagicon2|Namibia}} [[Namibya]] - Republika ng Namibya | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Namibia – Republic of Namibia | |- |{{flagicon2|Nauru}} [[Nauru]] - Republika ng Nauru | | * ''[[Wikang Nauruan|Nauruan]]'': Naoero – Ripublik Naoero * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Nauru – Republic of Nauru | |- |{{flagicon2|Nepal}} [[Nepal|Nepál]] - Pederal na Demokratikong Republika ng Nepál | |''[[Wikang Nepali|Nepali]]'': नेपाल | |- |{{flagicon2|New Zealand}} [[New Zealand|'''Nuweba Selandiya''']] |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': New Zealand ''[[Wikang Māori|Māori]]'': Aotearoa |Ang Nuweba Selandiya ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. Ito ay may isang panlabas na teritoryo at isang panlabas na teritoryong inaangkin sa Antarktika. * {{flagicon2|Tokelau}} [[Tokelaw]] (''panlabas na teritoryo'') * {{flagicon2|New Zealand}} ''Ross Dependency'' |- |{{flagicon2|Niger}} [[Niher]] - Republika ng Niher | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Niger – République du Niger | |- |{{flagicon2|Nigeria}} [[Niherya]] - Pederal na Republika ng Niherya (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Nigeria – Federal Republic of Nigeria | |- |{{flagicon2|Nicaragua}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] - Republika ng Nikaragwa | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Nicaragua – República de Nicaragua | |- |{{flagicon2|Niue}} [[Niue|Kapuluang Niue]] | | |(''sariling-namamahalang estado na may malayang asosasyon sa [[#N|New Zealand]]'') |- |{{flagicon2|Norway}} [[Noruwega]]<ref>''Norway'': Noruwega (Panganiban, orihinal ''Norwega'')</ref> - Kaharian ng Noruwega | |''[[Wikang Noruwego|Noruwego]]'': Norge – Kongeriket Norge | |- |{{flagicon2|Netherlands}} [[Olanda]] <ref name=Netherlands>''Netherlands''/''Holland'': Olanda (De Dios, Panganiban, Sagalongos, Padre English)</ref> - Kaharian ng Olanda | |''[[Wikang Olandes|Olandes]]'': Nederland – Koninkrijk der Nederlanden |Sa legalidad, tumutukoy ang Nederland sa pangunahing lupaing bahagi ng sa Europa ng [[Kaharian ng Nederland]], kasama ang huli na binubuo ng Nederland at dalawang panlabas na mga bansa, [[#A|Aruba]] at [[#O|Olandang Antiles]] ang mga ito. |- |{{flagicon2|Netherlands Antilles}} [[Olanda Antiles]]<ref name=Netherlands/> | | |(''panlabas na bansa ng [[Kaharian ng Nederland]]'') |- |{{flagicon2|Oman}} [[Oman]] - Kasultanan ng Oman | |''[[Wikang Arab|Arab]]'': عُمان – سلطنة عُمان | |- |{{flagicon2|Pakistan}} [[Pakistan]] - Islamikong Republika ng Pakistan | | * ''[[Wikang Urdu|Urdu]]'': پاکستان – اسلامی جمہوریۂ پاکستان * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Pakistan – Islamic Republic of Pakistan | |- |{{flagicon2|Palau}} [[Palaw|Paláw]] - Republika ng Paláw | | * ''[[Wikang Palauano|Palauano]]'': Belau – Beluu er a Belau * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Palau – Republic of Palau |(''[[Tipan ng Malayang Asosasyon|Asosyadong estado ng Estados Unidos]]'') |- |{{flagicon2|Palestine}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] <ref>''Palestine'': Palestina (Msgr. José C. Abriol, Ang Banal na Biblia)</ref> - Estado ng Palestina | |''[[Wikang Arab|Arab]]'': فلسطين |(''ang [[Estado ng Palestina]] ay kasalukuyang kinikilala ng [[Estado ng Palestina#Mga estadong kinikilala ang Estado ng Palestina|mahigit 90 mga bansa]], lubos na sinisuporthan ang internasyunal na katayuan ng Palestina ng mga di-kumikilalang mga bansa sang-ayon sa [[Nasyonal na Palestinang Awtoridad]], isang pagpapaganap ang nasa proseso na maaaring ibilang ang kalaunang pagkilala nito bilang isang Estado ng Palestina, tingnan din [[Mga mungkahi para sa isang estado sa Palestina]]'') |- |{{flagicon2|Panama}} [[Panama|Panamá]] <ref>''Panama'': Panama (Panganiban)</ref> - Republika ng Panamá | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Panamá – República de Panamá | |- |{{flagicon2|Papua New Guinea}} [[Papua New Guinea|Papuwa Bagong Guniya]] - Independiyenteng Estado ng Papuwa Bagong Guniya (''[[Commonwealth realm]]'') | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Papua New Guinea – Independent State of Papua New Guinea * ''[[Wikang Tok Pisin|Tok Pisin]]'': Papua Niugini – Independen Stet bilong Papua Niugini | |- |{{flagicon2|Paraguay}} [[Paragway]] - Republika ng Paragway | | * ''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Paraguay – República del Paraguay * ''[[Wikang Guarani|Guarani]]'': Paraguái – Tetã Paraguái | |- |{{flagicon2|Peru}} [[Peru|Perú]] <ref>''Peru'': Peru (Panganiban)</ref> - Republika ng Perú | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Perú – República del Perú | |- |{{flagicon2|Fiji}} [[Pidyi]] <ref>''Fiji'': Pidyi (Panganiban)</ref> - Republika ng Kapulong Pidyi | | * ''[[Wikang Pidyiyano|Pidyiyano]]'': Viti – Matanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Fiji – Republic of the Fiji Islands * ''[[Pidyi Hindi]]'': फ़िजी / فِجی – फ़िजी गणराज्य / فِجی رپبلک | |- |{{PHL}} <ref>''Philippines'': Pilipinas (Padre English)</ref> - Republika ng Pilipinas <ref>''Republic of the Philippines'': Republika ng Pilipinas (Padre English)</ref> | |Ingles:Philippines | |- |{{flagicon2|Finland}} [[Pinlandiya]]<ref>''Finland'': Pinlandiya (Panganiban)</ref> - Republika ng Pinlandiya | | * ''[[Wikang Pinlandes|Pinlandes]]'': Suomi – Suomen tasavalta * ''[[Wikang Suweko|Suweko]]'': Finland – Republiken Finland | |- |{{flagicon2|Pitcairn Islands}} [[Kapuluang Pitcairn]] - Pitcairn, Henderson, Ducie, at Kapuluang Oeno (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') | | | |- | colspan="4" | <center>''Tignan [[#T|Transnistria]] para sa Pridnestrovie'' </center> |- |{{flagicon2|Poland}} [[Polonya]] - Republika ng Polonya | |''[[Wikang Polako|Polako]]'': Polska – Rzeczpospolita Polska | |- |{{flagicon2|Portugal}} [[Portugal]] - Republikang Portuges | |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Portugal – República Portuguesa | |- |{{flagicon2|France}} [[Pransiya]] <ref name=France>{{cite-Gabby|mula sa kahulugan ng ''pranses'': (...)"wika o salitang Pranses; ang mga tao sa '''Pransiya'''." (...)}}</ref> - Republika ng Pransiya | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': France – République française | * ''{{flagicon2|New Caledonia}} [[New Caledonia|Bagong Caledonia]] (special collectivity ng [[#P|Pransiya]])'' |- |{{flagicon2|French Polynesia}} [[Polinesyang Pranses]] (''panlabas na bansa ng [[#P|Pransiya]]'') | | | |- |{{flagicon2|Saint Helena}} [[Pulo ng Ascension|Pulo ng Asunsyón]] (''dumidepende sa [[#S|Santa Helena]], isang panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') | | | |- |{{flagicon2|Dominican Republic}} [[Republikang Dominikano|'''Republikang Dominikano''']] – Republikang Dominikano<ref>''Dominican Republic'': Republikang Dominikano (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': República Dominicana | |- |{{flagicon2|Central African Republic}} [[Republika ng Gitnang Aprika|'''Republika ng Gitnáng Áprika''']] |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa | * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Centrafrique - République Centrafricaine * ''[[Wikang Sango|Sango]]'': - Ködörösêse tî Bêafrîka | |- |{{flagicon2|Romania}} [[Rumanya]] <ref>''Romania'': Rumanya (Panganiban)</ref> - Republika ng Rumanya | | * ''[[Wikang Rumano|Rumano]]'': România * ''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Románia | |- |{{flagicon2|Russia}} [[Rusya]] - Pederasyon ng Rusya (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | |''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Россия – Российская Федерация | |- |{{flagicon2|Rwanda}} [[Rwanda]] - Republika ng Rwanda | | * ''[[Wikang Kinyarwanda|Kinyarwanda]]'': Rwanda – Repubulika y'u Rwanda * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Rwanda – République du Rwanda * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Rwanda – Republic of Rwanda | |- |{{flagicon2|San Marino}} [[San Marino]] - Kapayá-payapang Republika ng San Marino | |''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': San Marino – Serenissima Repubblica di San Marino | |- |{{flagicon2|Saint Kitts and Nevis}} [[San Cristobal at Nieves]] - Pederasyo ng San Cristobal at Nieves (''[[Pederasyon|estadong pederal]], [[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Saint Kitts and Nevis | |- |{{flagicon2|Saint Helena}} [[Santa Helena]] (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') | | | |- |{{flagicon2|Saint Lucia}} [[Santa Lucia]] (''[[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Saint Lucia | |- |{{flagicon2|Saint-Pierre and Miquelon}} [[San Pedro at Mikelon|San Pedro at Mikelón]] (''panlabas na kolektibidad ng [[#P|Pransiya]]'') | | | |- |{{flagicon2|Saint Vincent and the Grenadines}} [[San Vicente at ang Kagranadinahan]] (''[[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Saint Vincent and the Grenadines | |- |{{flagicon2|Zambia}} [[Sambia|Sámbia]] - Republika ng Sámbia | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Zambia – Republic of Zambia | |- |{{flagicon2|Samoa}} [[Samoa]] <ref>''Samoa'': Samoa (Panganiban)</ref> - Independiyenteng Estado ng Samoa | | * ''[[Wikang Samoano|Samoano]]'': Sāmoa – Mālo Tuto'atasi o Sāmoa * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Samoa – Independent State of Samoa | |- |{{flagicon2|São Tomé and Príncipe}} [[San Tomas at Prinsipe|San Tomás at Prínsipe]] - Demokratikong Republika ng San Tomás at Prínsipe | |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': São Tomé e Príncipe – República Democrática de São Tomé e Príncipe | |- |{{flagicon2|Senegal}} [[Senegal|Sénegal]] - Republika ng Senegal | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Sénégal – République du Sénégal | |- |{{flagicon2|Serbia}} [[Serbya]] - Republika ng Serbya | | * ''[[Wikang Serbiyo|Sérbiyo]]'': Србија – Република Србија * ''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Szerbia – Szerb Köztársaság | |- |{{flagicon2|Seychelles}} [[Seykelas]] - Republika ng Seykelas | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Seychelles – Republic of Seychelles * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Seychelles – République des Seychelles * ''[[Wikang Creole|Creole]]'': – Repiblik Sesel | |- |{{flagicon2|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]] - Republika ng Sierra Leone | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Sierra Leone – Republic of Sierra Leone | |- |{{flagicon2|East Timor}} [[Silangang Timor]] - Demokratikong Republika ng Silangang Timor | | * ''[[Wikang Tetum|Tetum]]'': Timor Lorosa'e – Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e * ''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Timor-Leste – República Democrática de Timor-Leste | |- |{{flagicon2|Zimbabwe}} [[Simbabwe]] - Republika ng Simbabwe | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Zimbabwe – Republic of Zimbabwe | |- |{{flagicon2|Singapore}} [[Singapura]] <ref>''Singapore'': Singapura (De Dios, Panganiban)</ref> - Republika ng Singapura | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Singapore – Republic of Singapore * ''[[Wikang Malay|Malay]]'': Singapura – Republik Singapura * ''[[Wikang Mandarin|Mandarin]]'': 新加坡 – 新加坡共和国 * ''[[Wikang Tamil|Tamil]]'': சிங்கப்பூர் – சிங்கப்பூர் குடியரசு | |- |{{flagicon2|Solomon Islands}} [[Kapuluang Salomon|Kapuluang Salomón]] (''[[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Solomon Islands | |- |{{flagicon2|Somalia}} [[Somalya]] (''kasalukuyang pira-piraso ang buong bansa kasama ang kanyang [[Politika sa Somalia|Transisyonal na Pambansang Pamahalaan]] na pinatapon, tingnan din ang [[#S|Somaliland]]'') | | * ''[[Wikang Somali|Somali]]'': Soomaaliya – Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الصومال – جمهورية الصومال | |- |{{flagicon2|Somaliland}} [[Somalilandiya]] - Republika ng Somalilandiya (''de facto'' na malayang estado sa loob ng [[#S|Somalia]]'') | | * ''[[Wikang Somali|Somali]]'': Soomaaliland – Jamhuuriyadda Soomaaliland * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': ارض الصومال – جمهورية ارض الصومال | |- |[[Talaksan:Flag of the Sovereign Military Order of Malta.svg|22px]] [[Sovereign Military Order of Malta|Soberanong Militar na Ordén ng Malta]] (''huwag ikalito sa [[#M|Malta]]'') | | | |- |{{flagicon2|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]] - Demokratikong Sosyalistang Republika ng Sri Lanka | | * ''[[Wikang Sinhala|Sinhala]]'': ශ්රී ලංකාව * ''[[Wikang Tamil|Tamil]]'': இலங்கை – இலங்கை ஜனநாயக சமத்துவ குடியரசு | |- |{{flagicon2|Sudan}} [[Sudan|Sudán]]<ref>''Sudan'': Sudan (Panganiban)</ref> - Republika ng Sudán | | * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': السودان – جمهورية السودان * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Sudan – Republic of the Sudan | |- |{{flagicon2|Suriname}} [[Suriname|Surinam]] - Republika ng Suriname | |''[[Wikang Olandes|Olandes]]'': Suriname – Republiek Suriname | |- |{{flagicon2|Norway}} [[Svalbard]] (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Noruwega]], kinikilala sa pandaigdigang kasunduan'') | | | |- |{{flagicon2|Sweden}} [[Suwesya]] - Kaharian ng Suwesya (Kaharian ng Suweko<ref>''Swedish'': Suweko (Padre English)</ref>) | |''[[Wikang Suweko|Suweko]]'': Sverige – Konungariket Sverige | |- |{{flagicon2|Switzerland}} [[Suwisa]] <ref>''Switzerland'': Suwisa (De Dios)</ref> - Konpederasyo ng Suwisa (''Swiss'') (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | | * ''[[Wikang Latin|Latin]]'': Confoederatio Helvetica * ''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Schweiz – Schweizerische Eidgenossenschaft * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Suisse – Confédération Suisse * ''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Svizzera – Confederazione Svizzera * ''[[Wikang Romansh|Romansh]]'': Svizra – Confederaziun Svizra | |- |{{flagicon2|Syria}} [[Sirya]]<ref>''Syria'': Sirya (Magandang Balita Biblia [orihinal: Siria], Panganiban)</ref> - Arabong Republika ng Sirya | |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': سورية – الجمهوريّة العربيّة السّوريّة | |- |{{flagicon2|Taiwan}} [[Republika ng Tsina|Taywan (ROC)]] <ref>Taiwan: ''Taywan'' (Panganiban)</ref> - Republika ng Tsina (''popular na tumutukoy bilang Taywan at [[panlabas na ugnayan ng Republika ng Tsina|diplomatikong]] kilala minsan bilang [[Tsinong Taipei]], ang [[Kalagayang pampolitika ng Taywan|kalagayang pampolitika]] ng ROC at ang [[Legal na kalagayan ng Taywan|legal na kalagayan]] ng [[Taiwan|Pulong Taywan]] (at kaniyang mga [[Talaan ng mga pulo sa Repulika ng Tsina|karatig pulo]]) na may pagtatalo'') | |''[[Wikang Mandarin|Mandarin]]'': 臺灣 / 台灣 – 中華民國 | |- |{{flagicon2|Tajikistan}} [[Tayikistan]] - Republika ng Tayikistan | |''[[Wikang Tajiki|Tajiki]]'': Тоҷикистон – Ҷумҳурии Тоҷикистон | |- |{{flagicon2|Tanzania}} [[Tansaniya]] - Nagkakaisang Republika ng Tanzania (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | | * ''[[Wikang Swahili|Swahili]]'': Tanzania – Jamhuri ya Muungano wa Tanzania * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'':Tanzania – United Republic of Tanzania | |- |{{flagicon2|Isle of Man}} [[Pulo ng Man]] (''Isle of Man'') (''[[Dumidependeng Korona|Mga dumidepende sa Koronang Britaniko]], kilala din bilang Mann'') | | | |- |{{flagicon2|Thailand}} [[Thailand]]<ref>''Thailand'': Thailand (De Dios)</ref> - Kaharian ng Thailand | |''[[Wikang Thai|Thai]]'': ประเทศไทย – ราชอาณาจักรไทย | |- |{{flagicon2|South Africa}} [[Timog Aprika]] (''kadalasang isinusulat o binabanggit bilang Timog Aprika'') - Republika ng Timog Aprika | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': South Africa – Republic of South Africa * ''[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]]'': Suid-Afrika – Republiek van Suid-Afrika * ''[[Wikang Xhosa|Xhosa]]'': Mzantsi Afrika – IRiphabliki yaseMzantsi Afrika * ''[[Wikang Zulu|Zulu]]'': Ningizimu Afrika – IRiphabliki yaseNingizimu Afrika * ''[[Wikang Ndebele|Ndbele]]'': Sewula Afrika – IRiphabliki yeSewula Afrika * ''[[Wikang Hilagang Sotho|Hilagang Sotho]]'': Afrika-Borwa – Rephaboliki ya Afrika-Borwa * ''[[Wikang Sotho|Sotho]]'': Afrika Borwa – Rephaboliki ya Afrika Borwa * ''[[Wikang Tswana|Tswana]]'': Aforika Borwa – Rephaboliki ya Aforika Borwa * ''[[Wikang Swati|Swati]]'': Ningizimu Afrika – IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika * ''[[Wikang Venda|Venda]]'': Afurika Tshipembe – Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe * ''[[Wikang Tsonga|Tsonga]]'': Afrika Dzonga – Riphabliki ra Afrika Dzonga | |- |{{flagicon2|South Korea}} [[Timog Korea]] (''popular na kilala bilang Timog Korea'') - Republika ng Korea | |''[[Wikang Koreano|Koreano]]'': 한국 – 대한민국 | |- |{{flagicon2|South Ossetia}} [[Timog Ossetia]] - Republika ng Timog Ossetia (''de facto'' na malayang estado sa loob ng [[#G|Georgia]]'') | | * ''[[Wikang Osetyo|Osetyo]]'': Хуссар Ирыстон – Республикæ Хуссар Ирыстон * ''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Южная Осетия – Республика Южная Осетия | |- |{{flagicon2|South Sudan}} [[Timog Sudan|Timog Sudán]] - Republika ng Timog Sudán | |* ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': South Sudan – Republic of South Sudan | |- |{{flagicon2|Togo}} [[Togo]] - Republika ng Togo | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Togo – République Togolaise | |- |{{flagicon2|Tonga}} [[Tonga|Tonga]] - Kaharian ng Tonga | | * ''[[Wikang Tongga|Tonga]]'': Tonga – Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Tonga – Kingdom of Tonga | |- |{{flagicon2|Chad}} [[Tsad]] - Republika ng Tsad | | * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Tchad – République du Tchad * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': تشاد – جمهوريّة تشاد | |- |{{flagicon2|Chile}} [[Tsile]]<ref>''Chile'': Tsile (Panganiban)</ref> - Republika ng Tsile | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Chile – República de Chile | |- |{{flagicon2|People's Republic of China}} [[Republikang Popular ng Tsina|Tsina (PRC)]]<ref>''China'': Tsina (Padre English)</ref> - Popular na Republika ng Tsina (''kadalasang [[Punong-Lupaing Tsina]]'') | |''[[Wikang Mandarin|Mandarin]]'': 中国 – 中华人民共和国 | |- |{{flagicon2|Czech Republic}} [[Tseko]] - Republika ng Tseko (''minsang isinusulat o binabanggit bilang Czechia'') | |''[[Wikang Tseko|Tseko]]'': Českó – Česká republika | |- | colspan="4" |<center> ''Tingnan ang [[#T|Taywan (ROC)]] para sa [[Republika ng Tsina]] (tingnan din [[Patakarang Isang-Tsina]] at [[Tsina at ang Mga Nagkakaisang Bansa|pagtatalo sa representasyon sa UN sa pagitan ng PRC at ROC]])'' </center> |- |{{flagicon2|Cyprus}} [[Tsipre]]<ref>''Cyprus'': Tsipre (Magandang Balita Biblia, orihinal ''Chipre'')</ref> - Republika ng Tsipre (''tingnan din [[#H|Hilagang Tsipre]]'') | | * ''[[Wikang Griyego|Griyego]]'': Κυπρος – Κυπριακή Δημοκρατία * ''[[Wikang Turko|Turko]]'': Kıbrıs – Kıbrıs Cumhuriyeti | |- |{{flagicon2|Transnistria}} [[Transnistria]] - Republikang Pridnestroviang Moldova ng [[Transnistria]] (''ginagamit ng pamahalaang Transnistriano ang saling ''Pridnestrovie'', de facto malayang estado sa loob ng [[#M|Moldova]]'') | | * ''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Приднестровье'': Приднестровская Молдавская Республика * ''[[Wikang Ukranyano|Ukranyano]]'': Придністров'я'': Придністровська Молдавська Республіка * ''[[Wikang Rumano|Rumano]]'': Нистря'': Република Молдовеняскэ Нистрянэ | |- |{{flagicon2|Trinidad and Tobago}} [[Trinidad at Tobago]] - Republika ng Trinidad at Tobago | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Trinidad and Tobago – Republic of Trinidad and Tobago | |- |{{flagicon2|Tristan da Cunha}} [[Tristan da Cunha|Tristan da Kunya]] (''dumidepende sa [[#S|Saint Helena]], isang panlabas na teritoryo ng [[#U|United Kingdom]]'') | | | |- |{{flagicon2|Tuvalu}} [[Tubalu]] (''[[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Tuvalu|Tuvalu]] at [[Wikang Ingles|Ingles]]'': Tubalu | |- |{{flagicon2|Tunisia}} [[Tunisya]] - Republika ng Tunisya | | * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': تونس – الجمهورية التونسية * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Tunisie - République du Tunisie | |- |{{flagicon2|Turkey}} [[Turkya]] <ref>''Turkey'': Turkya (Padre English, Sagalongos)</ref> - Republika ng Turkya | |''[[Wikang Turko|Turko]]'': Türkiye – Türkiye Cumhuriyeti | |- |{{flagicon2|Turkmenistan}} [[Turkmenistan]] | |''[[Wikang Turkmen|Turkmen]]'': Türkmenistan | |- |{{flagicon2|Turks and Caicos Islands}} Kapuluang Turks at Caicos (''panlabas na teritoryo ng [[#U|United Kingdom]]'') | | | |- |{{flagicon2|Uganda}} [[Uganda]] - Republika ng Uganda | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Uganda – Republic of Uganda * ''[[Wikang Swahili|Swahili]]'': Uganda – Jamhuri ya Uganda | |- |{{flagicon2|Ukraine}} [[Ukranya]] | |''[[Wikang Ukranyano|Ukranyano]]'': Україна | |- |{{flagicon2|Hungary}} [[Unggarya]]<ref>''Hungary'': Unggarya (Panganiban)</ref> - Republika ng Unggarya | |''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Magyarország – Magyar Köztársaság | |- |{{flagicon2|Uruguay}} [[Urugway|Urugwáy]]<ref>''Uruguay'': Urugway (Panganiban)</ref> - Oryental na Republika ng Urugwúy | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Uruguay – República Oriental del Uruguay | |- |{{flagicon2|Uzbekistan}} [[Usbekistan]] - Republika ng Usbekistan | |''[[Wikang Usbek|Usbek]]'': Ўзбекистон – Ўзбекистон Республикаси | |- |{{flagicon2|Vatican City}} [[Lungsod ng Vaticano|Lungsód ng Vaticano]] - Estadong Lungsód ng Vaticano | | * ''[[Wikang Latin|Latin]]'': Civitas Vaticana – Status Civitatis Vaticanæ * ''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Città del Vaticano – Stato della Città del Vaticano | |- |{{flagicon2|Wallis and Futuna}} [[Wallis at Futuna]] (''panlabas na koletibidad ng [[#P|Pransiya]]'') | | | |- |{{flagicon2|Yemen}} [[Yemen]] - Republika ng Yemen | |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': اليمن – الجمهوريّة اليمنية | |} == Mga sanggunian == === Talababa === [[Talaksan:UNITED NATIONS MEMBER STATES.djvu|thumb|200px|UN Press Release petsang 3 Hulyo 2006]] {{reflist|3}} === Bibliyograpiya === * English, James. ''English-Tagalog Dictionary'' (1965) at ''Tagalog-English Dictionary'' (1986). * Sagalongos, Felicidad T.E. ''Diksiyunaryong Ingles-Pilipino Pilipino-Ingles''. (1968). * Calderon. ''Diccionario Ingles-Español-Tagalog''. * De Dios, Reynaldo [Tagalog], at Afenir [Ilokano]. ''English-Tagalog-Ilokano Vocabulary''. (2005). * Panganiban, Jose Villa. ''Concise English-Tagalog Dictionary''. (1969). * ''UP Diksiyonaryong Filipino''. (2001). * Santos, Vito C. ''New Vicassan's English-Pilipino (Tagalog) Dictionary'' (1995), Anvil Publishing, 1,603 pahina, ISBN 971-27-0349-5, ISBN 978-971-27-0349-2 * Gaboy, Luciano L. ''Talahuluganang Ingles-Filipino/English-Filipino Dictionary'', Gabby's Dictionary, GabbyDictionary.com. == Tingnan din == * [[Talaan ng mga kabansaan]] * [[Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon]] * [[Tala ng mga bansa ayon sa populasyon]] * [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita]] [[Kategorya:Talaan ng mga bansa]] {{Earth}} oua33tcf4vmlma4fqn4olo315jqgn74 2223938 2223928 2026-09-07T03:05:01Z Allyriana000 119761 2223938 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:CIA WorldFactBook-Political world.svg|400px|thumb|Kahatiang pampolitika ng mundo.]] Ito ang alpabetikong '''talaan ng mga [[bansa]]''' ng [[mundo]]. Kasama ang mga parehong ''internasyonal na kinikilala'' at ''pangkalahatang hindi kinikilalang'' mga malayang [[Estado]], may nanirahang dumidependeng teritoryo, kasama din ang mga lugar na may espesyal na [[soberanya]]. Sinasakop lahat ang mga bahagi sa ilalim ng hurisdiksiyon ng mga natalang bansa, kabilang ang [[teritoryo]], teritoryong bahagi ng tubig (kabilang ang panloob na mga bahagi ng tubig at karatig na sona), ''Esklusibong Sonang Pang-ekonomiya'', ''[[continental shelf|kalapagang panlupalop]]'' at espasyong panghimpapawid. == Wika == Nasa wikang Tagalog ang karamihan sa mga nakatala rito batay sa mga sangguniang nasa huli ng artikulo samantalang isina-Tagalog naman ang iba o binaybay ayon sa gabay pang-ortograpiya ng [[Komisyon ng Wikang Filipino]]. Kabilang din ang maikling opisyal na mga pangalan (halimbawa na ang [[Apganistan]]) at ang opisyal (o mahabang) pangalan (halimbawa na ang Ang Islamikong Republika ng Apganistan). Hindi nais ipahiwatig ng artikulong ito na magbigay na opisyal na posisyon sa pagtatalo ukol sa pagpapangalan. Kung wala pang opisyal na pangalan sa Tagalog ang mga bansa, katulad ng nabanggit, isinalin ang pangalan ayon sa mungkahing ortograpiya ng KWF; o binigyan ng katumbas sa Tagalog ang buong pangalan o (mga) bahagi lamang nito. Pinananatili ang orihinal na kilalang pangalan kung hindi pa ito matumbasan. Hangga't maaari maiba man ang baybay o pagkakapangalan sa artikulo ng bawat bansa, itinuturo ang mga pangalan sa pahina ng artikulong tungkol sa bansa na binigyan ng mas higit na tinatanggap na bersyon o anyo nito sa Tagalog o sa Wikipedyang ito. Para sa katawagan ng mga mamamayan ng mga bansa, tingnan ang sumusunod [[talaan ng mga mamamayan ng mga bansa]]. == Mga entidad na kasama sa artikulong ito == Mayroong mga 254 entidad sa talaang ito: ang mga itinuturing na mga bansa. Binubuo ito ng: * 193 mga kasaping estado sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]]. * 2 di-miyembrong estadong tagamasid sa Mga Nagkakaisang Bansa, ang [[Lungsod ng Vatican|Lungsod ng Vaticano]] at [[Estado ng Palestina|Palestina]]. * 1 di-kinikilalang estado ng Mga Nagakakaisang Bansa, diplomatikong kinikilala ng 26 ibang mga estado at may ''de facto'' na relasyon sa iba: ang [[Republika ng Tsina]]ng kilala rin bilang "Taiwan". * 5 [[Talaan ng di-kinikilalang mga bansa|pangkalahatang di-kinikilala]] ngunit ''[[de facto]]'' na malayang estado: [[Abkhazia]], [[Turkong Republika ng Hilagang Tsipre|Hilagang Tsipre]], [[Somaliland|Somalilandiya]], [[Timog Osetya]] at [[Transnistria]] ang mga ito. Kinikilala ang lahat na walang estado (maliban sa Hilagang Tsipre na nagpapanatili ng diplomatikong relasyon sa Turkiya lamang). * 1 mga entidad na kinikilala ng mga maraming bansa bilang malaya ngunit hindi ''de facto'' na malaya: [[Kosovo]] at [[Kanluraning Sahara]]. * 37 may naninirahang [[tala ng mga nakadependeng mga teritoryo|dumidependeng mga teritoryo]]: ** 3 [[Mga Estado at mga teritoryo ng Australia#Panlabas na mga teritoryo|panlabas na teritoryo]] ng [[Australia]] ([[Pulong Pasko]], [[Kapuluang Cocos (Keeling)]] at [[Pulong Norfolk]]) ** 3 [[Dumidependeng Korona|Mga dumidepende sa Koronang Britaniko]] ([[Guernsey]], [[Jersey]] at ang [[Pulo ng Man]]) ** 2 panlabas na mga bansa sa [[Kaharian ng Dinamarka]] ([[Lupanglunti]] at [[Kapuluang Faroe]]) ** 1 [[Pays d'outre-mer|panlabas na bansa]] ng [[Pransiya]] ([[Pranses na Polynesia]]) ** 1 [[sui generis]] [[French overseas departments and territories|kolektibidad]] ng [[Pransiya]] ([[Bagong Caledonia]]) ** 3 [[Collectivité d'outre-mer|panlabas na mga kolektibidad]] ng [[Pransiya]] ([[Mayotte]], [[Saint-Pierre at Miquelon|San Pierre at Miquelon]] at [[Wallis at Futuna]]) ** 6 panlabas na bansa sa [[Kaharian ng Nederland]] (''[[Aruba]], [[Bonaire]], [[Curaçao]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Maarten]])'' ** 2 estado ([[Kapuluang Cook]] at [[Niue]]) na nasa malayang asosasyon sa [[New Zealand]] ** 1 panlabas na teritoryo ng [[New Zealand]] ([[Tokelau]]) ** 14 [[Panlabas na teritoryo ng mga Briton|panlabas na teritoryo]] ng [[Nagkakaisang Kaharian]] ([[Anguilla]], [[Bermuda]], [[Britanikong Birheng Kapuluan]], [[Cayman Islands]], [[Kapuluang Falkland]]'', [[Hibraltar]], [[Montserrat]], [[Pitcairn Islands]], [[Santa Helena]] at kaniyang mga dumidependeng bansang [[Pulong Ascension]] at [[Tristan da Cunha]], [[Turks at Kapuluang Caicos]] at ang [[UK sovereign base|Soberanong Baseng Mga Area]] ng [[Akrotiri at Dhekelia|Akrotiri]] at [[Akrotiri at Dhekelia|Dhekelia]])'' ** 5 [[Inkorporadong teritoryo|hindi inkorporadong mga teritoryo at mga komonwelt]] ng [[Estado Unidos]] (US) ([[Amerikanong Samoa]], [[Guam]], [[Hilagang Kapuluang Mariana]], [[Puerto Rico]] at [[Birheng Kapuluan ng Estados Unidos|Birheng Mga Kapuluan]]) * 4 [[Talaan ng mga espesyal na mga entidad na kinikilala ng internasyunal na pinagkayarian o kasunduan|espesyal na mga entidad na kinikilala ng internasyunal na pinagkayarian o kasunduan]] (''[[Åland]]'' sa [[Pinlandiya]], [[Svalbard]] sa [[Noruwega]], gayon din ang [[Mga Natatanging Administratibong Rehiyon]] ng [[Hongkong]] at [[Makaw]] sa [[Republikang Bayan ng Tsina]]). Sa [[Aneks sa talaan ng mga bansa|Aneks]], isang balangkas ang binibigay sa mga entidad na hindi kabilang sa talaang ito. == Talaan ng mga bansa == {| class="sortable wikitable" style="background:white; font-size: 95%; text-align:left;" |- ! Bansa ayon sa wikang [[Wikang Tagalog|Tagalog]] !Pagkakasapi sa [[Nasyones Unidas|Nagkakaisang Bansa]] ! Bansa ayon sa wikang opisyal ! Paglalarawan |- |''{{flagicon2|Abkhazia}}'' [[Abkhazia|'''Abkasya''']] – Republika ng Abkasya |Walang pagkakasapi |''Abkasiyo'': Аҧсны – Аҧснытәи Республика</br>''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Aбхазия – Республика Абхазия |Kinikilala ng Artsakh, Beneswela, Nauru, Nicaragwa, Rusya, Syria, Timog Ossetia at Transnistria. Buong inaangkin ng Heorhiya. |- |{{flagicon2|Albania}} '''[[Albanya]]''' – Republika ng Albanya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Albanes|Albanes]]'': Shqipëria – Republika e Shqipërise | |- |{{flagicon2|Germany}} '''[[Alemanya]]''' – Pederal na Republika ng Alemanya |Kasapi ng [[Nasyones Unidas|Nagkakaisang Bansa]] |''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Deutschland – Bundesrepublik Deutschland |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Ang Pederal na Republika ng Alemanya ay isang pederasyon na binubuo ng labíng-anim na estado. |- |{{flagicon2|Algeria}} [[Algeria|'''Alherya''']] – Demokratikong Republikang Bayan ng Alherya |Kasapi ng [[Nasyones Unidas|Nagkakaisang Bansa]] |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الجزائر – الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية | |- |{{flagicon2|Andorra}} [[Andorra|'''Andora''']] – Prinsipalidad ng Andora |Kasapi ng [[Nasyones Unidas|Nagkakaisang Bansa]] |''[[Wikang Katalan|Katalán]]'': Andorra – Principat d’Andorra |Ang Andorra ay isang ''co-principality'', kung saan ang opisina ng pinuno ng estado ay kasabay na hinahawakan ''ex officio'' ng Pangulo ng Pransiya at ng Obispo ng Diyosesis ng Urgell, na siyang hinihirang na may pag-apruba mula sa Holy See. |- |{{flagicon2|Angola}} [[Angola|'''Anggola''']] – Republika ng Anggola |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Angola – República de Angola | |- |{{flagicon2|Antigua and Barbuda}} [[Antigua at Barbuda|'''Antigua at Barbuda''']] |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'' – Antigua and Barbuda |Ang Antigua at Barbuda ay isang [[nasasakupang komonwelt]] na may isang nagsasariling rehiyon'','' [[Barbuda]]. |- |{{Noflag}}'''[[Apganistan]]''' |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pastun|Pastun]]'': د افغانستان اسلامي جمهوریت</br>''[[Wikang Persa|Persa]]'': افغانستان – جمهوری اسلامی افغانستان |Hindi kinikilala ng lahat ng mga estado ang [[Apganistan|Islamikong Emirato ng Apganistan]], ang ''de facto'' na pamahalaang namumuno sa Apganistan. Kinikilala pa rin ng Nagkakaisang Bansa ang [[Islamikong Republika ng Apganistan]] bilang pamahalaan ng Apganistan. |- |{{flagicon2|Saudi Arabia}} '''[[Saudi Arabia|Arabyang Saudi]]''' – Kaharian ng Arabyang Saudi |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': السعودية – المملكة العربيّة السّعوديّة | |- |{{flagicon2|Argentina}} '''[[Arhentina]]''' – Republikang Arhentino<ref>Ang Republikang Arhentino ay ipinangalan dinsa [[Arhentina]] para sa mga panukalang pambatasan.</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Kastilang Riyoplatense|Espanyol]]'': Argentina – República Argentina |Ang Arhentina ay isang pederasyon na binubuo ng 23 lalawigan at isang nagsasariling lungsod. |- |{{flagicon2|Armenia}} '''[[Armenya]]''' – Republika ng Armenya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Armenyo|Armenyo]]'': Հայաստան – Հայաստանի Հանրապետություն |Hindi kinikilala ng Pakistan ang Armenya dahil sa alitan sa [[Republika ng Artsah|Artsakh]]. |- |{{flagicon2|Nagorno-Karabakh}} [[Republika ng Artsah|'''Artsakh''']] – Republika ng Nagorno-Karabakh |Walang pagkakasapi | |''De facto'' na malayang estado sa loob ng Aserbayan. Kinikilala ng Abkasya, Timog Ossetia, at Transnistria. |- |{{flagicon2|Azerbaijan}} '''[[Aserbayan]]''' – Republika ng Aserbayan |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Aseri|Aseri]]'': Azərbaycan – Azərbaycan Respublikası |Mayroong isang nagsasariling rehiyon ang Aserbayan, Nakhchivan. Ang ''de facto'' na malayang estado ng Artsakh ay itinatag sa timog-kanlurang bahagi ng Aserbayan. |- |{{flagicon2|Australia}} [[Australia|'''Australya''']] – Komonwelt ng Australya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Australia – Commonwealth of Australia |Ang Australya ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. Ito ay mayroong soberanya sa mga sumusunod: * {{flagicon|Christmas Island}} [[Pulo ng Christmas]] (''panlabas na teritoryo'') * {{flagicon|Cocos (Keeling) Islands}} [[Kapuluang Cocos (Keeling)]] (''panlabas na teritoryo'') * {{flagicon|Norfolk Island}} [[Pulo ng Norfolk]] (''panlabas na teritoryo'') * {{noflag}}Kapuluang Ashmore at Cartier (''panlabas na teritoryo'') * {{noflag}}Kapuluang Coral Sea (''panlabas na teritoryo'') * {{noflag}}Kapuluang Heard at McDonald (''panlabas na teritoryo'') * {{noflag}}Teritoryong Antarktikong Australyano (''inaangking panlabas na teritoryo sa Antartika)'' |- |{{flagicon2|Austria}} [[Austria|'''Austrya''']] – Republika ng Austrya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Österreich – Republik Österreich |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Ang Republika ng Austrya ay isang pederasyon na binubuo ng siyam na estado. |- |{{flagicon2|Bahamas}} '''[[Bahamas]]''' – Komonwelt ng Bahamas |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': The Bahamas – Commonwealth of The Bahamas |Ang Bahamas ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. |- |{{flagicon2|Bahrain}} [[Bahrain|'''Bahreyn''']] – Kaharian ng Bahrain |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': البحرين – مملكة البحرين | |- |{{flagicon2|Bangladesh}} '''[[Bangladesh|Bangglades]]''' – Popular na Republika ng Bangladesh |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Bengali|Bengali]]'': বাংলাদেশ – গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ | |- |{{flagicon2|Vanuatu}} '''[[Vanuatu|Banuatu]]''' – Republika ng Banuatu |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Bislama|Bislama]]'': Vanuatu – Ripablik blong Vanuatu<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Vanuatu – Republic of Vanuatu<br>''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Vanuatu – République du Vanuatu | |- |{{flagicon2|Barbados}} '''[[Barbados]]''' |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Barbados | |- |{{flagicon2|Côte d'Ivoire}} [[Côte d'Ivoire|'''Baybaying Garing''']] – Republika ng Baybaying Garing |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Côte d'Ivoire – République de Côte d'Ivoire | |- |{{flagicon2|Belgium}} [[Belhika|'''Bélhika''']] – Kaharian ng Bélhika<ref>''Belgium'': Belhika (De Dios, Panganiban, Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Olandes|Olandes]]'': België – Koninkrijk België<br>''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Belgique – Royaume de Belgique<br>''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Belgien – Königreich Belgien | |- |{{flagicon2|Belize}} [[Belize|'''Belis''']]<ref>''Belize'': Belis (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Belize – Commonwealth of Belize |Ang Belis ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. |- |{{flagicon|Venezuela}} [[Venezuela|'''Beneswela''']] – Bolibar na Republika ng Beneswela<ref>''Venezuela'': Beneswela (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Venezuela – República Bolivariana de Venezuela |Ang Beneswela ay isang pederasyon na binubuo ng 23 estado, isang distritong kabisera, at mga pederal na dependency. |- |{{flagicon2|Benin}} '''[[Benin]]''' – Republika ng Benin |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Bénin – République du Bénin | |- |{{flagicon2|Belarus}} '''[[Belarus|Biyelorusya]]''' – Republika ng Biyelorusya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Belaruso|Belaruso]]'': Беларусь – Рэспубліка Беларусь<br>''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Беларусь – Республика Беларусь | Binawi ng maraming estado ang kanilang pagkilala kay Pangulong Alexander Lukashenko kasunod ng halalang pampanguluhan sa Biyelorusya noong 2020. Kasalukuyang kinikilala ng Litwanya ang ''Coordination Council'' ni Sviatlana Tsikhanouskaya bilang lehitimong pamahalaan ng Biyelorusya. |- |{{flagicon2|Vietnam}} [[Vietnam|'''Biyetnam''']] – Sosyalistang Republika ng Biyetnam<ref>''Vietnam'': Biyetnam (De Dios)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Biyetnames|Biyetnames]]'': Việt Nam – Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam | |- |{{flagicon2|Bosnia and Herzegovina}} [[Bosnia at Herzegovina|'''Bosnya at Hersegobina''']] – Republika ng Bosnya at Hersegobina |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Bosniyo|Bosniyo]] at [[Wikang Kroato|Kroato]]'': Bosna i Hercegovina<br>''[[Wikang Serbyano|Serbyano]]'':Босна и Херцеговина |Ang Bosnya at Hersegobina ay may dalawang constituent entity at isang administratibong distrito: * {{noflag}} Pederasyon ng Bosnya at Hersegobina * {{flagicon2|Republika Srpska}} Republika Srpska * Distrito ng Brčko (''distritong administratibo'') |- |{{flagicon2|Botswana}} '''[[Botswana]]''' – Republika ng Botswana |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Tswana|Tswana]]'': Botswana – Lefatshe la Botswana<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Botswana – Republic of Botswana | |- |{{flagicon2|Brazil}} [[Brazil|'''Brasil''']] – Pederatibong Republika ng Brazil<ref>''Brazil'': Brasil (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa | ''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Brasil – República Federativa do Brasil | |- |{{flagicon2|Brunei}} [[Brunei|'''Brunay''']] – Bansa ng Brunay, Tahanan ng Kapayapaan<ref>''Brunei'': Brunay (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Malay|Malay]]'': Brunei – Negara Brunei Darussalam | |- |{{flagicon2|Bulgaria}} '''[[Bulgarya]]''' – Republika ng Bulgarya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Bulgaro|Bulgaro]]'': България – Република България |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Bolivia}} [[Bolivia|'''Bulibya''']] – Estadong Plurinasyunal ng Bulibya<ref>''Bolivia'': Bulibya (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Bolivia – Estado Plurinacional de Bolivia<br>''Quechua'': Bulibiya – Bulibiya Mama Llaqta<br>''[[Wikang Aymara|Aymara]]'': Wuliwya – Wuliwya Suyu | |- |{{flagicon2|Burkina Faso}} '''[[Burkina Faso]]''' – Republika ng Burkina Faso |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Burkina Faso | |- |{{flagicon2|Burundi}} '''[[Burundi]]''' – Republika ng Burundi |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Kirundi|Kirundi]]'': Uburundi – Republika y'Uburundi<br>''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Burundi – République du Burundi | |- |{{flagicon2|Bhutan}} '''[[Bhutan|Bután]]''' – Kaharian ng Bután |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Dzongkha|Dzongkha]]'': འབྲུག་ཡུལ | |- |{{flagicon2|Cape Verde}} '''[[Cabo Verde]]''' – Republika ng Cabo Verde |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Cabo Verde – República de Cabo Verde | |- |'''{{flagicon2|Western Sahara}} [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi]]''' |Walang pagkakasapi |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية |Malawak na sinasakop ng teritoryo ng Kanluraning Sahara ng [[#M|Moroko]], ang Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi ay kasalukuyang kinikilala ng mahigit sa limampung mga bansa ngunit pinapatupad ang epektibong kontrol sa teritoryo sa silangan ng Pader na Moroko. |- |{{flagicon2|Democratic Republic of the Congo}} [[Demokratikong Republika ng Congo|'''Demokratikong Republika ng Konggo''']]<ref name="Konggo">''Congo'': Konggo (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Congo – République Démocratique du Congo |Dati ay popular na kilala bilang [[Zaire]]. |- |{{flagicon2|Denmark}} '''[[Dinamarka]]''' – Kaharian ng Dinamarka<ref>''Denmark'': Dinamarka (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Danes|Danes]]'': Danmark – Kongeriget Danmark |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Ang Kaharian ng Dinamarka ay kinabibilangan ng tatlong lugar na mayroong ''substantial autonomy'': * {{flagicon2|Denmark}} [[Dinamarka]] * {{flagicon2|Faroe Islands}} [[Kapuluang Peroe]] ''(sariling-namamahalang panlabas na administratibong dibisyon)'' * {{flagicon2|Greenland}} [[Greenland|Lupanglunti]] ''(sariling-namamahalang panlabas na administratibong dibisyon)'' Sa kabuuan, ang Kaharian ng Dinamarka ay kasapi ng Unyong Europeo, ngunit ang batas ng Unyong Europeo ay hindi nalalapat sa Kapuluang Peroe at Lupanglunti. |- |{{flagicon2|Dominica}} [[Dominica|'''Domínika''']] – Komonwelt ng Domínika<ref>''Dominica'': Domínika (Panganiban, deribasyon mula sa ''Republikang Dominikano'')</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Dominica – Commonwealth of Dominica | |- |{{flagicon2|Egypt}} '''[[Ehipto]]''' – Republikang Arabo ng Ehipto<ref>''Egypt'': Ehipto (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': مصر – جمهوريّة مصرالعربيّة | |- |{{flagicon2|Ecuador}} [[Ekwador (bansa)|'''Ekwador''']] – Republika ng Ekwador<ref>''Ecuador'': Ekwador (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Ecuador – República del Ecuador | |- |{{flagicon2|El Salvador}} [[El Salbador|'''El Salvador''']] – Republika ng El Salvador |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': El Salvador – República de El Salvador | |- |{{flagicon2|Eritrea}} [[Eritrea|'''Eritreya''']] – Estado ng Eritreya<ref>''Eritrea'': Eritrea (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Tigrinya|Tigrinya]]'': ኤርትራ – ሃግሬ ኤርትራ | |- |{{flagicon2|Slovakia}} '''[[Eslobakya]]''' – Republika ng Eslobakya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Eslobako|Eslobako]]'': Slovensko – Slovenská republika<br>''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Szlovákia - Szlovák Köztársaság |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Slovenia}} '''[[Eslobenya]]''' – Republika ng Eslobenya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Eslobeno|Eslobeno]]'': Slovenija – Republika Slovenija<br>''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Slovenia - Repubblica slovena<br>''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Szlovénia – a Szlovén Köztársaság |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Spain}} '''[[Espanya]]''' – Kaharian ng Espanya<ref>''Spain'': Espanya (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Kastila|Kastila]]'': España – Reino de España<br>''[[Wikang Katalan|Katalán]]'': Espanya – Regne d'Espanya<br>''[[Wikang Basko|Basko]]'': Espainia – Espainiako Erresuma<br>''[[Wikang Galisyano|Galisyano]]'': España – Reino de España |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|United States}} '''[[Estados Unidos]]''' – Estados Unidos ng Amerika<ref>''United States'': Estados Unidos (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': United States – United States of America | Ang Estados Unidos ay isang pederasyon ng limampung estado, isang distritong pederal, at isang ''incorporated territory''. Bukod pa rito, ang pederal na pamahalaan ng Estados Unidos ay may soberanya sa labintatlong mga ''unincorporated territory''. Sa mga teritoryong ito, ang sumusunod na lima ay tinatahanang pag-aari: * {{flagicon2|Guam}} [[Guam]] * {{flagicon2|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] * {{flagicon2|United States Virgin Islands}} [[Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] * {{flagicon2|Puerto Rico}} [[Porto Riko]] ''(komonwelt na may asosasyon sa Estados Unidos)'' * {{flagicon2|American Samoa}} [[Samoang Amerikano]] Mayroon din itong soberanya sa ilang teritoryong walang nakatira: * Atol ng Johnston * Atol ng Midway * Bahurang Kingman * Pulo ng Baker * Pulo ng Howland * Pulo ng Jarvis * Pulo ng Navassa * Pulo ng Wake |- |{{flagicon2|Estonia}} '''[[Estonya]]''' – Republika ng Estonya<ref>''Estonia'': Estonya (Sagalongos, kinuha sa '''''Estonya'''no'' o "Estonian")</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Estonyo|Estonyo]]'': Eesti – Eesti Vabariik |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Swaziland}} '''[[Eswatini]]''' – Kaharian ng Eswatini |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Swaziland – Kingdom of Swaziland<br>''[[Wikang Swati|Swati]]'': eSwatini – Umbuso weSwatini | |- |{{flagicon2|Ethiopia}} '''[[Ethiopia|Etiyopiya]]''' – Pederal na Demokratikong Republika ng Etiyopiya<ref>''Ethiopia'': Etiyopiya (Panganiban, orihinal ''Etyopya'')</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Amhariko|Amháriko]]'': ኢትዮጵያ – የኢትዮጵያ ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ |Ang Etiyopiya ay isang pederasyon na binubuo ng 11 rehiyon, at dalawang ''chartered city''. |- |{{flagicon2|Gabon}} [[Gabon|'''Gabón''']] – Republika ng Gabón |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Gabon – République Gabonaise | |- |{{flagicon2|Gambia}} '''[[Gambya]]''' – Republika ng Gambya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': The Gambia – Republic of The Gambia | |- |{{flagicon2|Ghana}} '''[[Gana]]''' – Republika ng Gana |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Ghana – Republic of Ghana | |- |{{flagicon2|Equatorial Guinea}} [[Gineang Ekwatoriyal|'''Gineang Ekuwatoryal''']] – Republika ng Gineang Ekuwatoryal |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Guinea Ecuatorial – República de Guinea Ecuatorial<br>''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Guinée Équatoriale – République de Guinée Équatoriale | |- |{{flagicon2|Greece}} '''[[Gresya]]''' – Republika ng Elenika<ref name="Gabby">{{cite-Gabby|Gresya, ''Greece''}}</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Griyego|Griyego]]'': Ελλάδα – Ελληνική Δημοκρατία |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Mayroong isang ''autonomous area'' ang Gresya, Mount Athos. |- |{{flagicon2|Grenada}} '''[[Grenada]]''' – Komonwelt ng Grenada |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Grenada |Ang Grenada ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. |- |{{flagicon2|Guinea}} [[Guinea|'''Guniya''']] – Republika ng Guniya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Guinée – République de Guinée | |- |{{flagicon2|Guinea-Bissau}} [[Guinea-Bissau|'''Guniya Bissaw''']] – Republika ng Guniya Bissaw |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Guiné-Bissau – República da Guiné-Bissau | |- |{{flagicon2|Guatemala}} '''[[Guwatemala]]''' – Republika ng Guwatemala<ref>''Guatemala'': Guwatemala (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Guatemala – República de Guatemala | |- |{{flagicon2|Guyana}} '''[[Guyana]]''' – Kooperatibong Republika ng Guyana |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Guyana – Co-operative Republic of Guyana | |- |{{flagicon2|Jamaica}} '''[[Hamayka]]'''<ref>''Jamaica'': Hamayka (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Jamaica |Ang Hamayka ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. |- |{{flagicon2|Japan}} [[Hapon|'''Hapón''']] – Estado ng Hapón<ref>''Japan'': Hapón (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Hapones|Hapones]]'': 日本 – 日本国 | |- |{{flagicon2|Haiti}} '''[[Hayti]]''' – Republika ng Hayti<ref>''Haiti'': Hayti (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Haïti – République d'Haïti<br>''[[Wikang Kriyolo|Kriyolo]]'': Ayiti – Repiblik dAyiti | |- |{{flagicon2|Georgia}} '''[[Heorhiya]]''' |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa | ''[[Wikang Heyorhiyano|Heyorhiyano]]'': საქართველო |May dalawang nagsasariling republika ang Heorhiya: ang Adjara at [[Abkhazia|Abkasya]]. Dalawang estadong ''de facto'' ang nabuo sa Abkasya at Timog Ossetia. |- |{{flagicon2|Djibouti}} [[Djibouti|'''Hiboti''']] – Republika ng Hiboti |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Djibouti – République de Djibouti<br>''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': جيبوتي – جمهورية جيبوتي | |- |{{flagicon2|North Korea}} [[Hilagang Korea|'''Hilagang Korea''']] – Republikang Bayang Demokratiko ng Korea<ref name=CRI>Andrea (tagapagsalin). [http://filipino.cri.cn/104/2008/11/12/2s72302.htm "Korea," "Hilagang Korea," "Timog Korea," "Koreano,"] mga salitang ginamit sa balitang "H.Korea, puputulin ang daang panlupa nila ng T.Korea," China Radio International - Filipino, Filipino.CRI.cn</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Koreano|Koreano]]'': 조선 – 조선민주주의인민공화국 |Pitong kasapi ng Nagkakaisang Bansa ang hindi kumikilala sa Hilagang Korea: Botswana, ang Estados Unidos, Estonya, Hapon, Israel, Pransiya at ang Timog Korea, na inaangkin ang pagiging tanging lehitimong pamahalaan ng Korea. |- |{{flagicon2|Macedonia}} '''[[Hilagang Masedonya]]''' – Republika ng Hilagang Masedonya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Macedonio|Macedonio]]'': Македонија – Република Македонија |Diplomatikong kilala minsan bilang ang Dating Republikang Yugoslav ng Masedonya |- |{{flagicon2|Northern Cyprus}} [[Hilagang Tsipre|'''Hilagang Tsipre''']] – Republikang Turko ng Hilagang Tsipre |Walang pagkakasapi |''[[Wikang Turko|Turko]]'': Kuzey Kıbrıs – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti |''De facto'' na malayang estado sa loob ng Tsipre, kinikilala lamang ng Turkiya. |- |{{flagicon2|Honduras}} '''[[Honduras]]''' – Republika ng Honduras |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Honduras – República de Honduras | |- |{{flagicon2|Jordan}} '''[[Jordan|Hordan]]''' – Hasyemiteng Kaharian ng Hordan<ref>''Jordan'': Hordan (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الاردن – المملكة الأردنّيّة الهاشميّة | |- |{{flagicon2|India}} '''[[Indiya]]''' – Republika ng Indiya<ref name=India>''India(n)'': India at Indiyan, hinango mula sa baybay ng Indian [Tagalog] at Indiyan [Tagalog] para sa ''Indian'' [Ingles] (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Hindi|Hindi]]'': भारत – भारत गणराज्य<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': India – Republic of India<br>''[[Wikang Asames|Assam]]'': ভাৰত – ভাৰত গণৰাজ্য<br>''[[Wikang Bengali|Bengali]]'': ভারত – ভারতীয় প্রজাতন্ত্র<br>''[[Wikang Bhojpuri|Bhojpuri]]'': भारत – भारत गणराज्य<br>''[[Wikang Gujarati|Gujarati]]'': ભારત – ભારતીય પ્રજાસત્તાક<br>''[[Wikang Kashmiri|Kashmiri]]'': ہِندوستان<br>''[[Wikang Konkani|Konkani]]'': भारत – भारत गणराज्य<br>''[[Wikang Malayalam|Malayalam]]'': ഭാരതം – ഭാരത ഗണരാജ്യം<br>''Meitei Manipuri'': ভারত – ভারত গণরাজ্য<br>''[[Wikang Marathi|Marathi]]'': भारत – भारतीय प्रजासत्ताक<br>''[[Wikang Nepali|Nepali]]'': भारत – भारत गणराज्य<br>''[[Wikang Oriya|Oriya]]'': ଭାରତ – ଭାରତ ଗଣରାଜ୍ଯ<br>''[[Wikang Punjabi|Punjabi]]'': ਭਾਰਤ – ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ<br>''[[Wikang Sanskrit|Sanskrit]]'': भारतम् – भारत गणराज्यम्<br>''Sindhi'': भारत गणराज्य, ڀارت، - هندستانڀارت، भारत ڀارت،<br>''[[Wikang Tamil|Tamil]]'': இந்தியா – இந்தியக் குடியரசு<br>''[[Wikang Telugu|Telugu]]'': భారత్ – భారత గణతంత్ర రాజ్యము<br>''[[Wikang Urdu|Urdu]]'': جمہوریہ بھارت - جمہوریہ بھارت |Ang Indiya ay isang pederasyon na binubuo ng dalawampu't-walong estado at walong mga ''union territory.'' |- |{{flagicon2|Indonesia}} '''[[Indonesya]]''' – Republika ng Indonesya<ref>''Indonesia'': Indonesya (De Dios)</ref><ref name=Indonesia>''Indonesia'': Indonesia at Indonesya (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Indones|Indones]]'': Indonesia – Republik Indonesia |Ang Indonesya ay may walong nagsasariling mga lalawigan: Aceh, Jakarta, Gitnang Papua, Highland Papua, Papua, Timog Papua, Kanlurang Papua, at Yogyakarta. |- |{{flagicon2|Iraq}} '''[[Irak]]''' – Republika ng Irak<ref>''Iraq'': Irak (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': العراق – جمهورية العراق<br>''[[Wikang Kurdi|Kurdi]]'': عێراق – كۆماری عێراق |Ang Irak ay isang pederasyon ng labinsyam na lalawigan, apat sa mga ito ay bumubuo sa [[Awtonomong Rehiyon ng Kurdistan]] |- |{{flagicon2|Iran}} '''[[Iran]]''' – Islamikong Republika ng Iran<ref>''Iran'': Iran (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Persian|Persyano]]'': ایران – جمهوری اسلامی ایران | |- |{{flagicon2|Ireland}} [[Republika ng Irlanda|'''Irlanda''']] – Republika ng Irlanda<ref>''Ireland'': Irlanda (Panganiban, UP)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Irlandes|Irlandes]]'': Éire - Poblacht na hÉireann<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Ireland - Republic of Ireland |Karaniwang tumutukoy din bilang Republika ng Irlanda, na opisyal na deskripsiyon ng estado upang ipagkaiba sa [[Irlanda (pulo)|pulo ng Irlanda]] sa kabuuan. Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. |- |{{flagicon2|Israel}} '''[[Israel]]''' – Estado ng Israel<ref>''Israel'': Israel (Msgr. Jose C. Abriol, Ang Banal na Biblia)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Hebreo|Hebreo]]'': ישראל – מדינת ישראל<br>''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': اسرائيل – دولة اسرائيل |Malakas ang kontrol ng Israel sa teritoryo ng [[Estado ng Palestina]]. Dumugtong ang Israel sa Silangang Herusalem, na siyang hindi kinilala ng internasyonal na komunidad. May iba't-ibang antas ng kontrol ang Israel sa natitirang bahagi ng [[Kanlurang Pampang]], at bagama't winakasan na nito ang permanenteng presensya nito sa [[Piraso ng Gaza]], itinuturing pa rin ito bilang ang kapangyarihang sumasakop sa ilalim ng internasyonal na batas. Dalawampu't-walong miyembro ng Nagkakaisang Bansa at ang [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi]] ang hindi kumikilala sa Israel bilang isang estado. Kinilala ng [[Palestinian Liberation Organization]], na siyang kinikilala ng karamihan sa mga bansang miyembro ng Nagkakaisang Bansa bilang kinatawan ng mga Palestino, ang Israel bilang estado noong taong 1993. |- |{{flagicon2|Italy}} '''[[Italya]]''' – Republika ng Italya<ref>''Italy'': Italya (Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Italia – Repubblica Italiana |Kasapi ng [[Unyong Europeo]]. Ang Italya ay may limang mga awtonomikong rehiyon: [[Lambak Aosta]], [[Cerdeña]], [[Friul-Venecia Julia]], [[Sicilia]], at [[Trentino-Alto Adigio]]. |- |{{flagicon2|Cambodia}} '''[[Kambodya]]''' – Kaharian ng Kambodya<ref>''Cambodia'': Kambodya (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Kamboyano|Kamboyano]]'': [[Talaksan:KingdomofCambodia.svg|150px]] | |- |{{flagicon2|Cameroon}} '''[[Kamerun|Kamerún]]''' – Republika ng Kamerún |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Cameroun – République du Cameroun<br>''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Cameroon – Republic of Cameroon | |- |{{flagicon2|Canada}} '''[[Kanada]]'''<ref>''Canada'': Kanada (Panganiban at Padre English)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'' at ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Canada | |- |{{flagicon2|Kazakhstan}} '''[[Kasakistan]]''' – Republika ng Kasakistan |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Kazakh|Kazakh]]'':Қазақстан Республикасы/Qazaqstan Respwblïkası<br>''[[Wikang Ruso|Ruso]]: Республика Казахстан/Respublika Kazakhstan''<br>''[[Wikang Ukranyano|Ukranyano]]'': Казахстан - Республіка Казахстан<br>''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Kasachstan - Republik Kasachstan | |- |{{flagicon2|Qatar}} '''[[Katar]]''' – Estado ng Katar |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': قطر – دولة قطر | |- |{{flagicon2|Kenya}} '''[[Kenya]]''' – Republika ng Kenya |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Kenya – Republic of Kenya<br>''[[Wikang Swahili|Swahili]]'': Kenya – Jamhuri ya Kenya |- |{{flagicon2|Kyrgyzstan}} '''[[Kirgistan]]''' – Republika ng Kirgistan | | * ''[[Wikang Kirgis|Kirgis]]'': Кыргызстан – Кыргыз Республикасы * ''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Кыргызстан – Кыргызская республика |(''minsang isinusulat o binabanggit bilang Kirghizia'') |- |{{flagicon2|Kiribati}} '''[[Kiribati]]''' – Republika ng Kiribati<ref>KIR-ibas ang tanging paraan ng pagbigkas ng pangalang ito, HINDI KI-RI-BA-TEE; walang titik 's' ang katutubo nilang wikang na gaya ng Tagalog ay Austronesyano, kaya ang 'ti' ang iginagamit sa halip.</ref> | | * ''[[Wikang Gilbert|Gilbert]]'': Kiribati – Ribaberikin Kiribati * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Kiribati – Republic of Kiribati | |- |{{flagicon2|Croatia}} '''[[Kroasya]]''' – Republika ng Kroasya | |''[[Wikang Kroato|Kroato]]'': Hrvatska – Republika Hrvatska | |- |{{flagicon2|Colombia}} '''[[Kolombya]]'''<ref>''Colombia'': Kolombya (Panganiban)</ref> – Republika ng Kolombya | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Colombia – República de Colombia | |- |{{flagicon2|Comoros}} [[Comoros|'''Komoros''']] – Unyon ng Komoros | | * ''[[Wikang Komoro|Komoro]]'': Komori – Udzima wa Komori * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Comores – Union des Comores * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': القمر – اتحاد القمر | |- |[[Talaksan:Flag of Kosovo.svg|22px]] '''[[Kosovo|Kosobo]]''' | | * ''[[Wikang Albanyano|Albanyano]]'': Kosovës – Republika e Kosovës * ''[[Wikang Serbiyo|Serbiyo]]'': Косово – Република Косово | |- |{{flagicon2|Costa Rica}} [[Costa Rica|'''Kosta Rika''']] – Republika ng Kosta Rika | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Costa Rica – República de Costa Rica | |- |{{flagicon2|Cuba}} [[Cuba|'''Kuba''']] <ref>''Cuba'': Kuba (Panganiban)</ref> – Republika ng Kuba | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Cuba – República de Cuba | |- |{{flagicon2|Kuwait}} '''[[Kuwait]]''' – Estado ng Kuwait | |[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الكويت – دولة الكويت'' | |- |{{flagicon2|Republic of the Congo}} Republika ng Konggo<ref name="Konggo" /> – Gitnang Congo | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Congo – République du Congo | |- |{{flagicon2|Laos}} [[Laos]] - Popular at Demokratikong Republika ng Laos | |''[[Wikang Lao|Lao]]'': ນລາວ – ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ | |- |{{flagicon2|Latvia}} [[Letonya]] <ref>''Latvia'': Latbya (Panganiban)</ref> - Republika ng Latbya | |''[[Wikang Latbyano|Latbyano]]'': Latvija – Latvijas Republika | |- |{{flagicon2|Lebanon}} [[Libano|Líbano]] <ref name=Lebanon>{{cite-Biblia|Libano}}</ref><ref name=Lebanon2>{{cite-Biblia3|[http://angbiblia.net/awit29.aspx Bundok ng Líbano] (isang bundok na nasa loob ng Republika ng Líbano)}}</ref> - Republika ng Líbano | | * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': لبنان – الجمهوريّة اللبنانيّة * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': République libanaise | |- |{{flagicon2|Lesotho}} [[Lesoto]] - Kaharian ng Lesoto | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Lesotho – Kingdom of Lesotho * ''[[Wikang Sotho|Sotho]]'': Lesotho – Mmuso wa Lesotho | |- |{{flagicon2|Liberia}} [[Liberya]] - Republika ng Liberya | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Liberia – Republic of Liberia | |- |{{flagicon2|Libya}} [[Libya]] – Estado ng Libya | |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': دولة ليبي | |- |{{flagicon2|Liechtenstein}} [[Liechtenstein]] - Prinsipalidad ng Liechtenstein | |''[[Wikang Aleman|Aleman]]'': Liechtenstein – Fürstentum Liechtenstein | |- |{{flagicon2|Lithuania}} [[Litwanya]] <ref>''Lithuania'': Litwanya (Panganiban, orihinal ''Litwanya'')</ref> - Republika ng Litwanya | |''[[Wikang Litwaniyano|Litwaniyano]]'': Lietuva – Lietuvos Respublika | |- |{{flagicon2|Luxembourg}} [[Luksemburgo]] - Dakilang Dukado ng Luksemburgo | | * ''[[Wikang Lëtzebuergesch|Lëtzebuergesch]]'': Lëtzebuerg – Groussherzogdem Lëtzebuerg * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Luxembourg – Grand-Duché du Luxembourg * ''[[Wikang Aleman|Aleman]]'': Luxemburg – Großherzogtum Luxemburg | |- |{{flagicon2|Iceland}} [[Lupangyelo]] <ref name=Iceland>''Iceland'': Lupangyelo '' o Aisland</ref> - Republika ng Lupangyelo | |''[[Wikang Islandes|Islandes]]'': Ísland – Lýðveldið Ísland | |- |{{flagicon2|Madagascar}} [[Madagaskar]] <ref>''Madagascar'': Madagaskar (Panganiban)</ref> - Republika ng Madagaskar | | * ''[[Wikang Malgatse|Malgatse]]'': Madagasikara – Repoblikan'i Madagasikara * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Madagascar – Republique de Madagascar | |-|, |{{flagicon2|Malawi}} [[Malawi|Maláwi]] - Republika ng Maláwi | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Malawi – Republic of Malawi * ''[[Wikang Chewa|Chewa]]'': Malaŵi – Mfuko la Malaŵi | |- |{{flagicon2|Malaysia}} [[Malaysia]] (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'')<ref>Pederasyon ng Malaya sumali sa Mga Nagkakaisang Bansa sa 17 Set 1957. Sa 16 Set 1963, ang pangalan ay pinalitan sa Malaysia, matapos ang pagtanggap ng isang bagong pederasyon ng Singapore, Sabah (Hilagang Borneo) at Sarawak. Singapore ay naging isang malayang bansa sa 9 Agosto 1965 at miyembro ng Mga Nagkakaisang Bansa sa 21 Set 1965.</ref> | | * ''[[Wikang Malay|Malay]]'': Malaysia * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Malaysia * ''[[Wikang Tamil|Tamil]]'': மலேசியா | |- |{{flagicon2|Maldives}} [[Maldibas]] - Republika ng Maldibas | |''[[Wikang Divehi|Divehi]]'': ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ | |- |{{flagicon2|Mali}} [[Mali|Máli]] - Republika ng Máli | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Mali – République du Mali | |- |{{flagicon2|Malta}} [[Malta]] <ref>''Malta'': Malta (Magandang Balita Biblia)</ref> - Republika ng Malta | | * ''[[Wikang Maltes|Maltes]]'': Malta – Repubblika ta' Malta * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Malta – Republic of Malta | |- |{{flagicon2|Marshall Islands}} [[Kapuluang Marsiyal]] - Republika ng Kapulong Marsiyal | | * ''[[Wikang Marshall|Marshall]]'': Aorōkin M̧ajeļ – Aolepān Aorōkin M̧ajeļ * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Marshall Islands – Republic of the Marshall Islands |(''[[Tipan ng Malayang Asosasyon|Asosyadong estado ng Esatado Unidos]]'') |- |{{flagicon2|Mauritania}} [[Mauritania|Mawritanya]] - Islamikong Republika ng Mawritanya | | * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': موريتانيا – الجمهورية الإسلامية الموريتانية * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Mauritanie – République Islamique de la Mauritanie | |- |{{flagicon2|Mauritius}} [[Mauritius|Mawrisyo]] - Republika ng Mawrisyo | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Mauritius – Republic of Mauritius | |- |{{flagicon2|Micronesia}} [[Mga Estadong Pederado ng Mikronesya|Maykronesiya]] - Pederadong mga Estado ng Maykronesiya | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Micronesia – Federated States of Micronesia |(''[[Pederasyon|estadong pederal]], [[Tipan ng Malayang Asosasyon|Asosyadong estado ng Estados Unidos]]'') |- |{{flagicon2|Mayotte}} [[Mayotte|Mayót]] (''panlabas na kolektibo ng [[#F|France]]'') | | | |- |{{flagicon2|Mexico}} [[Mehiko|Méhiko]] - Estado Unidos ng Méhiko | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': México – Estados Unidos Mexicanos | |- |{{flagicon2|Moldova}} [[Moldabya|'''Móldabya''']] - Republika ng Móldoba (''tingnan din [[#P|Pridnestrovie]]'') | |''[[Wikang Rumano|Rumano]]'': Moldova – Republica Moldova | |- |{{flagicon2|Monaco}} [[Monako|Mónako]] - Prinsipalidad ng Mónako | | * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Monaco – Principauté de Monaco * ''[[Wikang Monegasko|Monegasko]]'': Múnegu – Principatu de Múnegu * ''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Monaco - Principato di Monaco | |- |{{flagicon2|Mongolia}} [[Monggolya]]<ref>''Mongolia'': Monggolya (Panganiban, original ''Munggolya'')</ref> | |''[[Wikang Monggol|Monggol]]'': Монгол Улс |(''minsang isinusulat o binabanggit bilang [[Panlabas na Monggolya]] (kasama ang [[Tuva]]) upang matukoy na iba sa [[Panloob na Monggolya]] ng [[#T|Republikang Popular ng Tsina]]'') |- |{{flagicon2|Montenegro}} [[Montenegro]] - Republika ng Montenegro | |''[[Wikang Serbyo|Montenegrino]]'': Црна Гора | |- |{{flagicon2|Montserrat}} [[Montserrat]] (''panlabas na teritoryo ng [[#U|United Kingdom]]'') | | | |- |{{flagicon2|Morocco}} [[Moroko]] <ref>''Morocco'': Moroko (Panganiban)</ref> - Kaharian ng Moroko (''tingnan din [[#K|Kanluraning Sahara]]'') | |''[[Wikang Arab|Arab]]'': المغرب – المملكة المغربية | |- |{{flagicon2|Mozambique}} [[Mosambik|Mósambik]] - Republika ng Mósambik | |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Moçambique – República de Moçambique | |- |{{flagicon2|Myanmar}} [[Myanmar|Miyanmar]] - Unyon ng Myanmar | |''[[Wikang Birmano|Birmano]]'': ဴမန္မာ |(''dati at popular na kilala bilang Burma'') |- |{{flagicon2|United Arab Emirates}} [[Nagkakaisang Arabong Emirato (bansa)|Nagkakaisang Arabong Emirato]] (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | |''[[Wikang Arab|Arab]]'': دولة الإمارات العربيّة المتّحدة | |- |{{flagicon2|United Kingdom}} [[Nagkakaisang Kaharian]] - Nagkakaisang Kaharian ng Dakilang Britanya at Hilagang Irlanda (''[[Commonwealth realm]]'') | | *''[[Eskosya|Eskoses]]'': Unitit Kinrick – Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Ireland *''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': United Kingdom – United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland *''[[Korniko|Kórniko]]'': Ruwvaneth Unys Breten Veur ha Wordhon Gledh *''[[Gaelic literature|Gaeliko Eskoses]]'': Rìoghachd Aonaichte – Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath *''[[Wikang Gales|Gales]]'': Teyrnas Unedig – Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddo *''Úlster'': Claught Kängrick – Claught Kängrick o Docht Brätain an Norlin Airlann | * {{flagicon2|United Kingdom}} [[Akrotiri at Dhekelia]] (p''anlabas na teritoryo'') * {{flagicon2|Bermuda}} [[Bermuda]] (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') * {{flagicon2|British Virgin Islands}} [[Kapuluang Birhen ng Britanya]] (''panlabas na teritoryo'') * {{flagicon2|Falkland Islands}} [[Kapuluang Falkland]] (''panlabas na teritoryo ng [[#E|Estados Unidos]], inaangkin din ng [[#A|Arhentina]]'') * {{flagicon2|Guernsey}} [[Guernsey]] - Baluwarte ng Guernsey (''Mga dumidepende sa Koronang Britaniko'') * {{flagicon2|Gibraltar}} [[Hibraltar]] <ref>''Gibraltar'': Hibraltar (Panganiban)</ref> (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') * {{flagicon2|Jersey}} [[Jersey]] - Baluwarte ng Jersey * {{flagicon2|Cayman Islands}} [[Kapuluang Kayman]] (''panlabas na teritoryo ng [[#E|Estados Unidos]]'') |- | | | | |- |{{flagicon2|Namibia}} [[Namibya]] - Republika ng Namibya | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Namibia – Republic of Namibia | |- |{{flagicon2|Nauru}} [[Nauru]] - Republika ng Nauru | | * ''[[Wikang Nauruan|Nauruan]]'': Naoero – Ripublik Naoero * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Nauru – Republic of Nauru | |- |{{flagicon2|Nepal}} [[Nepal|Nepál]] - Pederal na Demokratikong Republika ng Nepál | |''[[Wikang Nepali|Nepali]]'': नेपाल | |- |{{flagicon2|New Zealand}} [[New Zealand|'''Nuweba Selandiya''']] |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': New Zealand ''[[Wikang Māori|Māori]]'': Aotearoa |Ang Nuweba Selandiya ay isang [[nasasakupang komonwelt]]. Ito ay may isang panlabas na teritoryo at isang panlabas na teritoryong inaangkin sa Antarktika. * {{flagicon2|Tokelau}} [[Tokelaw]] (''panlabas na teritoryo'') * {{flagicon2|New Zealand}} ''Ross Dependency'' |- |{{flagicon2|Niger}} [[Niher]] - Republika ng Niher | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Niger – République du Niger | |- |{{flagicon2|Nigeria}} [[Niherya]] - Pederal na Republika ng Niherya (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Nigeria – Federal Republic of Nigeria | |- |{{flagicon2|Nicaragua}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] - Republika ng Nikaragwa | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Nicaragua – República de Nicaragua | |- |{{flagicon2|Niue}} [[Niue|Kapuluang Niue]] | | |(''sariling-namamahalang estado na may malayang asosasyon sa [[#N|New Zealand]]'') |- |{{flagicon2|Norway}} [[Noruwega]]<ref>''Norway'': Noruwega (Panganiban, orihinal ''Norwega'')</ref> - Kaharian ng Noruwega | |''[[Wikang Noruwego|Noruwego]]'': Norge – Kongeriket Norge | |- |{{flagicon2|Netherlands}} [[Olanda]] <ref name=Netherlands>''Netherlands''/''Holland'': Olanda (De Dios, Panganiban, Sagalongos, Padre English)</ref> - Kaharian ng Olanda | |''[[Wikang Olandes|Olandes]]'': Nederland – Koninkrijk der Nederlanden |Sa legalidad, tumutukoy ang Nederland sa pangunahing lupaing bahagi ng sa Europa ng [[Kaharian ng Nederland]], kasama ang huli na binubuo ng Nederland at dalawang panlabas na mga bansa, [[#A|Aruba]] at [[#O|Olandang Antiles]] ang mga ito. |- |{{flagicon2|Netherlands Antilles}} [[Olanda Antiles]]<ref name=Netherlands/> | | |(''panlabas na bansa ng [[Kaharian ng Nederland]]'') |- |{{flagicon2|Oman}} [[Oman]] - Kasultanan ng Oman | |''[[Wikang Arab|Arab]]'': عُمان – سلطنة عُمان | |- |{{flagicon2|Pakistan}} [[Pakistan]] - Islamikong Republika ng Pakistan | | * ''[[Wikang Urdu|Urdu]]'': پاکستان – اسلامی جمہوریۂ پاکستان * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Pakistan – Islamic Republic of Pakistan | |- |{{flagicon2|Palau}} [[Palaw|Paláw]] - Republika ng Paláw | | * ''[[Wikang Palauano|Palauano]]'': Belau – Beluu er a Belau * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Palau – Republic of Palau |(''[[Tipan ng Malayang Asosasyon|Asosyadong estado ng Estados Unidos]]'') |- |{{flagicon2|Palestine}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] <ref>''Palestine'': Palestina (Msgr. José C. Abriol, Ang Banal na Biblia)</ref> - Estado ng Palestina | |''[[Wikang Arab|Arab]]'': فلسطين |(''ang [[Estado ng Palestina]] ay kasalukuyang kinikilala ng [[Estado ng Palestina#Mga estadong kinikilala ang Estado ng Palestina|mahigit 90 mga bansa]], lubos na sinisuporthan ang internasyunal na katayuan ng Palestina ng mga di-kumikilalang mga bansa sang-ayon sa [[Nasyonal na Palestinang Awtoridad]], isang pagpapaganap ang nasa proseso na maaaring ibilang ang kalaunang pagkilala nito bilang isang Estado ng Palestina, tingnan din [[Mga mungkahi para sa isang estado sa Palestina]]'') |- |{{flagicon2|Panama}} [[Panama|Panamá]] <ref>''Panama'': Panama (Panganiban)</ref> - Republika ng Panamá | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Panamá – República de Panamá | |- |{{flagicon2|Papua New Guinea}} [[Papua New Guinea|Papuwa Bagong Guniya]] - Independiyenteng Estado ng Papuwa Bagong Guniya (''[[Commonwealth realm]]'') | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Papua New Guinea – Independent State of Papua New Guinea * ''[[Wikang Tok Pisin|Tok Pisin]]'': Papua Niugini – Independen Stet bilong Papua Niugini | |- |{{flagicon2|Paraguay}} [[Paragway]] - Republika ng Paragway | | * ''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Paraguay – República del Paraguay * ''[[Wikang Guarani|Guarani]]'': Paraguái – Tetã Paraguái | |- |{{flagicon2|Peru}} [[Peru|Perú]] <ref>''Peru'': Peru (Panganiban)</ref> - Republika ng Perú | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Perú – República del Perú | |- |{{flagicon2|Fiji}} [[Pidyi]] <ref>''Fiji'': Pidyi (Panganiban)</ref> - Republika ng Kapulong Pidyi | | * ''[[Wikang Pidyiyano|Pidyiyano]]'': Viti – Matanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Fiji – Republic of the Fiji Islands * ''[[Pidyi Hindi]]'': फ़िजी / فِجی – फ़िजी गणराज्य / فِجی رپبلک | |- |{{PHL}} <ref>''Philippines'': Pilipinas (Padre English)</ref> - Republika ng Pilipinas <ref>''Republic of the Philippines'': Republika ng Pilipinas (Padre English)</ref> | |Ingles:Philippines | |- |{{flagicon2|Finland}} [[Pinlandiya]]<ref>''Finland'': Pinlandiya (Panganiban)</ref> - Republika ng Pinlandiya | | * ''[[Wikang Pinlandes|Pinlandes]]'': Suomi – Suomen tasavalta * ''[[Wikang Suweko|Suweko]]'': Finland – Republiken Finland | |- |{{flagicon2|Pitcairn Islands}} [[Kapuluang Pitcairn]] - Pitcairn, Henderson, Ducie, at Kapuluang Oeno (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') | | | |- | colspan="4" | <center>''Tignan [[#T|Transnistria]] para sa Pridnestrovie'' </center> |- |{{flagicon2|Poland}} [[Polonya]] - Republika ng Polonya | |''[[Wikang Polako|Polako]]'': Polska – Rzeczpospolita Polska | |- |{{flagicon2|Portugal}} [[Portugal]] - Republikang Portuges | |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Portugal – República Portuguesa | |- |{{flagicon2|France}} [[Pransiya]] <ref name=France>{{cite-Gabby|mula sa kahulugan ng ''pranses'': (...)"wika o salitang Pranses; ang mga tao sa '''Pransiya'''." (...)}}</ref> - Republika ng Pransiya | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': France – République française | * ''{{flagicon2|New Caledonia}} [[New Caledonia|Bagong Caledonia]] (special collectivity ng [[#P|Pransiya]])'' |- |{{flagicon2|French Polynesia}} [[Polinesyang Pranses]] (''panlabas na bansa ng [[#P|Pransiya]]'') | | | |- |{{flagicon2|Saint Helena}} [[Pulo ng Ascension|Pulo ng Asunsyón]] (''dumidepende sa [[#S|Santa Helena]], isang panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') | | | |- |{{flagicon2|Dominican Republic}} [[Republikang Dominikano|'''Republikang Dominikano''']] – Republikang Dominikano<ref>''Dominican Republic'': Republikang Dominikano (Panganiban)</ref> |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': República Dominicana | |- |{{flagicon2|Central African Republic}} [[Republika ng Gitnang Aprika|'''Republika ng Gitnáng Áprika''']] |Kasapi ng Nagkakaisang Bansa | * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Centrafrique - République Centrafricaine * ''[[Wikang Sango|Sango]]'': - Ködörösêse tî Bêafrîka | |- |{{flagicon2|Romania}} [[Rumanya]] <ref>''Romania'': Rumanya (Panganiban)</ref> - Republika ng Rumanya | | * ''[[Wikang Rumano|Rumano]]'': România * ''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Románia | |- |{{flagicon2|Russia}} [[Rusya]] - Pederasyon ng Rusya (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | |''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Россия – Российская Федерация | |- |{{flagicon2|Rwanda}} [[Rwanda]] - Republika ng Rwanda | | * ''[[Wikang Kinyarwanda|Kinyarwanda]]'': Rwanda – Repubulika y'u Rwanda * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Rwanda – République du Rwanda * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Rwanda – Republic of Rwanda | |- |{{flagicon2|San Marino}} [[San Marino]] - Kapayá-payapang Republika ng San Marino | |''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': San Marino – Serenissima Repubblica di San Marino | |- |{{flagicon2|Saint Kitts and Nevis}} [[San Cristobal at Nieves]] - Pederasyo ng San Cristobal at Nieves (''[[Pederasyon|estadong pederal]], [[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Saint Kitts and Nevis | |- |{{flagicon2|Saint Helena}} [[Santa Helena]] (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Nagkakaisang Kaharian]]'') | | | |- |{{flagicon2|Saint Lucia}} [[Santa Lucia]] (''[[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Saint Lucia | |- |{{flagicon2|Saint-Pierre and Miquelon}} [[San Pedro at Mikelon|San Pedro at Mikelón]] (''panlabas na kolektibidad ng [[#P|Pransiya]]'') | | | |- |{{flagicon2|Saint Vincent and the Grenadines}} [[San Vicente at ang Kagranadinahan]] (''[[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Saint Vincent and the Grenadines | |- |{{flagicon2|Zambia}} [[Sambia|Sámbia]] - Republika ng Sámbia | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Zambia – Republic of Zambia | |- |{{flagicon2|Samoa}} [[Samoa]] <ref>''Samoa'': Samoa (Panganiban)</ref> - Independiyenteng Estado ng Samoa | | * ''[[Wikang Samoano|Samoano]]'': Sāmoa – Mālo Tuto'atasi o Sāmoa * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Samoa – Independent State of Samoa | |- |{{flagicon2|São Tomé and Príncipe}} [[San Tomas at Prinsipe|San Tomás at Prínsipe]] - Demokratikong Republika ng San Tomás at Prínsipe | |''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': São Tomé e Príncipe – República Democrática de São Tomé e Príncipe | |- |{{flagicon2|Senegal}} [[Senegal|Sénegal]] - Republika ng Senegal | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Sénégal – République du Sénégal | |- |{{flagicon2|Serbia}} [[Serbya]] - Republika ng Serbya | | * ''[[Wikang Serbiyo|Sérbiyo]]'': Србија – Република Србија * ''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Szerbia – Szerb Köztársaság | |- |{{flagicon2|Seychelles}} [[Seykelas]] - Republika ng Seykelas | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Seychelles – Republic of Seychelles * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Seychelles – République des Seychelles * ''[[Wikang Creole|Creole]]'': – Repiblik Sesel | |- |{{flagicon2|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]] - Republika ng Sierra Leone | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Sierra Leone – Republic of Sierra Leone | |- |{{flagicon2|East Timor}} [[Silangang Timor]] - Demokratikong Republika ng Silangang Timor | | * ''[[Wikang Tetum|Tetum]]'': Timor Lorosa'e – Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e * ''[[Wikang Portuges|Portuges]]'': Timor-Leste – República Democrática de Timor-Leste | |- |{{flagicon2|Zimbabwe}} [[Simbabwe]] - Republika ng Simbabwe | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Zimbabwe – Republic of Zimbabwe | |- |{{flagicon2|Singapore}} [[Singapura]] <ref>''Singapore'': Singapura (De Dios, Panganiban)</ref> - Republika ng Singapura | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Singapore – Republic of Singapore * ''[[Wikang Malay|Malay]]'': Singapura – Republik Singapura * ''[[Wikang Mandarin|Mandarin]]'': 新加坡 – 新加坡共和国 * ''[[Wikang Tamil|Tamil]]'': சிங்கப்பூர் – சிங்கப்பூர் குடியரசு | |- |{{flagicon2|Solomon Islands}} [[Kapuluang Salomon|Kapuluang Salomón]] (''[[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Solomon Islands | |- |{{flagicon2|Somalia}} [[Somalya]] (''kasalukuyang pira-piraso ang buong bansa kasama ang kanyang [[Politika sa Somalia|Transisyonal na Pambansang Pamahalaan]] na pinatapon, tingnan din ang [[#S|Somaliland]]'') | | * ''[[Wikang Somali|Somali]]'': Soomaaliya – Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': الصومال – جمهورية الصومال | |- |{{flagicon2|Somaliland}} [[Somalilandiya]] - Republika ng Somalilandiya (''de facto'' na malayang estado sa loob ng [[#S|Somalia]]'') | | * ''[[Wikang Somali|Somali]]'': Soomaaliland – Jamhuuriyadda Soomaaliland * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': ارض الصومال – جمهورية ارض الصومال | |- |[[Talaksan:Flag of the Sovereign Military Order of Malta.svg|22px]] [[Sovereign Military Order of Malta|Soberanong Militar na Ordén ng Malta]] (''huwag ikalito sa [[#M|Malta]]'') | | | |- |{{flagicon2|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]] - Demokratikong Sosyalistang Republika ng Sri Lanka | | * ''[[Wikang Sinhala|Sinhala]]'': ශ්රී ලංකාව * ''[[Wikang Tamil|Tamil]]'': இலங்கை – இலங்கை ஜனநாயக சமத்துவ குடியரசு | |- |{{flagicon2|Sudan}} [[Sudan|Sudán]]<ref>''Sudan'': Sudan (Panganiban)</ref> - Republika ng Sudán | | * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': السودان – جمهورية السودان * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Sudan – Republic of the Sudan | |- |{{flagicon2|Suriname}} [[Suriname|Surinam]] - Republika ng Suriname | |''[[Wikang Olandes|Olandes]]'': Suriname – Republiek Suriname | |- |{{flagicon2|Norway}} [[Svalbard]] (''panlabas na teritoryo ng [[#N|Noruwega]], kinikilala sa pandaigdigang kasunduan'') | | | |- |{{flagicon2|Sweden}} [[Suwesya]] - Kaharian ng Suwesya (Kaharian ng Suweko<ref>''Swedish'': Suweko (Padre English)</ref>) | |''[[Wikang Suweko|Suweko]]'': Sverige – Konungariket Sverige | |- |{{flagicon2|Switzerland}} [[Suwisa]] <ref>''Switzerland'': Suwisa (De Dios)</ref> - Konpederasyo ng Suwisa (''Swiss'') (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | | * ''[[Wikang Latin|Latin]]'': Confoederatio Helvetica * ''[[Wikang Aleman|Alemán]]'': Schweiz – Schweizerische Eidgenossenschaft * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Suisse – Confédération Suisse * ''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Svizzera – Confederazione Svizzera * ''[[Wikang Romansh|Romansh]]'': Svizra – Confederaziun Svizra | |- |{{flagicon2|Syria}} [[Sirya]]<ref>''Syria'': Sirya (Magandang Balita Biblia [orihinal: Siria], Panganiban)</ref> - Arabong Republika ng Sirya | |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': سورية – الجمهوريّة العربيّة السّوريّة | |- |{{flagicon2|Taiwan}} [[Republika ng Tsina|Taywan (ROC)]] <ref>Taiwan: ''Taywan'' (Panganiban)</ref> - Republika ng Tsina (''popular na tumutukoy bilang Taywan at [[panlabas na ugnayan ng Republika ng Tsina|diplomatikong]] kilala minsan bilang [[Tsinong Taipei]], ang [[Kalagayang pampolitika ng Taywan|kalagayang pampolitika]] ng ROC at ang [[Legal na kalagayan ng Taywan|legal na kalagayan]] ng [[Taiwan|Pulong Taywan]] (at kaniyang mga [[Talaan ng mga pulo sa Repulika ng Tsina|karatig pulo]]) na may pagtatalo'') | |''[[Wikang Mandarin|Mandarin]]'': 臺灣 / 台灣 – 中華民國 | |- |{{flagicon2|Tajikistan}} [[Tayikistan]] - Republika ng Tayikistan | |''[[Wikang Tajiki|Tajiki]]'': Тоҷикистон – Ҷумҳурии Тоҷикистон | |- |{{flagicon2|Tanzania}} [[Tansaniya]] - Nagkakaisang Republika ng Tanzania (''[[Pederasyon|estadong pederal]]'') | | * ''[[Wikang Swahili|Swahili]]'': Tanzania – Jamhuri ya Muungano wa Tanzania * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'':Tanzania – United Republic of Tanzania | |- |{{flagicon2|Isle of Man}} [[Pulo ng Man]] (''Isle of Man'') (''[[Dumidependeng Korona|Mga dumidepende sa Koronang Britaniko]], kilala din bilang Mann'') | | | |- |{{flagicon2|Thailand}} [[Thailand]]<ref>''Thailand'': Thailand (De Dios)</ref> - Kaharian ng Thailand | |''[[Wikang Thai|Thai]]'': ประเทศไทย – ราชอาณาจักรไทย | |- |{{flagicon2|South Africa}} [[Timog Aprika]] (''kadalasang isinusulat o binabanggit bilang Timog Aprika'') - Republika ng Timog Aprika | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': South Africa – Republic of South Africa * ''[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]]'': Suid-Afrika – Republiek van Suid-Afrika * ''[[Wikang Xhosa|Xhosa]]'': Mzantsi Afrika – IRiphabliki yaseMzantsi Afrika * ''[[Wikang Zulu|Zulu]]'': Ningizimu Afrika – IRiphabliki yaseNingizimu Afrika * ''[[Wikang Ndebele|Ndbele]]'': Sewula Afrika – IRiphabliki yeSewula Afrika * ''[[Wikang Hilagang Sotho|Hilagang Sotho]]'': Afrika-Borwa – Rephaboliki ya Afrika-Borwa * ''[[Wikang Sotho|Sotho]]'': Afrika Borwa – Rephaboliki ya Afrika Borwa * ''[[Wikang Tswana|Tswana]]'': Aforika Borwa – Rephaboliki ya Aforika Borwa * ''[[Wikang Swati|Swati]]'': Ningizimu Afrika – IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika * ''[[Wikang Venda|Venda]]'': Afurika Tshipembe – Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe * ''[[Wikang Tsonga|Tsonga]]'': Afrika Dzonga – Riphabliki ra Afrika Dzonga | |- |{{flagicon2|South Korea}} [[Timog Korea]] (''popular na kilala bilang Timog Korea'') - Republika ng Korea | |''[[Wikang Koreano|Koreano]]'': 한국 – 대한민국 | |- |{{flagicon2|South Ossetia}} [[Timog Ossetia]] - Republika ng Timog Ossetia (''de facto'' na malayang estado sa loob ng [[#G|Georgia]]'') | | * ''[[Wikang Osetyo|Osetyo]]'': Хуссар Ирыстон – Республикæ Хуссар Ирыстон * ''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Южная Осетия – Республика Южная Осетия | |- |{{flagicon2|South Sudan}} [[Timog Sudan|Timog Sudán]] - Republika ng Timog Sudán | |* ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': South Sudan – Republic of South Sudan | |- |{{flagicon2|Togo}} [[Togo]] - Republika ng Togo | |''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Togo – République Togolaise | |- |{{flagicon2|Tonga}} [[Tonga|Tonga]] - Kaharian ng Tonga | | * ''[[Wikang Tongga|Tonga]]'': Tonga – Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Tonga – Kingdom of Tonga | |- |{{flagicon2|Chad}} [[Tsad]] - Republika ng Tsad | | * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Tchad – République du Tchad * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': تشاد – جمهوريّة تشاد | |- |{{flagicon2|Chile}} [[Tsile]]<ref>''Chile'': Tsile (Panganiban)</ref> - Republika ng Tsile | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Chile – República de Chile | |- |{{flagicon2|People's Republic of China}} [[Republikang Popular ng Tsina|Tsina (PRC)]]<ref>''China'': Tsina (Padre English)</ref> - Popular na Republika ng Tsina (''kadalasang [[Punong-Lupaing Tsina]]'') | |''[[Wikang Mandarin|Mandarin]]'': 中国 – 中华人民共和国 | |- |{{flagicon2|Czech Republic}} [[Tseko]] - Republika ng Tseko (''minsang isinusulat o binabanggit bilang Czechia'') | |''[[Wikang Tseko|Tseko]]'': Českó – Česká republika | |- | colspan="4" |<center> ''Tingnan ang [[#T|Taywan (ROC)]] para sa [[Republika ng Tsina]] (tingnan din [[Patakarang Isang-Tsina]] at [[Tsina at ang Mga Nagkakaisang Bansa|pagtatalo sa representasyon sa UN sa pagitan ng PRC at ROC]])'' </center> |- |{{flagicon2|Cyprus}} [[Tsipre]]<ref>''Cyprus'': Tsipre (Magandang Balita Biblia, orihinal ''Chipre'')</ref> - Republika ng Tsipre (''tingnan din [[#H|Hilagang Tsipre]]'') | | * ''[[Wikang Griyego|Griyego]]'': Κυπρος – Κυπριακή Δημοκρατία * ''[[Wikang Turko|Turko]]'': Kıbrıs – Kıbrıs Cumhuriyeti | |- |{{flagicon2|Transnistria}} [[Transnistria]] - Republikang Pridnestroviang Moldova ng [[Transnistria]] (''ginagamit ng pamahalaang Transnistriano ang saling ''Pridnestrovie'', de facto malayang estado sa loob ng [[#M|Moldova]]'') | | * ''[[Wikang Ruso|Ruso]]'': Приднестровье'': Приднестровская Молдавская Республика * ''[[Wikang Ukranyano|Ukranyano]]'': Придністров'я'': Придністровська Молдавська Республіка * ''[[Wikang Rumano|Rumano]]'': Нистря'': Република Молдовеняскэ Нистрянэ | |- |{{flagicon2|Trinidad and Tobago}} [[Trinidad at Tobago]] - Republika ng Trinidad at Tobago | |''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Trinidad and Tobago – Republic of Trinidad and Tobago | |- |{{flagicon2|Tristan da Cunha}} [[Tristan da Cunha|Tristan da Kunya]] (''dumidepende sa [[#S|Saint Helena]], isang panlabas na teritoryo ng [[#U|United Kingdom]]'') | | | |- |{{flagicon2|Tuvalu}} [[Tubalu]] (''[[Commonwealth realm]]'') | |''[[Wikang Tuvalu|Tuvalu]] at [[Wikang Ingles|Ingles]]'': Tubalu | |- |{{flagicon2|Tunisia}} [[Tunisya]] - Republika ng Tunisya | | * ''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': تونس – الجمهورية التونسية * ''[[Wikang Pranses|Pranses]]'': Tunisie - République du Tunisie | |- |{{flagicon2|Turkey}} [[Turkya]] <ref>''Turkey'': Turkya (Padre English, Sagalongos)</ref> - Republika ng Turkya | |''[[Wikang Turko|Turko]]'': Türkiye – Türkiye Cumhuriyeti | |- |{{flagicon2|Turkmenistan}} [[Turkmenistan]] | |''[[Wikang Turkmen|Turkmen]]'': Türkmenistan | |- |{{flagicon2|Turks and Caicos Islands}} Kapuluang Turks at Caicos (''panlabas na teritoryo ng [[#U|United Kingdom]]'') | | | |- |{{flagicon2|Uganda}} [[Uganda]] - Republika ng Uganda | | * ''[[Wikang Ingles|Ingles]]'': Uganda – Republic of Uganda * ''[[Wikang Swahili|Swahili]]'': Uganda – Jamhuri ya Uganda | |- |{{flagicon2|Ukraine}} [[Ukranya]] | |''[[Wikang Ukranyano|Ukranyano]]'': Україна | |- |{{flagicon2|Hungary}} [[Unggarya]]<ref>''Hungary'': Unggarya (Panganiban)</ref> - Republika ng Unggarya | |''[[Wikang Unggaro|Unggaro]]'': Magyarország – Magyar Köztársaság | |- |{{flagicon2|Uruguay}} [[Urugway|Urugwáy]]<ref>''Uruguay'': Urugway (Panganiban)</ref> - Oryental na Republika ng Urugwúy | |''[[Wikang Espanyol|Espanyol]]'': Uruguay – República Oriental del Uruguay | |- |{{flagicon2|Uzbekistan}} [[Usbekistan]] - Republika ng Usbekistan | |''[[Wikang Usbek|Usbek]]'': Ўзбекистон – Ўзбекистон Республикаси | |- |{{flagicon2|Vatican City}} [[Lungsod ng Vaticano|Lungsód ng Vaticano]] - Estadong Lungsód ng Vaticano | | * ''[[Wikang Latin|Latin]]'': Civitas Vaticana – Status Civitatis Vaticanæ * ''[[Wikang Italyano|Italyano]]'': Città del Vaticano – Stato della Città del Vaticano | |- |{{flagicon2|Wallis and Futuna}} [[Wallis at Futuna]] (''panlabas na koletibidad ng [[#P|Pransiya]]'') | | | |- |{{flagicon2|Yemen}} [[Yemen]] - Republika ng Yemen | |''[[Wikang Arabe|Arabe]]'': اليمن – الجمهوريّة اليمنية | |} == Mga sanggunian == === Talababa === [[Talaksan:UNITED NATIONS MEMBER STATES.djvu|thumb|200px|UN Press Release petsang 3 Hulyo 2006]] {{reflist|3}} === Bibliyograpiya === * English, James. ''English-Tagalog Dictionary'' (1965) at ''Tagalog-English Dictionary'' (1986). * Sagalongos, Felicidad T.E. ''Diksiyunaryong Ingles-Pilipino Pilipino-Ingles''. (1968). * Calderon. ''Diccionario Ingles-Español-Tagalog''. * De Dios, Reynaldo [Tagalog], at Afenir [Ilokano]. ''English-Tagalog-Ilokano Vocabulary''. (2005). * Panganiban, Jose Villa. ''Concise English-Tagalog Dictionary''. (1969). * ''UP Diksiyonaryong Filipino''. (2001). * Santos, Vito C. ''New Vicassan's English-Pilipino (Tagalog) Dictionary'' (1995), Anvil Publishing, 1,603 pahina, ISBN 971-27-0349-5, ISBN 978-971-27-0349-2 * Gaboy, Luciano L. ''Talahuluganang Ingles-Filipino/English-Filipino Dictionary'', Gabby's Dictionary, GabbyDictionary.com. == Tingnan din == * [[Talaan ng mga kabansaan]] * [[Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon]] * [[Tala ng mga bansa ayon sa populasyon]] * [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita]] [[Kategorya:Talaan ng mga bansa]] {{Earth}} fdt6dvorrfmr38mr47ze3v0jw5hvknp 6 11222 2223972 251118 2026-09-07T05:50:06Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223972 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Department of Trade and Industry.png]].}} Logo ng [[Kagawaran ng Kalakalan at Industriya (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalakalan at Industriya]]. {{seal}}{{Non-free Philippines government}} t8pcouj7tkco3643lg69vscgdbcfotb 0 11824 2223883 2223348 2026-09-07T00:32:24Z Jojit fb 38 /* Estadong lungsod */ 2223883 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 February 2022}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 May 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 September 2019 |access-date=28 September 2019 |website=[[Berlin.de]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 September 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 December 2019 |access-date=28 September 2019 |website=[[Berlin.de]] |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 March 2012 |access-date=17 August 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko.<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Time (magazine)|Time Europe]]}}</ref> === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 February 2021 |access-date=8 February 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=official web site}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 March 2021 |access-date=8 February 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 9ev7ftg5hirird6jn5y9n6mp3vwd89w 2223885 2223883 2026-09-07T00:35:09Z Jojit fb 38 /* Estadong lungsod */ 2223885 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 May 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 September 2019 |access-date=28 September 2019 |website=[[Berlin.de]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 September 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 December 2019 |access-date=28 September 2019 |website=[[Berlin.de]] |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 March 2012 |access-date=17 August 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko.<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Time (magazine)|Time Europe]]}}</ref> === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 February 2021 |access-date=8 February 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=official web site}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 March 2021 |access-date=8 February 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 0dol2eut5e46k1tuqn8op8upllny6qr 2223886 2223885 2026-09-07T00:36:09Z Jojit fb 38 /* Estadong lungsod */ 2223886 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 May 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 September 2019 |access-date=28 September 2019 |website=[[Berlin.de]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 September 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 December 2019 |access-date=28 September 2019 |website=[[Berlin.de]] |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 March 2012 |access-date=17 August 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko.<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Time (magazine)|Time Europe]]}}</ref> === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 February 2021 |access-date=8 February 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=official web site}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 March 2021 |access-date=8 February 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] r9esfupxrn5b1oiqshokxnybr5x6pyl 2223888 2223886 2026-09-07T00:37:29Z Jojit fb 38 /* Estadong lungsod */ 2223888 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 May 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 September 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 December 2019 |access-date=28 September 2019 |website=[[Berlin.de]] |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 March 2012 |access-date=17 August 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko.<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Time (magazine)|Time Europe]]}}</ref> === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 February 2021 |access-date=8 February 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=official web site}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 March 2021 |access-date=8 February 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] j1za07phv0vdo85mqw1ofd10wezrdfp 2223889 2223888 2026-09-07T00:38:21Z Jojit fb 38 /* Estadong lungsod */ 2223889 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 September 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 December 2019 |access-date=28 September 2019 |website=[[Berlin.de]] |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 March 2012 |access-date=17 August 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko.<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Time (magazine)|Time Europe]]}}</ref> === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 February 2021 |access-date=8 February 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=official web site}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 March 2021 |access-date=8 February 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] mixa49xlllb0z35hmi92xakcqaqem24 2223890 2223889 2026-09-07T00:39:28Z Jojit fb 38 /* Estadong lungsod */ 2223890 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 March 2012 |access-date=17 August 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko.<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Time (magazine)|Time Europe]]}}</ref> === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 February 2021 |access-date=8 February 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=official web site}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 March 2021 |access-date=8 February 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] darl9r5u214pjfkyd6grgdqsvxjxgl8 2223892 2223890 2026-09-07T00:40:51Z Jojit fb 38 /* Estadong lungsod */ 2223892 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 February 2021 |access-date=8 February 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=official web site}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 March 2021 |access-date=8 February 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] fa6r9urun6vj16zupo5s2yoajnz74ze 2223893 2223892 2026-09-07T00:43:06Z Jojit fb 38 /* Estadong lungsod */ 2223893 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 March 2021 |access-date=8 February 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] h74mqt72had5yxu83dlyvhdzyt35rfk 2223895 2223893 2026-09-07T00:44:33Z Jojit fb 38 /* Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod */ 2223895 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[ekosistema ng startup]].<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang UNESCO "City of Design" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at [[startup ecosystem]]. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] h2hc8w2v9sco09l42vi6sg1h19jb9fq 2223896 2223895 2026-09-07T00:50:19Z Jojit fb 38 /* Ekonomiya */ 2223896 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 December 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] gzzv7be4tx2abrdnsz3a662p68svxbr 2223898 2223896 2026-09-07T00:51:28Z Jojit fb 38 /* Ekonomiya */ 2223898 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang tantos ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang tantos ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Tantos ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] i6w28r4f5xtf0wwpxqb54sius1kn0nc 2223899 2223898 2026-09-07T00:53:15Z Jojit fb 38 /* Ekonomiya */ 2223899 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng [[Eurozone]], ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang [[Pamumuhunan (macroeconomics)|pamumuhunan]].<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] jxec5bhe4xd121482jszf9x72xnwkks 2223901 2223899 2026-09-07T00:54:10Z Jojit fb 38 /* Ekonomiya */ 2223901 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 January 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 February 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 0885g4msjapyqhpxfa3wcnm9d4pzblm 2223905 2223901 2026-09-07T01:02:01Z Jojit fb 38 /* Ekonomiya */ 2223905 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 September 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 June 2008}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] a3nb87g8t9qkrv0qwc6xjjaeo3nhnqp 2223906 2223905 2026-09-07T01:03:41Z Jojit fb 38 /* Ekonomiya */ 2223906 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 January 2017}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] r8nxltjtc08z8nhp6gv97vpsipbydl8 2223907 2223906 2026-09-07T01:05:15Z Jojit fb 38 /* Ekonomiya */ 2223907 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 January 2017 |access-date=13 January 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 June 2021 |access-date=13 November 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=11 December 2019 |website=Statista}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 7filei5gsvl2i71g6cp70d3kvblo2pe 2223909 2223907 2026-09-07T01:12:06Z Jojit fb 38 /* Ekonomiya */ 2223909 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at Pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang [[Französisches Gymnasium Berlin]], na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang [[Paaralang John F. Kennedy, Berlin|Paaralang John F. Kennedy]], isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] g4wtnlsfldun42ukcm11nviqmj25k92 2223910 2223909 2026-09-07T01:12:52Z Jojit fb 38 /* Edukasyon at Pananaliksik */ 2223910 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang [[Alternatibong kultura|alternatibong]] Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng [[Pangkalahatang Grupo ng Musika|Universal Music Group]] na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng [[Malikhaing Network ng Lungsod|Creative Cities Network]] mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 6ctx1k6gzh636r8lh8ibi54w8hc6y59 2223912 2223910 2026-09-07T01:13:55Z Jojit fb 38 /* Edukasyon at pananaliksik */ 2223912 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=26 August 2014 |website=berlin.de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 May 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 June 2008 |access-date=17 August 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 March 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 March 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 October 2017 |access-date=6 May 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] mk4eglig4vfdvgpw7nu8hdzmd1gcavj 2223914 2223912 2026-09-07T01:18:45Z Jojit fb 38 /* Edukasyon at pananaliksik */ 2223914 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Berlin|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=Alemanya|subdivision_type1=Estado|subdivision_name1=[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|Berlin]]|settlement_type=Kabeserang lungsod, Estado, at munisipalidad|image_skyline={{Photomontage|position=center | photo1a = Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg | photo2a = Brandenburger Tor abends.jpg | photo2b = Berliner Dom, Westfassade, Nacht, 160309, ako.jpg | photo3a = Schloss Charlottenburg (233558373).jpeg | photo3b = Berlin_Museumsinsel_Fernsehturm.jpg | photo4a = Siegessäule-Berlin-Tiergarten.jpg | photo4b = Hochhäuser am Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako.jpg | photo5a = Reichstag Berlin Germany.jpg | color_border = white | color = white | spacing = 2 | size = 270 | foot_montage = '''Mula itaas, kaliwa pakanan''': Tanawin ng [[Tiergarten, Berlin|Tiergarten]]; [[Tarangkahang Brandeburgo]]; [[Katedral ng Berlin]]; [[Palasyo ng Charlottenburg]]; [[Pulo ng mga Museo]], at [[Toreng Pang-TV ng Berlin]]; [[Haligi ng Tagumpay ng Berlin|Haligi ng Tagumpay]]; Plaza Potsdam; at [[gusaling Reichstag]] }}|image_shield=DEU Berlin COA.svg|shield_size=70px|pushpin_map=Germany#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_caption=Kinaroroonan sa Alemanya|coordinates={{coord|52|31|12|N|13|24|18|E|format=dms|display=inline,title}}|image_flag=Flag_of_Berlin.svg|image_map={{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|type=shape<!--line-->|fill=#ffffff|fill-opacity=0|stroke-color=|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=300}}|total_type=Lungsod/Estado|area_total_km2=891.7|area_footnotes=<ref name="statoffice">{{cite web |access-date=2 Mayo 2019 |title=Amt für Statistik Berlin Brandenburg – Statistiken |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |language=de |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308125331/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Statistiken/inhalt-statistiken.asp |url-status=dead |language=de}}</ref>|population_total=3769495|population_footnotes=<ref name="pop-detail"/>|population_as_of=Disyembre 31, 2020|population_urban=4473101|population_urban_footnotes=<ref name="citypopulation_urban">{{cite web|url=https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|author=citypopulation.de quoting Federal Statistics Office|title=Germany: Urban Areas|access-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603133151/https://citypopulation.de/en/germany/urbanareas/|archive-date=2020-06-03|url-status=live|language=en}}</ref>|population_metro=6144600|population_metro_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224549/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/pms/2019/19-02-08.pdf |url-status=dead |archive-date=27 Agosto 2021 |title=Bevölkerungsanstieg in Berlin und Brandenburg mit nachlassender Dynamik |date=8 Pebrero 2019 |website=statistik-berlin-brandenburg.de |publisher=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |access-date=24 Nobyembre 2019|language=de}}</ref>|elevation_m=34|population_demonyms=Berlines<br/>Berliner (m), Berlinerin (f) (Aleman)|blank_name_sec1=|GRP (nominal)|blank_info_sec1=€155 bilyon (2020)<ref>{{cite web|url = https://www.statistikportal.de/en/node/649|title = Bruttoinlandsprodukt – in jeweiligen Preisen – 1991 bis 2020|website = www.statistikportal.de|access-date = 1 Abril 2021|archive-date = 1 Abril 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210401011816/https://www.statistikportal.de/en/node/649|language=en|url-status = live}}</ref>|blank1_name_sec1=GRP kada tao|blank1_info_sec1=€41,000 (2020)|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2018)|blank2_info_sec2=0.964<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 Setyembre 2018|archive-date=23 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|url-status=live}}</ref><br/>{{color|green|napakataas}} · Ikalawa ng 16|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+01:00|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+02:00|blank_name_sec2=GeoTLD|blank_info_sec2=.berlin|website={{URL|www.berlin.de/en/}}|governing_body=[[Abgeordnetenhaus ng Berlin]]|leader_title=Namumunong Alkalde|leader_party=SPD|leader_name=Franziska Giffey|geocode=Rehiyong NUTS: DE3|area_code=030|registration_plate=B{{NoteTag |1 = Ang mga unlapi para sa pagpaparehistro ng sasakyan ay ipinakilala noong 1906, ngunit madalas na binago dahil sa mga pagbabago sa politika pagkatapos ng 1945. Ang mga sasakyan ay nairehistro sa ilalim ng mga sumusunod na unlapi: "I A" (1906&nbsp;– Abril 1945; ipinawalang-bisa noong 11 Agosto 11, 1945); walang unlapi, mga digit lang (mula Hulyo hanggang Agosto 1945), "БГ" (=BG; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus), "ГФ" (=GF; 1945–46, para sa mga kotse, trak, at bus) , "БM" (=BM; 1945–47, para sa mga motor), "ГM" (=GM; 1945–47, para sa mga motor), "KB" (i.e.: Kommandatura ng Berlin; para sa buong Berlin 1947–48, nagpatuloy para sa [[Kanlurang Berlin]] hanggang 1956), "GB" (i.e.: Kalakhang Berlin, para sa [[Silangang Berlin]] 1948–53), "I" (para sa Silangang Berlin, 1953 –90), "B" (para sa Kanlurang Berlin mula Hulyo 1, 1956, nagpatuloy para sa buong Berlin mula noong 1990).}}|iso_code=DE-BE|official_name=Berlin}} Ang '''Berlin''' ay ang [[kabisera|kabesera]] ng [[Alemanya]]. May 3.7 milyong naninirahan, ito ang [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|pinakamalaking lungsod]] sa bansa ayon sa lugar at populasyon,<ref>{{Cite news |last=Milbradt |first=Friederike |date=6 Pebrero 2019 |title=Deutschland: Die größten Städte |language=de |work=Die Zeit (Magazin) |location=Hamburg |url=https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |url-status=live |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213183401/https://www.zeit.de/zeit-magazin/2019/07/flaechengroesste-staedte-deutschlandkarte |archive-date=13 Pebrero 2019}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2019 |title=Leipzig überholt bei Einwohnerzahl Dortmund – jetzt Platz 8 in Deutschland |language=de |work=Leipziger Volkszeitung |location=Leipzig |url=https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |url-status=dead |access-date=24 Nobyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113070247/https://www.lvz.de/Leipzig/Lokales/Leipzig-ueberholt-bei-Einwohnerzahl-Dortmund-jetzt-Platz-8-in-Deutschland |archive-date=13 Nobyembre 2019}}</ref> at ang pinakamalaking lungsod ayon sa populasyon sa buong [[Kaisahang Yuropeo|Unyong Europeo]], ayon sa populasyon sa loob ng mga limitasyon ng lungsod.<ref name="pop-detail">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 Disyembre 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Isa sa [[Länder ng Alemanya|labing-anim na kinabibilangang estado]] ng Alemanya, ang Berlin ay napalilibutan ng [[Brandeburgo|Estado ng Brandeburgo]] at kadugtong ng [[Potsdam]], ang kabesera ng Brandeburgo. Ang urbanong pook ng Berlin, na may populasyon na humigit-kumulang 4.5 milyon, ay ang pangalawang pinakamataong urbanong pook sa Alemanya pagkatapos ng [[Ruhr]]. Ang [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin-Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may humigit-kumulang 6.2 milyong mga naninirahan at ito ang [[Mga kalakhang rehiyon ng Alemanya|ikatlong pinakamalaking kalakhang rehiyon ng Alemanya]] pagkatapos ng mga rehiyon ng [[Rin-Ruhr]] at [[Francfort Rin-Meno|Rin-Meno]].<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2016 |title=Daten und Fakten zur Hauptstadtregion |url=https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175940/https://www.berlin-brandenburg.de/metropolregion/daten-und-fakten/ |archive-date=21 Marso 2019 |access-date=13 Abril 2022 |website=www.berlin-brandenburg.de|language=en}}</ref> Nagkaroon ng [[Pag-iisa ng Berlin at Brandeburgo|bigong pagtatangkang pag-isahin ang parehong estado noong 1996]], at sa kabila ng nananatiling hiwalay, ang dalawang estado ay nagtutulungan sa maraming kalakaran hanggang ngayon. Ang Berlin ay tumatawid sa pampang ng [[Spree (ilog)|Spree]], na dumadaloy sa [[Havel]] (isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Elba|Elbe]]) sa kanlurang boro ng [[Spandau]]. Kabilang sa mga pangunahing topograpikong tampok ng lungsod ay ang maraming lawa sa kanluran at timog-silangan na mga boro na nabuo ng [[Spree (ilog)|Spree]], [[Havel]], at [[Dahme (ilog)|Dahme]], na ang pinakamalaki ay ang [[Lawa ng Müggelsee|Lawa Müggelsee]]. Dahil sa lokasyon nito sa [[Kapatagang Europeo]], ang Berlin ay naiimpluwensiyahan ng isang banayad na pana-panahong klima. Halos sangkatlo ng lugar ng lungsod ay binubuo ng mga kagubatan, [[Tala ng mga liwasan at hardin sa Berlin|liwasan, hardin]], ilog, kanal, at lawa.<ref name="gruen">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang lungsod ay nasa lugar ng diyalektong [[Gitnang Aleman]]; ang diyalekto ng Berlin ay isang varyant ng mga diyalektong Lausitzisch-Neumärkisch. Unang naidokumento noong ika-13 siglo at sa pagtawid ng dalawang mahalagang makasaysayang [[Ruta ng kalakalan|rutang pangkalakalan]],<ref name="staple2">{{Cite web |date=Agosto 2004 |title=Niederlagsrecht |trans-title=Settlement rights |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122025717/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlin-abc/stichwortehn/599-niederlagsrecht.html |archive-date=22 Nobyembre 2015 |access-date=21 Nobyembre 2015 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins |language=de}}</ref> ang Berlin ay naging kabesera ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]] (1417 – 1701), ng [[Kaharian ng Prusya]] (1701–1918), ng [[Imperyong Aleman]] (1871). –1918), ng [[Republikang Weimar]] (1919–1933), at ng [[Alemanyang Nazi]] (1933–1945). Ang [[Berlin noong dekada '20]] ay ang ikatlong pinakamalaking munisipalidad sa mundo.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 2009 |title=Topographies of Class: Modern Architecture and Mass Society in Weimar Berlin (Social History, Popular Culture and Politics in Germany) |url=https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706161901/https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=23505 |archive-date=6 Hulyo 2018 |access-date=9 Oktubre 2009 |publisher=www.h-net.org|language=en}}</ref> Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang kasunod na pananakop nito ng mga matagumpay na bansa, nahati ang lungsod; ang [[Kanlurang Berlin]] ay naging isang de facto na [[Engklabo at eksklabo|eksklabo]] ng [[Kanlurang Alemanya]], na napapalibutan ng [[Pader ng Berlin]] (mula Agosto 1961 hanggang Nobyembre 1989) at ng teritoryo ng Silangang Aleman.<ref>{{Cite web |title=Berlin Wall |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630080628/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/62202/Berlin-Wall |archive-date=30 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ang [[Silangang Berlin]] ay idineklara na kabesera ng Silangang Alemanya, habang ang [[Bonn]] ay naging kabesera ng Kanlurang Alemanya. Kasunod ng [[muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa ng Alemanya]] noong 1990, ang Berlin ay muling naging kabesera ng buong Alemanya. Ang Berlin ay isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] ng [[Kultura ng Berlin|kultura]], [[Politika ng Berlin|politika]], [[Media ng Berlin|media]], at agham.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Capital of Germany |url=https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112204045/https://www.germany.info/Vertretung/usa/en/04__W__t__G/03/01/03/Feature__3.html |archive-date=12 Enero 2012 |access-date=18 Agosto 2008 |website=German Embassy in Washington|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Catriona |date=10 Abril 2010 |title=Revealed: Cities that rule the world&nbsp;– and those on the rise |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |url-status=live |access-date=11 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604014630/https://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 |archive-date=4 Hunyo 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=31 Disyembre 1969 |title=Berlin, the big canvas |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412012910/https://www.nytimes.com/2008/06/22/travel/22iht-22berlin.13882912.html |archive-date=12 Abril 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=22 Oktubre 2009 |title=Global Power City Index 2009 |url=https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |url-status=live |journal=Institute for Urban Strategies at the Mori Memorial Foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/https://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf |archive-date=29 Hunyo 2014 |access-date=29 Oktubre 2009|language=en}}</ref> Nakabatay ang [[Ekonomiya ng Berlin|ekonomiya]] nito sa mga [[High tech|high-tech]] na kompanya at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na sumasaklaw sa magkakaibang hanay ng mga [[Malilikhaing industriya|malikhaing industriya]], pasilidad ng pananaliksik, mga korporasyon ng media at mga pinagdadausang pangkumbensiyon.<ref name="congress">{{Cite web |title=ICCA publishes top 20 country and city rankings 2007 |url=https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922094543/https://www.iccaworld.com/npps/story.cfm?ID=1577 |archive-date=22 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=ICCA|language=en}}</ref><ref name="Cityofdesign32">{{cite press release|url=https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080816140547/https://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=29376&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|url-status=dead|archive-date=16 Agosto 2008|title=Berlin City of Design|publisher=[[UNESCO]]|access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang Berlin ay nagsisilbing isang kontinental na pusod para sa trapiko sa himpapawid at tren at may napakakomplikadong ugnayan ng pampublikong transportasyon. Ang metropolis ay isang sikat na destinasyong [[Turismo sa Alemanya|panturista]].<ref>{{Cite journal |date=4 Setyembre 2014 |title=Berlin Beats Rome as Tourist Attraction as Hordes Descend |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |url-status=live |journal=Bloomberg L.P. |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911154443/https://www.bloomberg.com/news/2014-09-03/berlin-beats-rome-as-tourist-attraction-as-hordes-descend.html |archive-date=11 Setyembre 2014 |access-date=11 Setyembre 2014|language=en}}</ref> Kabilang din sa mga makabuluhang industriya ang [[Teknolohiyang pang-impormasyon|IT]], mga parmasyutiko, [[inhinyeriyang biyomedikal]], [[malinis na teknolohiya]], [[biyoteknolohiya]], konstruksiyon, at [[Elektronika|electronika]]. Ang Berlin ay tahanan ng mga unibersidad na kilala sa buong mundo gaya ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]], [[Pamantasang Teknikal ng Berlin|Pamantasang Teknikal]], [[Malayang Unibersidad ng Berlin|Malayang Unibersidad]], [[Pamantasan ng mga Sining ng Berlin|Pamantasan ng mga Sining]], [[ESMT Berlin]], [[Paaralang Hertie]], at [[Kolehiyong Bard ng Berlin]]. Ang [[Zoolohikong Hardin ng Berlin|Zoolohikong Hardin]] nito ay ang pinakabinibisitang zoo sa Europa at isa sa pinakasikat sa buong mundo. Dahil ang [[Estudyo ng Babelsberg|Babelsberg]] ang kauna-unahang malakihang estudyong pampelikulang complex sa mundo, ang Berlin ay isang lalong sikat na lokasyon para sa mga pandaigdigang paggawa ng pelikula.<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2008 |title=Hollywood Helps Revive Berlin's Former Movie Glory |url=https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813010550/https://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3549403,00.html |archive-date=13 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=Deutsche Welle|language=en}}</ref> Kilala ang lungsod sa mga pagdiriwang, magkakaibang arkitektura, nightlife, kontemporaneong sining at napakataas na kaledad ng pamumuhay.<ref>{{Cite news |last=Flint |first=Sunshine |date=12 Disyembre 2004 |title=The Club Scene, on the Edge |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |url-status=live |access-date=18 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402221310/https://travel2.nytimes.com/2004/12/12/travel/12surf.html |archive-date=2 Abril 2013|language=en}}</ref> Mula noong dekada 2000, saksi ang Berlin sa paglitaw ng isang kosmopolitang eksenang entrepreneurship.<ref>{{Cite journal |date=13 Hunyo 2014 |title=Young Israelis are Flocking to Berlin |url=https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |url-status=live |journal=Newsweek |archive-url=https://web.archive.org/web/20140827183310/https://www.newsweek.com/2014/06/20/young-israelis-are-flocking-berlin-262139.html |archive-date=27 Agosto 2014 |access-date=28 Agosto 2014|language=en}}</ref> Nagtataglay ang Berlin ng tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]: [[Pulo ng mga Museo]], ang mga [[Mga Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin|Palasyo at Liwasan ng Potsdam at Berlin]], at ang mga Modernismong Pabahay ng Berlin.<ref name="UNESCO3">{{Cite web |title=World Heritage Site Museumsinsel |url=https://whc.unesco.org/en/list/896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506100913/https://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=6 Mayo 2021 |access-date=6 Mayo 2021 |publisher=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang mga tanawin ang [[Tarangkahang Brandeburgo]], ang [[gusaling Reichstag]], ang [[Potsdamer Platz]], ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], ang [[Gedenkstätte Berliner Mauer|Alaala ng Pader ng Berlin]], ang Galeriya ng Silangang Bahagi, ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin]], ang [[Katedral ng Berlin]], at ang [[Fernsehturm Berlin|Toreng Pantelebisyon ng Berlin]], ang pinakamataas na estruktura sa Alemanya. Maraming museo, galeriya, aklatan, orkestra, at mga pinagdadausan ng sports ang Berlin. Kabilang dito ang [[Altes Museum]], ang [[Alte Nationalgalerie|Lumang Pamabansang Galeriya]], ang [[Museong Bode]], ang [[Museong Pergamon|Museo Pergamo]], ang [[Deutsches Historisches Museum|Museuong Pangkasaysayang Aleman]], ang [[Museong Hudyo Berlin]], ang [[Museo ng Likas na Kasaysayan, Berlin|Museo ng Likas na Kasaysayan]], ang [[Foro Humboldt]], ang [[Aklatang Estatal ng Berlin]], ang [[Opera Estatal ng Berlin]], ang Filarmonika ng Berlin, at ang Maraton ng Berlin. == Kasaysayan == === Etimolohiya === Matatagpuan ang Berlin sa hilagang-silangan ng Alemanya, silangan ng Ilog [[Ilog Elba|Elbe]], na dating bumubuo, kasama ang Ilog (Sahon o Turingia) [[Saale]] (mula sa kanilang [[tagpuan]] sa [[Barby, Alemanya|Barby]] pataas), ang silangang hangganan ng [[Francia|Kahariang Franco]]. Habang ang Kahariang Franco ay pangunahing tinitirhan ng mga tribong [[Mga Aleman|Aleman]] tulad ng mga [[Mga Franco|Franco]] at mga [[Sakson|Sahon]], ang mga rehiyon sa silangan ng mga ilog sa hangganan ay pinaninirahan ng mga tribong [[Mga Eslabo|Eslabo]]. Ito ang dahilan kung bakit karamihan sa mga lungsod at nayon sa hilagang-silangan ng Alemanya ay may mga pangalang may pinagmulang [[Mga wikang Eslabo|Eslabo]] ([[Germania Slavica]]). Ang mga karaniwang Hermanisadong pangalan ng lugar na hulaping Eslabo na pinagmulan ay ''-ow'', ''-itz'', ''-vitz'', ''-witz'', ''-itzsch'' at ''-in'', ang mga [[unlapi]] ay ''Windisch'' at ''Wendisch''. Ang pangalang ''Berlin'' ay nag-ugat sa wika ng mga naninirahan sa [[Mga Kanlurang Eslabo|Kanlurang Eslabo]] sa lugar ng Berlin ngayon, at maaaring nauugnay sa Lumang [[Wikang Polabo|Polabong]] tangkay na ''berl-'' / ''birl-'' ("latian").<ref>{{Cite book|last=Berger|first=Dieter|title=Geographische Namen in Deutschland|publisher=Bibliographisches Institut|year=1999|isbn=978-3-411-06252-2}}</ref> Dahil ang ''Ber-'' sa simula ay parang salitang Aleman na ''Bär'' ("[[oso]]"), lumilitaw ang isang oso sa eskudo de armas ng lungsod. Kaya ito ay isang halimbawa ng armas parlantes. Sa [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|labindalawang boro]] ng Berlin, lima ang may (bahagyang) pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Pankow]] (pinakamatao), [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Marzahn-Hellersdorf]], [[Treptow-Köpenick]], at [[Spandau]] (pinangalanang Spandow hanggang 1878). Sa siyamnapu't anim na kapitbahayan nito, dalawampu't dalawa ang may (bahagya) na pangalang may pinagmulang Eslabo: [[Altglienicke]], [[Alt-Treptow]], [[Britz]], Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, [[Köpenick]], Lankwitz, Lübars, Marchow[[Pankow (lokalidad)|,]] [[Marzahn]], [[Pankow]], [[Prenzlauer Berg]], [[Rudow]], Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, [[Tegel]], at [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]]. Ang kapitbahayan ng [[Moabit]] ay may pangalang nagmula sa Pranses, at ang [[Französisch Buchholz]] ay ipinangalan sa mga [[Huguenot]]. === Ika-12 hanggang ika-16 na siglo === [[Talaksan:ZLB-Berliner_Ansichten-Januar.jpg|thumb|Mapa ng Berlin noong 1688]] [[Talaksan:Dom_und_Stadtschloss,_Berlin_1900.png|thumb|[[Katedral ng Berlin]] (kaliwa) at [[Palasyo ng Berlin]] (kanan), 1900]] Ang pinakaunang katibayan ng mga pamayanan sa lugar ng Berlin ngayon ay mga labi ng isang pundasyon ng bahay na may petsang 1174, na natagpuan sa mga paghuhukay sa Berlin Mitte,<ref>{{Cite news |title=Berlin ist älter als gedacht: Hausreste aus dem Jahr 1174 entdeckt |language=de |trans-title=Berlin is older than thought: house remains from 1174 have been found |agency=dpa |url=https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |url-status=live |access-date=24 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824212016/https://www.berlin.de/aktuelles/berlin/2674414-958092-berlin-ist-aelter-als-gedacht-hausreste-.html |archive-date=24 Agosto 2012}}</ref> at isang barakilang kahoy na may petsang humigit-kumulang 1192.<ref name="zycwaq">{{Cite news |last=Rising |first=David |date=30 Enero 2008 |title=Berlin dig finds city older than thought |work=NBC News |agency=Associated Press |url=https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |url-status=live |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102013454/https://www.nbcnews.com/id/22920517/ns/technology_and_science-science/t/berlin-dig-finds-city-older-thought/ |archive-date=2 Enero 2018|language=en}}</ref> Ang unang nakasulat na mga talaan ng mga bayan sa lugar ng kasalukuyang Berlin ay mula sa huling bahagi ng ika-12 siglo. Ang [[Spandau]] ay unang binanggit noong 1197 at [[Köpenick]] noong 1209, bagaman ang mga lugar na ito ay hindi sumanib sa Berlin hanggang 1920.<ref>{{Cite web |year=2002 |title=Zitadelle Spandau |trans-title=Spandau Citadel |url=https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612020333/https://www.berlin.de/tourismus/sehenswuerdigkeiten.en/00175.html |archive-date=12 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Ang sentrong bahagi ng Berlin ay maaaring masubaybayan pabalik sa dalawang bayan. Ang [[Cölln]] sa [[Fischerinsel]] ay unang binanggit sa isang dokumento noong 1237, at ang Berlin, sa kabila ng [[Spree (ilog)|Spree]] sa tinatawag ngayong [[Nikolaiviertel]], ay tinukoy sa isang dokumento mula 1244.<ref name="zycwaq" /> Ang 1237 ay itinuturing na petsa ng pagkakatatag ng lungsod.<ref name="Medtradc">{{Cite web |title=The medieval trading center |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160731190906/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-medieval-trading-center/ |archive-date=31 Hulyo 2016 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Ang dalawang bayan sa paglipas ng panahon ay nabuo ang malapit na pang-ekonomiya at panlipunang ugnayan, at nakinabang mula sa pangunahing bahagi mismo sa dalawang mahalagang [[ruta ng kalakalan]] ng ''[[Via Imperii]]'' na mula [[Brujas]] hanggang [[Veliky Novgorod|Novgorod]].<ref name="staple2"/> Noong 1307, bumuo sila ng isang alyansa na may isang karaniwang patakarang panlabas, bagaman ang kanilang mga panloob na pangangasiwa ay pinaghihiwalay pa rin.<ref name="Stöver20102">Stöver B. Geschichte Berlins. (sa Ingles)</ref><ref name="Lui stadtgr2">{{Cite web |year=2004 |title=Stadtgründung Und Frühe Stadtentwicklung |trans-title=City foundation and early urban development |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr |archive-url=https://archive.today/20130620011811/http://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/articles/1_02_stadtgr#selection-75.18-75.40 |archive-date=20 Hunyo 2013 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |language=de}}</ref> Noong 1415, si [[Federico I, Elektor ng Brandeburgo|Federico I]] ay naging [[Prinsipe-elektor|tagahalal]] ng [[Margrabyato ng Brandeburgo]], na pinamunuan niya hanggang 1440.<ref>{{Cite web |year=1993 |title=The Hohenzollern Dynasty |url=https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807093738/https://www.west.net/~antipas/protected_files/news/europe/hohenzollerns.html |archive-date=7 Agosto 2007 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Antipas|language=en}}</ref> Noong ika-15 siglo, itinatag ng kaniyang mga kahalili ang Berlin-Cölln bilang kabesera ng margabyato, at ang mga sumunod na miyembro ng pamilyang [[Pamilya Hohenzollern|Hohenzollern]] ay namuno sa Berlin hanggang 1918, una bilang mga tagahalal ng Brandeburgo, pagkatapos ay bilang mga hari ng [[Prusya]], at kalaunan bilang mga [[emperador ng Alemanya]]. Noong 1443, sinimulan ni [[Federico II, Elektor ng Brandeburgo|Federico II Ngiping Bakal]] ang pagtatayo ng isang bagong [[Stadtschloss, Berlin|palasyo]] ng hari sa kambal na lungsod ng Berlin-Cölln. Ang mga protesta ng mga mamamayan ng bayan laban sa gusali ay nagtapos noong 1448, sa "Indignasyong Berlin" ("Berliner Unwille").<ref>{{Cite web |last=Komander |first=Gerhild H. M. |date=Nobyembre 2004 |title=Berliner Unwillen |trans-title=Berlin unwillingness |url=https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919215632/https://www.diegeschichteberlins.de/geschichteberlins/berlinabc/stichworteag/555-berliner-unwillen.html |archive-date=19 Setyembre 2013 |access-date=30 Mayo 2013 |publisher=Verein für die Geschichte Berlins e.&nbsp;V. |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Conrad |first=Andreas |date=26 Oktubre 2012 |title=Was den "Berliner Unwillen" erregte |language=de |trans-title=What aroused the "Berlin unwillingness" |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181008183148/https://www.tagesspiegel.de/berlin/serie-was-den-berliner-unwillen-erregte/7301932.html |archive-date=8 Oktubre 2018}}</ref> Hindi naging matagumpay ang protestang ito at nawalan ang mga mamamayan ng marami sa mga pampolitika at pang-ekonomiyang pribilehiyo. Nang matapos ang palasyo ng hari noong 1451, unti-unti itong nagamit. Mula 1470, kasama ang bagong tagahalal na si [[Alberto III Aquiles, Elektor ng Brandeburgo|Alberto III Aquiles]], naging bagong tirahan ng hari ang Berlin-Cölln.<ref name="Lui stadtgr2"/> Opisyal, ang palasyo ng Berlin-Cölln ay naging permanenteng tirahan ng mga Brandeburgong tagahalal na mga Hohenzollern mula 1486, nang si [[John Cicero, Elektor ng Brandeburgo|Juan Ciceron]] ay maupo sa kapangyarihan.<ref>{{Cite web |title=The electors' residence |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421214734/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/en/history/the-electors-residence/ |archive-date=21 Abril 2017 |access-date=11 Hunyo 2013 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG|language=en}}</ref> Gayunpaman, kinailangan ng Berlin-Cölln na talikuran ang katayuan nito bilang isang malayang lungsod [[Ligang Hanseatico|Hanseatico]]. Noong 1539, opisyal na naging [[Luteranismo|Luterano]] ang mga botante at ang lungsod.<ref>{{Cite web |title=Berlin Cathedral |url=https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818100934/https://www.smp-protein.de/SMPConference/berlin.htm |archive-date=18 Agosto 2006 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=SMPProtein|language=en}}</ref> === Ika-17 hanggang ika-19 na siglo === Ang [[Digmaan ng Tatlumpung Taon]] sa pagitan ng 1618 at 1648 ay nagwasak sa Berlin. Sangkatlo ng mga bahay nito ang nasira o nawasak, at ang lungsod ay nawalan ng kalahati ng populasyon nito.<ref>{{Cite web |title=Brandenburg during the 30 Years War |url=https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928213849/https://www.zum.de/whkmla/region/germany/bra30.html |archive-date=28 Setyembre 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=World History at KMLA|language=en}}</ref> Si [[Federico Guillermo I, Elektor ng Brandeburgo|Federico Guillermo]], na kilala bilang "Dakilang Tagahalal", na humalili sa kaniyang ama na si Jorge Guillermo bilang pinuno noong 1640, ay nagpasimula ng isang patakaran ng pagtataguyod ng imigrasyon at pagpaparaya sa relihiyon.<ref name="Carlyle18532">{{cite book|first=Thomas|last=Carlyle|title=Fraser's Magazine|url=https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog|year=1853|publisher=J. Fraser|page=[https://archive.org/details/frasersmagazine03carlgoog/page/n71 63]|access-date=11 Pebrero 2016|language=en}}</ref> Sa [[Kautusan ng Potsdam]] noong 1685, nag-alok si Frederick William ng pagpapakupkop para sa mga Pranses na [[Huguenot]].<ref name="Plaut19952">{{cite book|first=W. Gunther|last=Plaut|title=Asylum: A Moral Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|date=1 Enero 1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-95196-2|page=42|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214210/https://books.google.com/books?id=oirvylPVAhAC&pg=PA42|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1700, humigit-kumulang 30 porsiyento ng mga residente ng Berlin ay Pranses, dahil sa imigrasyon ng mga Huguenot.<ref name="Gray20072">{{cite book|first=Jeremy|last=Gray|title=Germany|url=https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74059-988-7|page=49|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915225030/https://books.google.com/books?id=Z5t5mZE_s5YC&pg=PA49|url-status=live|language=en}}</ref> Marami pang ibang imigrante ang nagmula sa [[Bohemya]], [[Polonya]], at Salzburgo.<ref name="Cybriwsky20132">{{cite book|first=Roman Adrian|last=Cybriwsky|title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|date=23 Mayo 2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-248-9|page=48|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915232139/https://books.google.com/books?id=qb6NAQAAQBAJ&pg=PA48|url-status=live|language=en}}</ref> [[Talaksan:Berlin_Unter_den_Linden_Victoria_Hotel_um_1900.jpg|left|thumb|Ang Berlin ay naging kabesera ng [[Imperyong Aleman]] noong 1871 at mabilis na lumawak sa mga sumunod na taon.]] Mula noong 1618, ang Margrabyato ng Brandeburgo ay personal na nakipag-isa sa [[Dukado ng Prusya]]. Noong 1701, nabuo ng dalawahang estado ang [[Kaharian ng Prusya]] habang si Federico III, Tagahalal ng Brandeburgo, ay kinoronahan ang sarili bilang haring Federico I sa Prusya. Ang Berlin ay naging kabesera ng bagong Kaharian,<ref>Horlemann, Bernd (Hrsg.) (sa Ingles)</ref> pinalitan ang [[Königsberg]]. Ito ay isang matagumpay na pagtatangka na isentralisa ang kabesera sa napakalayong estado, at ito ang unang pagkakataon na ang lungsod ay nagsimulang lumago. Noong 1709, pinagsama ang Berlin sa apat na lungsod ng Cölln, Friedrichswerder, Friedrichstadt, at Dorotheenstadt sa ilalim ng pangalang Berlin, "Haupt- und Residenzstadt Berlin".<ref name="Stöver20102"/> Noong 1740, si Federico II, na kilala bilang [[Federico II ng Prusya|Federico ang Dakila]] (1740–1786), ay naluklok sa kapangyarihan.<ref name="Zaide19652">{{cite book|first=Gregorio F.|last=Zaide|title=World History|url=https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|year=1965|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-1472-8|page=273|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200510/https://books.google.com/books?id=Kq512SmGMIsC&pg=PA273|url-status=live|language=en}}</ref> Sa ilalim ng pamumuno ni Federico II, ang Berlin ay naging sentro ng [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]], ngunit saglit ding sinakop noong Digmaan ng Pitong Taon ng hukbong Ruso.<ref name="PerryChase20122">{{cite book|first1=Marvin|last1=Perry|first2=Myrna|last2=Chase|first3=James|last3=Jacob|first4=Margaret|last4=Jacob|first5=Theodore|last5=Von Laue|title=Western Civilization: Ideas, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|date=1 Enero 2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-70864-3|page=444|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174457/https://books.google.com/books?id=YYIJAAAAQBAJ&pg=PA444|url-status=live|language=en}}</ref> Kasunod ng tagumpay ng Pransiya sa Digmaan ng Ika-apat na Koalisyon, nagmartsa si [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon Bonaparte]] sa Berlin noong 1806, ngunit nagbigay ng nagsasariling pamahalaan sa lungsod.<ref name="Lewis20132">{{cite book|first=Peter B.|last=Lewis|title=Arthur Schopenhauer|url=https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|date=15 Pebrero 2013|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-069-6|page=57|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914174348/https://books.google.com/books?id=6TBXX9KVtzsC&pg=PA57|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1815, ang lungsod ay naging bahagi ng bagong Lalawigan ng Brandeburgo.<ref name="StaffInc.20102">{{cite book|author1=Harvard Student Agencies Inc. Staff|author2=Harvard Student Agencies, Inc.|title=Let's Go Berlin, Prague & Budapest: The Student Travel Guide|url=https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|date=28 Disyembre 2010|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-59880-914-5|page=83|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=14 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914181704/https://books.google.com/books?id=Nj0YqD4ntvIC&pg=PA83|url-status=live|language=en}}</ref> Hinubog ng [[Rebolusyong Industriyal]] ang Berlin noong ika-19 na siglo; kapansin-pansing lumawak ang ekonomiya at populasyon ng lungsod, at naging pangunahing sentro ng riles at sentro ng ekonomiya ng Alemanya. Ang mga karagdagang suburb sa lalong madaling panahon ay umunlad at lumaki ang lugar at populasyon ng Berlin. Noong 1861, ang mga kalapit na suburb kasama ang [[Wedding (Berlin)|Wedding]], [[Moabit]], at ilang iba pa ay isinanib sa Berlin.<ref name="Schulte-Peevers20102">{{cite book|author=Andrea Schulte-Peevers|title=Lonel Berlin|url=https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|date=15 Setyembre 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-407-9|page=25|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915214354/https://books.google.com/books?id=DKlXQS6c3p0C&pg=PA25|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1871, ang Berlin ay naging kabesera ng bagong itinatag na [[Imperyong Aleman]].<ref name="Stöver20132">{{cite book|first=Bernd|last=Stöver|title=Berlin: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|date=2 Oktubre 2013|publisher=C.H.Beck|isbn=978-3-406-65633-0|page=20|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=15 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915200615/https://books.google.com/books?id=LVA8AQAAQBAJ&pg=PT20|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1881, naging distritong lungsod ito na hiwalay sa Brandeburgo.<ref name="Strassmann20082">{{cite book|first=W. Paul|last=Strassmann|title=The Strassmanns: Science, Politics and Migration in Turbulent Times (1793–1993)|url=https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|date=15 Hunyo 2008|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-416-6|page=26|access-date=20 Hunyo 2015|archive-date=10 Setyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910121944/https://books.google.com/books?id=5cCuBAAAQBAJ&pg=PA26|url-status=live|language=en}}</ref> === Ika-20 hanggang ika-21 siglo === {{main|Berlin noong dekada 1920}} Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Berlin ay naging isang matabang lupa para sa kilusang Ekspresyonistang Aleman.<ref name="HollandGawthrop20012">{{cite book|author1=Jack Holland|author2=John Gawthrop|title=The Rough Guide to Berlin|url=https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl|url-access=registration|year=2001|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-85828-682-2|page=[https://archive.org/details/roughguidetoberl00holl/page/361 361]|language=en}}</ref> Sa mga larangan tulad ng arkitektura, pagpipinta, at sine ay naimbento ang mga bagong anyo ng artistikong estilo. Sa pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] noong 1918, isang [[Republikang Weimar|republika]] ang ipinahayag ni [[Philipp Scheidemann]] sa [[Reichstag (gusali)|gusaling Reichstag]]. Noong 1920, isinama ng [[Batas ng Kalakhang Berlin]] ang dose-dosenang mga suburban na lungsod, nayon, at pagmamay-ari sa paligid ng Berlin sa isang pinalawak na lungsod. Ang batas ay nagpalaki sa lugar ng Berlin mula 66&nbsp;km² tungo 883&nbsp;km² (25 tungo 341 sq mi). Halos dumoble ang populasyon, at ang Berlin ay may populasyon na humigit-kumulang apat na milyon. Sa panahong Weimar, ang Berlin ay sumailalim sa kaguluhan sa politika dahil sa kawalan ng katiyakan sa ekonomiya ngunit naging isang kilalang sentro ng Rumaragasang Dekada '20. Naranasan ng metropolis ang kaniyang kapanahunan bilang isang pangunahing kabesera ng mundo at kilala sa mga tungkulin ng pamumuno nito sa agham, teknolohiya, sining, humanidades, pagpaplano ng lungsod, pelikula, mas mataas na edukasyon, pamahalaan, at mga industriya. Si [[Albert Einstein]] ay sumikat sa publiko noong mga taon niya sa Berlin, na ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Pisika noong 1921. [[Talaksan:Potsdamer_Platz_1945.jpg|left|thumb|Nawasak ang Berlin pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ([[Potsdamer Platz]], 1945)]] Noong 1933, si [[Adolf Hitler]] at ang [[Partidong Nazi|Partido Nazi]] ay naluklok sa kapangyarihan. Ang pamamahala ng NSDAP ay nagpabawas sa komunidad ng mga Hudyo ng Berlin mula 160,000 (isang-katlo ng lahat ng mga Hudyo sa bansa) sa humigit-kumulang 80,000 dahil sa pangingibang-bansa sa pagitan ng 1933 at 1939. Pagkatapos ng [[Kristallnacht]] noong 1938, libo-libong Hudyo ng lungsod ang ikinulong sa kalapit na kampong piitan ng Sachsenhausen. Simula noong unang bahagi ng 1943, marami ang ipinadala sa mga kampong piitan, gaya ng [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|Auschwitz]].<ref>{{Cite web |title=The Jewish Community of Berlin |url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708152027/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005450 |archive-date=8 Hulyo 2017 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Holocaust Encyclopedia|language=en}}</ref> Ang Berlin ay ang pinakamabigat na binomba na lungsod sa kasaysayan. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang malaking bahagi ng Berlin ay nawasak sa 1943–45 na reyd sa himpapawid ng mga Alyado at sa 1945 [[Labanan ng Berlin]]. Ang mga Alyado ay naghulog ng 67,607 tonelada ng mga bomba sa lungsod, na sinira ang 6,427 ektarya ng tinayuang lugar. Humigit-kumulang 125,000 sibilyan ang napatay.<ref>{{Citation |last=Clodfelter |first=Micheal |title=Warfare and Armed Conflicts- A Statistical Reference to Casualty and Other Figures, 1500–2000 |year=2002 |edition=2 |publisher=McFarland & Company |isbn=978-0-7864-1204-4|language=en}}</ref> Matapos ang pagtatapos ng digmaan sa Europa noong Mayo 1945, nakatanggap ang Berlin ng malaking bilang ng mga bakwit mula sa mga lalawigan sa Silangan. Hinati ng mga matagumpay na kapangyarihan ang lungsod sa apat na sektor, na kahalintulad sa mga lugar ng pananakop kung saan hinati ang Alemanya. Ang mga sektor ng [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Kanluraning Alyado]] (ang Estados Unidos, Reino Unido, at Pransiya) ay bumuo ng [[Kanlurang Berlin]], habang ang [[Unyong Sobyetika|Sobyetikong sektor]] ang bumuo ng [[Silangang Berlin]].<ref>{{Cite web |last=Benz |first=Prof. Dr. Wolfgang |date=27 Abril 2005 |title=Berlin – auf dem Weg zur geteilten Stadt |trans-title=Berlin – on the way to a divided city |url=https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181110120432/https://www.bpb.de/geschichte/nationalsozialismus/dossier-nationalsozialismus/39619/das-geteilte-berlin?p=all |archive-date=10 Nobyembre 2018 |access-date=10 Nobyembre 2018 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de}}</ref> Lahat ng apat na [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ay nagbahagi ng mga tungkuling pampamahalaan para sa Berlin. Gayunpaman, noong 1948, nang palawigin ng Kanluraning Alyado ang reporma sa pera sa Kanlurang mga sona ng Alemanya sa tatlong kanlurang sektor ng Berlin, ang [[Unyong Sobyetika|Unyong Sobyetiko]] ay nagpataw ng [[Pagbangkulong ng Berlin|pagharang]] sa mga daanan patungo at mula sa Kanlurang Berlin, na ganap na nasa loob ng kontrolado ng Sobyetikong teritoryo. Ang [[pagbangkulong ng Berlin]], na isinagawa ng tatlong kanlurang Alyado, ay nagtagumpay sa pagharang na ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at iba pang mga suplay sa lungsod mula Hunyo 1948 hanggang Mayo 1949.<ref>{{Cite web |title=Berlin Airlift / Blockade |url=https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318232831/https://www.western-allies-berlin.com/historic-events/detail/airlift-blockade |archive-date=18 Marso 2015 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Western Allies Berlin|language=en}}</ref> Noong 1949, itinatag ang Pederal na Republika ng Alemanya sa [[Kanlurang Alemanya]] at kalaunan ay isinama ang lahat ng mga sonang Amerikano, Briton, at Pranses, hindi kasama ang mga sona ng tatlong bansang iyon sa Berlin, habang ang [[Marxismo–Leninismo|Marxista-Leninistang]] [[Silangang Alemanya|Demokratikong Republikang Aleman]] ay idineklara sa [[Silangang Alemanya]]. Ang Kanlurang Berlin ay opisyal na nanatiling isang sinasakop na lungsod, ngunit ito ay nakahanay sa politika sa Republikang Federal ng Alemanya sa kabila ng heyograpikong paghihiwalay ng Kanlurang Berlin. Ang serbisyo ng himpapawid sa Kanlurang Berlin ay ipinagkaloob lamang sa mga kompanyang panghimpapawid ng mga Amerikano, Briton, at Pranses. [[Talaksan:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|left|thumb|Ang [[Pader ng Berlin|pagbagsak ng Pader ng Berlin]] noong 9 Nobyembre 1989. Noong Oktubre 3, 1990, pormal nang natapos ang proseso ng [[muling pag-iisa ng Alemanya]].]] Ang pagkakatatag ng dalawang estadong Aleman ay nagpapataas ng tensiyon sa [[Digmaang Malamig]]. Ang Kanlurang Berlin ay napapaligiran ng teritoryo ng Silangang Aleman, at ang Silangang Alemanya ay nagpahayag ng Silangang bahagi bilang kabesera nito, isang hakbang na hindi kinilala ng mga kanluraning kapangyarihan. Kasama sa Silangang Berlin ang karamihan sa sentrong pangkasaysayan ng lungsod. Ang pamahalaang Kanlurang Aleman ay nagsariling nagtatag sa [[Bonn]].<ref>{{Cite web |title=Berlin after 1945 |url=https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412221115/https://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/geschichte/1945.en.html |archive-date=12 Abril 2009 |access-date=8 Abril 2009 |publisher=BerlinOnline Stadtportal GmbH & Co. KG.|language=en}}</ref> Noong 1961, sinimulan ng Silangang Alemanya na itayo ang [[Pader ng Berlin]] sa paligid ng Kanlurang Berlin, at ang mga pangyayari ay umabot sa isang tangke na paghaharap sa [[Tsekpoint Charlie]]. Ang Kanlurang Berlin ay de facto na ngayong bahagi ng Kanlurang Alemanya na may natatanging legal na katayuan, habang ang Silangang Berlin ay de facto na bahagi ng Silangang Alemanya. Ibinigay ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang talumpating "''Ich bin ein Berliner''" noong Hunyo 26, 1963, sa harap ng [[Rathaus Schöneberg|munisipyo]] ng [[Schöneberg]], na matatagpuan sa kanlurang bahagi ng lungsod, na sinalungguhitan ang suporta ng Estados Unidos para sa Kanlurang Berlin.<ref>Andreas Daum, ''Kennedy in Berlin''. (sa Ingles)</ref> Ang Berlin ay ganap na nahati. Bagaman posible para sa mga Kanluranin na dumaan sa kabilang panig sa pamamagitan ng mahigpit na kontroladong mga tsekpoint, para sa karamihan ng mga taga-Silangan, ang paglalakbay sa Kanlurang Berlin o Kanlurang Alemanya ay ipinagbabawal ng pamahalaan ng Silangang Alemanya. Noong 1971, ginagarantiyahan ng isang Kasunduan ng Apat na Kapangyarihan ang pagpunta sa at mula sa Kanlurang Berlin sa pamamagitan ng kotse o tren sa pamamagitan ng Silangang Alemanya.<ref>{{Cite web |year=1996 |title=Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 |url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042306/https://usa.usembassy.de/etexts/ga5-710903.htm |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=U.S. Diplomatic Mission to Germany|language=en}}</ref> Noong 1989, sa pagtatapos ng Digmaang Malamig at panggigipit mula sa populasyon ng Silangang Aleman, ang Pader ng Berlin ay bumagsak noong Nobyembre 9 at kasunod na karamihan ay giniba. Ngayon, pinapanatili ng East Side Gallery ang malaking bahagi ng pader. Noong Oktubre 1990, muling [[Muling pag-iisa ng Alemanya|pinagsama]] ang dalawang bahagi ng Alemanya bilang Republika Federal ng Alemanya, at muling naging lungsod ang Berlin.<ref>''Berlin ‒ Washington, 1800‒2000: Capital Cities, Cultural Representation, and National Identities'', pat. (sa Ingles)</ref> Si [[Walter Momper]], ang alkalde ng Kanlurang Berlin, ay naging unang alkalde ng muling pinagsamang lungsod sa pansamantala. Ang mga halalan sa buong lungsod noong Disyembre 1990 ay nagresulta sa unang "lahatang Berlin" na alkalde na nahalal na manungkulan noong Enero 1991, kung saan ang magkahiwalay na opisina ng mga alkalde sa Silangan at Kanlurang Berlin ay magtatapos sa panahong iyon, at si [[Eberhard Diepgen]] (isang dating alkalde ng Kanluran Berlin) ang naging unang nahalal na alkalde ng isang muling pinag-isang Berlin.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1990 |title=Berlin Mayoral Contest Has Many Uncertainties |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |url-status=live |access-date=17 Hunyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617212414/https://www.nytimes.com/1990/12/01/world/berlin-mayoral-contest-has-many-uncertainties.html |archive-date=17 Hunyo 2019|language=en}}</ref> Noong Hunyo 18, 1994, ang mga sundalo mula sa Estados Unidos, Pransiya, at Britanya ay nagmartsa sa isang parada na bahagi ng mga seremonya upang markahan ang pag-alis ng mga kaalyadong tropang pananakop na nagpapahintulot sa [[Muling pag-iisa ng Alemanya|muling pinagsamang Berlin]]<ref name="ReUnificationParade">{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephan |date=19 Hunyo 1994 |title=Allied Soldiers March to Say Farewell to Berlin |work=[[The New York Times]] |location=New York City |url=https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |url-status=live |access-date=20 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121133602/https://www.nytimes.com/1994/06/19/world/allied-soldiers-march-to-say-farewell-to-berlin.html |archive-date=21 Nobyembre 2015|language=en}}</ref> (ang huling tropang Ruso ay umalis noong Agosto 31, habang ang huling pag-alis ng mga puwersa ng Kanluraning Alyado ay noong Setyembre 8, 1994). Noong Hunyo 20, 1991, bumoto ang [[Bundestag]] (Parlamentong Aleman) na ilipat ang luklukan ng kabesera ng Alemanya mula Bonn patungong Berlin, na natapos noong 1999. {{multiple image|align=right|image1=Humboldt Forum 9155.jpg|width1=195|caption1=Ang muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]] na nalalapit nang matapos noong 2021|width2=220|width3=215|direction=|total_width=|alt1=}}Ang [[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|repormang pampangasiwaan ng Berlin noong 2001]] ay nagsanib ng ilang boro, na binawasan ang kanilang bilang mula 23 hanggang 12. Noong 2006, isinagawa sa Berlin ang Pangwakas na [[Pandaigdigang Kopa ng FIFA]]. Sa isang pag-atakeng terorista noong 2016 na nauugnay sa [[Islamikong Estado|ISIL]], isang truck ang sadyang inimaneho sa isang palengkeng pam-Pasko sa tabi ng [[Pang-alaalang Simbahang Kaiser Wilhelm|Pang-alaalang Simbahang Kaiser Guillermo]], na nag-iwan ng 13 kataong namatay at 55 nasugatan.<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2016 |title=IS reklamiert Attacke auf Weihnachtsmarkt für sich |language=de |trans-title=IS recalls attack on Christmas market for itself |work=Frankfurter Allgemeine Zeitung |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |url-status=live |access-date=10 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175944/https://www.faz.net/aktuell/politik/nach-anschlag-in-berlin-is-reklamiert-attentat-fuer-sich-14585337.html |archive-date=21 Marso 2019}}</ref><ref name="BBC.Dies">{{Cite news |date=26 Oktubre 2021 |title=Berlin attack: First aider dies 5 years after Christmas market murders |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |url-status=live |access-date=Oktubre 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026190214/https://www.bbc.com/news/world-europe-59048891 |archive-date=26 Oktubre 2021|language=en}}</ref> Binuksan ang [[Paliparang Berlin Brandeburgo]] (BER) noong 2020, pagkalipas ng siyam na taon kaysa binalak, kung saan papasok na ang Terminal 1 sa serbisyo sa katapusan ng Oktubre, at ang mga lipad papunta at mula sa [[Paliparang Tegel]] ay magtatapos sa Nobyembre.<ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Nicky |last2=Kries |first2=Susanne |date=8 Nobyembre 2020 |title=Berlin's Tegel airport: A love letter as it prepares to close |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205135633/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/berlin-tegel-airport-germany-closing-history-brandenburg-b672759.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=The Independent |language=de}}</ref> Dahil sa pagbaba ng bilang ng mga pasahero na nagreresulta mula sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]], inihayag ang mga plano na pansamantalang isara ang Terminal 5&nbsp;ng BER, ang dating [[Paliparang Berlin Schönefeld|Paliparang Schönefeld]], simula sa Marso 2021 nang hanggang isang taon.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=Enero 29, 2021 |title=BER schließt Terminal in Schönefeld am 23. Februar |language=de |trans-title=BER closes the terminal in Schönefeld on February 23 |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205134830/https://www.tagesspiegel.de/berlin/flugverkehr-wegen-corona-eingebrochen-berschliesst-terminal-in-schoenefeld-am-23-februar/26864858.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> Ang nag-uugnay na linyang U-Bahn U5 mula Alexanderplatz hanggang [[Berlin Hauptbahnhof|Hauptbahnhof]], kasama ang mga bagong estasyong Rotes Rathaus at Unter den Linden, ay binuksan noong Disyembre 4, 2020, kung saan inaasahang magbubukas ang estasyon ng Museumsinsel U-Bahn sa bandang Marso 2021, na kokompleto sa lahat ng mga bagong gawa sa U5.<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2020 |title=BVG will verlängerte U5 am 4. Dezember eröffnen |trans-title=BVG wants to open the extended U5 on December 4th |url=https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133537/https://www.rbb24.de/panorama/beitrag/2020/08/berlin-bvg-u5-lueckenschluss-verlaengerung-start.html |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=5 Pebrero 2021 |website=rbb24 |language=de}}</ref> Ang isang bahagyang pagbubukas sa pagtatapos ng 2020 na museong [[Foro Humboldt]], na makikita sa muling itinayong [[Palasyo ng Berlin]], na inihayag noong Hunyo, ay ipinagpaliban hanggang Marso 2021.<ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 2020 |title=Humboldt Forum will zunächst nur digital eröffnen |language=de |trans-title=Humboldt Forum will initially only open digitally |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |access-date=5 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205133156/https://www.tagesspiegel.de/berlin/museen-in-der-corona-pandemie-humboldt-forum-will-zunaechst-nur-digital-eroeffnen/26666500.html |archive-date=5 Pebrero 2021}}</ref> === Pagtatangka ng pagsasanib ng Berlin-Brandeburgo === [[Talaksan:DEU_Berlin-Brandenburg_COA.svg|left|thumb|179x179px|Ang eskudo de armas na iminungkahi sa kontrata ng estado]] Ang legal na batayan para sa pinagsamang estado ng Berlin at [[Brandeburgo]] ay iba sa ibang mga panukala sa pagsasanib ng estado. Karaniwan, ang Artikulo 29&nbsp;ng [[Batayang Batas para sa Republikang Federal ng Alemanya|Batayang Batas]] ay nagsasaad na ang pagsasanib ng estado ay nangangailangan ng isang pederal na batas.<ref>{{cite act|type=|index=|date=24 Mayo 1949|article=29|article-type=Artikulo|legislature=Parlamentarischer Rat|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_29.html|language=de}}</ref> Gayunpaman, ang isang sugnay na idinagdag sa Batayang Batas noong 1994, Artikulo 118a, ay nagpapahintulot sa Berlin at Brandeburgo na magkaisa nang walang pag-aprubang federal, na nangangailangan ng isang reperendo at ratipikasyon ng mga parlamento ng parehong estado.<ref>{{cite act|type=|index=|date=27 Oktubre 1994|article=118a|article-type=Einzelnorm|legislature=Bundestag|title=Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland|trans-title=Basic Law for the Federal Republic of Germany|page=|url=https://www.gesetze-im-internet.de/gg/art_118a.html|language=de}}</ref> Noong 1996, nagkaroon ng hindi matagumpay na pagtatangka na pag-isahin ang mga estado ng Berlin at Brandeburgo.<ref name="berlingeschichte">{{Cite web |year=2004 |title=LÄNDERFUSION / FUSIONSVERTRAG (1995) |url=https://berlingeschichte.de/stadtentwicklung/texte/5_33_laefuver.htm |access-date=31 Marso 2022|language=de}}</ref> Parehong may iisang kasaysayan, diyalekto, at kultura at sa 2020, mayroong mahigit 225,000 residente ng Brandeburgo na namamasahe patungong Berlin. Ang pagsasanib ay nagkaroon ng halos nagkakaisang suporta ng isang malawak na koalisyon ng parehong mga pamahalaan ng estado, mga partidong pampolitika, media, mga asosasyon ng negosyo, mga [[unyon ng manggagawa]], at mga simbahan.<ref>{{Cite news |date=4 Mayo 2016 |title=Die Brandenburger wollen keine Berliner Verhältnisse |language=de |work=Tagesspiegel |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/gescheiterte-laenderfusion-mit-berlin-die-brandenburger-wollen-keine-berliner-verhaeltnisse/13539146.html |access-date=30 Marso 2022}}</ref> Bagaman bumoto ang Berlin ng pabor sa maliit na palugit, higit sa lahat ay nakabatay sa suporta sa dating [[Kanlurang Berlin]], hindi inaprubahan ng mga botante ng Brandeburgo ang pagsasanib sa malaking palugit. Nabigo ito higit sa lahat dahil sa ayaw ng mga botante ng Brandeburgo na tanggapin ang malaki at lumalaking utang ng publiko sa Berlin at takot na mawala ang pagkakakilanlan at impluwensiya sa kabesera.<ref name="berlingeschichte" /> == Heograpiya == === Topograpiya === [[Talaksan:Berlin_by_Senitnel-2.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Berlin]] [[Talaksan:Luftbild_bln-schmoeckwitz.jpg|thumb|Ang labas ng Berlin ay nasasakupan ng mga kakahuyan at maraming lawa.]] Ang Berlin ay nasa hilagang-silangan ng Alemanya, sa isang lugar ng mababang latiang makahoy na may pangunahing patag na [[topograpiya]], bahagi ng malawak na [[Hilagang Kapatagang Europeo]] na umaabot mula hilagang Pransiya hanggang kanlurang Rusya. Ang ''Berliner Urstromtal'' (isang panahon ng yelo lambak glasyar), sa pagitan ng mababang [[Talampas ng Barnim]] sa hilaga at ng [[Talampas ng Teltow]] sa timog, ay nabuo sa pamamagitan ng natunaw na tubig na dumadaloy mula sa mga yelo sa dulo ng huling glasyasyong Weichseliense. Ang [[Spree (ilog)|Spree]] ay sumusunod sa lambak na ito ngayon. Sa Spandau, isang boro sa kanluran ng Berlin, ang Spree ay umaagos sa ilog [[Havel]], na dumadaloy mula hilaga hanggang timog sa kanlurang Berlin. Ang daloy ng Havel ay mas katulad ng isang hanay ng mga lawa, ang pinakamalaki ay ang Tegeler See at ang [[Großer Wannsee]]. Ang isang serye ng mga lawa ay dumadaloy din sa itaas na Spree, na dumadaloy sa [[Müggelsee|Großer Müggelsee]] sa silangang Berlin.<ref>{{Cite web |title=Satellite Image Berlin |url=https://maps.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://www.google.com/maps?ll=52.5333,13.38000&spn=0.060339,0.085316&t=k |archive-date=18 Pebrero 2022 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Google Maps|language=en}}</ref> Ang malalaking bahagi ng kasalukuyang Berlin ay umaabot sa mababang talampas sa magkabilang panig ng Lambak Spree. Malaking bahagi ng mga boro na [[Reinickendorf]] at [[Pankow]] ay nasa Talampas ng Barnim, habang ang karamihan sa mga boro ng [[Charlottenburg-Wilmersdorf]], [[Steglitz-Zehlendorf]], [[Tempelhof-Schöneberg]], at [[Neukölln]] ay nasa Talampas ng Teltow. Ang boro ng Spandau ay bahagyang nasa loob ng Lambak Glasyar ng Berlin at bahagyang nasa Kapatagang Nauen, na umaabot sa kanluran ng Berlin. Mula noong 2015, ang mga burol ng Arkenberge sa Pankow sa {{Convert|122|m}} taas, ay ang pinakamataas na punto sa Berlin. Sa pamamagitan ng pagtatapon ng mga labi ng konstruksiyon nalampasan nito ang [[Teufelsberg]] ({{Cvt|120.1|m}}), na kung saan mismo ay binubuo ng mga durog na bato mula sa mga guho ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |last=Triantafillou |first=Nikolaus |date=27 Enero 2015 |title=Berlin hat eine neue Spitze |trans-title=Berlin has a new top |url=https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722225809/https://www.qiez.de/pankow/wohnen-und-leben/gruenes-berlin/der-hoechste-berg-von-berlin-liegt-nun-in-pankow-arkenberge/169588800 |archive-date=22 Hulyo 2016 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Qiez |language=de}}</ref> Ang [[Müggelberge]] sa 114.7 {{Convert|114.7|m}} taas ay ang pinakamataas na natural na punto at ang pinakamababa ay ang Spektesee sa Spandau, sa {{Convert|28.1|m}} taas.<ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Stefan |date=22 Pebrero 2015 |title=Der höchste Berg von Berlin ist neuerdings in Pankow |language=de |trans-title=The tallest mountain in Berlin is now in Pankow |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |url-status=live |access-date=22 Pebrero 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519014725/https://www.tagesspiegel.de/berlin/bezirke/pankow/das-ist-die-hoehe-arkenberge-der-hoechste-berg-von-berlin-ist-neuerdings-in-pankow/11406254.html |archive-date=19 Mayo 2015}}</ref> === Klima === Ang Berlin ay may klimang pangkaragatan ([[Kategoryang Köppen sa klima|Köppen]]: ''Cfb'');<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Köppen Climate Classification (Weatherbase) |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130184209/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin,+Germany |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019 |website=Weatherbase|language=en}}</ref> ang silangang bahagi ng lungsod ay may bahagyang impluwensiyang kontinental (''Dfb''), isa sa mga pagbabago ay ang taunang pag-ulan ayon sa masa ng hangin at ang mas malaking kasaganaan sa isang panahon ng taon.<ref>{{Cite web |title=The different types of vertical greening systems and their relative sustainability |url=https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220603/https://www.bc-naklo.si/fileadmin/Vertikalne_ozelenitve_pdf/Ang_3_poglavje/3.1.3.pdf |archive-date=30 Enero 2019 |access-date=30 Enero 2019|language=en}}</ref><ref name="Elkins22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|title=Berlin: The Spatial Structure of a Divided City|last1=Elkins|first1=Dorothy|last2=Elkins|first2=T. H.|last3=Hofmeister|first3=B.|date=4 Agosto 2005|publisher=Routledge|isbn=9781135835057|language=en|access-date=21 Setyembre 2020|archive-date=18 Pebrero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131221/https://books.google.com/books?id=8VqRAgAAQBAJ&pg=PA77|url-status=live}}</ref> Nagtatampok ang ganitong uri ng klima ng katamtamang temperatura ng tag-init ngunit kung minsan ay mainit (para sa pagiging semikontinental) at malamig na taglamig ngunit hindi mahigpit sa halos lahat ng oras.<ref>{{Cite web |title=Berlin, Germany Climate Summary |url=https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629211853/https://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=58301&cityname=Berlin%2C+Berlin%2C+Germany&units= |archive-date=29 Hunyo 2015 |access-date=15 Marso 2015 |publisher=Weatherbase|language=en}}</ref> Dahil sa mga transisyonal na sonang klima nito, karaniwan ang pagyeyelo sa taglamig, at may mas malaking pagkakaiba sa temperatura sa pagitan ng mga panahon kaysa sa karaniwan para sa maraming klimang pangkaragatan. Higit pa rito, ang Berlin ay inuri bilang isang katamtamang klimang kontinental (''Dc'') sa ilalim ng iskema ng klima ng Trewartha, gayundin ang mga suburb ng Lungsod ng Bagong York, bagaman inilalagay sila ng [[Kategoryang Köppen sa klima|sistemang Köppen]] sa iba't ibang uri.<ref>Gerstengarbe FW, Werner PC (2009) A short update on Koeppen climate shifts in Europe between 1901 and 2003. (sa Ingles)</ref> Ang mga tag-araw ay mainit-init at kung minsan ay mahalumigmig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|22|–|25|C}} at mababa sa {{Cvt|12|–|14|C}}. Ang mga taglamig ay malamig na may karaniwang mataas na temperatura na {{Cvt|3|C}} at mababa sa {{Cvt|−2|to|0|C}}. Ang tagsibol at taglagas ay karaniwang malamig hanggang banayad. Lumilikha ng mikroklima ang tinayuang bahagi ng Berlin, na may init na iniimbak ng mga gusali at bangketa ng lungsod. Ang mga temperatura ay maaaring {{Cvt|4|C-change}} mas mataas sa lungsod kaysa mga nakapaligid na lugar.<ref>{{Cite web |title=weather.com |url=https://www.weather.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323015551/https://www.weather.com/ |archive-date=23 Marso 2007 |access-date=7 Abril 2012 |publisher=weather.com|language=en}}</ref> Ang taunang pag-ulan ay {{Convert|570|mm}} na may katamtamang pag-ulan sa buong taon. Ang Berlin at ang nakapalibot na estado ng Brandeburgo ay ang pinakamainit at pinakatuyong rehiyon sa Alemanya.<ref name="berlinermorgenpost">{{Cite web |date=8 Marso 2016 |title=Berlin ist das wärmste und trockenste Bundesland |url=https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193643/https://www.morgenpost.de/berlin/article207136607/Berlin-ist-das-waermste-und-trockenste-Bundesland.html |archive-date=23 Oktubre 2021 |access-date=23 Oktubre 2021 |website=Berliner Morgenpost|language=en}}</ref> Ang pag-ulan ng niyebe ay pangunahing nangyayari mula Disyembre hanggang Marso.<ref name="worldweather2">{{Cite web |title=Climate figures |url=https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817114255/https://www.worldweather.org/016/c00059.htm |archive-date=17 Agosto 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |website=World Weather Information Service|language=en}}</ref> Ang pinakamainit na buwan sa Berlin ay Hulyo 1834, na may karaniwang temperatura na {{Cvt|23.0|C}} at ang pinakamalamig ay Enero 1709, na maykaraniwang temperatura na {{Cvt|-13.2|C}}.<ref>{{Cite web |title=Temperaturmonatsmittel BERLIN-TEMPELHOF 1701- 1993 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702031754/https://old.wetterzentrale.de/klima/tberlintem.html |archive-date=2 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref> Ang pinakabasang buwan na naitala ay Hulyo 1907, na may {{Convert|230|mm}} ng pag-ulan, samantalang ang pinakamatuyo ay Oktubre 1866, Nobyembre 1902, Oktubre 1908 at Setyembre 1928, lahat ay may {{Convert|1|mm|3}} ng pag-ulan.<ref>{{Cite web |title=Niederschlagsmonatssummen BERLIN-DAHLEM 1848– 1990 |url=https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707182905/https://old.wetterzentrale.de/klima/pberlinda.html |archive-date=7 Hulyo 2019 |access-date=23 Hunyo 2019 |website=old.wetterzentrale.de|language=en}}</ref>{{Weather box|location=Berlin (Schönefeld), mga karaniwan noong 1981–2010, mga sukdulan noong 1957–kasalukuyan|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=15.1|Feb record high C=18.0|Mar record high C=25.8|Apr record high C=30.8|May record high C=32.7|Jun record high C=35.4|Jul record high C=37.3|Aug record high C=38.0|Sep record high C=32.3|Oct record high C=27.7|Nov record high C=20.4|Dec record high C=15.6|year record high C=38.0|Jan high C=2.8|Feb high C=4.3|Mar high C=8.7|Apr high C=14.3|May high C=19.4|Jun high C=22.0|Jul high C=24.6|Aug high C=24.2|Sep high C=19.3|Oct high C=13.8|Nov high C=7.3|Dec high C=3.3|year high C=13.7|Jan mean C=0.1|Feb mean C=0.9|Mar mean C=4.3|Apr mean C=9.0|May mean C=14.0|Jun mean C=16.8|Jul mean C=19.1|Aug mean C=18.5|Sep mean C=14.2|Oct mean C=9.4|Nov mean C=4.4|Dec mean C=1.0|year mean C=9.3|Jan low C=-2.8|Feb low C=-2.4|Mar low C=0.4|Apr low C=3.5|May low C=8.2|Jun low C=11.2|Jul low C=13.5|Aug low C=13.0|Sep low C=9.6|Oct low C=5.4|Nov low C=1.4|Dec low C=-1.6|year low C=5.0|Jan record low C=-25.3|Feb record low C=-22.0|Mar record low C=-16.0|Apr record low C=-7.4|May record low C=-2.8|Jun record low C=1.3|Jul record low C=4.9|Aug record low C=4.6|Sep record low C=-0.9|Oct record low C=-7.7|Nov record low C=-12.0|Dec record low C=-24.0|year record low C=-25.3|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=37.2|Feb precipitation mm=30.1|Mar precipitation mm=39.3|Apr precipitation mm=33.7|May precipitation mm=52.6|Jun precipitation mm=60.2|Jul precipitation mm=52.5|Aug precipitation mm=53.0|Sep precipitation mm=39.5|Oct precipitation mm=32.2|Nov precipitation mm=37.8|Dec precipitation mm=46.1|year precipitation mm=515.2|Jan sun=57.6|Feb sun=71.5|Mar sun=119.4|Apr sun=191.2|May sun=229.6|Jun sun=230.0|Jul sun=232.4|Aug sun=217.3|Sep sun=162.3|Oct sun=114.7|Nov sun=54.9|Dec sun=46.9|year sun=1727.6|Jan uv=1|Feb uv=1|Mar uv=2|Apr uv=4|May uv=5|Jun uv=6|Jul uv=6|Aug uv=5|Sep uv=4|Oct uv=2|Nov uv=1|Dec uv=0|source 1=DWD<ref>{{cite web |url = https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title = Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |access-date = 2019-06-12 |archive-date = 12 Hunyo 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612043121/https://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |url-status = live |language = en }}</ref> sa Weather Atlas<ref>{{Cite web|url=https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|title=Berlin, Germany – Detailed climate information and monthly weather forecast|last=d.o.o|first=Yu Media Group|website=Weather Atlas|language=en|access-date=2019-07-02|archive-date=25 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125121717/https://www.weather-atlas.com/en/germany/berlin-climate|url-status=live}}</ref>}}{{Weather box|location=Berlin (Tempelhof), elevation: {{convert|48|m|abbr=on|disp=or}}, mga karaniwang noong 1971–2000, sukdulan 1878–kasalukuyan|collapsed=y|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=15.5|Feb record high C=18.7|Mar record high C=24.8|Apr record high C=31.3|May record high C=35.5|Jun record high C=38.5|Jul record high C=38.1|Aug record high C=38.0|Sep record high C=34.2|Oct record high C=28.1|Nov record high C=20.5|Dec record high C=16.0|Jan high C=3.3|Feb high C=5.0|Mar high C=9.0|Apr high C=15.0|May high C=19.6|Jun high C=22.3|Jul high C=25.0|Aug high C=24.5|Sep high C=19.3|Oct high C=13.9|Nov high C=7.7|Dec high C=3.7|Jan mean C=0.6|Feb mean C=1.4|Mar mean C=4.8|Apr mean C=8.9|May mean C=14.3|Jun mean C=17.1|Jul mean C=19.2|Aug mean C=18.9|Sep mean C=14.5|Oct mean C=9.7|Nov mean C=4.7|Dec mean C=2.0|Jan low C=−1.9|Feb low C=−1.5|Mar low C=1.3|Apr low C=4.2|May low C=9.0|Jun low C=12.3|Jul low C=14.3|Aug low C=14.1|Sep low C=10.6|Oct low C=6.4|Nov low C=2.2|Dec low C=-0.4|Jan record low C=-23.1|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-8.1|May record low C=-4.0|Jun record low C=1.5|Jul record low C=6.1|Aug record low C=3.5|Sep record low C=-1.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.0|Dec record low C=-20.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=42.3|Feb precipitation mm=33.3|Mar precipitation mm=40.5|Apr precipitation mm=37.1|May precipitation mm=53.8|Jun precipitation mm=68.7|Jul precipitation mm=55.5|Aug precipitation mm=58.2|Sep precipitation mm=45.1|Oct precipitation mm=37.3|Nov precipitation mm=43.6|Dec precipitation mm=55.3|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=8.0|Mar precipitation days=9.1|Apr precipitation days=7.8|May precipitation days=8.9|Jun precipitation days=7.0|Jul precipitation days=7.0|Aug precipitation days=7.0|Sep precipitation days=7.8|Oct precipitation days=7.6|Nov precipitation days=9.6|Dec precipitation days=11.4|unit precipitation days=1.0 mm|source 1=WMO<ref>{{cite web |url = https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title = World Weather Information Service&nbsp;– Berlin |website = Worldweather.wmo.int |date = 5 Oktubre 2006 |access-date = 2012-04-07 |archive-date = 25 Abril 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130425001834/https://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |url-status = bot: unknown |language=en}} Abril 25, 2013, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=KNMI<ref>{{cite web |url = https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |title = Indices Data – Berlin/Tempelhof 2759 |access-date = 2019-05-13 |publisher =KNMI|language = en |archive-date = 9 Hulyo 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180709010608/https://eca.knmi.nl//download/millennium/millennium.php |url-status = dead |language=en}}</ref>}}{{Weather box|collapsed=y|metric first=y|single line=y|location=Berlin (Dahlem), {{convert|58|m|abbr=on|disp=or}}, 1961–1990 mga normal, sukdulan 1908–kasalukuyan{{NoteTag|Dahil ang kinaroroonan ng himpilang pampanahon ay pinakamalayo mula sa mas makapal na urbanisadong rehiyon ng Berlin at mas malayo sa pangunahing UHI, ang mga halaga nito ay bahagyang mas mataas, lalo na sa gitna at kagyat na mga rehiyon.<ref>[https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm Long-term Development of Selected Climate Parameters (Edisyong 2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308213004/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/umwelt/umweltatlas/ed413_13.htm |date=2021-03-08 }}, Berlin Environmental Atlas. ''Senate Department for Urban Development and Housing''. Nakuha noong Enero 30, 2019. (sa Ingles)</ref>}}|Jan record high C=15.2|Feb record high C=18.6|Mar record high C=25.1|Apr record high C=30.9|May record high C=33.3|Jun record high C=36.1|Jul record high C=37.9|Aug record high C=37.7|Sep record high C=34.2|Oct record high C=27.5|Nov record high C=19.5|Dec record high C=15.7|Jan mean C=-0.4|Feb mean C=0.6|Mar mean C=4.0|Apr mean C=8.4|May mean C=13.5|Jun mean C=16.7|Jul mean C=17.9|Aug mean C=17.2|Sep mean C=13.5|Oct mean C=9.3|Nov mean C=4.6|Dec mean C=1.2|Jan high C=1.8|Feb high C=3.5|Mar high C=7.9|Apr high C=13.1|May high C=18.6|Jun high C=21.8|Jul high C=23.1|Aug high C=22.8|Sep high C=18.7|Oct high C=13.3|Nov high C=7.0|Dec high C=3.2|Jan low C=-2.9|Feb low C=-2.2|Mar low C=0.5|Apr low C=3.9|May low C=8.2|Jun low C=11.4|Jul low C=12.9|Aug low C=12.4|Sep low C=9.4|Oct low C=5.9|Nov low C=2.1|Dec low C=-1.1|Jan record low C=-21.0|Feb record low C=-26.0|Mar record low C=-16.5|Apr record low C=-6.7|May record low C=-2.9|Jun record low C=0.8|Jul record low C=5.4|Aug record low C=4.7|Sep record low C=-0.5|Oct record low C=-9.6|Nov record low C=-16.1|Dec record low C=-20.2|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=43.0|Feb precipitation mm=37.0|Mar precipitation mm=38.0|Apr precipitation mm=42.0|May precipitation mm=55.0|Jun precipitation mm=71.0|Jul precipitation mm=53.0|Aug precipitation mm=65.0|Sep precipitation mm=46.0|Oct precipitation mm=36.0|Nov precipitation mm=50.0|Dec precipitation mm=55.0|Jan sun=45.4|Feb sun=72.3|Mar sun=122.0|Apr sun=157.7|May sun=221.6|Jun sun=220.9|Jul sun=217.9|Aug sun=210.2|Sep sun=156.3|Oct sun=110.9|Nov sun=52.4|Dec sun=37.4|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=10.0|Feb precipitation days=9.0|Mar precipitation days=8.0|Apr precipitation days=9.0|May precipitation days=10.0|Jun precipitation days=10.0|Jul precipitation days=9.0|Aug precipitation days=9.0|Sep precipitation days=9.0|Oct precipitation days=8.0|Nov precipitation days=10.0|Dec precipitation days=11.0|source 1=NOAA<ref name="noaa">{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | title = Berlin (10381) – WMO Weather Station | access-date = 30 Enero 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220218131223/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/DL/10381.TXT | archive-date = 2022-02-18 | url-status = dead | publisher = NOAA | language = en }} [https://archive.org/details/19611990NormalsNOAABerlin Naarkibo] 30 Enero 2019, sa [[Wayback Machine]]</ref>|source 2=Berliner Extremwerte<ref>{{cite web |url = https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title = Berliner Extremwerte |access-date = 1 Disyembre 2014 |archive-date = 6 Hunyo 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |url-status = live |language=en}}</ref>}} === Tanawin ng lungsod === [[Talaksan:16-07-04-Abflug-Berlin-DSC_0122.jpg|thumb|Larawang panghimpapawid sa gitna ng Berlin na nagpapakita ng [[City West]], [[Potsdamer Platz]], [[Alexanderplatz]], at ang [[Tiergarten (liwasan)|Tiergarten]]]] Ang kasaysayan ng Berlin ay nag-iwan sa lungsod ng isang [[wiktionary:polycentric|polisentrikong]] pagkakaayos at isang napakaeklektikong hanay ng arkitektura at mga gusali. Ang hitsura ng lungsod ngayon ay higit na nahubog ng pangunahing papel na ginampanan nito sa kasaysayan ng Germany noong ika-20 siglo. Lahat ng pambansang pamahalaan na nakabase sa Berlin{{Spaced en dash}}ang Kaharian ng Prusya, ang Ikalawang Imperyong Aleman ng 1871, ang Republikang Weimar, Alemanyang Nazi, Silangang Alemanya, pati na rin ang muling pinagsamang Alemanya{{Spaced en dash}}ay nagpasimula ng mga ambisyosong programa sa muling pagtatayo, na ang bawat isa ay nagdaragdag ng sarili nitong natatanging estilo sa arkitektura ng lungsod. Sinalanta ang Berlin ng mga pagsalakay sa himpapawid, sunog, at labanan sa kalye noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at marami sa mga gusaling nakaligtas sa parehong Silangan at Kanluran ay giniba noong panahon pagkatapos ng digmaan. Karamihan sa demolisyong ito ay pinasimulan ng mga programa sa arkitektura ng munisipyo upang magtayo ng mga bagong distrito ng negosyo o tirahan at ang mga pangunahing arterya. Karamihan sa mga palamuti sa mga gusali bago ang digmaan ay nawasak kasunod ng mga makabagong dogma, at sa parehong mga sistema pagkatapos ng digmaan, gayundin sa muling pinagsamang Berlin, maraming mahahalagang estrukturang pamana ang muling itinayo, kabilang ang ''Forum Fridericianum'' kasama ang, [[Operang Estatal ng Berlin|Operang Estatal]] (1955), [[Palasyo ng Charlottenburg|Palasyo Charlottenburg]] (1957), ang mga monumental na gusali sa [[Gendarmenmarkt]] (dekada '80), ang [[Alte Kommandantur|Kommandantur]] (2003), at gayundin ang proyekto sa muling pagtatayo ng mga barokong patsada ng [[Palasyo ng Berlin|Palasyo ng Lungsod]]. Maraming mga bagong gusali ang naging inspirasyon ng kanilang makasaysayang mga nauna o ang pangkalahatang klasikong estilo ng Berlin, gaya ng Otel Adlon. Ang mga kumpol ng mga ''skyscraper'' o gusaling mataas ay tumaas sa iba't ibang lokasyon: [[Potsdamer Platz]], ang [[City West]], at [[Alexanderplatz]], ang huling dalawa ay naglalarawan sa mga dating sentro ng Silangan at Kanlurang Berlin, na ang una ay kumakatawan sa isang bagong Berlin noong ika-21 siglo, na bumangon mula sa mga guho no-man's land ng Pader ng Berlin. Ang Berlin ay may lima sa nangungunang 50 pinakamataas na gusali sa Alemanya. Mahigit sa sangkatlo ng sakop ng lungsod ay binubuo ng luntiang espasyo, kakahuyan, at tubig.<ref name="gruen2">{{Cite web |last=Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz Berlin, Referat Freiraumplanung und Stadtgrün |title=Anteil öffentlicher Grünflächen in Berlin |url=https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225003118/https://www.berlin.de/senuvk/umwelt/stadtgruen/gruenanlagen/de/daten_fakten/downloads/ausw_5.pdf |archive-date=25 Pebrero 2021 |access-date=2020-01-10|language=de}}</ref> Ang pangalawang pinakamalaki at pinakasikat na liwasan ng Berlin, ang [[Tiergarten (liwasan)|Großer Tiergarten]], ay matatagpuan sa gitna mismo ng lungsod. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 210 ektarya at umaabot mula Zoo ng Bahnhof sa ''City West'' o Kanlurang Lungsod hanggang sa [[Tarangkahang Brandeburgo]] sa silangan. Kabilang sa mga tanyag na kalye, ang [[Unter den Linden]] at [[Friedrichstraße]] ay matatagpuan sa lumang sentro ng lungsod (at kasama sa dating Silangang Berlin). Ang ilan sa pangunahing kalye sa City West ay ang [[Kurfürstendamm]] (o pinaikling Ku´damm) at [[Kantstraße]]. === Arkitektura === [[Talaksan:Gendarmenmarkt_Panorama.jpg|thumb|Panorama ng [[Gendarmenmarkt]], na nagpapakita ng [[Konzerthaus Berlin]], nasa gilid ng [[Neue Kirche, Berlin|Simbahang Aleman]] (kaliwa) at [[Katedral na Pranses, Berlin|Simbahang Pranses]] (kanan)]] [[Talaksan:Berliner_Dom_seen_from_James_Simon_Park.jpg|thumb|Ang [[Katedral ng Berlin]] sa [[Pulo ng mga Museo]]]] Ang [[Fernsehturm Berlin|Fernsehturm]] (toreng pantelebisyon) sa [[Alexanderplatz]] sa [[Mitte]] ay kabilang sa pinakamataas na estruktura sa Unyong Europeo sa {{Cvt|368|m}}. Itinayo noong 1969, makikita ito sa karamihan ng mga sentral na distrito ng Berlin. Ang lungsod ay makikita mula sa {{Convert|204|m|ft|-high}} palapag ng pagmamasid. Simula rito, ang [[Karl-Marx-Allee]] ay patungo sa silangan, isang abenida na may linya ng mga monumental na gusali ng tirahan, na dinisenyo sa estilong [[Arkitekturang Stalinista|Sosyalismong Klasisismo]]. Katabi ng lugar na ito ay ang [[Rotes Rathaus]] (Bulwagang Panlungsod), na may natatanging pulang-ladrilyong arkitektura nito. Sa harap nito ay ang Neptunbrunnen, isang balong na nagtatampok ng mitolohikong pangkat ng mga [[Triton (mitolohiya)|Triton]], mga [[personipikasyon]] ng apat na pangunahing Prusong ilog, at [[Neptuno (mitolohiya)|Neptuno]] sa ibabaw nito. Ang [[Tarangkahang Brandeburgo]] ay isang ikonikong tanawin ng Berlin at Alemanya; ito ay tumatayo bilang isang simbolo ng mga pangyayaring Europeo at ng pagkakaisa at kapayapaan. Ang [[gusaling Reichstag]] ay ang tradisyonal na luklukan ng Parlamentong Aleman. Hinubog muli ito ng arkitektrong Briton na si [[Norman Foster (arkitekto)|Norman Foster]] noong dekada '90 at nagtatampok ng salaming simboryo sa ibabaw ng pook ng pagpupulong, na nagbibigay-daan sa libreng pampublikong tanaw sa mga pinagdadausang parlamento at magagandang tanawin ng lungsod. Ang Galeriyang ''East Side'' o Bandang Silangan ay isang ''open-air'' o panlabas na eksibisyong sining na direktang ipininta sa mga huling bahagi ng Pader ng Berlin. Ito ang pinakamalaking natitirang ebidensiya ng makasaysayang dibisyon ng lungsod. Ang [[Gendarmenmarkt]] ay isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong liwasan]] sa Berlin, ang pangalan ay nagmula sa punong-tanggapan ng sikat na Gens d'armes regiment na matatagpuan dito noong ika-18 siglo. Dalawang katulad na disenyong katedral ang hangganan nito, ang [[Französischer Dom]] kasama ang platapormang pang-obserbasyon nito at ang [[Deutscher Dom]]. Ang [[Konzerthaus Berlin|Konzerthaus]] (Bulwagang Pangkonsiyerto), tahanan ng Orkestra Sinfonika ng Berlin, ay nakatayo sa pagitan ng dalawang katedral. [[Talaksan:MJK_46430_Schloss_Charlottenburg.jpg|left|thumb|[[Palasyo Charlottenburg]]]] [[Talaksan:Berlin_Hackesche_Höfe1.jpg|left|thumb|[[Hackesche Höfe]]]] Ang [[Pulo ng mga Museo]] sa [[Spree (ilog)|Ilog Spree]] ay naglalaman ng [[Berlin#Mga museo|limang museo]] na itinayo mula 1830 hanggang 1930 at isang Pandaigdigang Pamanang Pook ng [[UNESCO]]. Ang pagpapanumbalik at pagtatayo ng isang pangunahing lagusan sa lahat ng mga museo, pati na rin ang muling pagtatayo ng [[Stadtschloss, Berlin|Stadtschloss]] ay nagpapatuloy.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2011 |title=Neumann: Stadtschloss wird teurer |trans-title=Neumann: Palace is getting more expensive |url=https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200703/https://www.berliner-zeitung.de/newsticker/neumann--stadtschloss-wird-teurer,10917074,10924086.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2010 |title=Das Pathos der Berliner Republik |trans-title=The pathos of the Berlin republic |url=https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203200702/https://www.berliner-zeitung.de/archiv/die-nullerjahre--nation-building---der-wiedervereinigte-staat-baut-sich-eine-neue-hauptstadt-das-pathos-der-berliner-republik,10810590,10717494.html |archive-date=3 Pebrero 2016 |access-date=7 Abril 2012 |website=Berliner Zeitung |language=de}}</ref> Gayundin sa pulo at sa tabi ng [[Lustgarten]] at palasyo ay ang [[Katedral ng Berlin]], ang ambisyosong pagtatangka ni Emperador Guillermo II na lumikha ng Protestanteng karibal sa [[Basilika ni San Pedro]] sa Roma. Ang isang malaking kripta ay naglalaman ng mga labi ng ilan sa mga naunang Prusong maharlikang pamilya. Ang [[Katedral ni Santa Eduvigis]] ay ang Katoliko Romanong katedral ng Berlin. [[Talaksan:Bikinihaus_Berlin-1210760.jpg|thumb|Ang [[Breitscheidplatz]] kasama ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] ay ang sentro ng [[City West]].]] Ang [[Unter den Linden]] ay isang silangan–kanlurang abenidang nalilinyahan ng mga puno na mula sa Tarangkahang Brandeburgo hanggang sa pook ng dating Berliner Stadtschloss, at dating pangunahing promenada ng Berlin. Maraming Klasikong gusali ang nakahanay sa kalye, at naroon ang bahagi ng [[Unibersidad ng Berlin Humboldt|Pamantasang Humboldt]]. Ang [[Friedrichstraße]] ay ang maalamat na kalye ng Berlin noong Ginintuang Dekada Beynte. Pinagsasama nito ang mga tradisyon ng ika-20 siglo sa modernong arkitektura ng Berlin ngayon. Ang [[Potsdamer Platz]] ay isang buong kuwarto na binuo mula sa simula pagkatapos bumaba ang [[Pader ng Berlin|Pader]].<ref>{{Cite web |title=Construction and redevelopment since 1990 |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610103008/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/baubilanz/en/potsdamer_platz.html |archive-date=10 Hunyo 2008 |access-date=18 Agosto 2008 |publisher=Senate Department of Urban Development|language=en}}</ref> Sa kanluran ng Potsdamer Platz ay ang Kulturforum, na naglalaman ng Gemäldegalerie, at nasa gilid ng Neue Nationalgalerie at ng Berliner Philharmonie. Ang [[Alaala sa mga Pinaslang na Hudyo ng Europa]], isang alaalang pang-[[Holokausto]], ay nasa hilaga.<ref>{{Cite news |last=Ouroussoff |first=Nicolai |date=9 Mayo 2005 |title=A Forest of Pillars, Recalling the Unimaginable |work=The New York Times |url=https://travel2.nytimes.com/2005/05/09/arts/design/09holo.html |access-date=18 Agosto 2008|language=en}}</ref> Ang lugar sa paligid ng [[Hackescher Markt]] ay tahanan ng mga kulturang moda, na may 'di-mabilang na mga bilihan ng damit, club, bar, at galeriya. Kabilang dito ang [[Hackesche Höfe]], isang kalipunan ng mga gusali sa paligid ng ilang patyo, na muling itinayo noong 1996. Ang kalapit na [[Bagong Sinagoga, Berlin|Bagong Sinagoga]] ay ang sentro ng kultura ng mga Hudyo. Ang Straße des 17. Juni, na nagkokonekta sa Tarangkahang Brandeburgo at Ernst-Reuter-Platz, ay nagsisilbing gitnang silangan-kanlurang axis. Ang pangalan nito ay ginugunita ang mga pag-aalsa sa Silangang Berlin noong Hunyo 17, 1953. Humigit-kumulang sa kalahati mula sa Tarangkahang Brandeburgo ay ang Großer Stern, isang isla ng sirkulong trapiko kung saan matatagpuan ang [[Haligi ng Tagumpay sa Berlin|Siegessäule]] (Haligi ng Tagumpay). Ang monumentong ito, na itinayo upang gunitain ang mga tagumpay ng Prusya, ay inilipat noong 1938–39 mula sa dati nitong posisyon sa harapan ng Reichstag. Ang [[Kurfürstendamm]] ay tahanan ng ilan sa mga mararangyang tindahan ng Berlin kung saan ang [[Pang-alaalang Simbahan ni Kaiser Guillermo]] sa silangang dulo nito sa [[Breitscheidplatz]]. Ang simbahan ay nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at iniwang guho. Ang malapit sa Tauentzienstraße ay ang [[KaDeWe]], na sinasabing pinakamalaking almasen sa kontinental na Europa. Ang [[Rathaus Schöneberg]], kung saan ginawa ni [[John F. Kennedy]] ang kaniyang tanyag na talumpating "''Ich bin ein Berliner''!", ay nasa [[Tempelhof-Schöneberg]]. Kanluran ng sentro, ang [[Palasyo Bellevue, Alemanya|Palasyo Bellevue]] ay ang tirahan ng [[Pangulo ng Alemanya]]. Ang [[Palasyo Charlottenburg]], na nasunog noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ay ang pinakamalaking makasaysayang palasyo sa Berlin. Ang Funkturm Berlin ay isang toreng {{Convert|150|m|ft|-tall}}''lattice'' o parilya ng radyo sa pook-peryahan o ''fairground'', na itinayo sa pagitan ng 1924 at 1926. Ito ang tanging toreng pang-obserbasyon na nakatayo sa mga insulador at may restawran {{Cvt|55|m}} at isang larangang pantanaw {{Cvt|126|m}} sa ibabaw ng lupa, na mapupuntahan ng [[Elebeytor|elebaytor]] na may bintana. Ang [[Oberbaumbrücke]] sa ibabaw ng ilog Spree ay ang pinakaikonikong tulay ng Berlin, na nag-uugnay sa pinagsama-samang mga boro ng [[Friedrichshain]] at [[Kreuzberg]]. Nagdadala ito ng mga sasakyan, tao, at linyang U1 ng [[Berlin U-Bahn]]. Ang tulay ay nakompleto sa isang estilong [[ladrilyong gotiko]] noong 1896, na pinapalitan ang dating kahoy na tulay na may isang pang-itaas na daanan para sa U-Bahn. Ang gitnang bahagi ay giniba noong 1945 upang pigilan ang [[Hukbong Pula|Pulang Hukbo]] sa pagtawid. Pagkatapos ng digmaan, ang inayos na tulay ay nagsilbing tsekpoynt at tawiran sa hangganan sa pagitan ng mga sektor ng Sobyetiko at Amerikano, at kalaunan sa pagitan ng Silangan at Kanlurang Berlin. Noong kalagitnaan ng dekada '50, ito ay sarado sa mga sasakyan, at pagkatapos ng pagtatayo ng Pader ng Berlin noong 1961, ang trapiko ng tao ay mahigpit na pinaghigpitan. Kasunod ng muling pag-iisang Aleman, ang gitnang bahagi ay muling itinayo gamit ang isang kuwadrong [[asero]], at ipinagpatuloy ang serbisyo ng U-Bahn noong 1995. == Demograpiya == [[Talaksan:Berlin_population2.svg|left|thumb|Populasyon ng Berlin, 1880–2012]] Sa pagtatapos ng 2018, ang lungsod-estado ng Berlin ay mayroong 3.75&nbsp;milyong rehistradong naninirahan<ref name="pop-detail3">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> sa isang lugar na {{Cvt|891.1|km2}}. Ang densidad ng populasyon ng lungsod ay 4,206 na naninirahan bawat km². Ang Berlin ang pinakamataong lungsod sa [[Unyong Europeo]]. Noong 2019, ang urbanong sakop ng Berlin ay may humigit-kumulang 4.5&nbsp;milyong naninirahan. {{Magmula noong|2019}} ang gumaganang urbanong pook ay tahanan ng humigit-kumulang 5.2&nbsp;milyong tao.<ref>[https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas, Eurostat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150903213351/https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|date=2015-09-03}}. (sa Ingles)</ref> Ang buong [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|kabeserang rehiyon ng Berlin-Brandeburgo]] ay may populasyon na higit sa 6&nbsp;milyon sa isang lugar na {{Cvt|30546|km2|0}}.<ref>{{Cite web |date=31 Agosto 2020 |title=Initiativkreis Europäische Metropolregionen in Deutschland: Berlin-Brandenburg |url=https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817083458/https://www.deutsche-metropolregionen.org/mitglieder/berlin-brandenburg/ |archive-date=17 Agosto 2019 |access-date=6 Pebrero 2013 |website=www.deutsche-metropolregionen.org|language=de}}</ref>{{Historical populations|1721|65300|1750|113289|1800|172132|1815|197717|1825|220277|1840|330230|1852|438958|1861|547571|1871|826341|1880|1122330|1890|1578794|1900|1888848|1910|2071257|1920|3879409|1925|4082778|1933|4221024|1939|4330640|1945|3064629|1950|3336026|1960|3274016|1970|3208719|1980|3048759|1990|3433695|2000|3382169|2010|3460725|53=2020|54=3664088}}Noong 2014, ang lungsod-estado na Berlin ay nagkaroon ng 37,368 buhay na panganak (+6.6%), isang rekord na bilang mula noong 1991. Ang bilang ng mga namatay ay 32,314. Halos 2.0&nbsp;milyong kabahayan ang binilang sa lungsod. 54 porsiyento ng mga ito ay mga sambahayang iisa ang naninirahan. Mahigit sa 337,000 pamilya na may mga batang wala pang 18 taong gulang ang nanirahan sa Berlin. Noong 2014, ang kabeserang Aleman ay nagrehistro ng dagdag sa paglipat ng humigit-kumulang 40,000 katao.<ref>[https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf statistics Berlin Brandenburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315084534/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_en_2015_be.pdf|date=2016-03-15}}. www.statistik-berlin-brandenburg.de Hinango noong 10 Oktubre 2016. (sa Aleman)</ref> === Mga nasyonalidad === {| class="infobox" style="float:right;" | colspan="2" style="text-align:center;" |'''Mga residente ayon sa Pagkamamamayan''' <small>(31 Disyembre 2019)</small> <ref name="pop-detail6">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> |- !Bansa !Populasyon |- |Kabuuang mga rehistradong residente |3,769,495 |- |{{Flag|Alemanya}} |2,992,150 |- |{{Flag|Turkiya}} |98,940 |- |{{Flag|Polonya}} |56,573 |- |{{Flag|Syria}} |39,813 |- |{{Flag|Italya}} |31,573 |- |{{Flag|Bulgaria}} |30,824 |- |{{Flag|Rusya}} |26,640 |- |{{Flag|Romania}} |24,264 |- |{{Flag|Estados Unidos}} |22,694 |- |{{Flag|Biyetnam}} |20,572 |- |{{Flag|Pransiya}} |20,223 |- |{{Flag|Serbia}} |20,109 |- |{{Flag|Nagkakaisang Kaharian}} |16,751 |- |{{Flag|Espanya}} |15,045 |- |{{Flag|Gresya}} |14,625 |- |{{Flag|Croatia}} |14,430 |- |{{Flag|India}} |13,450 |- |{{Flag|Ukranya}} |13,410 |- |{{Flag|Afghanistan}} |13,301 |- |{{Flag|Tsina}} |13,293 |- |{{Flag|Bosnia at Herzegovina}} |12,691 |- |Iba pang Gitnang Silangan at Asya |88,241 |- |Ibang Europa |80,807 |- |Africa |36,414 |- |Iba pang mga America |27,491 |- |Oceania at [[Antarctica]] |5,651 |- |Walang estado o Hindi Malinaw |24,184 |} Ang pambansa at pandaigdigang paglipat sa lungsod ay may mahabang kasaysayan. Noong 1685, pagkatapos ng pagpapawalang-bisa ng [[Kautusan ng Nantes]] sa Pransiya, tumugon ang lungsod sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Potsdam]], na tinitiyak ang kalayaan sa relihiyon at katayuang walang buwis sa mga Pranses na Huguenot na bakwit sa loob ng sampung taon. Ang [[Batas ng Kalakhang Berlin]] noong 1920 ay nagsama ng maraming suburb at nakapalibot na mga lungsod ng Berlin. Binuo nito ang karamihan sa teritoryo na binubuo ng modernong Berlin at pinalaki ang populasyon mula sa 1.9&nbsp;milyon tungo 4&nbsp;milyon. Ang aktibong imigrasyon at asilong pampolitika sa Kanlurang Berlin ay naghudyat ng mga alon ng imigrasyon noong dekada '60 at '70. Ang Berlin ay tahanan ng hindi bababa sa 180,000 residenteng Turko at [[Mga Turko sa Alemanya|Turko-Aleman]],<ref name="pop-detail4">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> na ginagawa itong pinakamalaking komunidad ng mga Turko sa labas ng Turkiya. Noong dekada '90 ang ''Aussiedlergesetze ay'' nagbigay-daan sa imigrasyon sa Alemanya ng ilang residente mula sa dating [[Unyong Sobyetiko]]. Sa ngayon, ang mga etnikong Aleman mula sa mga bansa ng dating Unyong Sobyetiko ang bumubuo sa pinakamalaking bahagi ng komunidad na nagsasalita ng Ruso.<ref>{{Cite web |last=Dmitry Bulgakov |date=11 Marso 2001 |title=Berlin is speaking Russians' language |url=https://www.russiajournal.com/node/4653 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406142034/https://www.russiajournal.com/node/4653 |archive-date=6 Abril 2013 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Russiajournal.com|language=en}}</ref> Ang huling dekada ay nakaranas ng pagdagsa mula sa iba't ibang bansa sa Kanluran at ilang rehiyon sa Africa.<ref>{{Cite news |last=Heilwagen |first=Oliver |date=28 Oktubre 2001 |title=Berlin wird farbiger. Die Afrikaner kommen – Nachrichten Welt am Sonntag – Welt Online |language=de |work=Die Welt |url=https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515022639/https://www.welt.de/print-wams/article616463/Berlin_wird_farbiger_Die_Afrikaner_kommen.html |archive-date=15 Mayo 2011}}</ref> Ang isang bahagi ng mga imigranteng Africano ay nanirahan sa [[Afrikanisches Viertel]].<ref>{{cite press release|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=6 Pebrero 2009|title=Zweites Afrika-Magazin "Afrikanisches Viertel" erschienen Bezirksbürgermeister Dr. Christian Hanke ist Schirmherr|url=https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|location=Berlin|publisher=berlin.de|access-date=27 Setyembre 2016|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021050530/https://www.berlin.de/ba-mitte/aktuell/presse/archiv/20090206.1305.119894.html|url-status=live|language=de}}</ref> Ang mga batang Aleman, EU-Europeo, at Israeli ay nanirahan na rin sa lungsod.<ref>{{Cite journal |date=12 Disyembre 2014 |title=Hummus in the Prenzlauer Berg |url=https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |url-status=live |journal=The Jewish Week |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230010937/https://www.thejewishweek.com/special-sections/jewish-journeys/hummus-prenzlauer-berg |archive-date=30 Disyembre 2014 |access-date=29 Disyembre 2014|language=en}}</ref> Noong Disyembre 2019, mayroong 777,345 na rehistradong residente ng dayuhang nasyonalidad at dagdag pang 542,975 mamamayang Aleman na may "pinanggalingang imigrante" ''(Migrationshintergrund, MH)'',<ref name="pop-detail5">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> ibig-sabihin sila o ang isa sa kanilang mga magulang ay nandayuhan sa Alemanya pagkatapos ng 1955. Ang mga dayuhang residente ng Berlin ay nagmula sa mga 190 bansa.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2011 |title=457 000 Ausländer aus 190 Staaten in Berlin gemeldet |trans-title=457,000 Foreigners from 190 Countries Registered in Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428201553/https://www.morgenpost.de/printarchiv/berlin/article104791484/457-000-Auslaender-aus-190-Staaten-in-Berlin-gemeldet.html |archive-date=28 Abril 2019 |access-date=28 Abril 2019 |website=Berliner Morgenpost |language=de}}</ref> Apatnapu't walong porsiyento ng mga residenteng wala pang 15 taong gulang ay may pinagmulang imigrante. Ang Berlin noong 2009 ay tinatayang mayroong 100,000 hanggang 250,000 hindi rehistradong mga naninirahan.<ref>{{Cite news |last=Von Andrea Dernbach |date=23 Pebrero 2009 |title=Migration: Berlin will illegalen Einwanderern helfen – Deutschland – Politik – Tagesspiegel |work=Der Tagesspiegel Online |publisher=Tagesspiegel.de |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/deutschland/berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |url-status=live |access-date=15 Setyembre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131251/https://www.tagesspiegel.de/politik/migration-berlin-will-illegalen-einwanderern-helfen/1452916.html |archive-date=18 Pebrero 2022|language=en}}</ref> Ang mga Boro ng Berlin na may malaking bilang ng mga migrante o populasyon na ipinanganak sa ibang bansa ay [[Mitte]], [[Neukölln]], at [[Friedrichshain-Kreuzberg]].<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2016 |title=Zahl der Ausländer in Berlin steigt auf Rekordhoch |url=https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170804053354/https://jungefreiheit.de/politik/deutschland/2016/zahl-der-auslaender-in-berlin-steigt-auf-rekordhoch/ |archive-date=4 Agosto 2017 |access-date=13 Hunyo 2017 |website=jungefreiheit.de |language=de}}</ref> Mayroong higit sa 20 hindi katutubong komunidad na may populasyong hindi bababa sa 10,000 katao, kabilang ang mga komunidad ng mga Turko, Polako, Ruso, Lebanes, Palestino, Serbio, Italyano, Indiyano, Bosnio, Biyetnames, Amerikano, Rumano, Bulgaro, Croata, Tsino, Austriako, Ukrano, Pranses, Briton, Españo, Israeli, Thai, Irani, Ehipsiyo, at Siryo.. === Mga wika === Ang Aleman ay ang opisyal at nangingibabaw na sinasalitang wika sa Berlin. Ito ay isang wikang Kanlurang Aleman na nagmula ang karamihan ng bokabularyo nito mula sa sangay ng Aleman ng pamilya ng wikang [[Mga wikang Indo-Europeo|Indo-Europeo]]. Ang Aleman ay isa sa 24 na wika ng Unyong Europeo,<ref>{{Cite web |last=European Commission |title=Official Languages |url=https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926004848/https://ec.europa.eu/languages/policy/linguistic-diversity/official-languages-eu_en.htm |archive-date=26 Setyembre 2014 |access-date=29 Hulyo 2014|language=en}}</ref> at isa sa tatlong wikang pantrabaho ng [[Komisyong Europeo]]. Ang Berlinerisch o Berlinisch ay hindi isang diyalekto sa lingguwistika. Ito ay sinasalita sa Berlin at sa [[Kalakhang Rehiyon ng Berlin/Brandeburgo|nakapaligid na kalakhang pook]]. Nagmula ito sa isang Brandeburges na varyant. Ang diyalekto ay nakikita na ngayon na mas katulad ng isang sosyolekto, higit sa lahat sa pamamagitan ng pagtaas ng imigrasyon at mga uso sa mga edukadong populasyon na magsalita ng karaniwang Aleman sa pang-araw-araw na buhay. Ang pinakakaraniwang ginagamit na wikang banyaga sa Berlin ay Turko, Polako, Ingles, Persa, Arabe, Italyano, Bulgaro, Ruso, Rumano, Kurdo, Serbo-Croata, Pranses, Español, at Biyentames. Mas madalas na naririnig ang Truko, Arabe, Kurdo, at Serbo-Croata sa kanlurang bahagi dahil sa malalaking komunidad ng Gitnang Silangan at dating Yugoslavia. Ang Polako, Ingles, Ruso, at Biyetnames ay may mas maraming katutubong nagsasalita sa Silangang Berlin.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2010 |title=Studie – Zwei Millionen Berliner sprechen mindestens zwei Sprachen – Wirtschaft – Berliner Morgenpost – Berlin |url=https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522160634/https://www.morgenpost.de/printarchiv/wirtschaft/article1309952/Zwei-Millionen-Berliner-sprechen-mindestens-zwei-Sprachen.html |archive-date=22 Mayo 2011 |access-date=2 Hunyo 2011 |publisher=Morgenpost.de|language=de}}</ref> === Relihiyon === Ayon sa senso noong 2011, humigit-kumulang 37 porsiyento ng populasyon ang nag-ulat na mga miyembro ng isang legal na kinikilalang simbahan o relihiyosong organisasyon. Ang iba ay hindi kabilang sa naturang organisasyon, o walang impormasyong makukuha hinggil sa kanila.<ref name="Census 2011">{{Cite web |title=Zensus 2011 – Bevölkerung und Haushalte – Bundesland Berlin |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193809/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/zensus/gdb/bev/be/11_Berlin_bev.pdf |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=23 Pebrero 2019 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=6–7 |language=de}}</ref> Ang pinakamalaking relihiyong denominasyon na naitala noong 2010 ay ang [[Protestantismo|Protestanteng]] rehiyonal na samahang simbahan —ang [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana]] (EKBO) —isang nagkakaisang simbahan. Ang EKBO ay miyembro ng [[Simbahang Ebanghelika sa Alemanya|Simbahang Ebanghelika sa Alemanya (EKD)]] at [[Union Evangelischer Kirchen|Union Evangelischer Kirchen (UEK)]]. Ayon sa EKBO, ang kanilang kasapian ay umabot sa 18.7 porsiyento ng lokal na populasyon, habang ang [[Simbahang Katolikong Romano]] ay mayroong 9.1 porsyento ng mga residenteng nakarehistro bilang mga miyembro nito.<ref name="kirchenmitglieder2010">{{Cite web |date=Nobyembre 2011 |title=Kirchenmitgliederzahlen am 31.12.2010 |trans-title=Church membership on 31 December 2010 |url=https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209204513/https://www.ekd.de/ekd_de/ds_doc/Ber_Kirchenmitglieder_2010.pdf |archive-date=9 Pebrero 2018 |access-date=10 Marso 2012 |publisher=Evangelical Church in Germany |language=de}}</ref> Humigit-kumulang 2.7% ng populasyon ang nakikilala sa iba pang mga denominasyong Kristiyano (karamihan sa [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Silangang Ortodokso]], ngunit iba't ibang mga Protestante rin).<ref name="klStatistik2010">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ayon sa rehistro ng mga residente ng Berlin, noong 2018, 14.9 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Ebanghelika, at 8.5 porsiyento ay miyembro ng Simbahang Katolika.<ref name="pop-detail7">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref> Ang gobyerno ay nagpapanatili ng rehistro ng mga miyembro ng mga simbahang ito para sa mga layunin ng buwis, dahil kinokolekta nito ang buwis sa simbahan sa ngalan ng mga simbahan. Hindi ito nag-iingat ng mga rekord ng mga miyembro ng ibang relihiyosong organisasyon na maaaring mangolekta ng kanilang sariling buwis sa simbahan, sa ganitong paraan. Noong 2009, humigit-kumulang 249,000 [[Muslim]] ang iniulat ng Tanggapan ng Estadistika na mga miyembro ng mga Masjid at Islamikong relihiyosong organisasyon sa Berlin,<ref>{{Cite web |title=Statistisches Jahrbuch für Berlin 2010 |trans-title=Statistical yearbook for Berlin 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120202750/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/jahrbuch/jb2010/JB_201004_BE.pdf |archive-date=20 Nobyembre 2012 |access-date=10 Pebrero 2013 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> habang noong 2016, tinatantiya ng pahayagang ''[[Der Tagesspiegel]]'' na humigit-kumulang 350,000 Muslim ang nag-obserba ng [[Ramadan]] sa Berlin.<ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=23 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212013247/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Disyembre 2019|language=de}}</ref> Noong 2019, humigit-kumulang 437,000 rehistradong residente, 11.6% ng kabuuan, ang nag-ulat na mayroong pinanggalingan sa paglilipat mula sa isa sa mga estadong Miyembro ng Organisasyon ng Kooperasyong Islamiko.<ref name="pop-detail8">{{Cite web |title=Statistischer Bericht: Einwohnerinnen und Einwohner im Land Berlin am 31. Dezember 2019 |trans-title=Statistical Report: Residents in the state of Berlin on 31 December 2019 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223110544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2020/SB_A01-05-00_2019h02_BE.pdf |archive-date=23 Pebrero 2020 |access-date=8 Abril 2020 |website=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |pages=4, 10, 13, 18–22 |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Berger |first=Melanie |date=6 Hunyo 2016 |title=Ramadan in Flüchtlingsheimen und Schulen in Berlin |language=de |trans-title=Ramadan in refugee camps and schools in Berlin |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125538/https://www.tagesspiegel.de/berlin/muslime-im-fastenmonat-ramadan-in-fluechtlingsheimen-und-schulen-in-berlin/13696160.html |archive-date=12 Hulyo 2017}}</ref> Sa pagitan ng 1992 at 2011 halos dumoble ang populasyon ng Muslim.<ref>{{Cite news |last=Schupelius |first=Gunnar |date=28 Mayo 2015 |title=Wird der Islam künftig die stärkste Religion in Berlin sein? |work=Berliner Zeitung |url=https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |url-status=live |access-date=13 Hunyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603092248/https://www.bz-berlin.de/berlin/kolumne/wird-der-islam-kuenftig-die-staerkste-religion-in-berlin-sein |archive-date=3 Hunyo 2017|language=de}}</ref> Humigit-kumulang 0.9% ng mga Berlines ay kabilang sa ibang mga relihiyon. Sa tinatayang populasyon na 30,000–45,000 na mga residenteng Hudyo,<ref name="The Boston Globe 2014-11-01">{{Cite web |last=Ross |first=Mike |date=1 Nobyembre 2014 |title=In Germany, a Jewish community now thrives |url=https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222235631/https://www.bostonglobe.com/opinion/2014/11/01/germany-jewish-community-now-thrives/fcPnmnfpbLQ0hM1A6zDyNN/story.html |archive-date=22 Disyembre 2016 |access-date=19 Agosto 2016 |website=The Boston Globe}}</ref> humigit-kumulang 12,000 ang mga rehistradong miyembro ng mga relihiyosong organisasyon.<ref name="klStatistik20102">{{Cite web |date=Disyembre 2010 |title=Die kleine Berlin–Statistik 2010 |trans-title=The small Berlin statistic 2010 |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719085946/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/Produkte/kleinestatistik/kBEst_2010.pdf |archive-date=19 Hulyo 2011 |access-date=4 Enero 2011 |publisher=Amt für Statistik Berlin–Brandenburg |language=de}}</ref> Ang Berlin ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Berlin|Katoliko Romanong arsobispo ng Berlin]] at ang nahalal na tagapangulo ng [[Ebanghelikong Simbahan ng Berlin-Brandeburgo-Mataas na Lusacia Silesiana|EKBO]] ay pinamagatang obispo ng EKBO. Higit pa rito, ang Berlin ay ang luklukan ng maraming mga Ortodoksong katedral, tulad ng Katedral ni San Boris ang Bautista, isa sa dalawang luklukan ng Bulgarong Ortodokso na Diyosesis ng Kanluran at Gitnang Europa, at ang Katedral ng Muling Pagkabuhay ni Kristo ng Diyosesis ng Berlin (Patriarkado ng Mosku). {{multiple image|align=right|perrow=2|total_width=400|width1=500|width2=500|width3=500|width4=500|height1=350|height2=350|height3=350|height4=350|image1=Berliner Dom - panoramio (20).jpg|image2=NeueSynagogue.JPG|image3=2020-04-16 P4160889 St.Hedwigs-Kathedrale, Bebelplatz.jpg|image4=Şehitlik mosque Berlin by ZUFAr.jpg|footer=Paikot pa kanan mula sa taas pakaliwa: [[Katedral ng Berlin]], [[Bagong Sinagoga (Berlin)|Bagong Sinagoga]], Moske Şehitli, at [[Katedral ni Santa Eduvigis]]}} Ang mga mananampalataya ng iba't ibang relihiyon at denominasyon ay nagpapanatili ng maraming lugar ng pagsamba sa Berlin. Ang Malayang Simbahang Ebangheliko-Luterano ay may walong parokya na may iba't ibang laki sa Berlin.<ref>{{Cite web |title=Lutheran Diocese Berlin-Brandenburg |url=https://www.selk-berlin.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328152944/https://www.selk-berlin.de/ |archive-date=28 Marso 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |publisher=Selbständige Evangelisch-Lutherische Kirche|language=de}}</ref> Mayroong 36 na kongregasyong Bautista (sa loob Samahan ng mga Ebanghelikong Malayang Simbahang Kongregasyon sa Alemanya), 29 Bagong Apostolikong Simbahan, 15 [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan|Nagkakaisang Metodista]] na simbahan, walong Malayang Ebanghelika na Kongregasyon, apat na Simbahan ni Kristo, Siyentipiko (una, iklawa, ikatlo, at ikalabing-anim), anim mga kongregasyon ng [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]], isang Lumang Simbahan, at isang [[Anglikanismo|Anglicanong]] simbahan sa Berlin. Ang Berlin ay may higit sa 80 moske,<ref>{{Cite web |title=Berlin's mosques |url=https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093250/https://www.dw.com/en/berlins-mosques/g-17572423 |archive-date=11 Nobyembre 2018 |access-date=11 Nobyembre 2018 |publisher=Deutsche Welle|language=en}}</ref> sampung sinagoga,<ref>{{Cite news |last=Keller |first=Claudia |date=10 Nobyembre 2013 |title=Berlins jüdische Gotteshäuser vor der Pogromnacht 1938: Untergang einer religiösen Vielfalt |language=de |trans-title=Berlin's jewish places of worship before the Pogromnacht 1938: Decline of a religious diversity |work=[[Der Tagesspiegel]] |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |url-status=live |access-date=11 Nobyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111093246/https://www.tagesspiegel.de/berlin/berlins-juedische-gotteshaeuser-vor-der-pogromnacht-1938-untergang-einer-religioesen-vielfalt/9052966.html |archive-date=11 Nobyembre 2018 |quote=Von den weit mehr als 100 jüdischen Gotteshäusern sind gerade einmal zehn übrig geblieben. (in english: Of the far more than 100 synagogues, only ten are left.)}}</ref> at dalawang templong [[Budismo|Budista]]. == Gobyerno at politika == {{main|Politika ng Berlin}} === Estadong lungsod === [[Talaksan:Rotes_Rathaus.jpg|left|thumb|[[Rotes Rathaus]] (''Pulang Munisipyo''), luklukan ng Senado at Alkalde ng Berlin.]] Mula noong [[Muling pag-iisang Aleman|muling pag-iisa]] noong Oktubre 3, 1990, ang Berlin ay isa sa tatlong [[Länder ng Alemanya|estadong lungsod sa Alemanya]] na kabilang sa kasalukuyang 16 na estado ng Alemanya. Ang [[Abgeordnetenhaus ng Berlin|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Abgeordnetenhaus'') ay kumakatawan bilang parlamento ng lungsod at estado, na mayroong 141 na luklukan. Ang ehekutibong tanggapan ng Berlin ay ang [[Senado ng Berlin]] (''Senat von Berlin''). Binubuo ang Senado ng Namamahalang Alkalde (''Regierender Bürgermeister''), at hanggang sampung senador na may hawak na ministerong posisyon, dalawa sa kanila ang may hawak na titulong "Alkalde" (''Bürgermeister'') bilang kinatawan ng Namamahalang Alkalde.<ref>{{Cite web |date=2016-11-01 |title=Verfassung von Berlin – Abschnitt IV: Die Regierung |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008025644/https://www.berlin.de/rbmskzl/regierender-buergermeister/verfassung/artikel.41527.php |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=2020-10-02 |website=www.berlin.de |language=de}}</ref> Ang kabuuang taunang badyet ng estado ng Berlin noong 2015 ay lumampas sa €24.5 ($30.0) bilyon kabilang ang surplus sa badyet na €205 ($240) milyon.<ref>{{Cite news |title=Berliner Haushalt Finanzsenator bleibt trotz sprudelnder Steuereinnahmen vorsichtig |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/berliner-haushalt-finanzsenator-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-24702234 |url-status=live |access-date=20 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218131248/https://www.berliner-zeitung.de/sport-leidenschaft/berliner-haushalt-finanzsenator-kollatz-ahnen-bleibt-trotz-sprudelnder-steuereinnahmen-vorsichtig-li.6132?pid=true |archive-date=18 Pebrero 2022|language=de}}</ref> Ang estado ay nagmamay-ari ng malawak na pag-aari, kabilang ang mga gusaling pang-administratibo at pamahalaan, mga kompanya ng real estate, pati na rin ang mga stake sa Estadio Olimpiko, mga paliguan, mga kompanya ng pabahay, at maraming mga pampublikong negosyo at mga subsidiyaryo na kompanya.<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2017 |title=Vermögen |trans-title=Assets |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928151604/https://www.berlin.de/sen/finanzen/de-plain/vermoegen/artikel.92737.de-plain.php |archive-date=28 Setyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2019 |title=Beteiligungen des Landes Berlin |trans-title=Holdings of the State of Berlin |url=https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219070001/https://www.berlin.de/sen/finanzen/vermoegen/beteiligungen/artikel.7208.php |archive-date=19 Disyembre 2019 |access-date=28 Setyembre 2019 |website=Berlin.de |language=de}}</ref> Hawak ng Partido Sosyo-Demokratiko (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'' o SPD) at ng Kaliwa (Die Linke) ang pamahalaang lungsod pagkatapos ng halalang estatal noong 2001 at nanalo ng isa pang termino sa halalang estatal noong 2006.<ref>{{Cite web |title=Berlin state election, 2006 |url=https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161037/https://www.statistik-berlin.de/produkte/Faltblatt_Brochure/berlin_in_Zahlen_engl.pdf |archive-date=23 Marso 2012 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Der Landeswahlleiter für Berlin |language=de}}</ref> Mula noong halalang estatal noong 2016, nagkaroon ng koalisyon sa pagitan ng Partido Sosyo-Demokratiko, mga Lunti, at Kaliwa. Ang Namumunong Alkalde ay magkasabay na Panginoong Alkalde ng Lungsod ng Berlin (''Oberbürgermeister der Stadt'') at Ministro na Pangulo ng Estado ng Berlin (''Ministerpräsident des Bundeslandes''). Ang tanggapan ng Namamahalang Alkalde ay nasa [[Rotes Rathaus|Rotes Rathaus (Pulang Munisipyo)]]. Mula noong 2014 ang tanggapang ito ay hawak ni Michael Müller ng mga Sosyo-Demokratiko. === Mga boro === [[Talaksan:Berlin_Subdivisions.svg|right|thumb|[[Mga boro at kapitbahayan ng Berlin|12 boro ng Berlin at ang kanilang 96 na kapitbahayan]]]] Ang Berlin ay nahahati sa 12 boro o distrito (''Bezirke''). Ang bawat boro ay may ilang mga subdistrito o mga kapitbahayan (''Ortsteile''), na nag-ugat sa mas matatandang munisipalidad na nauna sa pagbuo ng Kalakhang Berlin noong Oktubre 1, 1920. Ang mga subdistritong ito ay naging urbanisado at isinama sa lungsod nang maglaon. Maraming residente ang lubos na nakikilala sa kanilang mga kapitbahayan, na kolokyal na tinatawag na ''[[Kiez]]''. Sa kasalukuyan, ang Berlin ay binubuo ng 96 na mga subdistrito, na karaniwang binubuo ng ilang mas maliliit na pook residensiyal o kuwarto. Ang bawat boro ay pinamamahalaan ng isang sangguniang pamboro (''Bezirksamt'') na binubuo ng limang konsehal (''Bezirksstadträte'') kasama ang alkalde ng boro (''Bezirksbürgermeister''). Ang konseho ay inihahalal ng asamblea ng boro (''Bezirksverordnetenversammlung''). Gayunpaman, ang mga indibidwal na boro ay hindi mga independiyenteng munisipalidad, ngunit nasa ilalim ng Senado ng Berlin. Ang mga alkalde ng boro ay bumubuo sa konseho ng mga alkalde (''Rat der Bürgermeister''), na pinamumunuan ng Namamahalang Alkalde ng lungsod at nagpapayo sa Senado. Ang mga kapitbahayan ay walang mga lokal na katawan ng pamahalaan. === Kakambal na bayan – mga kinakapatid na lungsod === Ang Berlin ay nagpapanatili ng opisyal na pakikipagsosyo sa 17 lungsod.<ref name="Berlintwins2">{{Cite web |title=City Partnerships |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205104217/https://www.berlin.de/rbmskzl/en/international-relations/city-partnerships/ |archive-date=5 Pebrero 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=Berlin.de |publisher=Governing Mayor of Berlin, Senate Chancellery, Directorate for Protocol and International Relations |type=opisyal na websayt|language=de}}</ref> Ang [[Kakambal na lungsod|pagkakambal ng lungsod]] sa pagitan ng Berlin at iba pang mga lungsod ay nagsimula sa kapatid nitong lungsod na Los Angeles noong 1967. Kinansela ang mga pagsosyo ng Silangang Berlin sa panahon ng muling pag-iisa ng Alemanya ngunit kalaunan ay bahagyang muling itinatag. Ang mga pakikipagsosyo ng Kanlurang Berlin ay dati nang pinaghihigpitan sa antas ng boro. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ang mga partnership ay sumasalamin sa iba't ibang hanayan ng kapangyarihan, kung saan ang Kanlurang Berlin ay nakikipagsosyo sa mga kabesera sa Kanluraning Mundo at Silangang Berlin na karamihan ay nakikipagsosyo sa mga lungsod mula sa [[Pakto ng Varsovia]] at mga kaalyado nito. Mayroong ilang magkasanib na proyekto sa maraming iba pang mga lungsod, tulad ng [[Beirut]], Belgrade, São Paulo, [[Copenhague]], Helsinki, [[Amsterdam]], [[Johannesburg]], [[Mumbai]], Oslo, [[Hanoi]], Shanghai, [[Seoul]], [[Sopiya|Sofia]], [[Sydney]], Lungsod ng New York, at [[Viena]]. Lumalahok ang Berlin sa mga pandaigdigang asosasyon ng lungsod gaya ng Samahan ng mga Kabesera ng Unyong Europeo, Eurocities, Ugnayan ng mga mga Europeong Lungsod ng Kultura, Metropolis, Pagpupulong Kumperensiya ng mga Pangunahing Lungsod ng Mundo, at Kumperensiya ng mga Kabeserang Lungsod ng Mundo. Ang Berlin ay kakambal sa:<ref name="Berlintwins2"/>{{div col|colwidth=20em}} *Los Angeles, Estados Unidos (1967) <!--Paris - not twinning, does not consider Berlin as its twin town--> *[[Madrid]], España (1988) *[[Istanbul]], Turkiya (1989) *[[Varsovia]] Polonya (1991) *Mosku, Rusya (1991) *[[Bruselas]], Belhika (1992) *[[Budapest]], Unggarya (1992) *[[Tashkent]], Uzbekistan (1993) *[[Lungsod Mehiko]], Mehiko (1993) *[[Jakarta]], Indonesia (1993) *Beijing, Tsina (1994) *Tokyo, Hapon (1994) *[[Buenos Aires]], Arhentina (1994) *[[Praga]], Republikang Tseko (1995) *[[Windhoek]], Namibia (2000) *Londres, Nagkakaisang Kaharian (2000) *[[Kyiv]], Ukranya (2023) {{div col end}}Mula noong 1987, ang Berlin ay mayroon ding opisyal na pakikipagsosyo sa Paris, Pransiya. Ang bawat boro ng Berlin ay nagtatag din ng sarili nitong kambal na bayan. Halimbawa, ang borough ng [[Friedrichshain-Kreuzberg]] ay may pagsosyo sa Israeling lungsod ng [[Kiryat Yam]].<ref>{{Cite web |title=Städtepartnerschaftsverein Friedrichshain-Kreuzberg e. V. |url=https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309000305/https://www.berlin.de/ba-friedrichshain-kreuzberg/ueber-den-bezirk/staedtepartner/artikel.149158.php |archive-date=9 Marso 2021 |access-date=8 Pebrero 2021 |website=berlin.de |language=de}}</ref> == Ekonomiya == {{main|Ekonomiya ng Berlin}} [[Talaksan:Berlin_Mitte_by_night.JPG|left|thumb|Ang Berlin ay isang UNESCO "Lungsod ng Disenyo" at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistema ng ''startup'' o kompanyang nagsisimula.<ref>{{Cite web |title=Berlin – Europe's New Start-Up Capital |url=https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331043259/https://www.credit-suisse.com/us/en/news-and-expertise/entrepreneurs/articles/news-and-expertise/2015/08/en/berlin-europes-new-start-up-capital.html |archive-date=31 March 2016 |access-date=27 March 2016 |website=Credit Suisse}}</ref>]] Ang Berlin ay isang [[UNESCO]] "''City of Design''" (o Disenyo ng Lungsod) at kinikilala para sa mga [[Mga malikhaing industriya|malikhaing industriya]] nito at ekosistemang ''startup'' o kompanyang nagsisimula. Noong 2018, ang GDP ng Berlin ay umabot sa €147&nbsp;bilyon, isang pagtaas ng 3.1% kumpara sa nakaraang taon. Ang ekonomiya ng Berlin ay pinangungunahan ng [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|sektor ng serbisyo]], na may humigit-kumulang 84% ng lahat ng kompanya na nagnenegosyo sa mga serbisyo. Noong 2015, ang kabuuang lakas-paggawa sa Berlin ay 1.85&nbsp;milyon. Ang bahagdan ng walang trabaho ay umabot sa 24 na taon na mababang noong Nobyembre 2015 at tumayo sa 10.0%.<ref>{{Cite news |title=Berlin hat so wenig Arbeitslose wie seit 24 Jahren nicht |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |url-status=live |access-date=1 Nobyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151203224849/https://www.berliner-zeitung.de/wirtschaft/arbeitsmarkt-in-berlin-berlin-hat-so-wenig-arbeitslose-wie-seit-24-jahren-nicht,10808230,32678128.html |archive-date=3 Disyembre 2015}}</ref> Mula 2012 hanggang 2015, ang Berlin, bilang isang estado ng Aleman, ay may pinakamataas na taunang bahagdan ng paglago ng trabaho. Humigit-kumulang 130,000 trabaho ang naidagdag sa panahong ito.<ref>{{Cite news |date=28 Enero 2015 |title=In Berlin gibt es so viele Beschäftigte wie nie zuvor |language=de |work=Berliner Zeitung |url=https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |url-status=live |access-date=16 Pebrero 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160224010722/https://www.berliner-zeitung.de/berlin/rekord-in-der-hauptstadt-in-berlin-gibt-es-so-viele-beschaeftigte-wie-nie-zuvor,10809148,33634676.html |archive-date=24 Pebrero 2016}}</ref> Kabilang sa mahahalagang sektor ng ekonomiya sa Berlin ang mga agham pambuhay, transportasyon, impormasyon at mga teknolohiya sa komunikasyon, media at musika, pananalastas at disenyo, bioteknolohiya, mga serbisyong pangkapaligiran, konstruksiyon, e-komersiyo, retail, negosyo sa hotel, at inhinyeriyang medikal.<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2006 |title=Poor but sexy |work=The Economist |url=https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |url-status=live |access-date=19 Agosto 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622201720/https://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=7953479 |archive-date=22 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Ang pananaliksik at pag-unlad ay may kahalagahang pang-ekonomiya para sa lungsod.<ref name="factsheet">{{Cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Maraming malalaking korporasyon tulad ng Volkswagen, Pfizer, at SAP ang nagpapatakbo ng mga laboratoryong pang-inobasyon sa lungsod.<ref>{{Cite news |title=Immer mehr Konzerne suchen den Spirit Berlins |publisher=Berliner Morgenpost |url=https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |url-status=live |access-date=13 Enero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170116150546/https://www.morgenpost.de/wirtschaft/article208628997/Immer-mehr-Konzerne-suchen-den-Spirit-Berlins.html |archive-date=16 Enero 2017|language=de}}</ref> Ang Science and Business Park sa Adlershof ay ang pinakamalaking parke ng teknolohiya sa Alemanya na sinusukat ng kita.<ref>{{Cite web |title=The Science and Technology Park Berlin-Adlershof |url=https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117042743/https://www.adlershof.de/en/facts-figures/adlershof-in-numbers/ |archive-date=17 Enero 2017 |access-date=13 Enero 2017 |website=Berlin Adlershof: Facts and Figures |publisher=Adlershof|language=en}}</ref> Sa loob ng Eurosona, ang Berlin ay naging sentro para sa paglipat ng negosyo at pandaigdigang pamumuhunan.<ref>{{Cite news |title=Global Cities Investment Monitor 2012 |publisher=KPMG |url=https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |url-status=live |access-date=28 Agosto 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102003006/https://www.kpmg.com/FR/fr/IssuesAndInsights/News/Documents/GPIA-KPMG-CIM-2012.pdf |archive-date=2 Nobyembre 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote nach Bundesländern in Deutschland 2018 {{!}} Statista |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627171657/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ |archive-date=27 Hunyo 2021 |access-date=13 Nobyembre 2018 |website=Statista |language=de}}</ref> {| class="wikitable" !Taon <ref>{{Cite web |title=Arbeitslosenquote in Berlin bis 2018 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211194253/https://de.statista.com/statistik/daten/studie/2519/umfrage/entwicklung-der-arbeitslosenquote-in-berlin-seit-1999/ |archive-date=11 Disyembre 2019 |access-date=11 Disyembre 2019 |website=Statista|language=de}}</ref> !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 !2011 !2012 !2013 !2014 !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 |- |Bahagdan ng walang trabaho sa % |15.8 |16.1 |16.9 |18.1 |17.7 |19.0 |17.5 |15.5 |13.8 |14.0 |13.6 |13.3 |12.3 |11.7 |11.1 |10.7 |9.8 |9.0 |8.1 |7.8 |} == Edukasyon at pananaliksik == <!--{{Pangunahin|Edukasyon sa Berlin}}-->[[Talaksan:Berlin-Mitte_Humboldt-Uni_05-2014.jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Berlin Humboldt]] ay kaugnay sa 57 nagwagi sa Gantimpalang Nobel.]] {{Magmula noong|2014}}, ang Berlin ay may 878 na paaralan, na nagtuturo sa 340,658 mag-aaral sa 13,727 klase, at 56,787 nagsasanay sa mga negosyo at saanman.<ref name="factsheet22">{{cite web |title=Die kleine Berlin Statistik |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714163544/https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/kleinestatistik/AP_kleinestatistik_de_2013_be.pdf |archive-date=14 Hulyo 2014 |access-date=26 Agosto 2014 |website=berlin.de|language=de}}</ref> Ang lungsod ay may 6 na taong programa sa primaryang edukasyon. Pagkatapos matapos ang elementarya, magpapatuloy ang mga mag-aaral sa ''Sekundarschule'' (isang komprehensibong paaralan) o ''Gymnasium'' (paaralan para sa paghahanda sa kolehiyo). Ang Berlin ay may natatanging na programa sa paaralang bilingual sa ''Europaschule'', kung saan tinuturuan ang mga bata ng kurikulum sa Alemanya at isang wikang banyaga, simula sa elementarya at magpapatuloy sa mataas na paaralan.<ref>{{cite web |title=Jahrgangsstufe Null |url=https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520234625/https://www.tagesspiegel.de/berlin/;art270,2185300 |archive-date=20 Mayo 2008 |access-date=19 Agosto 2008 |website=[[Der Tagesspiegel]] |language=de}}</ref> Ang Französisches Gymnasium Berlin, na itinatag noong 1689 upang turuan ang mga anak ng lumikas na Huguenot, ay nag-aalok ng pagtuturo (Aleman/Pranses).<ref>{{Cite web |title=Geschichte des Französischen Gymnasiums |url=https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615205603/https://www.fg-berlin.de/WebObjects/FranzGym.woa/wa/CMSshow/1064384 |archive-date=15 Hunyo 2008 |access-date=17 Agosto 2008 |website=Französisches Gymnasium Lycée Français Berlin |language=de, fr}}</ref> Ang Paaralang John F. Kennedy, isang bilingweng Aleman–Ingles na pampublikong paaralan sa [[Zehlendorf (Berlin)|Zehlendorf]], ay partikular na tanyag sa mga anak ng mga diplomatiko at komunidad ng ekspatriado na nagsasalita ng Ingles. 82 {{Lang|de|Gymnasien}} ang nagtutro ng [[Wikang Latin|Latin]] <ref>{{Cite web |date=29 Marso 2013 |title=Latein an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/latein |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171004133934/https://www.gymnasium-berlin.net/latein |archive-date=4 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> at 8 ang nagtuturo ng [[Wikang Sinaunang Griyego|Sinaunang Griyego]].<ref>{{Cite web |date=31 Marso 2013 |title=Alt-Griechisch an Berliner Gymnasien |url=https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012215308/https://www.gymnasium-berlin.net/alt-griechisch |archive-date=12 Oktubre 2017 |access-date=6 Mayo 2018 |language=de}}</ref> == Kultura == [[Talaksan:Alte_Nationalgalerie_abends_(Zuschnitt).jpg|thumb|200x200px|Ang [[Alte Nationalgalerie]] ay bahagi ng [[Pulo ng mga Museo]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook|Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO]].]] [[Talaksan:Cafe_am_Holzmarkt,_River_Spree,_Berlin_(46636049685).jpg|left|thumb|Ang alternatibong Holzmarkt, [[Friedrichshain-Kreuzberg]]]] {{main|Kultura sa Berlin|Media sa Berlin}} Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO3"/> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Kilala ang Berlin sa maraming institusyong pangkultura nito, na marami sa mga ito ay tumatangkilik sa pandaigdigang reputasyon.<ref name="UNESCO3"/><ref name="UNESCO22">{{Cite web |title=World Heritage Site Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |url=https://whc.unesco.org/en/list/532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808091530/https://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=8 August 2008 |access-date=19 August 2008 |website=[[UNESCO]]}}</ref> Ang pagkakaiba-iba at kasiglahan ng metropolis ay humantong sa isang trendsetting na eksena.<ref>{{Cite web |title=Hub Culture's 2009 Zeitgeist Ranking |url=https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331064158/https://www.hubculture.com/groups/hubnews/news/162/ |archive-date=31 March 2009 |access-date=30 April 2009 |website=Hub Culture}}</ref> Isang makabagong musika, sayaw at eksena sa sining ang nabuo noong ika-21 siglo. Ang lumalawak na kultural na pangyayari sa lungsod ay binibigyang-diin ng paglipat ng Universal Music Group na nagpasya na ilipat ang kanilang punong-tanggapan sa pampang ng Ilog Spree.<ref>{{Cite web |title=Berlin's music business booms |url=https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911125347/https://www.stadtentwicklung.berlin.de/bauen/bueroflaechen/en/friedrichshain.shtml |archive-date=11 September 2007 |access-date=19 August 2008 |website=Expatica}}</ref> Noong 2005, ang Berlin ay pinangalanang "Lungsod ng Disenyo" ng [[UNESCO]] at naging bahagi na ng Creative Cities Network mula noon.<ref name="Cityofdesign32"/><ref name="Cityofdesign32"/> == Mga tala == <references group="pananda"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Geographic location |Centre = Berlin |North = [[Neubrandenburg]], [[Rostock]] |Northeast = [[Szczecin]] ([[Polonya]]) |East = [[Frankfurt (Oder)]] |Southeast = [[Cottbus]] |South = [[Dresden]] |Southwest = [[Potsdam]], [[Dessau]], [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]], [[Leipzig]] |West = [[Brandenburg an der Havel]], [[Braunschweig]] |Northwest = [[Hamburg]], [[Lübeck]] }} {{Navboxes |list= {{Berlin}} {{Mga Borough ng Berlin}} {{Mga lungsod sa Alemanya}} {{Germany states}} {{Kabiserang lungsod ng Unyong Europeo}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}} {{Hanseatic League}} }} {{Kandid-NA}} [[Kategorya:Mga estado ng Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Alemanya|Berlin]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Berlin]] [[Kategorya:Berlin]] 7hd7pwau5zgby0w63n2xa75nmrml2bq 0 13484 2224017 1918295 2026-09-07T09:12:41Z JWilz12345 77302 isinalin mula sa enWiki 2224017 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue | image = Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue The Movie.jpg | alt = | caption = | director = [[Jun Urbano]] | producer = {{ubl|Abg. Ed Flaminiano|Rose L. Flaminiano}} | screenplay = {{ubl|Jun Urbano|[[Ricky Lee]]}} | story = {{ubl|[[Manuel Conde]]|Jun Urbano}} | starring = {{ubl|Jun Urbano|[[Eric Quizon]]}} | music = Mon del Rosario | cinematography = Johnny Araojo | editing = Efren Jarlego | studio = [[FLT Films]] | distributor = FLT Films | released = {{film date|1991|12|25}} | runtime = 110 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | budget = | gross = }} Ang '''''Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue''''' ay isang [[pelikulang komedya]] mula sa Pilipinas noong 1991 na dinirekta ni [[Jun Urbano]] na isa rin sa mga manunulat nito. Pinagbibidahan ito nina [[Eric Quizon]] at Urbano bilang mga tauhang titular na sina Juan and Mister Shooli. Opisyal na lahok ito sa [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila noong 1991]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC|title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film|date=1994|publisher=[[Cultural Center of the Philippines]]|isbn=9789718546420|access-date=Mayo 11, 2021|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=_rxOAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6012%2C3431111|last=Mata|first=Elvira|title=Yes, Only Mr. Shooli Can Bring Juan Tamad Back|pages=18|date=Disyembre 19, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=Bb1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6060%2C4583044|last=V.|first=Nena|title=Alma Prepared To Be Raped|pages=18|date=Disyembre 26, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=Bb1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6060%2C4583044|last=Mata|first=Elvira|title=Filmfest Tips, Forecasts and Reviews|pages=20|date=Disyembre 27, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2012/08/08/835958/reflections-jun-urbano-shooli-fpj|last=Carballo|first=Bibsy|title=Reflections from Jun Urbano, Shooli & Fpj|website=[[The Philippine Star]]|date=Agosto 8, 2012|accessdate=Mayo 11, 2021}}</ref> Inilabas ang kasunod na pelikula, ''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'', noong ika-21 ng Marso 2007.<ref>{{cite news|title=Opening today|url=https://news.google.com/newspapers?id=3lY1AAAAIBAJ&sjid=eiUMAAAAIBAJ&pg=558%2C15648135|access-date=Oktubre 2, 2022|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|publisher=The Philippine Daily Inquirer, Inc.|date=Marso 21, 2007|page=F1}}</ref> == Buod == Ikinukuwento ni G. Shooli, isang [[Mga Monggol|Monggol]], sa isang pangkat ng mga bata ang tungkol sa isa sa kaniyang mga pakikipagsapalaran. 1,500 taon bago ang panahon ni [[Corazon Aquino|Cory]], nakamit ng lupain ng Lawang-Lawa ang kasarinlan makaraang talunin ng mga mandirigma nito ang pinagsamang puwersa ng mga [[Kasaysayan ng Pilipinas (1565–1898)|Espanyol]], [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Amerikano]], at [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|Hapones]]. Habang nagtatalo ang mga mamamayan kung papaano ang magiging pamamahala sa kanilang lugar, iminungkahi ni Manhik Manaog ang pagtatatag ng isang halal na [[demokrasya]], bagama't may palyadong mga kahulugan. Nakilala ni Shooli si [[Juan Tamad]], isang tamad ngunit mabuting tao, sa isang palengke. Tinulungan siya ni Juan na magbenta ng mga palayok na depektibo na humantong kalaunan sa pagdumog at paghabol sa kaniya ng mga galit na mamamayan. Iniligtas at ipinagaling siya ni Juan. Dumating sa bahay ni Juan ang isang grupong pinamumunuan ni Kulas at nagpapanggap na mga nagpautang sa kaniya. Hinihiling nilang bayaran niya ang kaniyang mga utang sa pamamagitan ng pagtakbo bilang Kinatawan ng Distrito sa nalalapit na halalan sa para sa Kongreso. Si Kulas ang kaniyang magiging tagapayo. Nakisali si Juan sa isang matagumpay subalit mahirap na kampanya laban sa mas mayaman at malupit na Manhik Manaog, na nagawa pang umupa ng isang [[Nazi]] na magsasanay sa isang pribadong hukbo para takutin ang mga botante at nakawin ang halalan. Sa handaan na ipinagdiriwang ang tagumpay ni Juan, inalok ni Manhik Manaog na maging magkasundo silang dalawa, pero patagong nagplano sila ni Kulas kung paano nilang makokontrol siya. Hinimok nila si Juan na gawin ang kanilang mga ninanais sa Kongreso sa pamamagitan ng pagpanggap niya bilang isang politikong walang kakayahan na nagtataguyod ng korupsiyon, krimen, at ''[[red tape]]'', sa kabila ng mga babala nina Shooli at Zorayda, anak ni Manhik Manaog at iniirog ni Juan. Sa sumunod na kampanya sa halalan, marahas na binugbog si Juan ng kaniyang mga nasasakupan, ngunit nagawang makaahon at pagsalitaan silang kung paano siyang napilitan na makisali sa mga gawaing tiwali dahil sa pamimilit ng kanilang pansariling mga pananabik at hinihingi sa kaniya bilang politiko, pagkaraang malubog siya sa utang. Nang matapos niya ang kaniyang talumpati, pumutok ang isang kalapit na bulkan na nagdulot ng kaguluhan at nagtapos ang kuwento sa isang ''cliffhanger''. Sa puntong ito, sinusundo na ang mga tagapakinig ni Shooli ng kanilang mga magulang. Pagkaraang umuwi na ang mga bata, napansin ni Shooli na may batang babaeng naiwan at nagtatanong kung ano ang katapusan ng kuwento. Sumagot si Shooli na tanging taumbayan lamang ang makakasulat sa katapusan nito, at nakiusap ang bata sa mga manood sa pamamagitan ng {{ILL|ikaapat na pader|en|Fourth wall}} na gawin ang katapusang ito. Sinundan ito ng isang ''on-text'' na manipesto ng kilusang "''Yes, the Filipino Can!''" ni [[Jose Concepcion Jr.]] na tumutukoy sa noon ay nalalapit na [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1992|halalang pampanguluhan sa Pilipinas noong 1992]] bago matapos ang pelikula. == Mga tauhan == *[[Jun Urbano]] bilang Ginoong Shooli *[[Eric Quizon]] bilang [[Juan Tamad]] *[[Jackie Lou Blanco]] bilang Zorayda *[[Leo Martinez]] bilang Manhik-Manaog *[[Caridad Sanchez]] bilang Inay Litga *[[Berting Labra]] bilang Gat Uto *[[Lou Veloso]] bilang Kulas *Shara Sanchez bilang Lea *[[L.A. Lopez]] bilang Kulit *[[Aiza Seguerra]] *[[Dong Puno]] bilang siya mismo *[[Dencio Padilla]] bilang Emcee *[[German Moreno]] bilang Kuya Germs *[[Ramon Zamora]] bilang Heneral Volkswagen *[[Philip Supnet]] bilang Kuhol == Mga nominasyon == {| class="wikitable" ! Taon ! Mga gawad ! Kaurian ! Tumanggap ! Bunga ! Sang. |- | rowspan="7"| 1991 | rowspan="7"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila, 1991|Ika-17 Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila]] | ''Best Film'' | Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=BL1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=5570%2C4435802|title=Metro Filmfest Reels Off Today|pages=18|date=Disyembre 25, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref> |- | ''Best Actor'' | [[Eric Quizon]] | {{won}} |- | ''Supporting Actor'' | [[Leo Martinez]] | {{won}} |- | ''Art Direction'' | Edel Templonuevo | {{won}} |- | ''Best Cinematography'' | Johnny Arajo | {{won}} |- | ''Best Sound Recording'' | Gaudencio Barredo | {{won}} |- | [[Pangkalinangang Gawad ni Gatpuno Antonio J. Villegas]] | Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue | {{won}} |- | rowspan="5"| 1992 | rowspan="3"| [[Gawad FAMAS|Ika-41 Gawad FAMAS]] | ''Best Supporting Actor'' | Leo Martinez | {{nom}} | rowspan="5"| <ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/news/32696/leo-martinez-disappointed-by-actor-senators39-lack-of-support-for-the-film-academy-of-the-philippine|last=Mendoza|first=Ruel|title=Leo Martinez disappointed by actor-senators' lack of support for the Film Academy of the Philippines|website=Philippine Entertainment Portal|date=Enero 23, 2012|accessdate=Mayo 11, 2021}}</ref> |- | ''Best Child Actor'' | L.A. Lopez | {{nom}} |- | ''Best Cinematography'' | Johnny Araojo | {{won}} |- | [[Gawad Luna|Ikasampung Gawad FAP]] | ''Best Cinematography'' | Johnny Araojo | {{won}} |- | [[Gawad Urian|Ika-16 na Gawad Urian]] | ''Best Supporting Actor | Leo Martinez | {{nom}} |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0437337}} [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Jun Urbano]] 0mbtlfx56bonbyza2t8kkjlzzffwas2 2224018 2224017 2026-09-07T09:15:56Z JWilz12345 77302 Inilipat ni JWilz12345 ang pahinang [[Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue The Movie]] sa [[Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue]]: Hindi pormal na parte ng pamagat ang "The Movie" 2224017 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue | image = Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue The Movie.jpg | alt = | caption = | director = [[Jun Urbano]] | producer = {{ubl|Abg. Ed Flaminiano|Rose L. Flaminiano}} | screenplay = {{ubl|Jun Urbano|[[Ricky Lee]]}} | story = {{ubl|[[Manuel Conde]]|Jun Urbano}} | starring = {{ubl|Jun Urbano|[[Eric Quizon]]}} | music = Mon del Rosario | cinematography = Johnny Araojo | editing = Efren Jarlego | studio = [[FLT Films]] | distributor = FLT Films | released = {{film date|1991|12|25}} | runtime = 110 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | budget = | gross = }} Ang '''''Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue''''' ay isang [[pelikulang komedya]] mula sa Pilipinas noong 1991 na dinirekta ni [[Jun Urbano]] na isa rin sa mga manunulat nito. Pinagbibidahan ito nina [[Eric Quizon]] at Urbano bilang mga tauhang titular na sina Juan and Mister Shooli. Opisyal na lahok ito sa [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila noong 1991]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC|title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film|date=1994|publisher=[[Cultural Center of the Philippines]]|isbn=9789718546420|access-date=Mayo 11, 2021|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=_rxOAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6012%2C3431111|last=Mata|first=Elvira|title=Yes, Only Mr. Shooli Can Bring Juan Tamad Back|pages=18|date=Disyembre 19, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=Bb1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6060%2C4583044|last=V.|first=Nena|title=Alma Prepared To Be Raped|pages=18|date=Disyembre 26, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=Bb1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6060%2C4583044|last=Mata|first=Elvira|title=Filmfest Tips, Forecasts and Reviews|pages=20|date=Disyembre 27, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2012/08/08/835958/reflections-jun-urbano-shooli-fpj|last=Carballo|first=Bibsy|title=Reflections from Jun Urbano, Shooli & Fpj|website=[[The Philippine Star]]|date=Agosto 8, 2012|accessdate=Mayo 11, 2021}}</ref> Inilabas ang kasunod na pelikula, ''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'', noong ika-21 ng Marso 2007.<ref>{{cite news|title=Opening today|url=https://news.google.com/newspapers?id=3lY1AAAAIBAJ&sjid=eiUMAAAAIBAJ&pg=558%2C15648135|access-date=Oktubre 2, 2022|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|publisher=The Philippine Daily Inquirer, Inc.|date=Marso 21, 2007|page=F1}}</ref> == Buod == Ikinukuwento ni G. Shooli, isang [[Mga Monggol|Monggol]], sa isang pangkat ng mga bata ang tungkol sa isa sa kaniyang mga pakikipagsapalaran. 1,500 taon bago ang panahon ni [[Corazon Aquino|Cory]], nakamit ng lupain ng Lawang-Lawa ang kasarinlan makaraang talunin ng mga mandirigma nito ang pinagsamang puwersa ng mga [[Kasaysayan ng Pilipinas (1565–1898)|Espanyol]], [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Amerikano]], at [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|Hapones]]. Habang nagtatalo ang mga mamamayan kung papaano ang magiging pamamahala sa kanilang lugar, iminungkahi ni Manhik Manaog ang pagtatatag ng isang halal na [[demokrasya]], bagama't may palyadong mga kahulugan. Nakilala ni Shooli si [[Juan Tamad]], isang tamad ngunit mabuting tao, sa isang palengke. Tinulungan siya ni Juan na magbenta ng mga palayok na depektibo na humantong kalaunan sa pagdumog at paghabol sa kaniya ng mga galit na mamamayan. Iniligtas at ipinagaling siya ni Juan. Dumating sa bahay ni Juan ang isang grupong pinamumunuan ni Kulas at nagpapanggap na mga nagpautang sa kaniya. Hinihiling nilang bayaran niya ang kaniyang mga utang sa pamamagitan ng pagtakbo bilang Kinatawan ng Distrito sa nalalapit na halalan sa para sa Kongreso. Si Kulas ang kaniyang magiging tagapayo. Nakisali si Juan sa isang matagumpay subalit mahirap na kampanya laban sa mas mayaman at malupit na Manhik Manaog, na nagawa pang umupa ng isang [[Nazi]] na magsasanay sa isang pribadong hukbo para takutin ang mga botante at nakawin ang halalan. Sa handaan na ipinagdiriwang ang tagumpay ni Juan, inalok ni Manhik Manaog na maging magkasundo silang dalawa, pero patagong nagplano sila ni Kulas kung paano nilang makokontrol siya. Hinimok nila si Juan na gawin ang kanilang mga ninanais sa Kongreso sa pamamagitan ng pagpanggap niya bilang isang politikong walang kakayahan na nagtataguyod ng korupsiyon, krimen, at ''[[red tape]]'', sa kabila ng mga babala nina Shooli at Zorayda, anak ni Manhik Manaog at iniirog ni Juan. Sa sumunod na kampanya sa halalan, marahas na binugbog si Juan ng kaniyang mga nasasakupan, ngunit nagawang makaahon at pagsalitaan silang kung paano siyang napilitan na makisali sa mga gawaing tiwali dahil sa pamimilit ng kanilang pansariling mga pananabik at hinihingi sa kaniya bilang politiko, pagkaraang malubog siya sa utang. Nang matapos niya ang kaniyang talumpati, pumutok ang isang kalapit na bulkan na nagdulot ng kaguluhan at nagtapos ang kuwento sa isang ''cliffhanger''. Sa puntong ito, sinusundo na ang mga tagapakinig ni Shooli ng kanilang mga magulang. Pagkaraang umuwi na ang mga bata, napansin ni Shooli na may batang babaeng naiwan at nagtatanong kung ano ang katapusan ng kuwento. Sumagot si Shooli na tanging taumbayan lamang ang makakasulat sa katapusan nito, at nakiusap ang bata sa mga manood sa pamamagitan ng {{ILL|ikaapat na pader|en|Fourth wall}} na gawin ang katapusang ito. Sinundan ito ng isang ''on-text'' na manipesto ng kilusang "''Yes, the Filipino Can!''" ni [[Jose Concepcion Jr.]] na tumutukoy sa noon ay nalalapit na [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1992|halalang pampanguluhan sa Pilipinas noong 1992]] bago matapos ang pelikula. == Mga tauhan == *[[Jun Urbano]] bilang Ginoong Shooli *[[Eric Quizon]] bilang [[Juan Tamad]] *[[Jackie Lou Blanco]] bilang Zorayda *[[Leo Martinez]] bilang Manhik-Manaog *[[Caridad Sanchez]] bilang Inay Litga *[[Berting Labra]] bilang Gat Uto *[[Lou Veloso]] bilang Kulas *Shara Sanchez bilang Lea *[[L.A. Lopez]] bilang Kulit *[[Aiza Seguerra]] *[[Dong Puno]] bilang siya mismo *[[Dencio Padilla]] bilang Emcee *[[German Moreno]] bilang Kuya Germs *[[Ramon Zamora]] bilang Heneral Volkswagen *[[Philip Supnet]] bilang Kuhol == Mga nominasyon == {| class="wikitable" ! Taon ! Mga gawad ! Kaurian ! Tumanggap ! Bunga ! Sang. |- | rowspan="7"| 1991 | rowspan="7"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila, 1991|Ika-17 Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila]] | ''Best Film'' | Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=BL1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=5570%2C4435802|title=Metro Filmfest Reels Off Today|pages=18|date=Disyembre 25, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref> |- | ''Best Actor'' | [[Eric Quizon]] | {{won}} |- | ''Supporting Actor'' | [[Leo Martinez]] | {{won}} |- | ''Art Direction'' | Edel Templonuevo | {{won}} |- | ''Best Cinematography'' | Johnny Arajo | {{won}} |- | ''Best Sound Recording'' | Gaudencio Barredo | {{won}} |- | [[Pangkalinangang Gawad ni Gatpuno Antonio J. Villegas]] | Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue | {{won}} |- | rowspan="5"| 1992 | rowspan="3"| [[Gawad FAMAS|Ika-41 Gawad FAMAS]] | ''Best Supporting Actor'' | Leo Martinez | {{nom}} | rowspan="5"| <ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/news/32696/leo-martinez-disappointed-by-actor-senators39-lack-of-support-for-the-film-academy-of-the-philippine|last=Mendoza|first=Ruel|title=Leo Martinez disappointed by actor-senators' lack of support for the Film Academy of the Philippines|website=Philippine Entertainment Portal|date=Enero 23, 2012|accessdate=Mayo 11, 2021}}</ref> |- | ''Best Child Actor'' | L.A. Lopez | {{nom}} |- | ''Best Cinematography'' | Johnny Araojo | {{won}} |- | [[Gawad Luna|Ikasampung Gawad FAP]] | ''Best Cinematography'' | Johnny Araojo | {{won}} |- | [[Gawad Urian|Ika-16 na Gawad Urian]] | ''Best Supporting Actor | Leo Martinez | {{nom}} |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0437337}} [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Jun Urbano]] 0mbtlfx56bonbyza2t8kkjlzzffwas2 2224022 2224018 2026-09-07T09:18:13Z JWilz12345 77302 2224022 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue | image = Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue The Movie.jpg | alt = | caption = | director = [[Jun Urbano]] | producer = {{ubl|Abg. Ed Flaminiano|Rose L. Flaminiano}} | screenplay = {{ubl|Jun Urbano|[[Ricky Lee]]}} | story = {{ubl|[[Manuel Conde]]|Jun Urbano}} | starring = {{ubl|Jun Urbano|[[Eric Quizon]]}} | music = Mon del Rosario | cinematography = Johnny Araojo | editing = Efren Jarlego | studio = [[FLT Films]] | distributor = FLT Films | released = {{film date|1991|12|25}} | runtime = 110 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | budget = | gross = }} Ang '''''Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue''''' ay isang [[pelikulang komedya]] mula sa Pilipinas noong 1991 na dinirekta ni [[Jun Urbano]] na isa rin sa mga manunulat nito. Pinagbibidahan ito nina [[Eric Quizon]] at Urbano bilang mga tauhang titular na sina Juan and Mister Shooli. Opisyal na lahok ito sa [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila noong 1991]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MM3ritvPJFMC|title=CCP Encyclopedia of Philippine Art: Philippine film|date=1994|publisher=[[Cultural Center of the Philippines]]|isbn=9789718546420|access-date=Mayo 11, 2021|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=_rxOAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6012%2C3431111|last=Mata|first=Elvira|title=Yes, Only Mr. Shooli Can Bring Juan Tamad Back|pages=18|date=Disyembre 19, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=Bb1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6060%2C4583044|last=V.|first=Nena|title=Alma Prepared To Be Raped|pages=18|date=Disyembre 26, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=Bb1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=6060%2C4583044|last=Mata|first=Elvira|title=Filmfest Tips, Forecasts and Reviews|pages=20|date=Disyembre 27, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2012/08/08/835958/reflections-jun-urbano-shooli-fpj|last=Carballo|first=Bibsy|title=Reflections from Jun Urbano, Shooli & Fpj|website=[[The Philippine Star]]|date=Agosto 8, 2012|accessdate=Mayo 11, 2021}}</ref> Inilabas ang kasunod na pelikula, ''Ang M.O.N.A.Y. ni Mr. Shooli (Misteyks Opda Neysion Adres Yata)'', noong ika-21 ng Marso 2007.<ref>{{cite news|title=Opening today|url=https://news.google.com/newspapers?id=3lY1AAAAIBAJ&sjid=eiUMAAAAIBAJ&pg=558%2C15648135|access-date=Oktubre 2, 2022|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|publisher=The Philippine Daily Inquirer, Inc.|date=Marso 21, 2007|page=F1}}</ref> == Buod == Ikinukuwento ni G. Shooli, isang [[Mga Monggol|Monggol]], sa isang pangkat ng mga bata ang tungkol sa isa sa kaniyang mga pakikipagsapalaran. 1,500 taon bago ang panahon ni [[Corazon Aquino|Cory]], nakamit ng lupain ng Lawang-Lawa ang kasarinlan makaraang talunin ng mga mandirigma nito ang pinagsamang puwersa ng mga [[Kasaysayan ng Pilipinas (1565–1898)|Espanyol]], [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Amerikano]], at [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|Hapones]]. Habang nagtatalo ang mga mamamayan kung papaano ang magiging pamamahala sa kanilang lugar, iminungkahi ni Manhik Manaog ang pagtatatag ng isang halal na [[demokrasya]], bagama't may palyadong mga kahulugan. Nakilala ni Shooli si [[Juan Tamad]], isang tamad ngunit mabuting tao, sa isang palengke. Tinulungan siya ni Juan na magbenta ng mga palayok na depektibo na humantong kalaunan sa pagdumog at paghabol sa kaniya ng mga galit na mamamayan. Iniligtas at ipinagaling siya ni Juan. Dumating sa bahay ni Juan ang isang grupong pinamumunuan ni Kulas at nagpapanggap na mga nagpautang sa kaniya. Hinihiling nilang bayaran niya ang kaniyang mga utang sa pamamagitan ng pagtakbo bilang Kinatawan ng Distrito sa nalalapit na halalan sa para sa Kongreso. Si Kulas ang kaniyang magiging tagapayo. Nakisali si Juan sa isang matagumpay subalit mahirap na kampanya laban sa mas mayaman at malupit na Manhik Manaog, na nagawa pang umupa ng isang [[Nazi]] na magsasanay sa isang pribadong hukbo para takutin ang mga botante at nakawin ang halalan. Sa handaan na ipinagdiriwang ang tagumpay ni Juan, inalok ni Manhik Manaog na maging magkasundo silang dalawa, pero patagong nagplano sila ni Kulas kung paano nilang makokontrol siya. Hinimok nila si Juan na gawin ang kanilang mga ninanais sa Kongreso sa pamamagitan ng pagpanggap niya bilang isang politikong walang kakayahan na nagtataguyod ng korupsiyon, krimen, at ''[[red tape]]'', sa kabila ng mga babala nina Shooli at Zorayda, anak ni Manhik Manaog at iniirog ni Juan. Sa sumunod na kampanya sa halalan, marahas na binugbog si Juan ng kaniyang mga nasasakupan, ngunit nagawang makaahon at pagsalitaan silang kung paano siyang napilitan na makisali sa mga gawaing tiwali dahil sa pamimilit ng kanilang pansariling mga pananabik at hinihingi sa kaniya bilang politiko, pagkaraang malubog siya sa utang. Nang matapos niya ang kaniyang talumpati, pumutok ang isang kalapit na bulkan na nagdulot ng kaguluhan at nagtapos ang kuwento sa isang ''cliffhanger''. Sa puntong ito, sinusundo na ang mga tagapakinig ni Shooli ng kanilang mga magulang. Pagkaraang umuwi na ang mga bata, napansin ni Shooli na may batang babaeng naiwan at nagtatanong kung ano ang katapusan ng kuwento. Sumagot si Shooli na tanging taumbayan lamang ang makakasulat sa katapusan nito, at nakiusap ang bata sa mga manood sa pamamagitan ng {{ILL|ikaapat na pader|en|Fourth wall}} na gawin ang katapusang ito. Sinundan ito ng isang ''on-text'' na manipesto ng kilusang "''Yes, the Filipino Can!''" ni [[Jose Concepcion Jr.]] na tumutukoy sa noon ay nalalapit na [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1992|halalang pampanguluhan sa Pilipinas noong 1992]] bago matapos ang pelikula. == Mga tauhan == *[[Jun Urbano]] bilang Ginoong Shooli *[[Eric Quizon]] bilang [[Juan Tamad]] *[[Jackie Lou Blanco]] bilang Zorayda *[[Leo Martinez]] bilang Manhik-Manaog *[[Caridad Sanchez]] bilang Inay Litga *[[Berting Labra]] bilang Gat Uto *[[Lou Veloso]] bilang Kulas *Shara Sanchez bilang Lea *[[L.A. Lopez]] bilang Kulit *[[Aiza Seguerra]] *[[Dong Puno]] bilang siya mismo *[[Dencio Padilla]] bilang Emcee *[[German Moreno]] bilang Kuya Germs *[[Ramon Zamora]] bilang Heneral Volkswagen *[[Philip Supnet]] bilang Kuhol == Mga nominasyon == {| class="wikitable" ! Taon ! Mga gawad ! Kaurian ! Tumanggap ! Bunga ! Sang. |- | rowspan="7"| 1991 | rowspan="7"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila, 1991|Ika-17 Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila]] | ''Best Film'' | Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=BL1OAAAAIBAJ&sjid=ZgsEAAAAIBAJ&pg=5570%2C4435802|title=Metro Filmfest Reels Off Today|pages=18|date=Disyembre 25, 1991|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|accessdate=Disyembre 22, 2021|via=Google News}}</ref> |- | ''Best Actor'' | [[Eric Quizon]] | {{won}} |- | ''Supporting Actor'' | [[Leo Martinez]] | {{won}} |- | ''Art Direction'' | Edel Templonuevo | {{won}} |- | ''Best Cinematography'' | Johnny Arajo | {{won}} |- | ''Best Sound Recording'' | Gaudencio Barredo | {{won}} |- | [[Pangkalinangang Gawad ni Gatpuno Antonio J. Villegas]] | Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue | {{won}} |- | rowspan="5"| 1992 | rowspan="3"| [[Gawad FAMAS|Ika-41 Gawad FAMAS]] | ''Best Supporting Actor'' | Leo Martinez | {{nom}} | rowspan="5"| <ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/news/32696/leo-martinez-disappointed-by-actor-senators39-lack-of-support-for-the-film-academy-of-the-philippine|last=Mendoza|first=Ruel|title=Leo Martinez disappointed by actor-senators' lack of support for the Film Academy of the Philippines|website=Philippine Entertainment Portal|date=Enero 23, 2012|accessdate=Mayo 11, 2021}}</ref> |- | ''Best Child Actor'' | L.A. Lopez | {{nom}} |- | ''Best Cinematography'' | Johnny Araojo | {{won}} |- | [[Gawad Luna|Ikasampung Gawad FAP]] | ''Best Cinematography'' | Johnny Araojo | {{won}} |- | [[Gawad Urian|Ika-16 na Gawad Urian]] | ''Best Supporting Actor | Leo Martinez | {{nom}} |} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0437337}} [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Jun Urbano]] 2brb0jbyrxcrmn9vx8knl2qgfh5n7mz 0 13798 2223818 1918314 2026-09-06T13:16:46Z JWilz12345 77302 isinalin mula sa enWiki 2223818 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Pilipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa kaniyang mga bisig. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (as Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| '''''Best Film''''' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| '''''International Prestige Award of Merit''''' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] kdm2zfv7cbslqmly4q76kwqb3xdh3u6 2223820 2223818 2026-09-06T13:18:26Z JWilz12345 77302 /* Banghay */ kaunting paglilinaw 2223820 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Pilipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (as Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| '''''Best Film''''' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| '''''International Prestige Award of Merit''''' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] nbkl3xtsuu6ek8grutcq9mnqcr6hlfp 2223821 2223820 2026-09-06T13:18:42Z JWilz12345 77302 /* Mga tauhan */ 2223821 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Pilipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (bilang Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| '''''Best Film''''' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| '''''International Prestige Award of Merit''''' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] nem5ldypdbjh092fynralty1jr5d14z 2223823 2223821 2026-09-06T13:30:18Z JWilz12345 77302 isinalin ang parte mula sa enWiki 2223823 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Pilipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (bilang Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Pagbabalik sa dating kalagayan == Dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dating kalagayan ng [[ABS-CBN Film Restoration Project]] ang pelikula. Unang itinanghal onlayn noong ika-31 ng Oktubre 2020 ang bersiyon ng pelikula na dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dati, bilang isang natatanging pagpapalabas para sa eksibisyong Pista ng Pelikulang Pilipino.<ref>{{cite web|url=https://www.bworldonline.com/pista-ng-pelikulang-pilipino-goes-online/|title=Pista ng Pelikulang Pilipino goes online|date=Oktubre 23, 2020 |website=[[BusinessWorld]] |access-date=Nobyembre 9, 2021|last=Chua|first=Zsarlene B.}}</ref> Ini-''livestream'' ng pahinang Facebook ng ABS-CBN Film Restoration ang bersiyong 2K ng pelikula noong ika-31 ng Marso 2021, sa bisperas ng [[Mahal na Araw]].<ref>{{cite web |author= |date=Marso 30, 2021 |title=6 events to check out this week of March 31 to April 4 |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |access-date=Nobyembre 9, 2021 |website=[[CNN Philippines]] |quote=Anak Dalita streaming: ABS-CBN Film Restoration will stream Lamberto Avellana’s classic film 1956 “Anak Dalita” on Mar. 31, 7 p.m. |archive-date=Nobyembre 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109063305/https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |url-status=dead }}</ref> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| '''''Best Film''''' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| '''''International Prestige Award of Merit''''' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] l98aubvhadl4v1i0ekevudc2u8771o1 2223826 2223823 2026-09-06T13:39:15Z JWilz12345 77302 2223826 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Filipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (bilang Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Pagbabalik sa dating kalagayan == Dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dating kalagayan ng [[ABS-CBN Film Restoration Project]] ang pelikula. Unang itinanghal onlayn noong ika-31 ng Oktubre 2020 ang bersiyon ng pelikula na dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dati, bilang isang natatanging pagpapalabas para sa eksibisyong Pista ng Pelikulang Pilipino.<ref>{{cite web|url=https://www.bworldonline.com/pista-ng-pelikulang-pilipino-goes-online/|title=Pista ng Pelikulang Pilipino goes online|date=Oktubre 23, 2020 |website=[[BusinessWorld]] |access-date=Nobyembre 9, 2021|last=Chua|first=Zsarlene B.}}</ref> Ini-''livestream'' ng pahinang Facebook ng ABS-CBN Film Restoration ang bersiyong 2K ng pelikula noong ika-31 ng Marso 2021, sa bisperas ng [[Mahal na Araw]].<ref>{{cite web |author= |date=Marso 30, 2021 |title=6 events to check out this week of March 31 to April 4 |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |access-date=Nobyembre 9, 2021 |website=[[CNN Philippines]] |quote=Anak Dalita streaming: ABS-CBN Film Restoration will stream Lamberto Avellana’s classic film 1956 “Anak Dalita” on Mar. 31, 7 p.m. |archive-date=Nobyembre 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109063305/https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |url-status=dead }}</ref> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| '''''Best Film''''' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| '''''International Prestige Award of Merit''''' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] cr4sjmjh9srfjbafqi4jmhhrjjpsu4d 2223828 2223826 2026-09-06T13:59:42Z JWilz12345 77302 2223828 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Filipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Buod == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (bilang Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Pagbabalik sa dating kalagayan == Dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dating kalagayan ng [[ABS-CBN Film Restoration Project]] ang pelikula. Unang itinanghal onlayn noong ika-31 ng Oktubre 2020 ang bersiyon ng pelikula na dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dati, bilang isang natatanging pagpapalabas para sa eksibisyong Pista ng Pelikulang Pilipino.<ref>{{cite web|url=https://www.bworldonline.com/pista-ng-pelikulang-pilipino-goes-online/|title=Pista ng Pelikulang Pilipino goes online|date=Oktubre 23, 2020 |website=[[BusinessWorld]] |access-date=Nobyembre 9, 2021|last=Chua|first=Zsarlene B.}}</ref> Ini-''livestream'' ng pahinang Facebook ng ABS-CBN Film Restoration ang bersiyong 2K ng pelikula noong ika-31 ng Marso 2021, sa bisperas ng [[Mahal na Araw]].<ref>{{cite web |author= |date=Marso 30, 2021 |title=6 events to check out this week of March 31 to April 4 |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |access-date=Nobyembre 9, 2021 |website=[[CNN Philippines]] |quote=Anak Dalita streaming: ABS-CBN Film Restoration will stream Lamberto Avellana’s classic film 1956 “Anak Dalita” on Mar. 31, 7 p.m. |archive-date=Nobyembre 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109063305/https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |url-status=dead }}</ref> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| '''''Best Film''''' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| '''''International Prestige Award of Merit''''' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] raomxu8fyok2e5icm0nrcq4qdledh1m 2223829 2223828 2026-09-06T14:00:07Z JWilz12345 77302 Kinansela ang pagbabagong 2223828 ni [[Special:Contributions/JWilz12345|JWilz12345]] ([[User talk:JWilz12345|Usapan]]) mas mainam ang "Banghay" dahil hindi ito "buod" 2223829 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Filipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (bilang Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Pagbabalik sa dating kalagayan == Dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dating kalagayan ng [[ABS-CBN Film Restoration Project]] ang pelikula. Unang itinanghal onlayn noong ika-31 ng Oktubre 2020 ang bersiyon ng pelikula na dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dati, bilang isang natatanging pagpapalabas para sa eksibisyong Pista ng Pelikulang Pilipino.<ref>{{cite web|url=https://www.bworldonline.com/pista-ng-pelikulang-pilipino-goes-online/|title=Pista ng Pelikulang Pilipino goes online|date=Oktubre 23, 2020 |website=[[BusinessWorld]] |access-date=Nobyembre 9, 2021|last=Chua|first=Zsarlene B.}}</ref> Ini-''livestream'' ng pahinang Facebook ng ABS-CBN Film Restoration ang bersiyong 2K ng pelikula noong ika-31 ng Marso 2021, sa bisperas ng [[Mahal na Araw]].<ref>{{cite web |author= |date=Marso 30, 2021 |title=6 events to check out this week of March 31 to April 4 |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |access-date=Nobyembre 9, 2021 |website=[[CNN Philippines]] |quote=Anak Dalita streaming: ABS-CBN Film Restoration will stream Lamberto Avellana’s classic film 1956 “Anak Dalita” on Mar. 31, 7 p.m. |archive-date=Nobyembre 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109063305/https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |url-status=dead }}</ref> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| '''''Best Film''''' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| '''''International Prestige Award of Merit''''' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] cr4sjmjh9srfjbafqi4jmhhrjjpsu4d 2223834 2223829 2026-09-06T14:04:51Z JWilz12345 77302 mas angkop ang "Facebook page" (per se na paghiram), walang opisyal na katawagang "pahinang Facebook" 2223834 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Filipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (bilang Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Pagbabalik sa dating kalagayan == Dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dating kalagayan ng [[ABS-CBN Film Restoration Project]] ang pelikula. Unang itinanghal onlayn noong ika-31 ng Oktubre 2020 ang bersiyon ng pelikula na dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dati, bilang isang natatanging pagpapalabas para sa eksibisyong Pista ng Pelikulang Pilipino.<ref>{{cite web|url=https://www.bworldonline.com/pista-ng-pelikulang-pilipino-goes-online/|title=Pista ng Pelikulang Pilipino goes online|date=Oktubre 23, 2020 |website=[[BusinessWorld]] |access-date=Nobyembre 9, 2021|last=Chua|first=Zsarlene B.}}</ref> Ini-''livestream'' ng ''Facebook page'' ng ABS-CBN Film Restoration ang bersiyong 2K ng pelikula noong ika-31 ng Marso 2021, sa bisperas ng [[Mahal na Araw]].<ref>{{cite web |author= |date=Marso 30, 2021 |title=6 events to check out this week of March 31 to April 4 |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |access-date=Nobyembre 9, 2021 |website=[[CNN Philippines]] |quote=Anak Dalita streaming: ABS-CBN Film Restoration will stream Lamberto Avellana’s classic film 1956 “Anak Dalita” on Mar. 31, 7 p.m. |archive-date=Nobyembre 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109063305/https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |url-status=dead }}</ref> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| '''''Best Film''''' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| '''''International Prestige Award of Merit''''' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] acddh7w6w7m1nnr4kbizgexitj367tw 2223984 2223834 2026-09-07T06:57:40Z JWilz12345 77302 /* Mga gawad */ 2223984 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Filipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (bilang Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Pagbabalik sa dating kalagayan == Dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dating kalagayan ng [[ABS-CBN Film Restoration Project]] ang pelikula. Unang itinanghal onlayn noong ika-31 ng Oktubre 2020 ang bersiyon ng pelikula na dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dati, bilang isang natatanging pagpapalabas para sa eksibisyong Pista ng Pelikulang Pilipino.<ref>{{cite web|url=https://www.bworldonline.com/pista-ng-pelikulang-pilipino-goes-online/|title=Pista ng Pelikulang Pilipino goes online|date=Oktubre 23, 2020 |website=[[BusinessWorld]] |access-date=Nobyembre 9, 2021|last=Chua|first=Zsarlene B.}}</ref> Ini-''livestream'' ng ''Facebook page'' ng ABS-CBN Film Restoration ang bersiyong 2K ng pelikula noong ika-31 ng Marso 2021, sa bisperas ng [[Mahal na Araw]].<ref>{{cite web |author= |date=Marso 30, 2021 |title=6 events to check out this week of March 31 to April 4 |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |access-date=Nobyembre 9, 2021 |website=[[CNN Philippines]] |quote=Anak Dalita streaming: ABS-CBN Film Restoration will stream Lamberto Avellana’s classic film 1956 “Anak Dalita” on Mar. 31, 7 p.m. |archive-date=Nobyembre 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109063305/https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |url-status=dead }}</ref> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| ''Best Film'' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| ''International Prestige Award of Merit'' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] 4y95ldchqdwjn7pt28m12wu70ieh4yc 2223985 2223984 2026-09-07T06:59:41Z JWilz12345 77302 2223985 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Anak Dalita | image = Anak Dalita (1956).jpg | caption = Poster ng pelikula | director = [[Lamberto V. Avellana]] | producer = [[Narcisa de Leon]] | writer = Rolf Bayer {{Infobox|decat=yes|child=yes|label1=Mga kasangguni sa kuwento|data1={{ubl|Estrella Alfon|T. D. Agcaoili}}}} | starring = {{ubl|[[Rosa Rosal]]|[[Tony Santos Sr.]]|[[Vic Silayan]]|Joseph de Cordova|Leroy Salvador|Vic Bacani}} | music = Francisco Buencamino Jr. | cinematography = Mike Accion | editing = Enrique Jarlego | distributor = [[LVN Pictures]] | released = {{Film date|1956|3|20}} | runtime = 119 minuto | country = Pilipinas | language = {{ubl|Filipino|Ingles}} }} Ang '''''Anak Dalita''''' (pamagat sa wikang {{langx|en|Child of Sorrow}}) ay isang pelikulang Pilipino noong 1956 na may genre na trahedya at [[Pelikula sa krimen|dramang pangkrimen]] sa direksiyon ni [[Lamberto V. Avellana]] mula sa isang salaysay at dulang pampelikulang isinulat ni Rolf Bayer at kalakip sina Estrella Alfon at T. D. Agcaoili bilang mga kasangguni sa kuwento.<ref name="NY Times">{{cite web|url=https://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329123143/http://movies.nytimes.com/movie/437632/Anak-Dalita/overview |url-status=dead |archive-date=Marso 29, 2012 |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=Anak Dalita |access-date=Oktubre 25, 2011 }}</ref> Sa mga barong-barong ng Maynila ang eksena ng pelikula, sa panahong pagkaraan ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Isinasalaysay nito sina Cita at Vic na magkasamang nanirahan sa bumabangong kabisera. Isang [[patotot]] na may mabuting pakay si Cita, habang bayani naman si Vic na naglingkod bilang isa sa mga kasapi ng [[Ipinadalang Lakas ng Pilipinas sa Korea]] (PEFTOK) noong [[Digmaang Koreano]]. Nang masangkot sila sa masasamang mga plano ni Cardo, nagtulungan sila kasama si Padre Fidel para pigilan ang kaniyang mga balak. Iginawa at ipinamahagi ng [[LVN Pictures]] ang pelikula, na ipinalabas sa mga sinehan noong ika-20 ng Marso 1956, ngunit hindi ito pumatok sa takilya. Gayunpaman, naging isa sa mga obra maestra ni Avellana sa pelikula ang likhang ito at isa sa pinakadakilang mga pelikulang Pilipino na nilikha dahil sa maraming mga parangal, magandang mga kritisismo, at kahalagahan na ibinigay ng mga kritiko at iskolar sa pelikula sa makabagong panahon.<ref name="Tsuchigomori">{{cite web|url=https://www.abs-cbn.com/ancx/culture/movies/09/19/20/anak-dalita-recollections-from-the-set-of-a-filipino-film-classic|title='Anak Dalita:' The stories behind the scenes of a Filipino film classic|date=Setyembre 19, 2020 |website=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Gomez|first=Jerome}}</ref><ref name="Teru-nii">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/2577/indie-filmmakers-pay-tribute-to-movie-legend-rosa-rosal|title=Indie filmmakers pay tribute to movie legend Rosa Rosal|date=Setyembre 11, 2008|website=Philippine Entertainment Portal |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Dimaculangan|first=Jocelyn}}</ref><ref name="Monina">{{cite book |last=Mercado |first=Monina |title= Doña Sisang and Filipino Movies|year= 1977|publisher=Vera-Reyes, Inc.|location=Pilipinas}}</ref> Napili ang pelikula bilang kalahok ng Pilipinas para sa ''Best Foreign Language Film'' sa [[Ika-29 na Gawad Academy]] subalit hindi ito tinanggap bilang isa sa mga pagpipilian.<ref>Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> Nakakuha ng gawad na ''Golden Harvest for Best Film'' ang pelikula sa [[Paligsahan ng Pelikula ng Asya-Pasipiko]] sa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=https://ph.asiatatler.com/life/the-glory-and-the-glamour-reminiscing-the-golden-years-of-philippine-cinema|title=The Glory And The Glamour: Reminiscing The Golden Years Of Philippine Cinema|date=Marso 18, 2020|website=[[Tatler|Tatler Philippines]] |access-date=Hunyo 15, 2021|last=Mondoñedo |first=Baboo}}</ref> == Banghay == Nang pauwi si Cita sa kaniyang pamayanan na matatagpuan sa nasirang simbahan sa Maynila pagkaraan ng digmaan, pumunta siya sa bahay ni Aling Tinay na nakaratay sa higaan at sinabi sa kaniya na uuwi na ang kaniyang anak na si Vic mula sa pagkakadestino sa Timog Korea. Habang pauwi ang buong pangkat ng PEFTOK, ipinaalam ni Ipe, ang nakababatang kapatid ni Cita, kay Vic na naghihingalo na ang kaniyang ina. Agad na umuwi siya sa kanilang tahanan dahil dito. Sa wakas, nakita ni Aling Tinay ang kaniyang anak, ngunit namatay ito kalaunan sa mga bisig ni Vic. == Mga tauhan == *[[Rosa Rosal]] bilang Cita<ref name="Teru-nii"/> *[[Tony Santos, Sr.]] bilang Vic *[[Joseph de Cordova]] bilang Kardo *[[Vic Silayan]] bilang Padre Fidel *[[Vic Bacani]] bilang Ipe *[[Leroy Salvador]] bilang Sundalo *[[Rosa Aguirre]] bilang Tinay *[[Oscar Keesee]] bilang Tagapamahala ng Club (bilang Oscar Keese) *Alfonso Carvajal bilang Opisyal sa Adwana *[[Johnny Reyes]] bilang Manggagamot sa Hukbong-katihan *[[Eddie Rodriguez]] bilang Eddie *[[Arturo Moran]] bilang Gerry == Produksiyon == Hindi tulad ng karamihan sa mga produksiyon ng LVN noong mga panahong iyon, walang kahit isang pagtatanghal ng pag-awit o sayaw ang ''Anak Dalita'' dahil sa tema nitong kahirapan at krimen sa Maynila kasunod ng digmaan, at dahil din sa kadahilanang hindi malalaking mga pangalan sa takilya ang pangunahing mga tauhan sa pelikula. Muntik nang tanggihan ni [[Narcisa de Leon]], na mas kilala bilang Doña Sisang at nagtatag ng LVN Pictures, ang proyekto, dahil sa nasabing mga salik. Mabuti na lamang na hinimok siya ng kaniyang anak na si Manuel de Leon na sang-ayunan ang proyekto, sapagkat naniwala siya sa dulang pampelikula nito.<ref name="Tsuchigomori"/><ref name="Monina"/> === Mga pook === Kinunan ang pelikula sa [[Intramuros]]. Ayon sa mga gunita ng anak na babae ng direktor na si Ivi Avellana Cosio, ginamit ng kaniyang ama ang mga umiiral na lugar bilang tagpuan ng pelikula. Para sa mga bahagi ng pelikula na nagpapakita ng mga bahay na yari sa kahoy, humingi ang direktor at ang kaniyang pangkat ng pahintulot mula sa mga residente at may-ari para magamit ang kanilang mga tirahan bilang tagpuan ng mga tauhan ng pelikula. Pansamantalang inilipat ang mga residente sa kalapit na mga bahay hanggang sa matapos ang pagkuha ng mga tagpo ng pelikula.<ref name="Tsuchigomori"/> == Pagbabalik sa dating kalagayan == Dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dating kalagayan ng [[ABS-CBN Film Restoration Project]] ang pelikula. Unang itinanghal onlayn noong ika-31 ng Oktubre 2020 ang bersiyon ng pelikula na dihital na ini-''scan'' at ibinalik sa dati, bilang isang natatanging pagpapalabas para sa eksibisyong Pista ng Pelikulang Pilipino.<ref>{{cite web|url=https://www.bworldonline.com/pista-ng-pelikulang-pilipino-goes-online/|title=Pista ng Pelikulang Pilipino goes online|date=Oktubre 23, 2020 |website=[[BusinessWorld]] |access-date=Nobyembre 9, 2021|last=Chua|first=Zsarlene B.}}</ref> Ini-''livestream'' ng ''Facebook page'' ng ABS-CBN Film Restoration ang bersiyong 2K ng pelikula noong ika-31 ng Marso 2021, sa bisperas ng [[Mahal na Araw]].<ref>{{cite web |author= |date=Marso 30, 2021 |title=6 events to check out this week of March 31 to April 4 |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |access-date=Nobyembre 9, 2021 |website=[[CNN Philippines]] |quote=Anak Dalita streaming: ABS-CBN Film Restoration will stream Lamberto Avellana’s classic film 1956 “Anak Dalita” on Mar. 31, 7 p.m. |archive-date=Nobyembre 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109063305/https://cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2021/3/30/holy-week-event-guide-2021.html |url-status=dead }}</ref> == Mga gawad == {|| class="wikitable sortable" |- ! width="10%"| Taon ! width="30%"| Nagbigay ng gawad ! width="25%"| Kaurian ! width="25%"| Lahok ! width="10%"| Bunga |- | align="center"| 1956 ! align="left"| [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Asya-Pasipiko]] | align="left"| ''Best Film'' | align="center"| [[Lamberto V. Avellana]] | {{won}} |- | rowspan="1" align="center"| 1958 ! align="left"| [[Gawad FAMAS]] | align="left"| ''International Prestige Award of Merit'' | align="center"| LVN Pictures | {{won}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0372761|Child of Sorrow}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1956]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Pelikulang Nanalo sa FAMAS]] [[Kategorya:LVN Pictures]] [[Kategorya:Lamberto V. Avellana]] ioerokyaghd0yhktj8y7jdhufgll5yn 0 15511 2223844 2207666 2026-09-06T15:03:50Z JWilz12345 77302 [[User:Julius Santos III]] hayaan na lang muna ang lumang frontpage bilang larawan sapagkat tanging admins lang ang puwedeng magkarga ng larawan "locally" sa Wikipediang Tagalog, at wala pang nagkakarga ng bagong frontpage. Bawal din sa Wikimedia Commons ang mga nilalamang hindi malaya ang lisensiya sa paggamit. 2223844 wikitext text/x-wiki {{Italictitle}} {{Infobox newspaper |name = Philippine Daily Inquirer |motto = ''Balanced News, Fearless News'' |logo = PDI news logo.svg |logo_size = 200px |image = Philippine Daily Inquirer 10262009.jpg |image_size = 200px |caption = Front Page noong ika-26 ng Oktubre 2009 |type = Daily [[newspaper]] |format = [[Broadsheet]] |owners = [[Inquirer Group of Companies|Philippine Daily Inquirer, Inc.]] (1985–2025)<br>Inquirer Interactive, Inc. (2025–present) |founder = {{ubl|[[Eugenia Apostol|Eugenia D. Apostol]]|[[Betty Go Belmonte]]|[[Max Soliven]]}} |publisher = Juliet L. Javellana |president = Paolo R. Prieto |editor = Joseph Voltaire L. Contreras |assoceditor = Raul O. Marcelo |maneditor = Robert Jaworski L. Albaño |newseditor = Dewey Joseph G. Yap |metroeditor = Joseph Voltaire L. Contreras |opeditor = Juliet L. Javellana |sportseditor = Teddyvic S. Melendres |photoeditor = Remar Zamora |foundation = {{start date and age|1985|12|9}} (14,769 issues) |political = [[Center-left]] |language = Ingles |headquarters = Media Resource Plaza Building, 2530 Mola corner Pasong Tirad Streets, La Paz, 1204, Makati, Kalakhang Maynila, Pilipinas |publishing_city = [[Makati]] |publishing_country = Pilipinas |circulation = 1,979,000 |readership = 47.12% |sister newspapers = ''[[Inquirer Bandera]]''<br>''[[Inquirer Libre]]''<br>''Cebu Daily News'' |ISSN = 0116-0443 |website = {{url|inquirer.net}} }} Ang '''Philippine Daily Inquirer''', mas kilala bilang '''Inquirer''', ay isa sa mga pinakakilalang [[pahayagan]] sa Pilipinas. Mayroon itong sirkulasyon na 260,000 na kopya bawat araw at tinatantsang 1.516 milyon na magbabasa nooong 2005 Nakasulat sa [[wikang Ingles]] ang mga artikulo nito. == Kasaysayan == Nagsimula ang Philippine Daily Inquirer noong 9 Disyembre 1985, sa mga huling araw ng panunungkulan ni [[Ferdinand Marcos]]. Nagsimula ito sa puhunang isang milyong piso at nagkaroon ng sirkulasyon ng 30,000 na kopya bawag araw. Ang pahayagang ito ay naging mahalaga sa pagtatala ng kampanya ni [[Corazon Aquino]] noong pampanguluang eleksiyon noong 1986 at sa EDSA revolution. == Tingnan din == * [[Listahan mga mga peryodiko sa Pilipinas]] == Kawing Panlabas == * [http://www.inquirer.com.ph/ Philippine Daily Inquirer] [[Kategorya:Mga kompanya ng pamamahayag]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pahayagang Ingles sa Pilipinas]] {{stub}} 6oghghp2owp7o388ghaog1sav3tb2bv 0 18209 2223830 1918564 2026-09-06T14:01:41Z JWilz12345 77302 isinalin mula sa enWiki 2223830 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = 3 Mukha ng Pag-ibig | image = 3 Mukha ng Pag-ibig.jpg | director = {{ubl|[[Emmanuel H. Borlaza]] <small>(I Love You, Moomoo)</small>|Leroy Salvador <small>(Ang Silid)</small>|[[Lino Brocka]] <small>(Katumbas ng Kahapon)</small>}} | producer = William Leary | writer = {{ubl|Loida Viriña <small>(I Love You, Moomoo)</small>|[[Roy Iglesias]] <small>(Ang Silid)</small>|[[Jose Javier Reyes]] <small>(Katumbas ng Kahapon)</small>}} | starring = [[Sharon Cuneta]] | music = Mon del Rosario | cinematography = {{ubl|Ato Bernardo <small>(I Love You, Moomoo)</small>|JR Peterman <small>(Ang Silid)</small>|Romy Vitug <small>(Katumbas ng Kahapon)</small>}} | editing = Ruben Natividad | studio = [[Viva Films]] | distributor = Viva Films | released = {{Film date|1989|2|7}} | runtime = 128 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | gross = }} Ang '''''3 Mukha ng Pag-ibig''''' ay isang pelikulang Pilipino at [[Pelikulang pang-antolohiya|antolohiya]] noong 1989 na may temang romansa. Pinagbibidahan ni [[Sharon Cuneta]] ang lahat ng tatlong mga bahagi ng pelikula na ito.<ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=kvoZAAAAIBAJ&sjid=TgsEAAAAIBAJ&pg=2997%2C3088794|title=Viva Films' Trilogy Premieres on Feb. 7|pages=16|date=Enero 21, 1989|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google News}}</ref><ref name="viva">{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=xEJIAAAAIBAJ&sjid=TgsEAAAAIBAJ&pg=6017%2C4149311|last=Libo-on|first=Eddie|title=Fat Chance|pages=14|date=Enero 28, 1989|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=LjcTAQAAMAAJ|title=3 Mukha ng Pag-ibig|volume=5|issue=29–42|pages=28|date=1990|publisher=Lagda Publications|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CAULAAAAIAAJ|last=David|first=Joel|title=The National Pastime: Contemporary Philippine Cinema|pages=68–70|date=2001|publisher=Anvil Publishing|isbn=9789712700118 |access-date=Mayo 5, 2022|via=Google Books}}</ref><ref name="urian">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eelkAAAAMAAJ|last=Tiongson|first=Nicanor|title=The Urian Anthology: 1980-1989|pages=496|date=2001|publisher=A.P. Tuviera|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=iPoZAAAAIBAJ&sjid=TgsEAAAAIBAJ&pg=6236%2C1347268|last=Mendoza|first=Meg|title=Looking Good|pages=15|date=Enero 9, 1989|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google News}}</ref> == Buod == Nahahati ang pelikula sa tatlong mga kuwento: "I Love You, Moomoo", "Ang Silid" at "Katumbas ng Kahapon".<ref name="viva"/><ref name="urian"/> ;I Love You, Moomoo Namatay si Liza (Sharon) noong [[Pulot-gata|nagpupulot-gata]] sila ng asawa niyang si Ramon (Tonton), ngunit bumalik siya sa mundo upang tulungang maging matuwid ang buhay ng kaniyang asawa. ;Ang Silid Isang dekorador sa interyor ng mga gusali si Mara (Sharon), at ipinasiya niyang alamin ang kababalaghan ng ipinagbabawal na silid. ;Katumbas ng Kahapon Nahihirapan si Sandra (Sharon) na pumili sa pagitan nina Olan (Christopher) at Roman (Mat). Asawa niya si Olan ngunit pabaya at iresponsable, habang si Roman naman ay ang kaniyang dating kasintahan na nag-aalok ng magandang buhay sa ibayong-dagat. == Mga tauhan == ;I Love You, Moomoo *[[Sharon Cuneta]] bilang Liza *[[Tonton Gutierrez]] bilang Ramon *Leroy Salvador bilang Temyong *[[Gina Pareño]] bilang Magda *[[Marita Zobel]] bilang Gng. Celia Ortiz *Romeo Rivera bilang Abg. Ortiz *Ernie Zarate bilang Dekano ng Pamantasan *Remedios Novales bilang Dalagang Propesor ;Ang Silid *Sharon Cuneta bilang Mara *Rowell Santiago bilang Louie *[[Julio Diaz]] bilang Abel *[[Charito Solis]] bilang Enciang *[[Raul Aragon]] bilang Tenyente Boquirin *Vicky Suba bilang Kathy *Mon Godiz bilang Tenyente Aberin *Sonny Erang bilang Enteng *Jeffrey Padilla Ong bilang Ren-ren ;Katumbas ng Kahapon *Sharon Cuneta bilang Sandra *[[Christopher de Leon]] bilang Olan *[[Mat Ranillo III]] bilang Roman *[[Rosemarie Gil]] bilang Sylvia *[[Subas Herrero]] bilang Vicente *Suzanne Gonzales bilang Karen *Eddie Arenas bilang Delfin *Zandro Zamora bilang Kardo *Polly Cadsawan bilang Paeng *Bernard Atienza bilang Bernard *Raymond Hombrebueno bilang Raymond *Ernie David bilang Pulis == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0344431}} [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga pelikula ng 1989]] nmz31jgsca939zme4paca9ektwhpx1s 2223839 2223830 2026-09-06T14:43:04Z JWilz12345 77302 2223839 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = 3 Mukha ng Pag-ibig | image = 3 Mukha ng Pag-ibig.jpg | director = {{ubl|[[Emmanuel H. Borlaza]] <small>(I Love You, Moomoo)</small>|Leroy Salvador <small>(Ang Silid)</small>|[[Lino Brocka]] <small>(Katumbas ng Kahapon)</small>}} | producer = William Leary | writer = {{ubl|Loida Viriña <small>(I Love You, Moomoo)</small>|[[Roy Iglesias]] <small>(Ang Silid)</small>|[[Jose Javier Reyes]] <small>(Katumbas ng Kahapon)</small>}} | starring = [[Sharon Cuneta]] | music = Mon del Rosario | cinematography = {{ubl|Ato Bernardo <small>(I Love You, Moomoo)</small>|JR Peterman <small>(Ang Silid)</small>|Romy Vitug <small>(Katumbas ng Kahapon)</small>}} | editing = Ruben Natividad | studio = [[Viva Films]] | distributor = Viva Films | released = {{Film date|1989|2|7}} | runtime = 128 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | gross = }} Ang '''''3 Mukha ng Pag-ibig''''' ay isang pelikulang Pilipino at [[Pelikulang antolohiya|antolohiya]] noong 1989 na may temang romansa. Pinagbibidahan ni [[Sharon Cuneta]] ang lahat ng tatlong mga bahagi ng pelikula na ito.<ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=kvoZAAAAIBAJ&sjid=TgsEAAAAIBAJ&pg=2997%2C3088794|title=Viva Films' Trilogy Premieres on Feb. 7|pages=16|date=Enero 21, 1989|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google News}}</ref><ref name="viva">{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=xEJIAAAAIBAJ&sjid=TgsEAAAAIBAJ&pg=6017%2C4149311|last=Libo-on|first=Eddie|title=Fat Chance|pages=14|date=Enero 28, 1989|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google News}}</ref><ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=LjcTAQAAMAAJ|title=3 Mukha ng Pag-ibig|volume=5|issue=29–42|pages=28|date=1990|publisher=Lagda Publications|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CAULAAAAIAAJ|last=David|first=Joel|title=The National Pastime: Contemporary Philippine Cinema|pages=68–70|date=2001|publisher=Anvil Publishing|isbn=9789712700118 |access-date=Mayo 5, 2022|via=Google Books}}</ref><ref name="urian">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eelkAAAAMAAJ|last=Tiongson|first=Nicanor|title=The Urian Anthology: 1980-1989|pages=496|date=2001|publisher=A.P. Tuviera|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=iPoZAAAAIBAJ&sjid=TgsEAAAAIBAJ&pg=6236%2C1347268|last=Mendoza|first=Meg|title=Looking Good|pages=15|date=Enero 9, 1989|newspaper=[[Manila Standard]]|publisher=Philippine Manila Standard Publishing|access-date=Mayo 5, 2022|via=Google News}}</ref> == Buod == Nahahati ang pelikula sa tatlong mga kuwento: "I Love You, Moomoo", "Ang Silid" at "Katumbas ng Kahapon".<ref name="viva"/><ref name="urian"/> ;I Love You, Moomoo Namatay si Liza (Sharon) noong [[Pulot-gata|nagpupulot-gata]] sila ng asawa niyang si Ramon (Tonton), ngunit bumalik siya sa mundo upang tulungang maging matuwid ang buhay ng kaniyang asawa. ;Ang Silid Isang dekorador sa interyor ng mga gusali si Mara (Sharon), at ipinasiya niyang alamin ang kababalaghan ng ipinagbabawal na silid. ;Katumbas ng Kahapon Nahihirapan si Sandra (Sharon) na pumili sa pagitan nina Olan (Christopher) at Roman (Mat). Asawa niya si Olan ngunit pabaya at iresponsable, habang si Roman naman ay ang kaniyang dating kasintahan na nag-aalok ng magandang buhay sa ibayong-dagat. == Mga tauhan == ;I Love You, Moomoo *[[Sharon Cuneta]] bilang Liza *[[Tonton Gutierrez]] bilang Ramon *Leroy Salvador bilang Temyong *[[Gina Pareño]] bilang Magda *[[Marita Zobel]] bilang Gng. Celia Ortiz *Romeo Rivera bilang Abg. Ortiz *Ernie Zarate bilang Dekano ng Pamantasan *Remedios Novales bilang Dalagang Propesor ;Ang Silid *Sharon Cuneta bilang Mara *Rowell Santiago bilang Louie *[[Julio Diaz]] bilang Abel *[[Charito Solis]] bilang Enciang *[[Raul Aragon]] bilang Tenyente Boquirin *Vicky Suba bilang Kathy *Mon Godiz bilang Tenyente Aberin *Sonny Erang bilang Enteng *Jeffrey Padilla Ong bilang Ren-ren ;Katumbas ng Kahapon *Sharon Cuneta bilang Sandra *[[Christopher de Leon]] bilang Olan *[[Mat Ranillo III]] bilang Roman *[[Rosemarie Gil]] bilang Sylvia *[[Subas Herrero]] bilang Vicente *Suzanne Gonzales bilang Karen *Eddie Arenas bilang Delfin *Zandro Zamora bilang Kardo *Polly Cadsawan bilang Paeng *Bernard Atienza bilang Bernard *Raymond Hombrebueno bilang Raymond *Ernie David bilang Pulis == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == *{{IMDb title|0344431}} [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga pelikula ng 1989]] i8k7bmev9i2d56wze4netklbgl1yoty 0 19170 2224029 2221049 2026-09-07T10:09:49Z ~2026-48459-99 166130 /* 24 Oras sa GMA Regional TV */ Ayusin 2224029 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image =24 Oras 2023 logo.svg | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = [[:en:News|Balita]] | creator = Mike Enriquez | based_on = | inspired_by = | developer = [[GMA Integrated News]] | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = '' Emil Sumangil<br />'''Weekend anchor'''<br>Pia Arcangel<br />Ivan Mayrina | judges = | voices = Joel Reyes Zobel (2011–2013)<br>Al Torres (since 2023)<b>Emil Sumangil (since 2023) | narrated = Joel Reyes Zobel (2011–2013)<br>[[Mike Enriquez]] (2014–2023)<br>[[Mel Tiangco]] (since 2022)<br>Emil Sumangil (since 2023) | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[Pilipinas]] | language = | num_seasons = | num_episodes = n/a (Araw-araw) | list_episodes = | executive_producer = | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 1 oras at 30 minuto (Lunes-Biyernes)<br>1 oras (Sabado-Linggo) | company = | distributor = | budget = | network = [[GMA Network]] | picture_format = [[480i]] [[SDTV]]<br>[[1080i]] [[HDTV]] | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = Feb 21, 2011 | last_aired = kasalukuyan | preceded_by = [[Frontpage: Ulat ni Mel Tiangco]] | followed_by = | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''24 Oras''' ''(Bente Kwatro Oras)'' ay ang kasalukuyang pangunahing palabas pambalita sa [[telebisyon]] ng [[GMA Network]] sa [[Pilipinas]] at naisasahimpapawid sa buong mundo sa [[GMA Pinoy TV]]. Napapakinggan din ang ''24 Oras'' sa pamamagitan ng Super Radyo DZBB at ng mga himpilan nito sa buong bansa at napapanood din sa Facebook at YouTube account ng GMA News. Simulcast din sa [[DWDB-TV|GTV]] Channel 27 (DWDB-TV). Kasalukuyan itong pinapangunahan nina [[Mel Tiangco]], [[Vicky Morales]] at Emil Sumangil tuwing Lunes hanggang Biyernes at nina [[Pia Arcangel]] at Ivan Mayrina tuwing Sabado at Linggo. Napapanood din ito oras-oras sa pamamagitan ng ''24 Oras News Alert/ Breaking News'' bulletins na pinapangunahan ng iba't ibang mga tagapagbalita ng GMA News. ==Kasaysayan== '''2004''' Nagsimula ang 24 Oras, sa ideya ni Felipe L. Gozon, chairman ng GMA, na pagtambalin sina Mel Tiangco ng Frontpage, at Mike Enriquez ng Saksi. Ganap na nagsimula ang 24 Oras noong Marso 15, 2004, halos 2 buwan bago ang Pambansang halalan noong 2004. Sumali din sa Newscast si Pia Guanio para sa Showbiz segment nito. '''2010 - 24 ORAS WEEKEND''' Noong Pebrero 21, 2010, nagsimula ang 24 Oras Weekend, ang mga naging tagapagbalita nito ay sina Jiggy Manicad at Pia Arcangel. '''2014''' Noong 2014, sumali si Vicky Morales sa 24 Oras, kasabay nito ay Nagrebrand ang nasabing newscast noong Nobyembre 10, 2014. '''2020 - 2023''' Noong 2020, umalis pansamantala ang mga orihinal na tagapagbalita ng 24 Oras, dahil sa COVID-19. Noong August 12, 2022, umalis si Mike Enriquez sa newscast, Upang tutukan ang kaniyang kalusugan. Subalit, siya ay namatay noong Agosto 29, 2023. Noong December 18, 2023, Nagrebrand ito patungo sa GMA Integrated News graphics, na ang nasa OBB ay sina Mel Tiangco, Vicky Morales, at Emil Sumangil. '''2024 - IKA-20 TAON''' Noong Marso 15, 2024, Ipinagdiwang ang ika-20 Anibersaryo ng 24 Oras, at Ibinalita ang mga mahahalagang Kaganapan sa pilot broadcast nito. ==''24 Oras'' sa GMA Regional TV== ===Kasalukuyang rehiyonal edisyon=== ====Luzon==== *''[[:en:One North Central Luzon|24 Oras Ilokano]]''{{ref|1a|1}} (GMA [[Ilocos]]) Ipinapahayag sa Wikang Ilokano - Binabalita nina '''Jorge Guerrero''' at '''Ivy Hernando'''. *''24 Oras Northern Luzon''{{ref|2a|2}} (GMA [[Baguio]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Dhobie de Guzman''' at '''Maira Wallis'''. *''[[:en:One North Central Luzon|24 Oras North Central Luzon]]''{{ref|3a|3}} (GMA [[Dagupan]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''CJ Torida''' at '''Joyce Segui'''. *''24 Oras Cagayan Valley''{{ref|4a|4}} (GMA [[Santiago, Isabela|Cauayan-Santiago]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Darlene Gemino-Ballad''' at '''Harris Julio'''. *''24 Oras Central Luzon''{{ref|5a|5}} (GMA [[Pampanga]]) Ipinapahayag sa Wikang Kapampangan - Binabalita nina '''Nicolette Henson-Hizon''' at '''Gracie Rutao'''. *''24 Oras Southern Tagalog''{{ref|6a|6}} (GMA [[Batangas]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Ace Medrano''' at '''Kris Saunar'''. *''24 Oras Palawan''{{ref|7a|7}} (GMA [[Palawan]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jay Zabanal''' at '''Lynette dela Cruz'''. *''[[:en:Balitang Bicolandia|24 Oras Bikol]]''{{ref|8a|8}} (GMA [[Naga, Camarines Sur|Bicol]]) Ipinapahayag sa Wikang Bicolano - Binabalita nina '''Elmer Caseles''', '''Jessie Cruzat''' at '''Kate Delovieres'''. ====Visayas==== *''[[:en:Ratsada Balita|24 Oras Western Visayas]]''{{ref|9a|9}} (GMA [[Iloilo]]) Ipinapahayag sa Wikang Hiligaynon - Binabalita nina '''Gerthrode Charlotte-Tan''' at '''Atty. Jobert Peñaflorida'''. *''24 Oras Negros''{{ref|10a|10}} (GMA [[Bacolod]]) Ipinapahayag sa Wikang Hiligaynon - Binabalita nina '''Ryan Gamboa''', '''Adrian Prietos''' at '''Barbara Mijares'''. *''[[:en:Balitang Bisdak|24 Oras Central Visayas]]''{{ref|11a|11}} (GMA [[Cebu]] / [[Dumaguete]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Leo Lastimosa''' at '''Atty. Rose Versoza'''. *''24 Oras Eastern Visayas''{{ref|12a|12}} (GMA [[Tacloban|Tacloban-Ormoc]]) Ipinapahayag sa Wikang Waray-Waray - Binabalita nina '''Ranulfo Docdocan''' at '''Bob Abellanosa'''. ====Mindanao==== *''24 Oras Chavacano''{{ref|13a|13}} (GMA [[Zamboanga City|Zamboanga]]) Ipinapahayag sa Wikang Chavacano - Binabalita nina '''Jewel Reyes''' kasama ang co-anchor na si '''Noning Antonio'''. * ''[[:en:One Mindanao|24 Oras Northern Mindanao]]''{{ref|14a|14}} (GMA [[Hilagang Mindanao|Northern Mindanao]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Kenneth Ragpala''', '''Cyril Chaves''' at '''Joe Legaspina'''. * ''[[:en:One Mindanao|24 Oras Southern Mindanao]]''{{ref|15a|15}} (GMA [[Lungsod ng Dabaw|Davao]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Tek Ocampo''' at '''Sarah Hilomen-Velasco'''. *''24 Oras Socsksargen''{{ref|16a|16}} (GMA [[General Santos]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jay Dayupay''' at '''Jennifer Solis'''. *''24 Oras Caraga''{{ref|17a|17}} (GMA [[Butuan]]) Ipinapahayag sa Wikang Cebuano - Binabalita nina '''Richmond Hinayon''' at '''Charmaine Awitan'''. *''24 Oras Central Mindanao''{{ref|18a|18}} (GMA [[Cotabato]]) Ipinapahayag sa Wikang Filipino - Binabalita nina '''Jasper Acosta''' at '''Lore Mae Andong'''. ====Mga pananda==== * {{ref|1a|1}}Umeere sa DWRC 1269 Super Radyo Laoag. * {{ref|2a|2}}Umeere sa DWBB 1413 Super Radyo Baguio. * {{ref|3a|3}}Umeere sa DZSD 1548 Super Radyo Dagupan. * {{ref|4a|4}}Umeere sa DZCS 1224 Super Radyo Cauayan-Santiago. * {{ref|5a|5}}Umeere sa DZPB 910 Super Radyo Batangas. * {{ref|6a|6}}Umeere sa DWGV 792 Super Radyo Pampanga. * {{ref|7a|7}}Umeere sa DYSP 909 Super Radyo Puerto Princesa. * {{ref|8a|8}}Umeere sa DZBC 1030 Super Radyo Naga. * {{ref|9a|9}}Umeere sa DYSI 1323 Super Radyo Iloilo. * {{ref|10a|10}}Umeere sa DYSB 1341 Super Radyo Bacolod. * {{ref|11a|11}}Umeere sa DYSS 999 Super Radyo Cebu. * {{ref|12a|12}}Umeere sa DYPL 579 Super Radyo Tacloban-Ormoc. * {{ref|13a|13}}Umeere sa DXDZ 1242 Super Radyo Cagayan de Oro. * {{ref|14a|14}}Umeere sa DXCR 1092 Super Radyo Butuan. * {{ref|15a|15}}Umeere sa DXGM 1125 Super Radyo Davao. * {{ref|16a|16}}Umeere sa DXBB 1107 Super Radyo General Santos. * {{ref|17a|17}}Umeere sa DXRC 1287 Super Radyo Zamboanga. * {{ref|18a|18}}Umeere sa DXYC 1490 Super Radyo Cotabato. ===Mga nakaraang bersiyong panrehiyon=== *''24 Oras Laoag'' {{small|(sinama sa 24 Oras Ilokano)}} *''24 Oras Baguio'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northern Luzon)}} *''24 Oras Dagupan'' {{small|(sinama sa 24 Oras North Central Luzon)}} *''24 Oras Tuguegarao/Isabela'' {{small|(sinama sa 24 Oras Cagayan Valley)}} *''24 Oras Kapampangan/Pampanga'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Luzon)}} *''24 Oras Katagalugan'' {{small|(sinama sa 24 Oras Southern Tagalog)}} *''Palawan 24 Oras'' {{small|(sinama sa 24 Oras Palawan)}} *''24 Oras Naga/Legazpi'' {{small|(sinama sa 24 Oras Bikol)}} *''24 Oras Iloilo'' {{small|(sinama sa 24 Oras Western Visayas)}} *''24 Oras 13'' {{small|(sinama sa 24 Oras Panay, tapos mamaya pinalitan ng pangalan bilang 24 Oras Bacolod, hanggang napalitan ng pangalan bilang 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Bacolod'' {{small|(sinama sa 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Panay'' {{small|(binubuo ng 24 Oras Western Visayas at 24 Oras Negros)}} *''24 Oras Cebu/Dumaguete'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Visayas)}} *''24 Oras Tacloban'' {{small|(sinama sa 24 Oras Eastern Visayas)}} *''24 Oras Northern Samar'' {{small|(sumanib sa 24 Oras Eastern Visayas)}} *''24 Oras Zamboanga'' {{small|(sinama sa 24 Oras Chavacano)}} *''24 Oras Cagayan de Oro/Iligan/Tres Oras'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northern Mindanao)}} *''24 Oras Pagadian'' {{small|(sinama sa 24 Oras Northwestern Mindanao, tapos napalitan bilang Tres Oras)}} *''24 Oras Mindanao'' {{small|(sinama sa 24 Oras Davao, tapos magbalik na ang orihinal na titulo, hanggang pinalitan ng pangalan bilang 24 Oras Southern Mindanao)}} *''24 Oras General Santos'' {{small|(sinama sa 24 Oras Socsksargen)}} *''24 Oras Butuan'' {{small|(sinama sa 24 Oras Caraga)}} *''24 Oras Cotabato'' {{small|(sinama sa 24 Oras Central Mindanao)}} ==Mga tagapagbalita== ===Weekday Edition=== * [[Mel Tiangco]] (2011-kasalukuyan) * [[Vicky Morales]] (2014-kasalukuyan) * [[Emil Sumangil]] (2023-kasalukuyan) * Atom Araullo (humahalili para kay Morales) * [[Jessica Soho]] (pansamantalang humahalili para kay Tiangco at Morales) * Iya Villania-Arellano <small>(Chika Minute anchor) </small> * Kim Atienza <small>(Resident Meterologist at #KuyaKimAnoNa anchor)</small> === Weekend edition === * [[Pia Arcangel]] * Ivan Mayrina * Kim Atienza <small>(#KuyaKimAnoNa anchor)</small> * Nelson Canlas <small>(Chika Minute anchor)</small> === Mga dating tagapagabalita=== ''Weekdays'' * [[Mike Enriquez]] (2004–2023) * [[Pia Guanio]] (Chika Minute anchor) * Atom Araullo (Atomic Sports segment host) * Love Añover (Love Everyday segment reporter) ''Weekends'' * [[Jiggy Manicad]] (2011-2018) * Grace Lee (Chika Minute anchor, 2011-2012) * Luane Dy (Chika Minute anchor, 2012-2013) *Cata Tibayan (Chika Minue anchor, 2013-2015) ==Mga Parangal at Pagkilala== ===Asian Television Awards=== * 2005 Highly Commended, Best News Program - Camp Bagong Diwa Siege ===ENPRESS Golden Screen Awards for Television=== * 2011 Winner, Outstanding News Program ===PMPC Star Awards for Television=== * 2011 Winner, Best News Program * 2007 Winner, Best Female Newscaster (Mel Tiangco)<ref>[http://www.journal.com.ph/index.php?issue=2007-11-20&sec=3&aid=39584 Star Awards for TV winners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310095653/http://www.journal.com.ph/index.php?issue=2007-11-20&sec=3&aid=39584 |date=2012-03-10 }}, Journal Online, November 20, 2007</ref> * 2006 Winner, Best News Program <small>(tied w/ TV Patrol World)</small> ===Catholic Mass Media Awards (CMMA)=== * 2011 Winner, Best News Program * 2010 Special Citation for Best News Program (Ondoy and Maguindanao Massacre Coverage) * 2007 Winner, Best News Program * 2004 Winner, Best News Program ===New York Festivals=== * 2009 Winner, Gold World Medal for Coverage of an Ongoing Story<ref name="philstar.com">[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=437863&publicationSubCategoryId=51]{{Dead link|date=Agosto 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, The Philippine Star, February 6, 2009</ref> * 2009 Winner, Silver World Medal for Best Newscast<ref name="philstar.com"/> ===USTv Student Choice Awards=== * 2011 Winner, Best Local News and Public Affairs Program * 2009 Winner, Best News Program ===Gawad Tanglaw=== * 2012 Winner, Best News Program * 2009 Winner, Best News Program ===Guillermo Mendoza Memorial Foundation Awards=== * 2011 Winner, Most Popular News Program ===Northwest Samar State University Annual Awards=== * 2012 Winner, Best News and Public Affairs Program * 2012 Winner, Mike Enriquez: Best News and Public Affairs Male Program Anchor * 2012 Winner, Mel Tiangco: Best News and Public Affairs Female Program Anchor == Kaugnay na artikulo == * [[GMA Network]] * [[Tala ng mga palabas ng GMA Network]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{GMA News and Public Affairs}} [[Kategorya:GMA Network]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon]] l28b9jybpowhrxz8oyfdw0emo9ia8gw 0 19410 2223867 2220140 2026-09-06T23:22:28Z JWilz12345 77302 +larawan 2223867 wikitext text/x-wiki {{Good article}}{{about|unang Rebolusyon sa EDSA|ikalawa|Ikalawang Rebolusyon sa EDSA}} {{Infobox Military Conflict | image = EDSA Revolution pic1.jpg | caption = Daan-daang libong kataong pumuno sa lugar ng panulukan ng EDSA at [[Abenida Bonny Serrano]] (Pebrero 1986) | conflict={{flagicon|Philippines}} Himagsikan ng Lakas ng Bayan | date=Pebrero 22-25, 1986 | place=Kalakhang Maynila sa [[EDSA]] | result=Wakas ng rehimeng Marcos at nagkaroon ng bagong pamahalaang pinamunuan ni [[Corazon Aquino]] | combatant1= [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] | combatant2= mga tumiwalag na tropa<br /> taong-bayang sumasalungat | commander1=[[Ferdinand Marcos]]<br />[[Imelda Marcos]]<br />[[Fabian Ver]] | commander2=[[Corazon Aquino]]<br />[[Juan Ponce Enrile]]<br />[[Fidel Ramos]]<br />[[Jaime Cardinal Sin]] }} Ang '''Himagsikan ng Lakas ng Bayan''' ({{Lang-en|'''People Power Revolution'''}}), na tinatawag ding '''Rebolusyon sa EDSA ng 1986''' ay isang mapayapang pakikibaka na nagtagal nang apat na araw sa [[Pilipinas]], mula Pebrero 22 hanggang Pebrero 25 noong taong iyon. Nag-ugat ang nasabing pag-aalsa sa sunod-sunod na mga kilos protesta ng mga tao laban sa diktaduryang pamumuno ni [[Ferdinand Marcos]], lalo na noong napaslang si [[Ninoy Aquino]] noong 1983. Maraming mga tao ang nakilahok dito—mga sibilyan, militar at mga alagad ng simbahan tulad ni [[Jaime Cardinal Sin]]. Nagdulot ito ng pagbagsak sa pamahalaang diktatoryal ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] at ang paghalili ni [[Corazon Aquino]] sa posisyong nilisan ni Marcos. Naganap ang karamihan ng mga demonstrasyon sa [[EDSA]] (Abenida Epifanio de los Santos), isang mahalagang daan sa [[Kalakhang Maynila]]. == Kasaysayan == === Ang Rehimeng Marcos === Nahalal si Ferdinand Marcos bilang pangulo ng [[Pilipinas]] noong 1965, at natalo niya si [[Diosdado Macapagal]] na noon ay nakaupo bilang Pangulo. Sa ilalim ng kanyang pamumuno naging aktibo si Marcos sa mga proyektong imprastraktura, agrikultura at pampublikong serbisyo na nagdala sa Pilipinas sa pinansiyal na kasaganahan. Sa kabila ng bali-balita ng dayaan sa eleksiyon, nahalal muli si Marcos noong 1969, at natalo niya si [[Sergio Osmeña Jr.]] Maraming mga alegasyon ng katiwalian ang lumitaw sa kanyang ikalawang termino ng kanyang pamumuno. Maraming mga tao ang naghirap, at dahil dito tumaas ang kaso ng krimen at mga kaguluhan sa bansa. Ito ang naging dahilan sa pagbuo ng mga rebeldeng grupo katulad ng [[Bagong Hukbong Bayan|New People's Army]] (NPA), na binuo bilang sangay ng [[Partido Komunista ng Pilipinas]], at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] sa Timog Mindanao na naglalayon na magkaroon ng isang hiwalay na bansa mula sa Pilipinas. [[Talaksan:Ferdinand Marcos.jpg|thumb|Pangulong [[Ferdinand Marcos]]]] Hindi na puwedeng tumakbo sa kandidatura si Marcos para sa halalan sa 1973. Dahil dito, noong 21 Setyembre 1972, sa pamamagitan ng Proklamasyon 1081, nilagay ni Marcos ang buong bansa sa ilalim ng [[Batas Militar]]. Dinahilan niya dito ang lumalaganap na kaguluhan sa bansa. Sa ilalim ng batas militar, pinasara ang lahat ng mga institusyon ng midya, at ang ilan sa kanila ay kinuha ng gobyerno. Ang tangi lamang na tumatakbong mga pahayagan noon ay ang [[Daily Express]] at ang [[Manila Bulletin]] na noon ay tinatawag na Bulletin Today. Ang mga estasyon ng telebisyon na siyang pinapasahimpapawid lamang ay ang Channel 4 at Channel 2, na dating pagmamay-ari ng mga Lopez. Marami din sa mga kritiko ni Marcos ang pinahuli, ang isa sa mga pinakakilala sa kanila ay si [[Benigno Aquino]], na isang senador sa oposisyon at ang tinuturing na pinakamainit na kritiko ni Marcos. === Pagpaslang kay Ninoy Aquino === Lumuwas ng Estados Unidos si Ninoy Aquino noong 1981 dahil sa kanyang kalusugan at dahil na rin sa kanyang seguridad. Makalipas ang tatlong taon, noong taong 1983, ipinahayag ni Aquino ang kanyang kagustuhang makabalik sa Pilipinas, kahit na marami sa kanyang mga kaibigan at tagasuporta ang tutol dito. [[Talaksan:Aquino Assassination Plaque 213121.jpg|thumb|left|Tarmak ng paliparan, kasama ang palatandaan sa ibabang bahagi ng retrato na nagmamarka sa eksaktong puwesto ng pagpaslang]] Noong 21 Agosto 1983, pinaslang si Aquino habang siya ay papalabas ng isang eroplano sa [[Manila International Airport]] (na ngayon ay pinangalan sa kaniya).<ref>{{Citation |editor-surname=Javate-De Dios |editor-first=Aurora et. Al |title=Dictatorship and Revolution: Roots of People's Power |publisher=Conspectus Foundation Incorporated |publication-date=1988 |isbn=991-91080-1-8 |page=132}}.</ref> Nagdulot ito ng malaking galit sa mga Pilipino, na karamihan ay wala nang tiwala sa administrasyong Marcos. Maraming paraan ng kilos protesta ang ginawa, kabilang na ang [[civil disobedience|pagsuway na pangmamayan]]. Noong panahon ding iyon, nagsisimula nang humina ang kalusugan ni Marcos dahil sa kaniyang karamdaman na [[Lupus erythematosus|Lupus]].<ref>{{cite book |last=Schock |first=Kurt |authorlink= |author2= |editor= |others= |title=Unarmed Insurrections: People Power Movements in Nondemocracies |origyear= |url=https://archive.org/details/unarmedinsurrect0000scho|format= |accessdate= |edition= |series= |date= |year=2005 |publisher= University of Minnesota Press|location= |language= |isbn=0816641927 |oclc= |doi= |id= |pages=[https://archive.org/details/unarmedinsurrect0000scho/page/56 56] |chapter=People Power Unleashed: South Africa and the Philippines |quote= }}</ref> Noong 1984, inatasan ni Marcos ang isang komisyon, sa pamumuno ng Punong Hurado [[Enrique Fernando]], na magsagawa ng imbestigasyon sa pagpaslang kay Aquino. Ayon sa kanilang huling report, ang mga militar ang tunay na sangkot sa nasabing pagpaslang. Naging malaki itong dagok sa pabagsak nang pamahalaan. Ang nasabing pagpaslang, kabilang na ang ibang mga suliranin, ang mas lalo pang nagpalubog sa Pilipinas sa isang krisis pang-ekonomiya. Ang ekonomiya ng bansa ay lumiit hanggang sa 6.8%.<ref>{{cite web | url = http://www.ualberta.ca/~vmitchel/fw9.html | title = Lakas Ng Bayan: The People's Power/EDSA Revolution 1986 ''(third paragraph)'' | accessdate = 2007-12-10 | publisher = [[University of Alberta]], [[Canada]] | archive-date = 2016-04-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160419033555/http://www.ualberta.ca/~vmitchel/fw9.html | url-status = dead }}</ref> === Ang Snap Election === Dahil sa patuloy na pagdududa ng mga Pilipino sa kakayahan ng pamahalaan, minabuting minungkahi ng Amerika<ref>{{cite web | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m1079/is_v86/ai_4188363 | title = Election developments in the Philippines - President Reagan's statement - transcript | accessdate = 2007-12-03 | publisher = US Department of State Bulletin, April, 1986 | archive-date = 2007-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071210030629/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1079/is_v86/ai_4188363/print | url-status = dead }}</ref> kay Marcos ang pagsasagawa ng [[dagliang halalan]] (''snap election''). Pinakinggan ni Marcos ang mungkahing ito. Pinagbisa ang biglaang halalan sa pamamagitan ng Batas Pambansa Blg. 883 ng Regular Batasang Pambansa, isang unikameral na kongreso na kontrolado ni Marcos. Tumakbo muli si Marcos sa halalan, kasama si [[Arturo Tolentino]] bilang kanyang pangalawang presidente. Tumakbo si Corazon Aquino, ang balo ni Ninoy Aquino, matapos ang matinding pakikiusap at suporta ng oposisyon at maging ng taong bayan. Si [[Salvador Laurel]] ang naging pangalawang presidente ni Aquino. Naganap ang halalan noong 7 Pebrero 1986. Ang eleksiyon na ito ang isa sa mga pinakakontrobersiyal sa kasaysayan ng bansa, na may maraming balita ng malawakang dayaan na naganap. Dineklara ng opisyal na tagabliang ng boto, ang Komisyon ng Halalan, si Marcos bilang nagwagi. Ayon sa kanila, nanalo si Marcos na mayroong 10,807,197 boto laban kay Aquino na nakakuha lamang diumano ng 9,291,761 boto. Ayon naman sa National Movement for Free Elections (Pambansang Kilusan ng Malayang Pagboto o Namfrel), isang akreditadong tagamasid ng halalan (poll watcher), nanalo si Aquino ng 7,835,070 boto laban kay Marcos na nakakuha lamang diumano ng 7,053,068 boto. Dahil sa malawakang dayaan sa halalan nag-''walk-out</I> ang 29 na tekniko ng komyuter bilang protesta sa sapilitang pagmamanipula ng boto para palitawin na si Marcos ang panalo.<ref>{{cite web | url = http://www.pcij.org/i-report/edsa20/william-torres.html | title = iReport EDSA 20th Anniversary Special Issue {{!}} Dr. William Castro | accessdate = 2008-01-16 | publisher = Philippine Center for Investigative Journalism, Pebrero 2006 | archive-date = 2008-01-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080120161749/http://pcij.org/i-report/edsa20/william-torres.html | url-status = dead }}</ref> Dahil dito, nagpahayag ang [[Kapulungan ng mga Katolikong Obispo ng Pilipinas]] (CBCP) ng pagkondena sa nasabing halalan. Ganoon din ang pinahayag ng pamahalaan ng Estados Unidos. Ayon mismo sa pangulo ng Amerika na si [[Ronald Reagan]], na siyang kaibigan ni Marcos, "nakakabahala" <ref>{{cite web | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m1079/is_v86/ai_4188363 | title = PRESIDENT'S STATEMENT, FEB. 11, 1986 | accessdate = 2007-12-03 | publisher = US Department of State Bulletin, April, 1986 | archive-date = 2007-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071210030629/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1079/is_v86/ai_4188363/print | url-status = dead }}</ref> ang mga bali-balita ng malawakang dayaan. Sa kabila ng mga malawakang protesta at pagkondena, pinahayag pa rin ng COMELEC na si Marcos ang nanalo sa pamamagitan ng 51%. Pinahayag naman ng NAMFREL na nanalo si Aquino ng 52%. Pinahayag ng Batasang Pambansa noong Pebrero 15 si Marcos at si Aquino bilang mga nagwagi. Lahat ng 50 oposisyon ay nag-walkout sa pagprotesta. Hindi matanggap ng mga Pilipino ang resulta, at sa halip naniwala sila na si Aquino ang tunay na nanalo. Nanawagan si Aquino ng malawakang hindi-pagtangkilik (boykot) sa mga produktong pagmamay-ari ng mga ''crony'' ni Marcos. Dahil dito, lalo pang bumagsak ang ekonomiya ng Pilipinas. == Ang Rebolusyon sa EDSA == [[Talaksan:EDSA-Cubao - southbound with Santolan and Ortigas skyline (Quezon City)(2017-08-13).jpg|thumb|Bahaging Cubao–Santolan ng [[EDSA]]]] Dahil na rin sa mga balita ng malawakang pandaraya sa eleksiyon, nagbalak ang ilang mga sundalo sa pamumuno ng noon ay Kalihim ng Tanggulang Pambansa, si Juan Ponce Enrile, na pabagsakin ang pamahalaang Marcos. Ngunit, nalaman ni Marcos ang balak na ito, at agad na pinag-utos niya ang pagdakip sa mga pinuno nito. Dahil nahaharap siya sa napipintong pagdakip sa kaniya, humingi ng tulong si Enrile sa AFP Vice Chief of Staff na si Lt Gen [[Fidel Ramos]]. Pumayag si Ramos na magbitiw sa kaniyang puwesto at sinuportahan ang mga rebeldeng sundalo. Kinausap din ni Enrile ang Arsobispo Katoliko ng Maynila na si Jaime Cardinal Sin para sa suporta. Noong 6:30&nbsp;ng gabi nagkaroon ng press conference si Enrile at Ramos sa [[Kampo Aguinaldo]]. Ipinahayag nila ang kanilang pagbibitiw sa puwesto sa gabinete ni Marcos at ang kanilang pagtiwalag sa suporta ng gobyerno. Nagpatawag din ng sariling press conference si Marcos at sinabi niya kay Ramos at Enrile na sumuko na lang, at "tigilan ang kamangmangang ito."<ref name="peoplepower_eyewitness">{{cite book |last=Paul Sagmayao |first=Mercado |authorlink= |author2=Francisco S. Tatad |title=People Power: The Philippine Revolution of 1986: An eyewitness history |publisher=The James B. Reuter, S.J., Foundation |date=1986 |location=[[Manila]], [[Philippines]] |pages= |url= |isbn= 0963942078}}</ref> Bandang ika-siyam ng gabi, sa pamamagitan ng [[DZRV|Radyo Veritas]] na pinapatakbo ng Romano Katoliko, nanawagan si Cardinal Sin sa mga taong bayan na pumunta sa [[EDSA]] para suportahan ang mga rebeldeng sundalo sa Kampo Crame at Kampo Aguinaldo sa pamamagitan ng iba't ibang bagay na makakatulong sa kanila, tulad ng pagbibigay ng pagkain at ng iba pa nilang pangangailangan. Sa kabila ng kapahamakan na maaaring dumating sa kanila laban sa puwersa ng gobyerno, nagpunta ang mga sibilyan, maging ang mga madre at pari, sa EDSA. Malaki ang bahagi ng Radyo Veritas sa rebolusyong ito. Ayon sa dating pangulo ng Unibersidad ng Pilipinas na si Francisco Nemenzo, magiging imposible na hikayatin ang mga tao na makilahok sa rebolusyong ito sa ilang oras lamang kung wala ang Radyo Veritas. === Ang lumalaking suporta ng masa === [[File:09051jfOur Lady of Veritas Chapel Radio Quezon Cityfvf 01.jpg|thumb|Radio Veritas]] Noong kasagsagan ng rebolusyon, tinatayang nasa isa hanggang tatlong milyong katao ang pumuno sa EDSA mula sa [[Abenida Ortigas]] hanggang Cubao. Noong madaling araw ng Linggo, 23 Pebrero 1986 pumunta ang mga sundalo ng gobyerno para wasakin ang transmisor ng [[DZRV|Radyo Veritas]], at dahil doon marami ang mga tao sa probinsiya ang hindi makasagap ng impormasyon. Dahil dito napilitan ang estasyon na gamitin ang pangalawa (backup) nitong transmisor na mayroong mas maliit na sakop ng brodkast. Naisipan ng gobyerno na gawin ang aksiyong ito dahil mahalaga ang Radyo Veritas sa pakikipagtalastasan sa mga tao na sumusuporta sa mga rebeldeng sundalo. Nagbibigay ng impormasyon ang himpilang ito tungkol sa mga pinakahuling galaw ng sundalo ng pamahalaan at ito din ang nagsisilbing daan upang manawagan sa pangangailangan ng pagkain, gamot at mga suplay. Sa kabila nito, marami pa rin ang mga tao na dumagsa sa EDSA. Umabot sa daang libo ang mga tao na walang dalang ibang sandata. Ang ilan sa kanila ay may dala ng rosaryo at imahe ng Birheng Maria. Marami ang nakilahok sa malawakang pagdarasal (''prayer vigil'') sa pamumuno ng mga pari at madre. Marami naman ang gumawa ng mga harang o barikada gamit ang mga sako ng buhangin at mga sasakyan sa mga kanto<!--intersection--> sa kahabaan ng EDSA katulad ng Santolan at Abenida Ortigas. Marami ding grupo ang kumanta ng "Bayan Ko"<ref>{{Citation |last=Taylor |first=Robert H. |last2= |first2= |publication-date=2002 |title=The Idea of Freedom in Asia and Africa |publication-place= |publisher=Stanford University Press |isbn=0804745145 |page=210 |url=http://books.google.com/books?id=RfbSlkGP8TEC&pg=PA210&dq=Bayan+Ko+in+1986+Philippine+revolution&sig=4mXbSuab0bitdIn388cnqEz--WM |accessdate= 2007-12-03}}.</ref>, na, simula pa noong 1980 ito ang naging makabayang awit ng oposisyon. Marami ding tao ang gumamit ng sagisag pang-kamay (hand sign) ng LABAN<ref>{{Citation |last=Crisostomo |first=Isabelo T. |last2= |first2= |publication-date=1987 |title=Cory, Profile of a President: The Historic Rise to Power of Corazon.. |publication-place= |publisher=Branden Books |isbn=0828319138 |page=217 |url=http://books.google.com/books?id=iW_ddLowBYkC&pg=PA217&dq=LABAN+signs+during+EDSA+I&sig=Akqi1anF8mOXKXo8dclSjbk7q3E#PPA217,M1 |accessdate= 2007-12-03}}.</ref> ; na ang hinlalaki at hintuturo ay bubuo ng letrang "L". Noong araw ding iyon bumisita ang dalawang rebeldeng pinuno sa kabilang kampo. Tumawid si Enrile sa EDSA mula Kampo Aguinaldo hanggang Kampo Crame sa pagitan ng mga maraming tao na nagsusuporta sa kanila. Binalita ng Radyo Veritas noong hapon na iyon na may mga batalyon ng Marines na papunta sa dalawang mga kampo sa silangan, at mga tangke na papunta mula sa hilaga at timog. Dalawang kilometro mula sa mga kampo, hinarang ng libo-libong mga tao ang isang batalyon ng tangke na nasa pamumuno ni Brigadier General Artemio Tadar sa Ortigas Ave.<ref>{{Citation |last=Lizano |first=Lolita |last2= |first2= |publication-date=1988 |title=Flower in a Gun Barrel: The Untold Story of the Edsa Revolution |publication-place= |publisher= |isbn= |page= |url=http://books.google.com/books?id=Bm0yAAAAIAAJ&dq=EDSA+Revolution&q=EDSA+Revolution&pgis=1#search |accessdate= 2007-12-02}}.</ref> Nagsiluhuran ang mga madre at nagdasal ng rosaryo, at nagkapit-bisig ang mga tao para harangin ang mga sundalo.<ref>{{Citation |last=Merkl |first=Peter H. |last2= |first2= |publication-date=2005 |title=The Rift Between America And Old Europe: the distracted eagle |publication-place= |publisher=Routledge |isbn=0415359856 |page=144 |url=http://books.google.com/books?id=WavpuvE2HA4C&pg=PA144&dq=EDSA+Revolution&sig=MHtMBpwLhkNbXWDv72qakOk__Qo |accessdate= 2007-12-02}}.</ref> Sa kabila ng banta ni Tadar sa mga tao ay hindi sila umalis. Walang nagawa ang mga sundalo sa situwasyon, at di nagtagal umurong na lang sila ng hindi man lang nagpapaputok. Noong gabing iyon ay bumigay na rin ang transmitter ng Radyo Veritas. Bandang hatinggabi ay lumipat ang mga tripulante sa isang lihim na lugar para magpatuloy sa pagbo-broadkast, sa ilalim ng pangalang [[Radyo Bandido]]. Si June Keithley ang brodkaster na nagpatuloy sa programa ng Radyo Veritas sa bagong estasyon sa nalalabing mga araw ng rebolusyon. ==Hindi Pag-kakalinawan== Noong madaling araw ng Pebrero 24, Lunes, naganap ang unang matinding bakbakan sa pagitan ng mga loyalista at mga rebeldeng sundalo. Mabilis na tinaboy ng mga Marines na galing Libis ang mga demonstrador. Samantala, mahigit-kumulang na 3,000 Marines ang kumubkob sa silangang bahagi ng Kampo Aguinaldo. Noong araw ding iyon inatasan mula sa Sangley Point sa Cavite ang mga helikopter sa pamumuno ni Major General Antonio Sotelo upang pumunta sa Kampo Krame.<ref name="Crisostomo">{{Citation |last=Crisostomo |first=Isabelo T. |last2= |first2= |publication-date=1987 |title=Cory, Profile of a President: The Historic Rise to Power of Corazon.. |publication-place= |publisher= |isbn= |page=226 |url=http://books.google.com/books?id=iW_ddLowBYkC&pg=PA226&dq=Col.+Antonio+Sotelo+to+camp+crame&sig=8mi_fKwg8Es6GkYyyyuXCd9FPz0 |accessdate= 2007-12-03}}.</ref> Lihim na palang bumaligtad ang nasabing grupo at sa halip na atakihin ang Kampo Crame ay lumapag sila doon. Maraming mga tao ang bumati sa mga sundalo na papalabas ng mga helikopter. Dahil sa pangyayari ay mas lalo pang sumigla<!--boosted morale--> si Ramos at Enrile na patuloy pang nananawagan sa mga sundalo na tumiwalag kay Marcos at sumapi sa kilusang oposisyon. Bandang hapon dumating si Aquino sa lugar kung saan naghihintay si Ramos, Enrile at ang mga opisyales ng RAM. === Ang pagkubkob sa Channel 4 === Dumating kay June Keithley ang balita na papalabas na ng Malakanyang si Marcos at binalita naman niya ito sa mga tao sa EDSA. Nagdiwang ang mga tao; maging si Ramos at Enrile ay lumabas para magpakita sa mga tao. Subalit naging sandali lang ang saya noong lumabas si Marcos sa Channel 4 na kontrolado ng gobyerno. Sinabi ni Marcos na hindi siya bababa sa puwesto. Marami ang nag-isip na ang maling balita na ito ay isang paraan upang maghikayat ng mas marami pang pagbaligtad mula sa gobyerno. Lumusob ang mga rebeldeng sundalo, sa pamumuno ni Colonel Mariano Santiago, sa estasyon ng Channel 4, at ang estasyon ay naputol sa ere. Nakubkob ng mga sundalo ang estasyon. Bumalik sa ere ang Channel 4, na may boses na nagsasabing ''"This is Channel 4. Now serving the people again."'' (Ito ang Channel 4. Naglilingkod muli sa sambayanan.) Samantala, umabot na sa milyon ang mga tao sa EDSA. Sinasabi na ito ang senyales ng "pagbabalik muli" sa ere ng ABS-CBN. Ito ay sa dahilan na ang mga taong nagpapatakbo ng brodkast ng mga oras na ito ay mga dating empleyado ng ABS-CBN na pinangungunahan ng direktor na si Johnny Manahan kasama ang pinsan ng may-ari ng ABS-CBN na si Augusto "Jake" Lopez. Ang brodkast na ito ay pinangasiwaan nina June Keithley, dating ABS-CBN broadkaster na si Orly Punzalan at Bong Lapira kasama ang mga paring sina Fr. Bong Bongayan, Fr. Aris Sison at sina Fr. James Reuter. Bandang hapon, linusob ng mga rebeldeng helikopter ang [[Villamor Airbase]], na naging dahilan ng pagkawasak ng ilang sasakyang pampangulo. Mayroon namang isang helikopter na pumunta ng Malakanyang at nagpaputok ng raket, na naging sanhi ng maliit na pinsala. Noong lumaon din ay marami nang mga opisyales na nagsipagtapos ng [[Akademya Militar ng Pilipinas]] ''(Philippine Military Academy)'' at maging ng Hukbong Sandatahan ang tumiwalag sa gobyerno. Samantala, minungkahi ni Heneral Fabian Ver ang paggamit ng dahas upang matigil ang lumalaking rebolusyon. Hindi pumayag si Marcos dito. === Ang panunumpa === [[Talaksan:Corazon Aquino inauguration.jpg|thumb|Nanumpa si Corazon Aquino bilang Pangulo ng Pilipinas sa Club Filipino, San Juan noong 25 Pebrero 1986.]] Noong umaga ng Martes, Pebrero 25, bandang ikapito ng umaga, nagkaroon ng saguypaan sa pagitan ng mga loyalista at mga rebeldeng sundalo. May mga ''sniper'' na bumabaril sa mga rebeldeng sundalo. Subalit patuloy na sinugod ng mga rebeldeng sundalo ang estasyon ng Channel 9, na nasa hindi kalayuan ng Channel 4.<!--REF PPEYEWITNESS--> Maya-maya lamang ay nanumpa si Corazon Aquino bilang bagong pangulo ng Pilipinas sa isang seremonya sa [[Club Filipino]] sa Greenhills, isang kilometro mula sa Kampo Crame.<ref>{{Citation |last=Crisostomo |first=Isabelo T. |last2= |first2= |publication-date= |title=Cory, Profile of a President: The Historic Rise to Power of Corazon... |publication-place= |publisher= |isbn= |page=257 |url=http://books.google.com/books?id=iW_ddLowBYkC&pg=PA257&dq=Cory+Aquino+in+Club+Filipino&sig=cZKEQ46Ff0iiB5BIQkVvBP8Prcw |accessdate= 2007-12-03}}.</ref> Pinasumpa si Aquino ni ''Senior Associate Justice'' [[Claudio Teehankee]], at pinasumpa naman si Laurel bilang Pangalawang Pangulo ni Justice Abad Santos. Hawak ni Aurora Aquino, nanay ni Ninoy Aquino, ang bibliang ginamit sa panunumpa ni Aquino. Kasama sa seremonya si Ramos, na na-promote bilang Heneral, si Enrile at ang iba pang mga politiko. Nasa labas ang maraming mga taga-suporta ni Aquino, na karamihan ay naka-dilaw bilang pagpapakita ng kanilang suporta. Matapos ang panunumpa ni Aquino ay kumanta sila ng ''Bayan Ko''. Samantala, nanumpa naman si Marcos sa Malakanyang. Nandoon ang ilan sa kanyang mga taga-suporta na sumisigaw ng ''"Marcos! Marcos! Marcos pa rin!"'' Ang panunumpa ay ginawa ni Marcos sa balkonahe ng palasyo ng Malakanyang, at binrodkast ito sa nalalabing mga estasyon ng gobyerno at ng Channel 7. Pagkatapos ng panunumpa ay umalis ang mag-asawa sa labas ng Palasyo. Naputol ang pagbrodkast nito noong kubkubin ng mga rebeldeng sundalo ang mga nalalabing mga estasyon. Marami ding mga demonstrador ang pumunta sa [[Mendiola]], hindi kalayuan mula sa Malakanyang, ngunit hinarang sila doon ng mga loyalistang mga sundalo. Maraming mga demonstrador ang nagalit, ngunit inawat sila ng mga pari na nakiusap na huwag maging marahas. === Ang Paglisan ni Marcos === Kinausap ni Marcos ang Senador ng Estados Unidos na si Paul Laxant, para humingi ng payo mula sa [[White House]]. Pinayuhan siya ni Laxalt ng "{{lang|en|cut and cut cleanly}}", na siyang kinalungkot ni Marcos. Bandang hapon, kinausap ni Marcos si Enrile para sa kanyang ligtas na paglisan kasama ang kanyang pamilya. Pumunta ang pamilya ni Marcos sa Clark Airbase sa Zambales bandang ikasiyam ng gabi, bago tuluyang lumipad ng Hawaii.<!--REF PPEYEWITNESS--> Marami ang nagsisaya sa paglisan ni Marcos. Napasok na rin ng mga demonstrador ang Palasyo ng Malakanyang, na dati ay hindi mapasok ng ordinaryong mamamayan. Maliban sa mga naganap na nakawan, marami din ang nagsilibot sa loob ng isang lugar kung saan binago ang kasaysayan ng bansa. Maging ang buong mundo ay nagsaya. Ayon kay [[Bob Simon]], isang tagapagbalita ng [[CBS]] na isang estasyon sa Amerika, ang nagsabi "{{lang|en|We Americans like to think we taught the Filipinos democracy; well, tonight they are teaching the world.}}" ("Gusto naming mga Amerikano na isipin na kami ang nagturo sa Pilipinas ng [[demokrasya]], ngunit ngayong gabi tinuturuan nila ang buong mundo.") <!--REF PPEYEWITNESS--> == Katapusan == Matapos ang rebolusyon, marami pa ring suliranin ang kinahaharap ng bansa. Ang ekonomiya ay kontrolado halos ng gobyerno. Sa kabila nito, sa pamumuno ni Corazon Aquino ay unti-unting bumalik ang demokratikong institusyon sa bansa. Isinawalang-bisa ang Saligang Batas ng 1972, at sa halip ay gumawa si Aquino ng isang "Freedom Constitution" ''(Malayang Konstitusyon)'' upang pansamantalang maging saligang batas, hanggang sa natapos at naratipikahan na ang Saligang Batas 1987 na siyang kasalukuyang saligang batas ng bansa. Sa bagong saligang batas ay hindi na maaring tumakbong muli ang isang Pangulo ng bansa, na binibigyan ng anim na taon para mamuno. ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{Mga Kudeta sa Pilipinas}} [[Kategorya:1986 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Rebolusyon sa Pilipinas|EDSA ng 1986]] [[Kategorya:Ferdinand Marcos]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Kalakhang Maynila]] 6xu0fxnx12ksujxkskzi53k9glw0u05 0 20504 2223832 2223804 2026-09-06T14:03:11Z AsianStuff03 125864 Rv: magbigay ng balidong rason sa pag-alis at pagdagdag; hindi basta-basta dahil sa rasong "kasinungalingan", dapat ayusin din ang pagdagdag ng nilalaman sapagka't karamihan ng napaltan o nadagdag sa pag edit ay nasa wikang Ingles; dapat ito'y nakasalin sa wikang Tagalog... 2223832 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang Orihinal na Programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999)}} ===Drama=== ;Primetime * ''Prinsesa Ng City Jail (2025)'' * ''Binibining Marikit (2025)'' * ''Lolong 2: Panginingil Ng Maynila (2025)'' * ''Mommy Dearest (2025)'' * ''Mga Batang Riles(2025)'' * ''Slay (2025)'' * ''Maka (2024)'' ;Sabado at Linggo * ''[[Wish Ko Lang!|Wish Ko Lang]]'' * ''Daig Kayo Ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]] {{small|(2002)}}'' * ''[[Tadhana]]'' {{small|(2017, sa produksyon ng GMA Public Affairs)}} to ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995)}} * ''[[Daddy's Gurl|Open 24/7]]'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Dokumentaryo=== * * ''The Atom Araullo Specials'' * ''[[Born to Be Wild (seryeng pantelebisyon)|Born to Be Wild]]'' {{small|(2007)}} * ''[[Front Row (programang telebisyon)|Front Row]]'' {{small|(2014)}} * ''[[I-Witness]]'' {{small|(1999)}} * ''[[Imbestigador|Pinoy Crime Stories]]'' * ''[[Kapuso Mo, Jessica Soho]]'' {{small|(2004)}} * ''[[Reporter's Notebook]]'' {{small|(2004)}} ===Ugnayang Publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975)}} * ''[[Wish Ko Lang!|Resibo: Walang Lusot Ang May Atraso]]'' ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012)}} * ''[[Pinoy M.D.]]'' * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006)}} * ==Kasalukuyang Banyagang Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *Her Private Life {{small|(2021)}} *Lie After Lie {{small|(2021)}} *Mako Mermaids {{small|(2021)}} *The Penthouse {{small|(2021)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019)}} ==Pangrehiyong Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ;Balita * ''At Home With GMA Regional TV'' {{small|(2020; Davao, General Santos at Northern Mindanao)}} *''GMA Regional TV Early Edition'' {{small|(2020; Iloilo at Bacolod)}} *''GMA Regional TV Live!'' {{small|(2020; Cebu)}} *''Mornings with GMA Regional TV'' {{small|(2020; Dagupan, Ilocos at Bicol)}} *''[[Balitang Amianan]]'' {{small|(2008–2014, 2016; Dagupan at Ilocos)}} *''[[Balitang Bicolandia]]'' {{small|(2021; Bicol)}} *''[[Balitang Bisdak]]'' {{small|(1999–2014, 2016; Cebu}} *''[[One Mindanao]]'' {{small|(2017; Mindanao)}} *''[[One Western Visayas]]'' {{small|(2018; Iloilo at Bacolod)}} ;Ugnayang publiko * ''[[Biyaheng DO30]]'' {{small|(Davao, General Santos, at Northern Mindanao; co-produced with Davao City Government)}}<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] 08dwad72qyzm829yqglleopakq8xo96 2224030 2223832 2026-09-07T10:13:17Z ~2026-48459-99 166130 Updated GMA Network article by Julius Santos III 2224030 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang Orihinal na Programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999)}} ===Drama=== ;Primetime * ''Prinsesa Ng City Jail (2025)'' * ''Binibining Marikit (2025)'' * ''Lolong 2: Panginingil Ng Maynila (2025)'' * ''Mommy Dearest (2025)'' * ''Mga Batang Riles(2025)'' * ''Slay (2025)'' * ''Maka (2024)'' ;Sabado at Linggo * ''[[Wish Ko Lang!|Wish Ko Lang]]'' * ''Daig Kayo Ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]] {{small|(2002)}}'' * ''[[Tadhana]]'' {{small|(2017, sa produksyon ng GMA Public Affairs)}} to ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995)}} * ''[[Daddy's Gurl|Open 24/7]]'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Dokumentaryo=== * * ''The Atom Araullo Specials'' * ''[[Born to Be Wild (seryeng pantelebisyon)|Born to Be Wild]]'' {{small|(2007)}} * ''[[Front Row (programang telebisyon)|Front Row]]'' {{small|(2014)}} * ''[[I-Witness]]'' {{small|(1999)}} * ''[[Imbestigador|Pinoy Crime Stories]]'' * ''[[Kapuso Mo, Jessica Soho]]'' {{small|(2004)}} * ''[[Reporter's Notebook]]'' {{small|(2004)}} ===Ugnayang Publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975)}} * ''[[Wish Ko Lang!|Resibo: Walang Lusot Ang May Atraso]]'' ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012)}} * ''[[Pinoy M.D.]]'' * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006)}} * ==Kasalukuyang Banyagang Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *Her Private Life {{small|(2021)}} *Lie After Lie {{small|(2021)}} *Mako Mermaids {{small|(2021)}} *The Penthouse {{small|(2021)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019)}} ==Pangrehiyong Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ;Balita * ''At Home With GMA Regional TV'' {{small|(2020; Davao, General Santos at Northern Mindanao)}} *''GMA Regional TV Early Edition'' {{small|(2020; Iloilo at Bacolod)}} *''GMA Regional TV Live!'' {{small|(2020; Cebu)}} *''Mornings with GMA Regional TV'' {{small|(2020; Dagupan, Ilocos at Bicol)}} *''[[Balitang Amianan]]'' {{small|(2008–2014, 2016; Dagupan at Ilocos)}} *''[[Balitang Bicolandia]]'' {{small|(2021; Bicol)}} *''[[Balitang Bisdak]]'' {{small|(1999–2014, 2016; Cebu}} *''[[One Mindanao]]'' {{small|(2017; Mindanao)}} *''[[One Western Visayas]]'' {{small|(2018; Iloilo at Bacolod)}} ;Ugnayang publiko * ''[[Biyaheng DO30]]'' {{small|(Davao, General Santos, at Northern Mindanao; co-produced with Davao City Government)}}<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] q684x2aywryhedlbca28ff4ugge21lo 2224035 2224030 2026-09-07T10:26:13Z ~2026-48271-20 166138 /* Pangrehiyong Programa */ No Wikipedia article 2224035 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang Orihinal na Programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999)}} ===Drama=== ;Primetime * ''Prinsesa Ng City Jail (2025)'' * ''Binibining Marikit (2025)'' * ''Lolong 2: Panginingil Ng Maynila (2025)'' * ''Mommy Dearest (2025)'' * ''Mga Batang Riles(2025)'' * ''Slay (2025)'' * ''Maka (2024)'' ;Sabado at Linggo * ''[[Wish Ko Lang!|Wish Ko Lang]]'' * ''Daig Kayo Ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]] {{small|(2002)}}'' * ''[[Tadhana]]'' {{small|(2017, sa produksyon ng GMA Public Affairs)}} to ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995)}} * ''[[Daddy's Gurl|Open 24/7]]'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Dokumentaryo=== * * ''The Atom Araullo Specials'' * ''[[Born to Be Wild (seryeng pantelebisyon)|Born to Be Wild]]'' {{small|(2007)}} * ''[[Front Row (programang telebisyon)|Front Row]]'' {{small|(2014)}} * ''[[I-Witness]]'' {{small|(1999)}} * ''[[Imbestigador|Pinoy Crime Stories]]'' * ''[[Kapuso Mo, Jessica Soho]]'' {{small|(2004)}} * ''[[Reporter's Notebook]]'' {{small|(2004)}} ===Ugnayang Publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975)}} * ''[[Wish Ko Lang!|Resibo: Walang Lusot Ang May Atraso]]'' ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012)}} * ''[[Pinoy M.D.]]'' * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006)}} * ==Kasalukuyang Banyagang Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *Her Private Life {{small|(2021)}} *Lie After Lie {{small|(2021)}} *Mako Mermaids {{small|(2021)}} *The Penthouse {{small|(2021)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019)}} ==Pangrehiyong Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ;Balita * ''At Home with GMA Regional TV'' {{small|(2020; Davao, General Santos at Northern Mindanao)}} *''GMA Regional TV Early Edition'' {{small|(2020; Iloilo at Bacolod)}} *''GMA Regional TV Live!'' {{small|(2020; Cebu)}} *''Mornings with GMA Regional TV'' {{small|(2020; Dagupan, Ilocos at Bicol)}} *''[[Balitang Amianan]]'' {{small|(2008–2014, 2016; Dagupan at Ilocos)}} *''[[Balitang Bicolandia]]'' {{small|(2021; Bicol)}} *''[[Balitang Bisdak]]'' {{small|(1999–2014, 2016; Cebu}} *''[[One Mindanao]]'' {{small|(2017; Mindanao)}} *''[[One Western Visayas]]'' {{small|(2018; Iloilo at Bacolod)}} ;Ugnayang publiko * ''[[Biyaheng DO30]]'' {{small|(Davao, General Santos, at Northern Mindanao; co-produced with Davao City Government)}}<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] 5b5e1gwnw7a5m06shrgawivx85xfj61 4 39457 2223851 2222102 2026-09-06T15:34:59Z JWilz12345 77302 /* Mga larawan at midya */ 2223851 wikitext text/x-wiki {{Daang tapatan|WP:BURA}}[[Image:Erase stub.png|right|150px]] May mga ilang kaparaanan ng pagbura ng mga pahina o midya sa Wikipedia. May ilang mga nilalaman na maaaring pumasa bilang isang [[Wikipedia:Pagbura ng mga pahina#Mga dahilan|kandidato para sa mabilisang pagbura]]. Kung hindi, maaaring burahin ng isang tagapangasiwa sa loob ng limang araw kung walang tumututol sa proseso ng pagmungkahi. O kaya, maaaring buksan ang isang pagtatalo ng isang tagagagamit sa isa sa mga pahinang nakatala sa ibaba. Gamitin ang suleras na {{tl|Mungkahi-burahin}} para sa pagmumungkahi ng pagbura, kasama ang dahilan ng paghiling mo. Kung minsan, ginagamit din ang {{tl|Burahin}} para sa kahilingan ng mabilisang pagbura. Subalit mas minumungkahi ang paggamit ng {{tl|Mungkahi-burahin}}. ==Mga dahilan== *Binubura ang mga pahina o lathalain (maging mga [[WP:Larawan|larawan]]) kahit walang usapan dahil sa mga sumusunod na kadahilanan: :* '''B1:''' Walang nilalaman ang artikulo. Kabilang dito ang mga artikulong napakaikli na walang sapat na impormasyon sa matagal na panahon lalo na iyon mga ginawa ng mga tagagamit na naglalayon lamang na paramihin ang artikulo at di paunlarin, mga artikulong puro panlabas na ''link'' lamang at mga artulong puro ''outline'' o balangkas lamang. Sa mga napakaikling artikulong walang sapat na impormasyon, may palugit ang nag-ambag nito na dagdagan ang impormasyon (karaniwang mga dalawang linggo mula sa unang pagkakatala). Kapag walang nadagdag sa palugit, maari na itong burahin. Walang palugit na ibibigay sa mga malawakang pagdaragdag ng mga pahinang walang sapat na impormasyon. Maaaring wala ding palugit kung malaki ang tiyansa na hindi mapapalawig ang artikulo sa madaling panahon. Bilang konsiderasyon sa mga hindi malawakang pagdaragdag, kung hindi napalawig ang artikulo sa binigay na palugit, maari itong gawing ''redirect'', o burahin at ilipat sa subpahina ng orihinal na may-akda o sa subpahina ng [[Wikipedia:Balangkas]] bilang balangkas. Maaring mabalik ito sa pangunahing espasyo kapag napalawig na at may sapat na impormasyon. :* '''B2:''' Walang konteksto :* '''B3:''' Walang saysay ang nilalaman ng lathalain :* '''B4:''' Hindi pa sapat ang [[WP:Notabilidad|notabilidad]] ng paksa o walang indikasyon ng pagiging mahalaga :* '''B5:''' Hindi Tagalog ang lathalain. Karaniwang ginagamit ang panandang {{tl|Hinditagalog}} para bigyan ng palugit ang nagtala o nag-ambag na isalin ito (karaniwang mga dalawang linggo mula sa unang pagkakatala). Subalit kung hindi nagkaroon ng pagbabago, binubura ang pahina, maliban na lamang kung may mga bahaging nakasalin sa Tagalog. Sa kasong ito, pinapanatili ang naka-Tagalog habang ikinukubli o inaalis naman ang mga hindi nasa wikang Tagalog. Para sa pagsasalin, tingnan ang [[WP:Salin]]. :* '''B6:''' Malinaw na paglabag sa karapatang-ari (kung hindi nabago o napainam ayon sa panuntunan ng Tagalog Wikipedia) :* '''B7:''' Bandalismo o pambababoy :* '''B8:''' Pagusbok na pahina (kabilang ang mga pahina sa ilalim ng isang Burador o ''Sandbox'' ngunit hindi ang mismong burador) :* '''B9:''' Paglikha muli ng pahina na binura dahil sa usaping naganap (maliban na lamang kung di na nailalapat ang mga argumento na binigay sa usapan) :* '''B10:''' Mga aksyon ng opisina. Sa bihirang pagkakataon, ang Pundasyong Wikimedia ay maaring magbura ng pahina. At maari lamang itong ibalik kung papayag ang Pundasyon. :* '''B11:''' Mga pahina o larawan na nanghahamak, nagbabanta, nanakot, nangigipit ng paksa, tao o entidad na kanilang sinulat at walang ibang layunin :* '''B12:''' Malinaw na spam o promosyon o patalastas :* '''B13:''' Mga artikulong naka-transwiki :* '''B14 (U1):''' Hiniling ng may-akda (kung hiniling na may [[Wikipedia:Mag-hinuha ng katapatan|mabuting katapatan]] at kinakailangang malaki ang inaambag sa pahina ang may-akda, mabubura ang pahina) :* '''B15:''' Teknikal na pagbura :* '''B16:''' Mga pahinang sinalin ng ''software'' o ''machine-translated'' o ang karamihan ng pahina ay di maaayos ang pagkasalin :* '''B17:''' Mga pahinang nilikha ng hinarang na tagagamit habang nakaharang :* '''B18:''' Mga pahinang dumidepende sa binurang pahina o pahinang wala naman talaga. Halimbawa, kung lumikha ng Usapang pahina na wala namang katumbas na Artikulong pahina. :* '''B19:''' Inabandonang balangkas o ''draft'' :* '''B20:''' Halatang inimbento :* '''B21:''' Kategoryang walang laman :* '''B22:''' Sa pahinang tagagamit, maliwanag na hindi tamang paggamit sa Wikipedia bilang isang ''web host''. Ang mga pahina ng tagagamit ay naglalaman ng mga sulatin, impormasyon, diskusyon, at/o ibang mga aktibidad na wala o hindi malapit ang kaugnayan sa mga hangarin ng Wikipedia, kung saan ang may-ari ng pahinang tagagamit ay gumawa ng ilan o walang patnugot sa labas ng kanyang pahinang tagagamit. :* '''B23:''' Pahinang nasa Tagalog subalit nakasulat sa [[Baybayin]] :* '''B24:''' Mga larawan o midyang hindi na ginagamit o may katumbas na sa Wikimedia Commons. :* '''B25:''' Mga larawan o midyang walang nilagay na lisensya sa matagal na panahon. ==Hindi pagbura== *May mga kasong hindi buburahin ng tagapangasiwa **Ayon sa napagkasunduan sa usapan. **Kung mapapainam naman ang artikulo o nilalaman nito. Maaari gawin ng isang Wikipedista o tagapangasiwa ang pagpapainam at pagdaragdag ng kaalaman sa loob ng lathalain. **Kung ang dahilan lamang ay nabura sa ibang edisyon ng Wikipedia subalit ang artikulo naman ay may kahalagaan sa kontekstong Tagalog o sa Pilipinas (kung saan maraming nagsasalita ng Tagalog), maaaring hindi ito burahin. **Kung mas mainam na i-''redirect'' sa kaugnay na artikulo, ire-''redirect'' na lamang ito imbis na burahin. {{Pamayanan}} ==Mga pag-uusap sa mga buburahin== ===Kasalukuyan=== ====Mga artikulo==== ====Mga larawan at midya==== * [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg|Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg]] ====Iba pang mga pahina==== ===Nagdaan=== ====Mga artikulo==== *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/David Woodard|David Woodard]] (walang konsenso, ipinanatili) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/TV Patrol Bicol|TV Patrol Bicol]] (ginawang ''redirect'') *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Chris Chan|Chris Chan]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Amalayer|Amalayer]] (pinatili subalit itinago ang ibang nakaraang bersyon) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Victorious|Victorious]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/The Rugrats Movie|The Rugrats Movie]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure|Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]] (binura) ====Mga larawan at midya==== *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Piusxiib.jpg|Talaksan:Piusxiib.jpg]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Team 4.jpg|Talaksan:Team 4.jpg]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Mga larawang ikinarga ni Youkokurama~tlwiki|Talaksan:Akb48teamA2007.jpg (at 4 pang iba)]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Mga larawang ikinarga ni Dearkuyabimbo (ikalawang serye)|Mga larawan ng Miss International]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Mga larawang ikinarga ni Dearkuyabimbo (unang serye)|Talaksan:Barangay Patrol (2).jpg (at 6 pang iba)]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Google Earth.JPG|Talaksan:Google Earth.JPG]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Ako.gif|Talaksan:Ako.gif]] ====Iba pang mga pahina==== *[[Wikipedia:Mga padrong buburahin/Padron:Lang-bn|Padron:Lang-bn]] (binura) *[[Wikipedia:Mga padrong buburahin/Padron:Geobox title|Padron:Geobox title at Padron:Geobox River]] (binura) ===Arkibo ng mga resulta ng usapin=== Mangyaring pumunta sa [[Wikipedia:Pagbura ng mga pahina/Arkibo]] para sa mas luma pang mga mungkahi ng pagbura. [[Kategorya:Mga pahinang minungkahing burahin|*]] [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] qyjlbjl2npcb5p4w17vdcqqmdfdfene 2223959 2223851 2026-09-07T04:02:07Z JWilz12345 77302 +1 2223959 wikitext text/x-wiki {{Daang tapatan|WP:BURA}}[[Image:Erase stub.png|right|150px]] May mga ilang kaparaanan ng pagbura ng mga pahina o midya sa Wikipedia. May ilang mga nilalaman na maaaring pumasa bilang isang [[Wikipedia:Pagbura ng mga pahina#Mga dahilan|kandidato para sa mabilisang pagbura]]. Kung hindi, maaaring burahin ng isang tagapangasiwa sa loob ng limang araw kung walang tumututol sa proseso ng pagmungkahi. O kaya, maaaring buksan ang isang pagtatalo ng isang tagagagamit sa isa sa mga pahinang nakatala sa ibaba. Gamitin ang suleras na {{tl|Mungkahi-burahin}} para sa pagmumungkahi ng pagbura, kasama ang dahilan ng paghiling mo. Kung minsan, ginagamit din ang {{tl|Burahin}} para sa kahilingan ng mabilisang pagbura. Subalit mas minumungkahi ang paggamit ng {{tl|Mungkahi-burahin}}. ==Mga dahilan== *Binubura ang mga pahina o lathalain (maging mga [[WP:Larawan|larawan]]) kahit walang usapan dahil sa mga sumusunod na kadahilanan: :* '''B1:''' Walang nilalaman ang artikulo. Kabilang dito ang mga artikulong napakaikli na walang sapat na impormasyon sa matagal na panahon lalo na iyon mga ginawa ng mga tagagamit na naglalayon lamang na paramihin ang artikulo at di paunlarin, mga artikulong puro panlabas na ''link'' lamang at mga artulong puro ''outline'' o balangkas lamang. Sa mga napakaikling artikulong walang sapat na impormasyon, may palugit ang nag-ambag nito na dagdagan ang impormasyon (karaniwang mga dalawang linggo mula sa unang pagkakatala). Kapag walang nadagdag sa palugit, maari na itong burahin. Walang palugit na ibibigay sa mga malawakang pagdaragdag ng mga pahinang walang sapat na impormasyon. Maaaring wala ding palugit kung malaki ang tiyansa na hindi mapapalawig ang artikulo sa madaling panahon. Bilang konsiderasyon sa mga hindi malawakang pagdaragdag, kung hindi napalawig ang artikulo sa binigay na palugit, maari itong gawing ''redirect'', o burahin at ilipat sa subpahina ng orihinal na may-akda o sa subpahina ng [[Wikipedia:Balangkas]] bilang balangkas. Maaring mabalik ito sa pangunahing espasyo kapag napalawig na at may sapat na impormasyon. :* '''B2:''' Walang konteksto :* '''B3:''' Walang saysay ang nilalaman ng lathalain :* '''B4:''' Hindi pa sapat ang [[WP:Notabilidad|notabilidad]] ng paksa o walang indikasyon ng pagiging mahalaga :* '''B5:''' Hindi Tagalog ang lathalain. Karaniwang ginagamit ang panandang {{tl|Hinditagalog}} para bigyan ng palugit ang nagtala o nag-ambag na isalin ito (karaniwang mga dalawang linggo mula sa unang pagkakatala). Subalit kung hindi nagkaroon ng pagbabago, binubura ang pahina, maliban na lamang kung may mga bahaging nakasalin sa Tagalog. Sa kasong ito, pinapanatili ang naka-Tagalog habang ikinukubli o inaalis naman ang mga hindi nasa wikang Tagalog. Para sa pagsasalin, tingnan ang [[WP:Salin]]. :* '''B6:''' Malinaw na paglabag sa karapatang-ari (kung hindi nabago o napainam ayon sa panuntunan ng Tagalog Wikipedia) :* '''B7:''' Bandalismo o pambababoy :* '''B8:''' Pagusbok na pahina (kabilang ang mga pahina sa ilalim ng isang Burador o ''Sandbox'' ngunit hindi ang mismong burador) :* '''B9:''' Paglikha muli ng pahina na binura dahil sa usaping naganap (maliban na lamang kung di na nailalapat ang mga argumento na binigay sa usapan) :* '''B10:''' Mga aksyon ng opisina. Sa bihirang pagkakataon, ang Pundasyong Wikimedia ay maaring magbura ng pahina. At maari lamang itong ibalik kung papayag ang Pundasyon. :* '''B11:''' Mga pahina o larawan na nanghahamak, nagbabanta, nanakot, nangigipit ng paksa, tao o entidad na kanilang sinulat at walang ibang layunin :* '''B12:''' Malinaw na spam o promosyon o patalastas :* '''B13:''' Mga artikulong naka-transwiki :* '''B14 (U1):''' Hiniling ng may-akda (kung hiniling na may [[Wikipedia:Mag-hinuha ng katapatan|mabuting katapatan]] at kinakailangang malaki ang inaambag sa pahina ang may-akda, mabubura ang pahina) :* '''B15:''' Teknikal na pagbura :* '''B16:''' Mga pahinang sinalin ng ''software'' o ''machine-translated'' o ang karamihan ng pahina ay di maaayos ang pagkasalin :* '''B17:''' Mga pahinang nilikha ng hinarang na tagagamit habang nakaharang :* '''B18:''' Mga pahinang dumidepende sa binurang pahina o pahinang wala naman talaga. Halimbawa, kung lumikha ng Usapang pahina na wala namang katumbas na Artikulong pahina. :* '''B19:''' Inabandonang balangkas o ''draft'' :* '''B20:''' Halatang inimbento :* '''B21:''' Kategoryang walang laman :* '''B22:''' Sa pahinang tagagamit, maliwanag na hindi tamang paggamit sa Wikipedia bilang isang ''web host''. Ang mga pahina ng tagagamit ay naglalaman ng mga sulatin, impormasyon, diskusyon, at/o ibang mga aktibidad na wala o hindi malapit ang kaugnayan sa mga hangarin ng Wikipedia, kung saan ang may-ari ng pahinang tagagamit ay gumawa ng ilan o walang patnugot sa labas ng kanyang pahinang tagagamit. :* '''B23:''' Pahinang nasa Tagalog subalit nakasulat sa [[Baybayin]] :* '''B24:''' Mga larawan o midyang hindi na ginagamit o may katumbas na sa Wikimedia Commons. :* '''B25:''' Mga larawan o midyang walang nilagay na lisensya sa matagal na panahon. ==Hindi pagbura== *May mga kasong hindi buburahin ng tagapangasiwa **Ayon sa napagkasunduan sa usapan. **Kung mapapainam naman ang artikulo o nilalaman nito. Maaari gawin ng isang Wikipedista o tagapangasiwa ang pagpapainam at pagdaragdag ng kaalaman sa loob ng lathalain. **Kung ang dahilan lamang ay nabura sa ibang edisyon ng Wikipedia subalit ang artikulo naman ay may kahalagaan sa kontekstong Tagalog o sa Pilipinas (kung saan maraming nagsasalita ng Tagalog), maaaring hindi ito burahin. **Kung mas mainam na i-''redirect'' sa kaugnay na artikulo, ire-''redirect'' na lamang ito imbis na burahin. {{Pamayanan}} ==Mga pag-uusap sa mga buburahin== ===Kasalukuyan=== ====Mga artikulo==== ====Mga larawan at midya==== * [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG|Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG]] * [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg|Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg]] ====Iba pang mga pahina==== ===Nagdaan=== ====Mga artikulo==== *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/David Woodard|David Woodard]] (walang konsenso, ipinanatili) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/TV Patrol Bicol|TV Patrol Bicol]] (ginawang ''redirect'') *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Chris Chan|Chris Chan]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Amalayer|Amalayer]] (pinatili subalit itinago ang ibang nakaraang bersyon) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Victorious|Victorious]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/The Rugrats Movie|The Rugrats Movie]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure|Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]] (binura) ====Mga larawan at midya==== *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Piusxiib.jpg|Talaksan:Piusxiib.jpg]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Team 4.jpg|Talaksan:Team 4.jpg]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Mga larawang ikinarga ni Youkokurama~tlwiki|Talaksan:Akb48teamA2007.jpg (at 4 pang iba)]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Mga larawang ikinarga ni Dearkuyabimbo (ikalawang serye)|Mga larawan ng Miss International]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Mga larawang ikinarga ni Dearkuyabimbo (unang serye)|Talaksan:Barangay Patrol (2).jpg (at 6 pang iba)]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Google Earth.JPG|Talaksan:Google Earth.JPG]] *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Ako.gif|Talaksan:Ako.gif]] ====Iba pang mga pahina==== *[[Wikipedia:Mga padrong buburahin/Padron:Lang-bn|Padron:Lang-bn]] (binura) *[[Wikipedia:Mga padrong buburahin/Padron:Geobox title|Padron:Geobox title at Padron:Geobox River]] (binura) ===Arkibo ng mga resulta ng usapin=== Mangyaring pumunta sa [[Wikipedia:Pagbura ng mga pahina/Arkibo]] para sa mas luma pang mga mungkahi ng pagbura. [[Kategorya:Mga pahinang minungkahing burahin|*]] [[Kategorya:Pangangasiwa ng Wikipedia]] 18dyyiz322t5g2n4odpgxz1gbq22yu5 6 45085 2223973 251180 2026-09-07T05:53:29Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223973 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Seal of the Vice President of the Republic of the Philippines.svg]].}} Sagisag ng Pangalawang Pangulo ng Pilipinas {{Non-free Philippines government}} {{Non-free logo}} {{Seal}} {{Non-free symbol}} 7cigt1bdhbaf224h96jn9d3bwdl59qq 6 46369 2223970 216783 2026-09-07T05:08:35Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223970 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: kopya sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:World Trade Organization (logo and wordmark).svg]].}} Ang logo ng WTO na ito ay nakuha sa English Wikipedia. {{non-free logo}} 4bajh9ul5465eh1b122dpv10xgwoaoq 10 46678 2223904 2223450 2026-09-07T00:57:35Z GinawaSaHapon 102500 Kinansela ang pagbabagong 2223450 ni [[Special:Contributions/GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] ([[User talk:GinawaSaHapon|Usapan]]) rrv since ok na Module:Navbox 2223904 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox|with collapsible groups}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 0et0dat8y10f19rcple250dan4w781r 0 55239 2223923 2137004 2026-09-07T02:01:41Z JWilz12345 77302 ibinalik ang mga larawan pero itinulad sa infobox sa enWiki 2223923 wikitext text/x-wiki {{Infobox Olympic event | event = Himnastika | games = Tag-init 2008 | image = [[Talaksan:Artistic Gymnastics 2008.png|140px]] [[Talaksan:Rhythmic Gymnastics 2008.png|140px]] | caption = Mga ''pictogram'' para sa makasining (itaas) at maindayog na himnastika (ibaba) | venue = [[Pambasang Istadyum na Panloob ng Beijing]] (masining at trampolina)<br />[[Pook-pampalakasan ng Pamantasang Teknolohiya ng Beijing]] (maindayog) | dates = ika-9 hanggang 19 ng Agosto 2008 | competitors = | nations = | prev = [[Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004|2004]] | next = [[Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012|2012]] }} {{GymnasticsAt2008SummerOlympics}} Ang mga paligsahang '''[[himnastika]] sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] sa [[Beijing]]''' ay ginaganap mula [[Agosto 9]] hanggang [[Agosto 24]] sa Pambasang Istadyum na Panloob ng Beijing at Pook-pampalakasan ng Pamantasang Teknolohiya ng Beijing. ==Makasining== Ang mga kaganapang makasining himnastika ay ginanap sa Pambansang Istadyum na Panloob ng Beijing. ===Mga kaganapan=== Ang mga 14 na medalya ay igagawad sa mga sumusunod na kaganapan: *Kuponang Panlahatan ng Kalalakihan *Pangisahang Panlahatan ng Kalalakihan *Sahig Panlalaki *Tambukong Kabayo Panlalaki *Mga Singsing Panlalaki *Pagtaluon Panlalaki *Baretang Kabalalay Panlalaki *Baretang Pahalang Panlalaki *Kuponang Panlahatan ng Kababaihan *Pangisahang Panlahatan ng Kababaihan *Pagtaluon Pambabae *Baretang Bantilawin Pambabae *Bigang Tuwasan Pambabae *Sahig Pambabae ===Talatakdaan ng paligsahan=== <small>Lahat ng mga oras ay nasa [[Pamantayang Oras ng Tsina]] ([[UTC+8]])</small> {|class=wikitable ! Petsa !! Oras !! Kaganapan |- |rowspan=3|Sabado, Agosto 9, 2008 ||12:00 - 14:00 || Panlalaking Kwalipikasyon - Subdibisyon 1 |- | 16:00 - 18:00 || Panlalaking Kwalipikasyon - Subdibisyon 2 |- | 20:00 - 22:00 || Panlalaking Kwalipikasyon - Subdibisyon 3 |- |rowspan=4|Linggo, Agosto 10, 2008 ||10:00 - 11:30 || Pambabaeng Kwalipikasyon - Subdibisyon 1 |- | 13:30 - 15:00 || Pambabaeng Kwalipikasyon - Subdibisyon 2 |- | 17:00 - 18:30 || Pambabaeng Kwalipikasyon - Subdibisyon 3 |- | 20:00 - 21:30 || Pambabaeng Kwalipikasyon - Subdibisyon 4 |- |rowspan=1|Martes, Agosto 12, 2008 ||10:00 - 12:30 || Huling Laro ng Panlalaking Kuponan |- |rowspan=1|Miyerkules, Agosto 13, 2008 ||10:15 - 12:00 || Huling Laro ng Pambabaeng Kuponan |- |rowspan=1|Huwebes, Agosto 14, 2008 ||11:00 - 13:30 || Huling Laro ng Panlalaking Pangisahang Panlahatan |- |rowspan=1|Biyernes, Agosto 15, 2008 ||11:15 - 13:00 || Huling Laro ng Pambabaeng Pangisahang Panlahatan |- |rowspan=4|Linggo, Agosto 17, 2008 ||18:00 - 18:30 || Huling Laro ng Panlalaking Gawaing Sahig |- |18:45 - 19:15 || Huling Laro ng Pambabaeng Gawaing Sahig |- |19:30 - 20:00 || Huling Laro ng Panlalaking Tambukong Kabayo |- |20:15 - 20:45 || Huling Laro ng Pambabaeng Pagtaluon |- |rowspan=3|Lunes, Agosto 18, 2008 ||18:00 - 18:30 || Huling Laro ng Panlalaking Singsing |- |18:45 - 19:15 || Huling Laro ng Pambabaeng Baretang Bantilawin |- |19:30 - 20:00 || Huling Laro ng Panlalaking Pagtaluon |- |rowspan=3|Martes, Agosto 19, 2008 ||18:00 - 18:30 || Huling Laro ng Panlalaking Baretang Kabalalay |- |18:45 - 19:15 || Huling Laro ng Pambabaeng Bigang Tuwasan |- |19:30 - 20:00 || Huling Laro ng Panlalaking Baretang Pahalang |- |} ==Maindayog== ===Mga kaganapan=== Ang mga 2 na medalya ay igagawad sa mga sumusunod na kaganapan: *Pangisahang Pambabae *Pangkat na Pambabae ===Talatakdaan ng paligsahan=== <small>Lahat ng mga oras ay nasa [[Pamantayang Oras ng Tsina]] ([[UTC+8]])</small> {|class=wikitable ! Petsa !! Oras !! Kaganapan |- |rowspan=2|Huwebes, Agosto 21, 2008 ||18:00 - 20:30 || Kwalipikasyon sa Pangisahang Panlahatan |- | 20:30 - 21:30 || Kwalipikasyon sa Pangkat Panlahatan |- |rowspan=2|Biyernes, Agosto 22, 2008 ||18:00 - 20:30 || Kwalipikasyon sa Pangisahang Panlahatan |- | 20:30 - 21:30 || Kwalipikasyon sa Pangkat Panlahatan |- |rowspan=1|Sabado, Agosto 23, 2008 ||18:00 - 20:00 || style=background:lemonchiffon|Huling Laro sa Pangisahang Panlahatan |- |rowspan=1|Linggo, Agosto 24, 2008 ||11:00 - 12:15 || style=background:lemonchiffon|Huling Laro sa Pangkat Panlahatan |} ==Trampolina== ===Mga kaganapan=== Ang mga 2 na medalya ay igagawad sa mga sumusunod na kaganapan: *Pangisahang Panlalaki *Pangisahang Pambabae ==Buod ng medalya== ===Talahanayan ng medalya=== {| {{RankedMedalTable|class=wikitable}} |- | 1 ||align=left| {{flagIOCteam|CHN|Tag-init 2008}} || 11 || 1 || 5 || 17 |- | 2 ||align=left| {{flagIOCteam|USA|Tag-init 2008}} || 2 || 6 || 2 || 10 |- | 3 ||align=left| {{flagIOCteam|ROU|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 1 || 2 |- |rowspan="2"| 4 ||align=left| {{flagIOCteam|PRK|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|POL|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 0 || 1 |- |rowspan="2"| 6 ||align=left| {{flagIOCteam|JPN|Tag-init 2008}} || 0 || 2 || 0 || 2 |- |align=left| {{flagIOCteam|CAN|Tag-init 2008}} || 0 || 2 || 0 || 2 |- |rowspan="2"| 8 ||align=left| {{flagIOCteam|FRA|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2 |- |align=left| {{flagIOCteam|GER|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2 |- |rowspan="3"| 10 ||align=left| {{flagIOCteam|CRO|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|KOR|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|ESP|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |rowspan="2"| 13 ||align=left| {{flagIOCteam|RUS|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- |align=left| {{flagIOCteam|UZB|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- |rowspan="2"| 15 ||align=left| {{flagIOCteam|GBR|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|UKR|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- class="sortbottom" !colspan=2| Kabuuan || 16 || 16 || 16 || 48 |} ===Makasining himnastika=== ====Lalaki==== {| {{MedalistTable|type=Kaganapan}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's artistic team all-around|Kuponang panlahatan]] | {{flagIOCteam|CHN|Tag-init 2008}}<br/>[[Huang Xu]]<br/>[[Chen Yibing]]<br/>[[Li Xiaopeng (sirkero)|Li Xiaopeng]]<br/>[[Xiao Qin]]<br/>[[Yang Wei (sirkero)|Yang Wei]]<br/>[[Zou Kai]] | {{flagIOCteam|JPN|Tag-init 2008}}<br/>[[Hiroyuki Tomita]]<br/>[[Takehiro Kashima]]<br/>[[Koki Sakamoto]]<br/>[[Makoto Okiguchi]]<br/>[[Kohei Uchimura]]<br/>[[Takuya Nakase]] | {{flagIOCteam|USA|Tag-init 2008}}<br/>[[Raj Bhavsar]]<br/>[[Joe Hagerty]]<br/>[[Jonathan Horton]]<br/>[[Justin Spring]]<br/>[[Kai Wen Tan]]<br/>[[Alexander Artemev]] |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's artistic individual all-around|Pangisahang panlahatan]] | {{flagIOCmedalist|[[Yang Wei (sirkero)|Yang Wei]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Kohei Uchimura]]|JPN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Benoît Caranobe]]|FRA|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's floor|Sahig]] | {{flagIOCmedalist|[[Zou Kai]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Gervasio Deferr]]|ESP|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Anton Golotsutskov]]|RUS|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's horizontal bar|Baretang pahalang]] | {{flagIOCmedalist|[[Zou Kai]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Jonathan Horton]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Fabian Hambüchen]]|GER|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's parallel bars|Baretang kabalalay]] | {{flagIOCmedalist|[[Li Xiaopeng (sirkero)|Li Xiaopeng]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Yoo Won-Chul]]|KOR|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Anton Fokin]]|UZB|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's pommel horse|Tambukong kabayo]] | {{flagIOCmedalist|[[Xiao Qin]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Filip Ude]]|CRO|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Louis Smith (sirkero)|Louis Smith]]|GBR|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's rings|Mga singsing]] | {{flagIOCmedalist|[[Chen Yibing]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Yang Wei]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Oleksandr Vorobiov]]|UKR|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's vault|Pagtaluon]] | {{flagIOCmedalist|[[Leszek Blanik]]|POL|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Thomas Bouhail]]|FRA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Anton Golotsutskov]]|RUS|Tag-init 2008}} |- |} ====Pambabae==== {| {{MedalistTable|type=Kaganapan}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's artistic team all-around|Kuponang panlahatan]] | {{flagIOCteam|CHN|Tag-init 2008}}[[:en:Concerns over the 2008 Summer Olympics#Underage gymnasts controversy|*]]<br/>[[Yang Yilin]]<br/>[[Cheng Fei]]<br/>[[Jiang Yuyan]]<br/>[[Deng Linlin]]<br/>[[He Kexin]]<br/>[[Li Shanshan]]<br/> | {{flagIOCteam|USA|Tag-init 2008}}<br/>[[Shawn Johnson]]<br/>[[Nastia Liukin]]<br/>[[Chellsie Memmel]]<br/>[[Samantha Peszek]]<br/>[[Alicia Sacramone]]<br/>[[Bridget Sloan]] | {{flagIOCteam|ROU|Tag-init 2008}}<br/>[[Andreea Acatrinei]]<br/>[[Gabriela Drăgoi]]<br/>[[Andreea Grigore]]<br/>[[Sandra Izbaşa]]<br/>[[Steliana Nistor]]<br/>[[Anamaria Tămârjan]] |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's artistic individual all-around|Pangisahang panlahatan]] | {{flagIOCmedalist|[[Nastia Liukin]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Shawn Johnson]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Yang Yilin]]|CHN|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's balance beam|Baretang kabalalay]] | {{flagIOCmedalist|[[Shawn Johnson]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Nastia Liukin]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Cheng Fei]]|CHN|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's floor|Sahig]] | {{flagIOCmedalist|[[Sandra Izbaşa]]|ROU|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Shawn Johnson]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Nastia Liukin]]|USA|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's uneven bars|Baretang bantilawin]] | {{flagIOCmedalist|[[He Kexin]][[Concerns over the 2008 Summer Olympics#Underage gymnasts controversy|*]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Nastia Liukin]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Yang Yilin]]|CHN|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's vault|Pagtaluon]] | {{flagIOCmedalist|[[Hong Un Jong]]|PRK|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Oksana Chusovitina]]|GER|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Cheng Fei]]|CHN|Tag-init 2008}} |- |} ===Maindayog na himnastika=== {| {{MedalistTable|type=Kaganapan}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's rhythmic team all-around|Kuponang panlahatan]] | | | |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's rhythmic individual all-around|Pangisahang panlahatan]] | {{flagIOCmedalist|[[Evgeniya Kanaeva]]|RUS|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Inna Zhukova]]|BLR|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Anna Bessonova]]|UKR|Tag-init 2008}} |- |} ===Trampolina=== {| {{MedalistTable|type=Kaganapan}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's trampoline|Panlalaking pangisahan]] | {{flagIOCmedalist|[[Lu Chunlong]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Jason Burnett (gymnast)|Jason Burnett]]|CAN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Dong Dong]]|CHN|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's trampoline|Pambabaeng pangisahan]] | {{flagIOCmedalist|[[He Wenna]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Karen Cockburn]]|CAN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Ekaterina Khilko]]|UZB|Tag-init 2008}} |- |} ==Kapistahan ng mga Kampeon== Ang nakaugaliang Kapistahan ng mga Kampeon sa Himnastika ay ginanap noong ika-20&nbsp;ng Agosto sa Pambansang Panloob ng Istadyum. Ang mga lumahok ay piling-pili mula sa 2008 Olimpikong trampolina at makasining himnastika, gayundin ang mga medalista mula sa pandaigdigang kampeonato. Sa karagdagan, may ilang sikat na artistang Tsino sa Kapistahan. Ang mga pagsasagawa ay kabilang ang mga disiplinang Olimpiko tulad ng mga ehersisyong pansahig, tambukong kabayo, mga singsing, baretang kabalalay, baretang pahalang, baretang bantilawin, maindayog na himnastika at trampolinang himnastika; mga disiplinang di-Olimpiko tulad ng pagtututurumba at akrobatika, at makasining pagpapalabas tulad ng mga pagsasayaw, sining panlaban, kagamitang pampalabas at koro. ==Kontrobersiya sa edad== Pagkatapos tanggapin ang mga edad ng lahat ng mga kasapi ng kuponang Tsino ng kababaihan sa himnastika noong Agosto 21, 2008, iniutos ng [[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko|IOC]] ang [[Pandaigdigang Pederasyon ng Himnastika|FIG]], na siyasatin ang mga paratang na si [[He Kexin]], isang manlalarong Tsina ng himnastika na nanalo ng dalawang medalyang ginto nang dalawang beses, ay menor-de-edad at alalaong baga ay hindi pa naaangkop sa pakikipagpaligsahan sa panahon ng paligsahan ng Olimpikong himnastika ng Tsina.<ref name="Sydney Herald Controversy">{{cite news|last=Hutcheon|first=Stephen |url=http://www.smh.com.au/news/off-the-field/ioc-calls-for-probe-into-china-star/2008/08/22/1219262483864.html |title=IOC calls for investigation into gymnast's age |publisher=''smh.com.au''|date=2008-08-22|accessdate=2008-08-22}}</ref> Naatasan ang FIG na pag-aralan ang isyu kasama ang pederasyong Tsino sa himnastika at iulat nang pabalik sa IOC bago ang araw ng Biyernes, Agosto 22.<ref name="NYTimes Controversy">{{cite news|last=Macur|first=Juliet|url=http://www.nytimes.com/2008/08/22/sports/olympics/22age.html?_r=1&hp&oref=slogin |title=I.O.C. Asks for Inquiry of Chinese Gymnasts |publisher=''nytimes.com''|date=2008-08-22|accessdate=2008-08-22}}</ref> Sa kasalukuyan, isinaayos ang Pandaigdigang Pederasyon ng Himnastika ang pagtanggap ng edad sa paligsahan sa 16 na taong gulang sa taon ng Olimpiko.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> Tinanggap ng IOC nang panimula ang mga edad ng lahat ng mga manlalahok na Tsina, subali't lumantad ang mga bagong dokumento na may nakalagay na taon ng kapanganakan ni He Kexin sa 1994, hindi 1992 na nakasulat sa kanyang pasaporteng Tsino.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> Ito ay inilagay sa kanya sa taong 14 at hindi naaangkop para sa paligsahan.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> Ayon sa nakalinyang talaan ng pagpapatala ng palakasan sa Tsina, kalahati ng kuponan — He Kexin, Yang Yilin, Jiang Yuyuan — ay maaaring menor-de-edad.<ref name="NYTimes Controversy"/> Ang FIG, gayumpaman, sinabi rati na ang mga manlalaro sa himnastika ay naaangkop at ang mga edad sa mga pasaporte ay tama.<ref name="NYTimes Controversy"/> Nagsimula ang pagsisiyasat pagkatapos matuklasan ng kinikilalang Mike Walker, isang tagalikha ng blog at tagasangguni ng seguridad ng isang nakatagong opisyal na talaang Excel na nagpapakita na ang kaarawan ni He Kexin ay Enero 1, 1994.<ref name="Sydney Herald Controversy"/><ref name="London Times Controversy">{{cite news|author=Tim Reid|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/olympics/article4583174.ece|title=International Olympic Committee launches probe into He Kexin's age|publisher=''timesonline.co.uk''|date=2008-08-22|accessdate=2008-08-22|archive-date=2008-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906232341/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/olympics/article4583174.ece|url-status=dead}}</ref> Ang kanyang mga pagtuklas ay kinandili ng mga unang ulat mula sa The New York Times <ref name="NYTimes Controversy"/> at iba pang nakalinyang blog hinggil sa pagkakaiba sa edad ni He Kexin. Sa una pa lamang, ang mga tagapagsulat ng blog ay kumakawing sa mga kuwentong balita at mga paliwanag sa larawan - sa wikang Inggles at Tsino na nakapahayag noong isang taon at sa unang bahagi ng taong ito - na tumutukoy kay He Kexin bilang nasa taong 13.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> Isang nakatagong panig ng kuwento na nakatala noong Mayo ng taong ito ay tumutuon sa kanya bilang nasa taong 14.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> ==Mga sanggunian== *[http://www.beijing2008.com Palarong Olimpiko ng Beijing 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060331010211/http://www.beijing2008.com/ |date=2006-03-31 }} *[http://www.fig-gymnastics.com Pandaigdigang Pederasyo ng Himnastika] {{reflist}} {{Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008}} [[Kategorya:Mga palakasan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] nhguxrz23rlieuv55cvjzth1c009tqe 2223927 2223923 2026-09-07T02:12:23Z JWilz12345 77302 2223927 wikitext text/x-wiki {{Infobox Olympic event | event = Himnastika | games = Tag-init 2008 | image = [[Talaksan:Artistic Gymnastics 2008.png|140px]] [[Talaksan:Rhythmic Gymnastics 2008.gif|140px]] | caption = Mga ''pictogram'' para sa makasining (itaas) at maindayog na himnastika (ibaba) | venue = [[Pambasang Istadyum na Panloob ng Beijing]] (masining at trampolina)<br />[[Pook-pampalakasan ng Pamantasang Teknolohiya ng Beijing]] (maindayog) | dates = ika-9 hanggang ika-19 ng Agosto 2008 | competitors = | nations = | prev = [[Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004|2004]] | next = [[Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012|2012]] }} {{GymnasticsAt2008SummerOlympics}} Ang mga paligsahang '''[[himnastika]] sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] sa [[Beijing]]''' ay ginaganap mula [[Agosto 9]] hanggang [[Agosto 24]] sa Pambasang Istadyum na Panloob ng Beijing at Pook-pampalakasan ng Pamantasang Teknolohiya ng Beijing. ==Makasining== Ang mga kaganapang makasining himnastika ay ginanap sa Pambansang Istadyum na Panloob ng Beijing. ===Mga kaganapan=== Ang mga 14 na medalya ay igagawad sa mga sumusunod na kaganapan: *Kuponang Panlahatan ng Kalalakihan *Pangisahang Panlahatan ng Kalalakihan *Sahig Panlalaki *Tambukong Kabayo Panlalaki *Mga Singsing Panlalaki *Pagtaluon Panlalaki *Baretang Kabalalay Panlalaki *Baretang Pahalang Panlalaki *Kuponang Panlahatan ng Kababaihan *Pangisahang Panlahatan ng Kababaihan *Pagtaluon Pambabae *Baretang Bantilawin Pambabae *Bigang Tuwasan Pambabae *Sahig Pambabae ===Talatakdaan ng paligsahan=== <small>Lahat ng mga oras ay nasa [[Pamantayang Oras ng Tsina]] ([[UTC+8]])</small> {|class=wikitable ! Petsa !! Oras !! Kaganapan |- |rowspan=3|Sabado, Agosto 9, 2008 ||12:00 - 14:00 || Panlalaking Kwalipikasyon - Subdibisyon 1 |- | 16:00 - 18:00 || Panlalaking Kwalipikasyon - Subdibisyon 2 |- | 20:00 - 22:00 || Panlalaking Kwalipikasyon - Subdibisyon 3 |- |rowspan=4|Linggo, Agosto 10, 2008 ||10:00 - 11:30 || Pambabaeng Kwalipikasyon - Subdibisyon 1 |- | 13:30 - 15:00 || Pambabaeng Kwalipikasyon - Subdibisyon 2 |- | 17:00 - 18:30 || Pambabaeng Kwalipikasyon - Subdibisyon 3 |- | 20:00 - 21:30 || Pambabaeng Kwalipikasyon - Subdibisyon 4 |- |rowspan=1|Martes, Agosto 12, 2008 ||10:00 - 12:30 || Huling Laro ng Panlalaking Kuponan |- |rowspan=1|Miyerkules, Agosto 13, 2008 ||10:15 - 12:00 || Huling Laro ng Pambabaeng Kuponan |- |rowspan=1|Huwebes, Agosto 14, 2008 ||11:00 - 13:30 || Huling Laro ng Panlalaking Pangisahang Panlahatan |- |rowspan=1|Biyernes, Agosto 15, 2008 ||11:15 - 13:00 || Huling Laro ng Pambabaeng Pangisahang Panlahatan |- |rowspan=4|Linggo, Agosto 17, 2008 ||18:00 - 18:30 || Huling Laro ng Panlalaking Gawaing Sahig |- |18:45 - 19:15 || Huling Laro ng Pambabaeng Gawaing Sahig |- |19:30 - 20:00 || Huling Laro ng Panlalaking Tambukong Kabayo |- |20:15 - 20:45 || Huling Laro ng Pambabaeng Pagtaluon |- |rowspan=3|Lunes, Agosto 18, 2008 ||18:00 - 18:30 || Huling Laro ng Panlalaking Singsing |- |18:45 - 19:15 || Huling Laro ng Pambabaeng Baretang Bantilawin |- |19:30 - 20:00 || Huling Laro ng Panlalaking Pagtaluon |- |rowspan=3|Martes, Agosto 19, 2008 ||18:00 - 18:30 || Huling Laro ng Panlalaking Baretang Kabalalay |- |18:45 - 19:15 || Huling Laro ng Pambabaeng Bigang Tuwasan |- |19:30 - 20:00 || Huling Laro ng Panlalaking Baretang Pahalang |- |} ==Maindayog== ===Mga kaganapan=== Ang mga 2 na medalya ay igagawad sa mga sumusunod na kaganapan: *Pangisahang Pambabae *Pangkat na Pambabae ===Talatakdaan ng paligsahan=== <small>Lahat ng mga oras ay nasa [[Pamantayang Oras ng Tsina]] ([[UTC+8]])</small> {|class=wikitable ! Petsa !! Oras !! Kaganapan |- |rowspan=2|Huwebes, Agosto 21, 2008 ||18:00 - 20:30 || Kwalipikasyon sa Pangisahang Panlahatan |- | 20:30 - 21:30 || Kwalipikasyon sa Pangkat Panlahatan |- |rowspan=2|Biyernes, Agosto 22, 2008 ||18:00 - 20:30 || Kwalipikasyon sa Pangisahang Panlahatan |- | 20:30 - 21:30 || Kwalipikasyon sa Pangkat Panlahatan |- |rowspan=1|Sabado, Agosto 23, 2008 ||18:00 - 20:00 || style=background:lemonchiffon|Huling Laro sa Pangisahang Panlahatan |- |rowspan=1|Linggo, Agosto 24, 2008 ||11:00 - 12:15 || style=background:lemonchiffon|Huling Laro sa Pangkat Panlahatan |} ==Trampolina== ===Mga kaganapan=== Ang mga 2 na medalya ay igagawad sa mga sumusunod na kaganapan: *Pangisahang Panlalaki *Pangisahang Pambabae ==Buod ng medalya== ===Talahanayan ng medalya=== {| {{RankedMedalTable|class=wikitable}} |- | 1 ||align=left| {{flagIOCteam|CHN|Tag-init 2008}} || 11 || 1 || 5 || 17 |- | 2 ||align=left| {{flagIOCteam|USA|Tag-init 2008}} || 2 || 6 || 2 || 10 |- | 3 ||align=left| {{flagIOCteam|ROU|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 1 || 2 |- |rowspan="2"| 4 ||align=left| {{flagIOCteam|PRK|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|POL|Tag-init 2008}} || 1 || 0 || 0 || 1 |- |rowspan="2"| 6 ||align=left| {{flagIOCteam|JPN|Tag-init 2008}} || 0 || 2 || 0 || 2 |- |align=left| {{flagIOCteam|CAN|Tag-init 2008}} || 0 || 2 || 0 || 2 |- |rowspan="2"| 8 ||align=left| {{flagIOCteam|FRA|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2 |- |align=left| {{flagIOCteam|GER|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 1 || 2 |- |rowspan="3"| 10 ||align=left| {{flagIOCteam|CRO|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|KOR|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|ESP|Tag-init 2008}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- |rowspan="2"| 13 ||align=left| {{flagIOCteam|RUS|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- |align=left| {{flagIOCteam|UZB|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- |rowspan="2"| 15 ||align=left| {{flagIOCteam|GBR|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- |align=left| {{flagIOCteam|UKR|Tag-init 2008}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- class="sortbottom" !colspan=2| Kabuuan || 16 || 16 || 16 || 48 |} ===Makasining himnastika=== ====Lalaki==== {| {{MedalistTable|type=Kaganapan}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's artistic team all-around|Kuponang panlahatan]] | {{flagIOCteam|CHN|Tag-init 2008}}<br/>[[Huang Xu]]<br/>[[Chen Yibing]]<br/>[[Li Xiaopeng (sirkero)|Li Xiaopeng]]<br/>[[Xiao Qin]]<br/>[[Yang Wei (sirkero)|Yang Wei]]<br/>[[Zou Kai]] | {{flagIOCteam|JPN|Tag-init 2008}}<br/>[[Hiroyuki Tomita]]<br/>[[Takehiro Kashima]]<br/>[[Koki Sakamoto]]<br/>[[Makoto Okiguchi]]<br/>[[Kohei Uchimura]]<br/>[[Takuya Nakase]] | {{flagIOCteam|USA|Tag-init 2008}}<br/>[[Raj Bhavsar]]<br/>[[Joe Hagerty]]<br/>[[Jonathan Horton]]<br/>[[Justin Spring]]<br/>[[Kai Wen Tan]]<br/>[[Alexander Artemev]] |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's artistic individual all-around|Pangisahang panlahatan]] | {{flagIOCmedalist|[[Yang Wei (sirkero)|Yang Wei]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Kohei Uchimura]]|JPN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Benoît Caranobe]]|FRA|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's floor|Sahig]] | {{flagIOCmedalist|[[Zou Kai]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Gervasio Deferr]]|ESP|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Anton Golotsutskov]]|RUS|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's horizontal bar|Baretang pahalang]] | {{flagIOCmedalist|[[Zou Kai]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Jonathan Horton]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Fabian Hambüchen]]|GER|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's parallel bars|Baretang kabalalay]] | {{flagIOCmedalist|[[Li Xiaopeng (sirkero)|Li Xiaopeng]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Yoo Won-Chul]]|KOR|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Anton Fokin]]|UZB|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's pommel horse|Tambukong kabayo]] | {{flagIOCmedalist|[[Xiao Qin]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Filip Ude]]|CRO|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Louis Smith (sirkero)|Louis Smith]]|GBR|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's rings|Mga singsing]] | {{flagIOCmedalist|[[Chen Yibing]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Yang Wei]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Oleksandr Vorobiov]]|UKR|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's vault|Pagtaluon]] | {{flagIOCmedalist|[[Leszek Blanik]]|POL|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Thomas Bouhail]]|FRA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Anton Golotsutskov]]|RUS|Tag-init 2008}} |- |} ====Pambabae==== {| {{MedalistTable|type=Kaganapan}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's artistic team all-around|Kuponang panlahatan]] | {{flagIOCteam|CHN|Tag-init 2008}}[[:en:Concerns over the 2008 Summer Olympics#Underage gymnasts controversy|*]]<br/>[[Yang Yilin]]<br/>[[Cheng Fei]]<br/>[[Jiang Yuyan]]<br/>[[Deng Linlin]]<br/>[[He Kexin]]<br/>[[Li Shanshan]]<br/> | {{flagIOCteam|USA|Tag-init 2008}}<br/>[[Shawn Johnson]]<br/>[[Nastia Liukin]]<br/>[[Chellsie Memmel]]<br/>[[Samantha Peszek]]<br/>[[Alicia Sacramone]]<br/>[[Bridget Sloan]] | {{flagIOCteam|ROU|Tag-init 2008}}<br/>[[Andreea Acatrinei]]<br/>[[Gabriela Drăgoi]]<br/>[[Andreea Grigore]]<br/>[[Sandra Izbaşa]]<br/>[[Steliana Nistor]]<br/>[[Anamaria Tămârjan]] |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's artistic individual all-around|Pangisahang panlahatan]] | {{flagIOCmedalist|[[Nastia Liukin]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Shawn Johnson]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Yang Yilin]]|CHN|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's balance beam|Baretang kabalalay]] | {{flagIOCmedalist|[[Shawn Johnson]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Nastia Liukin]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Cheng Fei]]|CHN|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's floor|Sahig]] | {{flagIOCmedalist|[[Sandra Izbaşa]]|ROU|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Shawn Johnson]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Nastia Liukin]]|USA|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's uneven bars|Baretang bantilawin]] | {{flagIOCmedalist|[[He Kexin]][[Concerns over the 2008 Summer Olympics#Underage gymnasts controversy|*]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Nastia Liukin]]|USA|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Yang Yilin]]|CHN|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's vault|Pagtaluon]] | {{flagIOCmedalist|[[Hong Un Jong]]|PRK|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Oksana Chusovitina]]|GER|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Cheng Fei]]|CHN|Tag-init 2008}} |- |} ===Maindayog na himnastika=== {| {{MedalistTable|type=Kaganapan}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's rhythmic team all-around|Kuponang panlahatan]] | | | |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's rhythmic individual all-around|Pangisahang panlahatan]] | {{flagIOCmedalist|[[Evgeniya Kanaeva]]|RUS|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Inna Zhukova]]|BLR|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Anna Bessonova]]|UKR|Tag-init 2008}} |- |} ===Trampolina=== {| {{MedalistTable|type=Kaganapan}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Men's trampoline|Panlalaking pangisahan]] | {{flagIOCmedalist|[[Lu Chunlong]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Jason Burnett (gymnast)|Jason Burnett]]|CAN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Dong Dong]]|CHN|Tag-init 2008}} |- | [[:en:Gymnastics at the 2008 Summer Olympics - Women's trampoline|Pambabaeng pangisahan]] | {{flagIOCmedalist|[[He Wenna]]|CHN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Karen Cockburn]]|CAN|Tag-init 2008}} | {{flagIOCmedalist|[[Ekaterina Khilko]]|UZB|Tag-init 2008}} |- |} ==Kapistahan ng mga Kampeon== Ang nakaugaliang Kapistahan ng mga Kampeon sa Himnastika ay ginanap noong ika-20&nbsp;ng Agosto sa Pambansang Panloob ng Istadyum. Ang mga lumahok ay piling-pili mula sa 2008 Olimpikong trampolina at makasining himnastika, gayundin ang mga medalista mula sa pandaigdigang kampeonato. Sa karagdagan, may ilang sikat na artistang Tsino sa Kapistahan. Ang mga pagsasagawa ay kabilang ang mga disiplinang Olimpiko tulad ng mga ehersisyong pansahig, tambukong kabayo, mga singsing, baretang kabalalay, baretang pahalang, baretang bantilawin, maindayog na himnastika at trampolinang himnastika; mga disiplinang di-Olimpiko tulad ng pagtututurumba at akrobatika, at makasining pagpapalabas tulad ng mga pagsasayaw, sining panlaban, kagamitang pampalabas at koro. ==Kontrobersiya sa edad== Pagkatapos tanggapin ang mga edad ng lahat ng mga kasapi ng kuponang Tsino ng kababaihan sa himnastika noong Agosto 21, 2008, iniutos ng [[Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko|IOC]] ang [[Pandaigdigang Pederasyon ng Himnastika|FIG]], na siyasatin ang mga paratang na si [[He Kexin]], isang manlalarong Tsina ng himnastika na nanalo ng dalawang medalyang ginto nang dalawang beses, ay menor-de-edad at alalaong baga ay hindi pa naaangkop sa pakikipagpaligsahan sa panahon ng paligsahan ng Olimpikong himnastika ng Tsina.<ref name="Sydney Herald Controversy">{{cite news|last=Hutcheon|first=Stephen |url=http://www.smh.com.au/news/off-the-field/ioc-calls-for-probe-into-china-star/2008/08/22/1219262483864.html |title=IOC calls for investigation into gymnast's age |publisher=''smh.com.au''|date=2008-08-22|accessdate=2008-08-22}}</ref> Naatasan ang FIG na pag-aralan ang isyu kasama ang pederasyong Tsino sa himnastika at iulat nang pabalik sa IOC bago ang araw ng Biyernes, Agosto 22.<ref name="NYTimes Controversy">{{cite news|last=Macur|first=Juliet|url=http://www.nytimes.com/2008/08/22/sports/olympics/22age.html?_r=1&hp&oref=slogin |title=I.O.C. Asks for Inquiry of Chinese Gymnasts |publisher=''nytimes.com''|date=2008-08-22|accessdate=2008-08-22}}</ref> Sa kasalukuyan, isinaayos ang Pandaigdigang Pederasyon ng Himnastika ang pagtanggap ng edad sa paligsahan sa 16 na taong gulang sa taon ng Olimpiko.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> Tinanggap ng IOC nang panimula ang mga edad ng lahat ng mga manlalahok na Tsina, subali't lumantad ang mga bagong dokumento na may nakalagay na taon ng kapanganakan ni He Kexin sa 1994, hindi 1992 na nakasulat sa kanyang pasaporteng Tsino.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> Ito ay inilagay sa kanya sa taong 14 at hindi naaangkop para sa paligsahan.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> Ayon sa nakalinyang talaan ng pagpapatala ng palakasan sa Tsina, kalahati ng kuponan — He Kexin, Yang Yilin, Jiang Yuyuan — ay maaaring menor-de-edad.<ref name="NYTimes Controversy"/> Ang FIG, gayumpaman, sinabi rati na ang mga manlalaro sa himnastika ay naaangkop at ang mga edad sa mga pasaporte ay tama.<ref name="NYTimes Controversy"/> Nagsimula ang pagsisiyasat pagkatapos matuklasan ng kinikilalang Mike Walker, isang tagalikha ng blog at tagasangguni ng seguridad ng isang nakatagong opisyal na talaang Excel na nagpapakita na ang kaarawan ni He Kexin ay Enero 1, 1994.<ref name="Sydney Herald Controversy"/><ref name="London Times Controversy">{{cite news|author=Tim Reid|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/olympics/article4583174.ece|title=International Olympic Committee launches probe into He Kexin's age|publisher=''timesonline.co.uk''|date=2008-08-22|accessdate=2008-08-22|archive-date=2008-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906232341/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/olympics/article4583174.ece|url-status=dead}}</ref> Ang kanyang mga pagtuklas ay kinandili ng mga unang ulat mula sa The New York Times <ref name="NYTimes Controversy"/> at iba pang nakalinyang blog hinggil sa pagkakaiba sa edad ni He Kexin. Sa una pa lamang, ang mga tagapagsulat ng blog ay kumakawing sa mga kuwentong balita at mga paliwanag sa larawan - sa wikang Inggles at Tsino na nakapahayag noong isang taon at sa unang bahagi ng taong ito - na tumutukoy kay He Kexin bilang nasa taong 13.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> Isang nakatagong panig ng kuwento na nakatala noong Mayo ng taong ito ay tumutuon sa kanya bilang nasa taong 14.<ref name="Sydney Herald Controversy"/> ==Mga sanggunian== *[http://www.beijing2008.com Palarong Olimpiko ng Beijing 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060331010211/http://www.beijing2008.com/ |date=2006-03-31 }} *[http://www.fig-gymnastics.com Pandaigdigang Pederasyo ng Himnastika] {{reflist}} {{Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008}} [[Kategorya:Mga palakasan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] 4d1h71rokg635bku997v3qfvhtr7pan 6 55241 2223966 263787 2026-09-07T04:40:39Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223966 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]], ang artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} {{Non-free Olympics logo}} {{Non-free use rationale |Description= Ginagamit ang piktogramang ito ng [[Lupon ng Pagsasaayos ng Beijing]] (BOCOG) upang matukoy ang palakasan ng [[Trampolina]] sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init]] |Source= http://en.beijing2008.cn/spirit/beijing2008/graphic/pictograms/n214068271.shtml |Article= Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008 |Portion= Kabuuang larawan ng piktograma |Low_resolution= Oo |Purpose= Ginagamit bilang pangunahing panggrapikong pagtutukoy ng palakasang ito sa Palarong 2008 |Replaceability= Walang malayang katumbas ukol sa piktograma na naglalarawan ng pambihirang disenyong panggrapiko na nilikha para sa Palarong 2008 }} 6vzibmt2k5gi9npckjr4wmpnkcu2mlv 3 56914 2223963 2188337 2026-09-07T04:27:42Z JWilz12345 77302 /* Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG */ bagong seksiyon 2223963 wikitext text/x-wiki Ito ang usapan o ''talk page'' ng isang ''wikipedian''. == Maligayang pagdating! == '''Mabuhay!''' Magandang araw, DragosteaDinTei, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Guestbook para sa mga bagong manggagamit|lumagda sa ating ''guestbook'']]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br><br> --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 12:28, 1 Setyembre 2008 (UTC) == Unang Pahina: Alam Ba Ninyo? == {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Oktubre 24]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Toreng Kambal ng BSA]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] --> --[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 06:38, 24 Oktubre 2008 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 5]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Dragostea Din Tei]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] --> --[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 16:36, 5 Nobyembre 2008 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 7]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[O-Zone]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] --> --[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 07:03, 7 Nobyembre 2008 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 7]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Lindol sa Luzon, Pilipinas (1990)]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 19:13, 7 Nobyembre 2008 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 11]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[A Goofy Movie]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:17, 11 Nobyembre 2008 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 14]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Kambal na Toreng BSA]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 03:30, 15 Nobyembre 2008 (UTC) == Mga larawan sa [[Lindol sa Luzon, Pilipinas (1990)]] == Maraming salamat sa iyong pagkarga ng mga larawan sa tanging artikulo. Pero, batay sa patakaran ng Tagalog Wikipedia, pakihayag po kung saan nakuha ang mga larawang ito at sa anong lisensiya itong lisensiyado. Kapag hindi ito naihayag, itatala ko itong mga larawan sa [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin|WP:IFD]]. Salamat po. --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 14:24, 9 Nobyembre 2008 (UTC) == Hinggil sa ''Alam Ba Ninyo?'' == Marami pong salamat sa inyong pakikilahok sa ating ''Alam Ba Ninyo?'' sa pamamagitan ng paglalagay ng pamukaw-tanong na ito: "*... na ang [[Kambal na Toreng BSA]] ay isa ng '''Landmark''' dahil sa lokasyon nito?" Subalit napansin ko pong dati nang nagamit ang paksang may kawing, ang ''Kambal na Toreng BSA''. Hindi po kasi maaaring gamitin muli ang paksa o pahinang hindi naman napalawig o napahaba pa nang may 3 o higit pang ulit. Pero maaari po kung may ibang pahinang kaugnay at bago: katulad ng kung merong lathalain ang ''[[landmark]]'' o sa salin ay [[palatandaang pook]]. Kung makakagawa ka ng artikulo tungkol dito mas mainam po iyon. Ikinalulungkot ko pero hindi muling matatakan ng tatak na pang-''Alam Ba Ninyo?'' ang kasalukuyang paksa kung hindi bago o hindi napalawig. Pero hahayaan po muna nating nasa Unang Pahina ito bilang muling pagpapakilala ng inyong artikulo hinggil sa isang gusaling tukudlangit na ito. Maaari pong basahin ang karagdagang patakaran sa [[WP:ABN]]. Salamat po sa inyong kusang-loob na paglalagay sa Unang Pahina. Ipagpatuloy po ito pero pakibasa po ang mga kahilingan. Nalalaman kong may kagustuhan kang matuto at masanay. Tiyak na masasanay ka dahil ito ang iyong kalooban sapagkat isa kang masiglang Wikipedista. Muli salamat po at mabuhay kayo! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 15:58, 14 Nobyembre 2008 (UTC) == Mga larawan == Mayroon po tayong mga suliranin sa mga sumusunod na larawang inilagay niyo rito sa Wikipedia. #[[:Larawan:Ortigas Tonight.jpg]] #[[:Larawan:LosAngelesPanningShot.jpg]] #[[:Larawan:Lindol.jpg]] #[[:Larawan:AUPC.jpg]] #[[:Larawan:12 12.jpg]] Sa mga larawang iyong, sinasabi niyong kayo ang may-akda ng lahat ng iyon, at inilalabas niyo po iyon sa pampublikong dominyo. Ngayon totoo ba iyon? Totoo po bang kayo ang may-akda (ang kumuha ng mismong mga larawan; hindi sinipi lamang mula sa isang sayt) ng lahat ng mga larawang iyon? Talaga lang ha. Mukhang hindi naman po kapanipaniwalang narating niyo ang lahat ng mga pook na iyon, at kumuha ng ganoong mga panoramikong kuha upang maikarga lamang dito. Hindi po makakatulong ang inyong pagsisinungaling kaya agaran niyo pong ibigay ang mga pinagkunan niyo po ng mga larawan, at tukuyin kung alin doon, kung mayroon man, ang totoong sa inyo kung ayaw niyo po iyong mabura. Salamat sa patuloy na pagtulong sa Wikipedia. <b>[[Natatangi:Contributions/Felipe Aira|<font color= "#FCD116">—</font>]] [[Tagagamit:Felipe Aira|<font color= "#0038A8">Felipe</font>]] [[Usapang tagagamit:Felipe Aira|<font color="#CE1126">Aira</font>]]</b> 11:31, 21 Nobyembre 2008 (UTC) :Ang larawan ng Ortigas Center ay nakalisensiyang CC-BY-SA ng tagagamit na si [[:en:User:RamirBorja|RamirBorja]] sa English Wikipedia. Dapat palitan na lang ang lisensiya o ilipat ang tanging larawan sa Commons. Duda pa rin ako sa apat na natitirang larawan. --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 15:35, 21 Nobyembre 2008 (UTC) == Re:Tungkol sa larawan == Mabuti na may mga mas nakakabatang editor kaysa sa akin! (18 ako, at 14 pa naman ako noong ako'y sumali. :D) Okay lang na humiram ng larawan kung saan-saan, basta nakalagay sa deskripsyon kung saan ito nakakuha at bakit ito'y kinuha. Kapag may malayang bersyon ito, ito ay ipapalit at hindi ka mapaparusa. Ang mga komentong ibinigay ko ay hindi para mai-''alienate'' ka o maiparusa, kundi para alam mo na may batayang protokolo na sinusunod dito. Salamat at maligayang pag-aambag! --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 16:40, 22 Nobyembre 2008 (UTC) :Magandang araw, Dragostea. Pinalitan ko na ang lisensiya ng larawan para sa [[Lundayang Ortigas]] ayon sa usapan sa itaas. Huwag magmamaliw sapagkat ang mga payo ay ibinibigay para maging mas mainam kang Wikipedista. Hinggil sa lisensiya, tiningnan ko lamang ang likod ng larawan sa Ingles na Wikipedia at doon ko nakuha ang impormasyon na ginawaan ng kaunting mga pagbabago at dagdag. Kaya napalitan ko ito ng {{tl|CC-BY-SA-2.5}}, ibig sabihin pinapagamit naman ng orihinal na may-akda ang larawan basta't babanggitin ang kaniyang pangalan/pangalan bilang tagagamit sa Wikipedia. Ganoon lang po iyon. Kaya't huwag mag-alala. Isa kang magaling na Wikipedista, at ibig lamang namin na painamin ang iyong kakayahan at mga katangian. Para sa karagdagang kaalaman, suriin ang iba pang mga larawang nasa Ingles na Wikipedia o kaya mula sa [[:Commons:Commons|Commons ng Wikipedia]]. Ito mo ang mga payo bilang mga pandagdag na kaalaman... Narito ang ilan pang kabatirang makakatulong sa iyo: :*[[Wikipedia:Karapatang-ari]] {{in lang|en}} (''pansamantalang nasa Ingles pa'') :*[[Wikipedia:Mga suleras para sa karapatang-ari ng mga larawan]] ::Mabuhay ka! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 18:56, 22 Nobyembre 2008 (UTC) :::Dahil naging "malaya" na ang larawan, nagamit pa para sa ''Alam Ba Ninyo?'' ng ''Unang Pahina''. Tingnan sa ibaba. Mabuhay kang muli! - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 19:04, 22 Nobyembre 2008 (UTC) ::::May makikita ka nga pala sa likod ng larawan ngayon na "minumungkahi itong burahin". Huwag mabahala o mag-alala, iyon ay awtomatikong lumilitaw lamang dahil nga hinihikayat sana namin ang lahat na doon sa Commons magkarga ng mga malalayang larawan para magamit ng mas nakararaming Wikipedista, dito sa Tagalog Wikipedia at iba pang Wikipedia. Gayon lamang po iyon. May ibang Wikipedistang maglilipat nito sa Commons, kung hindi mo pa nalalaman ang paglilipat patungong Commons o kung paano magkarga doon. Pero katulad din iyon ng ginawa mong pagkarga dito. At para magamit ang larawan mula sa Commons, kokopyahin mo lang naman ang pangalan ng pahina o ng talaksan at ididikit sa pahina rito. Pareho lamang po. Ang pagkakaiba ay nagmula lamang ito sa Commons. Sana nakatulong ang paliwanag, kung may katanungan, magtanong lamang pong muli sa kahit sino sa amin. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 19:04, 22 Nobyembre 2008 (UTC) ::::::Nilagyan ko rin nga pala ang likod ng larawan ng tatak na {{tl|ilipat-sa-commons}} bilang pananda lamang po na maaari itong ilipat patungo sa Commons dahil nga isa siyang larawang "malaya" at magagamit nating lahat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 19:04, 22 Nobyembre 2008 (UTC) == ABN == {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Nobyembre 22]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Lundayang Ortigas]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 18:40, 22 Nobyembre 2008 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Disyembre 7]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[28 Linggong Nakalipas]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 23:39, 7 Disyembre 2008 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Disyembre 18]], [[2008]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[emosyon]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 00:44, 18 Disyembre 2008 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Enero 21]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Lungsod ng Maynila]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 00:05, 22 Enero 2009 (UTC) :Ibinalik ko ito dahil ikaw nga kasi ang nagsalin at nagpaunlad ng artikulo. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 16:39, 23 Enero 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Enero 27]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Lipad 93 ng United Airlines]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 18:32, 27 Enero 2009 (UTC) == Kumusta po == Nangungumusta lamang po. Huwag sanang magsawa sa paglalathala dito sa Tagalog Wikipedia. Salamat. - [[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 04:12, 1 Disyembre 2008 (UTC) == Tanong sa [[:Larawan:Manilabay2.gif|Manilabay2.gif]] == [[Larawan:Big Manila.jpg|thumb|250px|right|Alternatibong larawan sa [[:Larawan:Manilabay2.gif|Manilabay2.gif]]]]. Maaari ko bang itanong kung saan po ninyong nakuha ang larawang [[:Larawan:Manilabay2.gif|Manilabay2.gif]] para mapatunay na ito ay nailabas sa ilalim ng tamang lisensiya? Kung hindi, magbibigay-suhestiyon ako sana sa mas magandang larawan ng Look ng Maynila na talagang inilabas sa ilalim ng GFDL. Salamat! --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 09:07, 28 Disyembre 2008 (UTC) :I see. Copyrighted kasi ang larawan eh, so kailangan ko itong burahin. Tandaan po na ang larawan mula sa random na websayt ay baka hindi nailabas sa ilalim ng GFDL (at majority sa ito ay copyrighted), lalo na kapag ito ay mula sa pamahalaan ng Pilipinas. Nagkaproblema na kami dito dati pa. Pero, maaari mo gamitin ang larawang mas maganda pa kaysa sa nakuha mo mula sa websayt ng Lungsod ng Maynila: [[:Larawan:Big Manila.jpg|Big Manila.jpg]]. Makikita mo ito sa kanan. --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 09:46, 28 Disyembre 2008 (UTC) == Proteksyon == Binaboy ang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit%3ADragosteaDinTei&diff=352798&oldid=352777 pahina] mo kanina lamang ng isang IP. Nai-balik ko na ito sa dati, kung gusto mo protektahan ang pahina mo pakisabi lang. Salamat. [[User:Estudyante|<font color= "#0038A8"><b>Estudyante</b></font>]] [[User talk:Estudyante|<span style="color: green; font-weight: bold"><small>(Usapan)</small></span>]] 11:17, 3 Enero 2009 (UTC) == [[:Larawan:AUPC.jpg]] == Sinabi mo na sa iyo ang [[:Larawan:AUPC.jpg]], maari ba na i-upload mo ang ''original version'' nito? --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 10:48, 1 Pebrero 2009 (UTC) == ABN == {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Pebrero 6]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Tulay ng Sevilla]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 02:10, 6 Pebrero 2009 (UTC) {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Abril 8]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Judgment Night (pelikula)]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 02:08, 8 Abril 2009 (UTC) == Tungkol sa Kandidato sa NA == Nilipat ko ang pahina ng nominasyon sa [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Lungsod ng Maynila (ika-2 nominasyon)]] dahil pangalawang nominasyon na ito at kailangang ipreserba ang usapan sa unang nominasyon. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 14:46, 4 Marso 2009 (UTC) == Minutes to Midnight == Sa tingin ko ay walang basehan para mailagay na artikulo sa Wikipedya ang [[Minutes to Midnight]], dahil ito ay naglalaman ng mga impormasyong hindi na-''verify'' at mga ugnayang kawing na naghahatid sa mga websayt na walang patunay kung katotohanan. Samakatuwid, maaari nating sabihin na ang nilalaman ng [[Minutes to Midnight]] ay hindi totoo. Ang katumbas na [[:en:Minutes to Midnight]] sa Wikipedyang Inggles ay tumutukoy sa orasang Doomsday. Dinala ko ang usaping ito sa [[WP:Kapihan|Kapihan]].--[[Tagagamit:The Wandering Traveler|The Wandering Traveler]] 14:50, 31 Marso 2009 (UTC) == ABN == {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Abril 16]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Labanan sa Hilagang Cotabato]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 13:12, 16 Abril 2009 (UTC) == Mga larawan == Kung kokopya ka ng mga larawan sa English Wikipedia, kopyahin mo rin ang buong ''page description'' pati ang ''copyright tags''. Huwag kang gagamit gagamit ng {{tl|cc-by-sa-3.0}} kung hindi iyon ang original na ginamit. Salamat. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 07:53, 21 Abril 2009 (UTC) == Napili na ang Maynila == Ang ninomina mong artikulo na [[Maynila]] ay [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa Napiling Artikulo at Larawan/Lungsod ng Maynila (ika-2 nominasyon)|napili na]]. Binabati kita, nawa'y magpatuloy ka pang mag-ambag sa Tagalog na Wikipedia at pagbutihin ang mga artikulo. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:05, 6 Mayo 2009 (UTC) {{DragosteaDinTei}} == [[:Talaksan:Big Manila12.jpg]] == Pakilahad lahat ng ginamit mong larawan para sa [[:Talaksan:Big Manila12.jpg]] upang mapatunayan na maaring mong i-release ang collage sa ''public domain''. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 13:48, 14 Hulyo 2009 (UTC) Salamat sa paglagay ng mga ginamit mong larawan. Nakita ko na iba-iba ang lisensya na ginamit sa bawat larawan. Mabuti na lamang at pinapahintulutan ng mga lisensya na maaring gumawa ng ''collage'' ngunit hindi mo maaring ipalabas ito bilang ''public domain''. Ito ang rason: ang dalawa doon ay may lisensya na CC-BY-SA-3.0 (Create Commons-Attribution-Share Alike) na nangangaulugang dapat ay ipalabas mo rin ang iyong gawa na "Share Alike" din. Binago ko na ang nakasaad na lisensya dahil dito. Kung may karagdagan kang tanong tungkol sa mga lisensya ng larawan, daan ka lang sa aking pahina ng usapan. Salamat ulit. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 12:13, 15 Hulyo 2009 (UTC) Saan galing ang tatlong bago sa ''collage'' mo? --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 08:16, 7 Agosto 2009 (UTC) == ABN == {| class="messagebox {{#ifeq:|yes|small|standard}}-talk" |- |[[Image:Updated DYK query.svg|15px|Napiling artikulo para sa ABN]] |Noong [[Agosto 8]], [[2009]], ang '''''[[:Template:UnangPahinaAlam|Alam Ba Ninyo?]]''''' ay napunan ng {{#if:|facts|kaalaman}} mula sa lathalaing{{#if:|s|}} '''''[[Kasaysayan ng Maynila]]'''''{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{4}}}]]''''' }}{{#if:|{{#if:|, |, at}} '''''[[{{{5}}}]]''''' }}{{#if:|, at '''''[[{{{6}}}]]'''''}}, na iyong kinatha, isinalinwika, at/o pinalawig. Magpatuloy ka pa sana sa paglikha ng ganitong uri ng mga lathalain. Salamat sa iyo at mabuhay ka! |} <!-- [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]], [[{{CURRENTYEAR}}]] -->--[[Tagagamit:AnakngAraw|AnakngAraw]] 15:19, 8 Agosto 2009 (UTC) == Talaksan:Big Manila12.jpg == [[Talaksan:Information.svg|30px|left]] Nakatala ang isang talaksang ikinarga mo rito sa Tagalog Wikipedia, [[:Talaksan:Big Manila12.jpg]], sa [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Big Manila12.jpg]]. Mangyaring pumunta sa nabanggit na talakayan upang malaman kung bakit ito nakatala. Huwag mag-atubiling ilabas ang iyong saloobin o magkomento hinggil sa nominasyon. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:52, 22 Abril 2025 (UTC) == Talaksan:Google Earth.JPG == [[Talaksan:Information.svg|30px|left]] Nakatala ang isang midyang ikinarga mo rito sa Wikipediang Tagalog, [[:Talaksan:Google Earth.JPG]], sa [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Google Earth.JPG]]. Mangyaring pumunta sa nabanggit na talakayan upang malaman kung bakit ito nakatala. Huwag mag-atubiling ilabas ang iyong saloobin o magkomento hinggil sa mungkahi. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 01:04, 10 Disyembre 2025 (UTC) == Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG == [[Talaksan:Information.svg|30px|left]] Nakatala ang isang midyang ikinarga mo rito sa Wikipediang Tagalog, [[:Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG]], sa [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG]]. Mangyaring pumunta sa nabanggit na talakayan upang malaman kung bakit ito nakatala. Huwag mag-atubiling ilabas ang iyong saloobin o magkomento hinggil sa mungkahi. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 04:27, 7 Setyembre 2026 (UTC) 9z42cz4dwsymjxvpwsvyvxbufq3oqb0 6 63435 2223968 541008 2026-09-07T04:54:01Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223968 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Walang paggagamitan na artikulo. Marahil naging palamuti lang ito. Sa Wikipediang Ingles binura ang [[w:en:File:UP Centennial Logo....jpg|kopya nito]] dahil sa kawalan ng non-free use rationale, at base sa file logs doon ang inilagay na buod ng nagkarga nito roon noong 2007 ay "Cellphone wallpaper."}} {{non-free logo}} c92rnzj79uavk21pov3j3ezjdhq9jmi 6 64024 2223974 376190 2026-09-07T05:56:29Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223974 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Seal of the Department of Foreign Affairs of the Philippines.svg]].}} {{non-free seal}} {{non-free Philippines government}} hhal4j2xeg9hr1jcdsj91uimf2bcpf2 6 67592 2223975 376191 2026-09-07T05:57:40Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223975 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Department of Labor and Employment (DOLE).svg]].}} {{non-free seal}} {{non-free Philippines government}} cxdlyjap553pxpv29866don4x11xjdi 0 67740 2223954 2147412 2026-09-07T03:44:35Z JWilz12345 77302 2223954 wikitext text/x-wiki {{Sanggunian-painamin}} {{Infobox song | name = Dragostea Din Tei | version = | cover = DragonsWhateverCover.jpg | cover_size = | alt = | border = | caption = Isa sa maraming mga pabalat na ginamit sa kanta na ito | type = | artist = [[O-Zone]] | album = [[DiscO-Zone]] | EP = | language = | English_title = | A-side = Bersyong orihinal | B-side = ''Remix'' (muling pagtimpla) | written = | published = | released = 2004 | recorded = | studio = | venue = | genre = [[Eurodance]], [[Techno]] | length = 3:34 | label = [[Jive Records]] | writer = [[Dan Bălan]] | composer = | lyricist = | producer = [[Dan Bălan]] | chronology = | prev_title = [[Numai Tu]] | prev_year = | prev_version = | next_title = [[Despre Tine]] | next_year = | next_version = | tracks = | misc = }} Ang '''''Dragostea din tei''''' ay isang kanta mula sa bandang grupo na [[O-Zone]]. Ito ang naging numero uno na kanta sa [[Europa]] ng labing-dalawang linggo. Numero uno din ang kantang ito sa [[Pransiya]]. Sumikat din ito sa iba pang bansa sa [[Europa]] tulad ng [[Italya]]. Sumikat ang kantang ito sa [[Estados Unidos]] dahil sa isang [[Amerikano]] na si ''Gary Brolsma'' na gumawa ng ''Numa Numa Dance'' at nakilala ang kantang ito bilang '''Numa Numa'''. Sa [[Moldova]] unang pinakawalan sa publiko ang kanta. Ang kasikatan nito ay umabot sa iba't ibang sulok ng mundo at nagkaroon ito ng iba't ibang [[Dragostea din tei#Iba pang bersyon|bersyon]] sa iba't ibang [[wika]]. == O-Zone == === Kaalaman at Pagsusulat ng kanta === Ang kanta ay sinulat ni [[Dan Balan]] na nag ibig sabihin ay ''Love from Linden Trees''. Kinanta ito ng grupong [[O-Zone]] na binubuo ni [[Dan Balan]], [[Arsenie Todiraş]], at [[Radu Sârbu]]. Sa buong mundo, ito ang pinaka-sikat na kanta ng taong 2004 pero minsan lang patugtugin sa mga [[radyo]] sa maraming bansa kabilang ang [[Pilipinas]]. Naunang ipalabas ang panooring pantugtugin nito sa [[Pilipinas]] sa isang estasyon ng [[telebisyon]] na ''[[MTV Philippines]]''. Sa [[Europa]] lang nilabas ang mga kopya ng kanta at nagkaroon ng ''Certificate'' na [[ginto]]([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Gold''), [[Diyamante]] ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Diamond'') at ''Platinum''. Halos milyon-milyong kopya ang nabenta sa [[Europa]] lamang at mas marami kumpara sa kopya na nabenta sa ibang bansa kung saan pinakawalan sa publiko ang naturing kanta. [[Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG|right|thumb|Ang imahe sa panooring tugtugin ng Dragostea Din Tei]] === Titulo ng Kanta === Dahil sa nakilala ito sa [[Estados Unidos]] na ''Ma-Ya-Hi'' at ''Numa Numa'', nagkagulo ang mga tagahanga ng kanta at nagkupitensiya kung ano ang totoo at natatanging titulo nito. Dahil sa may lyrico itong "''Ma-Ya-Hi Ma-Ya-Ho Ma-Ya-Hu Ma-Ya-Haha''" nakilala ito bilang ''Ma-Ya-Hi''. Dahil kay Gary Brolsma at dahil sa koro nitong "''Vreci a pleci dar numa numa iei, numa numa iei, numa numa numa iei, kih pult thau schi dragostea din tei...''" nakilala ito bilang ''Numa Numa''. Minsan lang matawag ng publiko ang totoong titulo nito na Dragostea Din Tei dahil mas sikat ito bilang '''NUMA NUMA'''. === Panooring pantugtugin === Ang panooring pantugtugin nito ay silang tatlo na nasa pakpak ng [[eroplano]]. Hango ang panooring pantugtugin nila na may hinahabol na babae na minahal nila sa ''Linden Trees''. May mga pagbabagong ginawa sa panooring pantugtugin na may mga eksenang putol. Nilagyan din ang panooring pantugtugin ng Animation upang maingatan ang mga batas ng [[Estados Unidos]] at ng [[Europa]] para si di maipaliwanag na rason. May eksena rin sa panooring pantugtugin na bumaksak ang [[eroplano]] (Dahil sa pakiramdam dulot ng 11 Setyembre 2001 kung saan may mga [[eroplano]] na binanga sa iba't ibang gusali sa [[Estados Unidos]]). == Haiducii == === Bersyon ni Haiducii === {{Infobox song | name = Dragostea Din Tei | version = | cover = | cover_size = | alt = | border = | caption = [[Talaksan:Dragostea din tei.jpg|center|150px]] | type = | artist = [[Haiducii]] | album = | EP = | language = | English_title = | A-side = | B-side = Remixes+"Spring" | written = | published = | released = 4 Pebrero 2004 | recorded = | studio = | venue = | genre = [[Electronic music|Electronic]] | length = 3:33 | label = Digidance, Muve | writer = [[Dan Bălan]] | composer = | lyricist = | producer = | chronology = | prev_title = | prev_year = | prev_version = | next_title = | next_year = | next_version = | tracks = | misc = }} Si [[Haiducii]] ay isang mang-aawit na gumawa ng ''Cover Version'' ng kantang '''Dragostea Din Tei'''. Nakakuha ito ng ''Certificate'' na [[ginto]] ([[Wikang Ingles|Ingles]] ''gold''). Ito ay nagbenta ng kopya sa publiko kasabay ng orihinal na '''Dragostea Din Tei'''. Sumikat din ito ngunit sa mga piling lalawigan sa [[Europa]] lamang na nakabenta ng milyun-milyong kopya. Sumikat lamang ito sa [[Estados Unidos]] nung nagkaroon ng "''International Phenomenon''" ang naturing kanta. Inspirasyon ng muling pagtimpla nito ay ang orihinal na '''Dragostea Din Tei''' na pinakawalan tatlong linggo bago ang kantang ito. == Iba pang bersyon == Dahil sa pag-sikat ng kanta sa [[mundo]], nagkaroon ito ng iba't ibang bersyon sa iba't ibang [[wika]]. Ilan sa mga bersyon ay nakalista rito. === Mga bersyon === * Amerikano * Timog Aprika<ref>https://www.youtube.com/watch?v=V0mWEfMAN-Y</ref> * Austria<ref>https://www.youtube.com/watch?v=TdY5pqauRfE</ref> * Biyetnam<ref>https://www.youtube.com/watch?v=LDeQqaXzr8o</ref> * Brasil<ref>https://www.youtube.com/watch?v=tKZaeff3Tuo</ref> * Dan Balan * Ebreo<ref>https://www.youtube.com/watch?v=jXhc5yC6trU</ref> * Espanya<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Zgxxx_yDveg</ref> * Hapon * Taiwan<ref>https://www.youtube.com/watch?v=9OdH-BW9rIA</ref> * Indones * Cambodia * Timog Korea<ref>https://www.youtube.com/watch?v=0P_ur4NLL4k</ref> * Pinlandiya * TI at Rihanna<ref>https://www.youtube.com/watch?v=koVHN6eO4Xg</ref> * Tsino * Unggarya == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga awit]] [[Kategorya:O-Zone]] tixdwov5ldgnc1sdvbys3mng6fuhikm 2223955 2223954 2026-09-07T03:51:08Z JWilz12345 77302 inayos ang paglalagay ng kodigo para sa larawan ng pabalat 2223955 wikitext text/x-wiki {{Sanggunian-painamin}} {{Infobox song | name = Dragostea Din Tei | version = | cover = DragonsWhateverCover.jpg | cover_size = | alt = | border = | caption = Isa sa maraming mga pabalat na ginamit sa kanta na ito | type = | artist = [[O-Zone]] | album = [[DiscO-Zone]] | EP = | language = | English_title = | A-side = Bersiyong orihinal | B-side = ''Remix'' (muling pagtimpla) | written = | published = | released = 2004 | recorded = | studio = | venue = | genre = [[Eurodance]], [[Techno]] | length = 3:34 | label = [[Jive Records]] | writer = [[Dan Bălan]] | composer = | lyricist = | producer = [[Dan Bălan]] | chronology = | prev_title = [[Numai Tu]] | prev_year = | prev_version = | next_title = [[Despre Tine]] | next_year = | next_version = | tracks = | misc = }} Ang '''''Dragostea din tei''''' ay isang kanta mula sa bandang grupo na [[O-Zone]]. Ito ang naging numero uno na kanta sa [[Europa]] ng labing-dalawang linggo. Numero uno din ang kantang ito sa [[Pransiya]]. Sumikat din ito sa iba pang bansa sa [[Europa]] tulad ng [[Italya]]. Sumikat ang kantang ito sa [[Estados Unidos]] dahil sa isang [[Amerikano]] na si ''Gary Brolsma'' na gumawa ng ''Numa Numa Dance'' at nakilala ang kantang ito bilang '''Numa Numa'''. Sa [[Moldova]] unang pinakawalan sa publiko ang kanta. Ang kasikatan nito ay umabot sa iba't ibang sulok ng mundo at nagkaroon ito ng iba't ibang [[Dragostea din tei#Iba pang bersiyon|bersiyon]] sa iba't ibang [[wika]]. == O-Zone == === Kaalaman at Pagsusulat ng kanta === Ang kanta ay sinulat ni [[Dan Balan]] na nag ibig sabihin ay ''Love from Linden Trees''. Kinanta ito ng grupong [[O-Zone]] na binubuo ni [[Dan Balan]], [[Arsenie Todiraş]], at [[Radu Sârbu]]. Sa buong mundo, ito ang pinaka-sikat na kanta ng taong 2004 pero minsan lang patugtugin sa mga [[radyo]] sa maraming bansa kabilang ang [[Pilipinas]]. Naunang ipalabas ang panooring pantugtugin nito sa [[Pilipinas]] sa isang estasyon ng [[telebisyon]] na ''[[MTV Philippines]]''. Sa [[Europa]] lang nilabas ang mga kopya ng kanta at nagkaroon ng ''Certificate'' na [[ginto]]([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Gold''), [[Diyamante]] ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Diamond'') at ''Platinum''. Halos milyon-milyong kopya ang nabenta sa [[Europa]] lamang at mas marami kumpara sa kopya na nabenta sa ibang bansa kung saan pinakawalan sa publiko ang naturing kanta. [[Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG|right|thumb|Ang imahe sa panooring tugtugin ng Dragostea Din Tei]] === Titulo ng Kanta === Dahil sa nakilala ito sa [[Estados Unidos]] na ''Ma-Ya-Hi'' at ''Numa Numa'', nagkagulo ang mga tagahanga ng kanta at nagkupitensiya kung ano ang totoo at natatanging titulo nito. Dahil sa may lyrico itong "''Ma-Ya-Hi Ma-Ya-Ho Ma-Ya-Hu Ma-Ya-Haha''" nakilala ito bilang ''Ma-Ya-Hi''. Dahil kay Gary Brolsma at dahil sa koro nitong "''Vreci a pleci dar numa numa iei, numa numa iei, numa numa numa iei, kih pult thau schi dragostea din tei...''" nakilala ito bilang ''Numa Numa''. Minsan lang matawag ng publiko ang totoong titulo nito na Dragostea Din Tei dahil mas sikat ito bilang '''NUMA NUMA'''. === Panooring pantugtugin === Ang panooring pantugtugin nito ay silang tatlo na nasa pakpak ng [[eroplano]]. Hango ang panooring pantugtugin nila na may hinahabol na babae na minahal nila sa ''Linden Trees''. May mga pagbabagong ginawa sa panooring pantugtugin na may mga eksenang putol. Nilagyan din ang panooring pantugtugin ng Animation upang maingatan ang mga batas ng [[Estados Unidos]] at ng [[Europa]] para si di maipaliwanag na rason. May eksena rin sa panooring pantugtugin na bumaksak ang [[eroplano]] (Dahil sa pakiramdam dulot ng 11 Setyembre 2001 kung saan may mga [[eroplano]] na binanga sa iba't ibang gusali sa [[Estados Unidos]]). == Haiducii == === Bersiyon ni Haiducii === {{Infobox song | name = Dragostea Din Tei | version = | cover = Dragostea din tei.jpg | cover_size = | alt = | border = | caption = Pabalat para sa pisikal na paglabas ng bersiyon sa Belhika at Olanda | type = | artist = [[Haiducii]] | album = | EP = | language = | English_title = | A-side = | B-side = Remixes+"Spring" | written = | published = | released = 4 Pebrero 2004 | recorded = | studio = | venue = | genre = [[Electronic music|Electronic]] | length = 3:33 | label = Digidance, Muve | writer = [[Dan Bălan]] | composer = | lyricist = | producer = | chronology = | prev_title = | prev_year = | prev_version = | next_title = | next_year = | next_version = | tracks = | misc = }} Si [[Haiducii]] ay isang mang-aawit na gumawa ng ''Cover Version'' ng kantang '''Dragostea Din Tei'''. Nakakuha ito ng ''Certificate'' na [[ginto]] ([[Wikang Ingles|Ingles]] ''gold''). Ito ay nagbenta ng kopya sa publiko kasabay ng orihinal na '''Dragostea Din Tei'''. Sumikat din ito ngunit sa mga piling lalawigan sa [[Europa]] lamang na nakabenta ng milyun-milyong kopya. Sumikat lamang ito sa [[Estados Unidos]] nung nagkaroon ng "''International Phenomenon''" ang naturing kanta. Inspirasyon ng muling pagtimpla nito ay ang orihinal na '''Dragostea Din Tei''' na pinakawalan tatlong linggo bago ang kantang ito. == Iba pang bersiyon == Dahil sa pag-sikat ng kanta sa [[mundo]], nagkaroon ito ng iba't ibang bersiyon sa iba't ibang [[wika]]. Ilan sa mga bersiyon ay nakalista rito. === Mga bersiyon === * Amerikano * Timog Aprika<ref>https://www.youtube.com/watch?v=V0mWEfMAN-Y</ref> * Austria<ref>https://www.youtube.com/watch?v=TdY5pqauRfE</ref> * Biyetnam<ref>https://www.youtube.com/watch?v=LDeQqaXzr8o</ref> * Brasil<ref>https://www.youtube.com/watch?v=tKZaeff3Tuo</ref> * Dan Balan * Ebreo<ref>https://www.youtube.com/watch?v=jXhc5yC6trU</ref> * Espanya<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Zgxxx_yDveg</ref> * Hapon * Taiwan<ref>https://www.youtube.com/watch?v=9OdH-BW9rIA</ref> * Indones * Cambodia * Timog Korea<ref>https://www.youtube.com/watch?v=0P_ur4NLL4k</ref> * Pinlandiya * TI at Rihanna<ref>https://www.youtube.com/watch?v=koVHN6eO4Xg</ref> * Tsino * Unggarya == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga awit]] [[Kategorya:O-Zone]] je2j3ot5z106hg84ghlakrl44z1agfp 6 67773 2223958 1389430 2026-09-07T04:01:17Z JWilz12345 77302 +mungkahi-burahin 2223958 wikitext text/x-wiki {{mungkahi-burahin|[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG]]}} == Buod == Isang imahe sa Music Video ng [[Dragostea Din Tei]]. == Paglilisensiya == {{non-free television screenshot}} g3cxs8w63408iuglenn8ee16x3tnz3k 0 67880 2224034 2223778 2026-09-07T10:24:58Z ~2026-48664-47 166137 /* */ 2224034 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|thumb|Official White House portrait of President Donald Trump]] [[Talaksan:Seal Of The President Of The United States Of America.svg|thumb|200px|Ang [[Seal of the President of the United States|sagisag ng Pangulo ng Estados Unidos]] na huling nabago nang idagdag ang ika-50 bituin para sa [[Hawaii]] noong 1959.]] Ang '''Pangulo ng Estados Unidos ng Amerika''' ay ang puno ng estado at puno ng pamahalaan ng [[Estados Unidos]]. Nalikha ang tanggapan ng [[Pangulo]] sa pamamagitan ng konstitusyon ng Estados Unidos noong [[1788]]. Ihinahalal ang pangulo sa pamamagitan ng [[Kolehiyong Panghalalan ng Estados Unidos]]. * '''Panunumpa sa katungkulan bilang Pangulo ng Estados Unidos "'' Ako si, (Pangalan ng Pangulo/Pansamantalang Pangulo), ay taimtim na nanunumpa, na tapat kong isasakatuparan ang katungkulan ng Pangulo ng Estados Unidos, at, sa abot ng aking kakayahan, aking pangangalagaan, ipagtanggol at ipagsanggalang ang Saligang-Batas ng Estados Unidos. Kasihan nawa ako ng Diyos. * '''Panunumpa sa katungkulan bilang Pangalawang-Pangulo''' Ako si, (Pangalan ng Pangalawang-Pangulo/Pansamantalang Pangalawang-Pangulo), ay taimtim na nanunumpa, na aking itataguyod at ipagsasanggalang ang Saligang-Batas ng Estados Unidos laban sa mga kaaway, lokal at banyaga; na magtataglay ako ng katapatan at pagsunod sa pareho; na aking tinatanggap ang pananagutang ito nang malaya, na walang anumang pasubali o hangaring umiwas; na aking isasagawa nang mabuti't tapat ang mga tungkulin ng itong katungkulang aking papasukan. Kasihan nawa ako ng Diyos. == Talaan mga Pangulo ng Estados Unidos == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background:#cccccc" ! Blg ! colspan=2 | Pangulo !! Buwang Nagsimula !! Buwang Nagtapos !! Partido !! Pangalawang Pangulo !! Termino |- style="background:#dddddd" |- style="background:#dddddd" |- style="background:#e6e6aa" | rowspan=2 | '''1''' || rowspan=2 | [[George Washington]] (1732-1799)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Abril 30]] [[1789]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1797]] || rowspan=2 | <small>Wala <br /> (Pulisya ng Pederal)</small> || rowspan=2 | [[John Adams]] || align=center | 1 |- style="background:#dddddd" | align=center | 2 |- style="background:#e6e6aa" || '''2''' || [[John Adams]] (1735-1826)|| [[Talaksan:John Adams A18236 (cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1797]] || [[Marso 3]] [[1801]] || [[Partido Pederalista ng Estados Unidos|Pederalista]]|| [[Thomas Jefferson]] || align=center | 3 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''3''' || rowspan=2 | [[Thomas Jefferson]] (1743-1826)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Official Presidential portrait of Thomas Jefferson (by Rembrandt Peale, 1800) (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1801]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1809]] || rowspan=2 | [[Partido Demokrata-Republikano (Estados Unidos)|Demokrata-Republikano]]|| [[Aaron Burr]] || align=center | 4 |- style="background:#ffddaa" | [[George Clinton (politiko)|George Clinton]] || align=center | 5 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''4''' || rowspan=2 | [[James Madison]] (1751-1836)|| rowspan=2 | [[Talaksan: James Madison Portrait 1816 (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1809]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1817]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || [[George Clinton (politiko)|George Clinton]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 6 |- style="background:#ffddaa" | [[Elbridge Gerry]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 7 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''5''' || rowspan=2 | [[James Monroe]] (1758-1831)|| rowspan=2 | [[Talaksan:James Monroe White House portrait 1819 (cropped 3x4 close).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1817]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1825]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || rowspan=2 | [[Daniel Tompkins]] || align=center | 8 |- style="background:#ffddaa" | align=center | 9 |- style="background:#ffddaa" | '''6''' || [[John Quincy Adams]] (1767-1848)|| [[Talaksan:John Quincy Adams 1858 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1825]] || [[Marso 3]] [[1829]] || [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || [[John C. Calhoun|John Calhoun]] || align=center | 10 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''7''' || rowspan=2 | [[Andrew Jackson]] (1767-1845)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Andrew jackson head (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1829]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1837]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[John C. Calhoun|John Calhoun]] <small>[2]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || 11 |- style="background:#ddeeff" | [[Martin Van Buren]] || align=center | 12 |- style="background:#ddeeff" | '''8''' || [[Martin Van Buren]] (1782-1862)|| [[Talaksan:Martin Van Buren circa 1837 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1837]] || [[Marso 3]] [[1841]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Richard Mentor Johnson|Richard Johnson]] || 13 |- style="background:#ffffcc" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''9''' || [[William Henry Harrison]] (1773-1841)|| [[Talaksan:William Henry Harrison Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1841]] || [[Abril 4]] [[1841]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || [[John Tyler]] || rowspan=2 align=center | 14 |- style="background:#ffffcc" | '''10''' || [[John Tyler]] (1790-1862)|| [[Talaksan:Tyler, John, by Healy (1842, NPG 2019 13) (cropped1).jpg|120px]] || [[Abril 4]] [[1841]] || [[Marso 3]] [[1845]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] <small>[3]</small> ||<small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''11''' || [[James K. Polk]] (1795-1849)|| [[Talaksan:James K Polk (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1845]] || [[Marso 3]] [[1849]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[George M. Dallas|George Dallas]] || align=center | 15 |- style="background:#ffffcc" | '''12''' || [[Zachary Taylor]] (1784-1850)|| [[Talaksan:Zachary Taylor cropped.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1849]] || [[Hulyo 9]] [[1850]] <small>[1]</small> || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || [[Millard Fillmore]] || rowspan=2 align=center | 16 |- style="background:#ffffcc" | '''13''' || [[Millard Fillmore]] (1880-1874)|| [[Talaksan:Fillmore Alt Crop.jpg|120px]] || [[Hulyo 9]] [[1850]] || [[Marso 3]] [[1853]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | '''14''' || [[Franklin Pierce]] (1804-1869)|| [[Talaksan:Mathew Brady - Franklin Pierce - alternate crop (cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1853]] || [[Marso 3]] [[1857]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[William R. King|William King]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 17 |- style="background:#ddeeff" | '''15''' || [[James Buchanan]] (1791-1868)|| [[Talaksan:James Buchanan (cropped 3x4).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1857]] || [[Marso 3]] [[1861]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[John C. Breckinridge|John Breckinridge]] || align=center | 18 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''16''' || rowspan=2 | [[Abraham Lincoln]] (1809-1865)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Abraham Lincoln 1863 Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1861]] || rowspan=2 | [[Abril 15]] [[1865]] <small>[4]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Hannibal Hamlin]] || align=center | 19 |- style="background:#ffe1e1" | [[Andrew Johnson]] <small>[5]</small> || rowspan=2 align=center | 20 |- style="background:#ddeeff" | '''17''' || [[Andrew Johnson]] (1808-1875)|| [[Talaksan:President Andrew Johnson.jpg|120px]] || [[Abril 15]] [[1865]] || [[Marso 3]] [[1869]] || [[Partido Demokrata (Estados Unidos)|Demokrata]] <small>[5]</small> || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''18''' || rowspan=2 | [[Ulysses S. Grant]] (1822-1885)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Ulysses S Grant by Brady c1870-restored (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1869]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1877]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Schuyler Colfax]] || align=center | 21 |- style="background:#ffe1e1" | [[Henry Wilson]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 22 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''19''' || [[Rutherford B. Hayes]] (1822-1893)|| [[Talaksan:President Rutherford Hayes 1870 - 1880 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1877]] || [[Marso 3]] [[1881]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[William A. Wheeler|William Wheeler]] || align=center | 23 |- style="background:#ffe1e1" | '''20''' || [[James A. Garfield]] (1831-1881)|| [[Talaksan:James Abram Garfield, photo portrait seated (3x4 cropped b).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1881]] || [[Setyembre 19]] [[1881]] <small>[4]</small> || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Chester A. Arthur]] || rowspan=2 align=center | 24 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''21''' || [[Chester A. Arthur]] (1829-1886)|| [[Talaksan:Chester A. Arthur by Abraham Bogardus (B&W) (cropped and B&W) (2).jpg|120px]] || [[Setyembre 19]] [[1881]] || [[Marso 3]] [[1885]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | '''22''' || [[Grover Cleveland]] <br /> <small>''(Panahon ika-1)'' (1837-1908)</small> || [[Talaksan:Grover Cleveland by Charles Milton Bell color change (3x4 cropped b&w).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1885]] || [[Marso 3]] [[1889]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrata]]|| [[Thomas A. Hendricks|Thomas Hendricks]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 25 |- style="background:#ffe1e1" | '''23''' || [[Benjamin Harrison]] (1833-1901)|| [[Talaksan:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896 (4x5 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1889]] || [[Marso 3]] [[1893]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Levi Morton]] || align=center | 26 |- style="background:#ddeeff" | '''24''' || [[Grover Cleveland]] <br /> <small>''(Panahon ika-2)'' (1837-1908)</small> || [[Talaksan:Unsuccessful 1888.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1893]] || [[Marso 3]] [[1897]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrata]]|| [[Adlai E. Stevenson]] || align=center | 27 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''25''' || rowspan=2 | [[William McKinley]] (1843-1901)|| rowspan=2 | [[Talaksan:William McKinley Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1897]] || rowspan=2 | [[Setyembre 4]] [[1901]] <small>[4]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Garret A. Hobart|Garret Hobart]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 28 |- style="background:#ffe1e1" | [[Theodore Roosevelt]] || rowspan=2 align=center | 29 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''26''' || rowspan=2 | [[Theodore Roosevelt]] (1858-1919)|| rowspan=2 | [[Talaksan:President Roosevelt - Pach Bros - black and white (cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Setyembre 14]] [[1901]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1909]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" | [[Charles Fairbanks]] || align=center | 30 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''27''' || [[William Howard Taft]] (1857-1930)|| [[Talaksan:William Howard Taft Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1909]] || [[Marso 3]] [[1913]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[James S. Sherman|James Sherman]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 31 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''28''' || rowspan=2 | [[Woodrow Wilson]] (1856-1924)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919 (cropped 3x4).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1913]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1921]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Thomas R. Marshall|Thomas Marshall]] || align=center | 32 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 33 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''29''' || [[Warren G. Harding|Warren G. Harding]] (1865-1923)|| [[Talaksan:Warren G Harding-Harris & Ewing (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1921]] || [[Agosto 2]] [[1923]] <small>[1]</small> || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Calvin Coolidge]] || rowspan=2 align=center | 34 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''30''' || rowspan=2 | [[Calvin Coolidge]] (1872-1933)|| rowspan=2 | [[Talaksan:President Calvin Coolidge, 1924 head-and-shoulders portrait, facing slightly right (2).jpeg|120px]] || rowspan=2 | [[Agosto 2]] [[1923]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1929]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" | [[Charles Dawes]] || align=center | 35 |- style="background:#ffe1e1" | '''31''' || [[Herbert Hoover]] (1874-1964)|| [[Talaksan:Unsuccessful 1932.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1929]] || [[Marso 3]] [[1933]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Charles Curtis]] || align=center | 36 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=4 | '''32''' || rowspan=4 | [[Franklin D. Roosevelt]] (1882-1945) || rowspan=4 | [[Talaksan:FDR-1944-Campaign-Portrait (cropped).jpg|120px]] || rowspan=4 | [[Marso 4]] [[1933]] || rowspan=4 | [[Abril 12]] [[1945]] <small>[1]</small> || rowspan=4 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[John Nance Garner|John Garner]] || align=center | 37 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 38 |- style="background:#ddeeff" | [[Henry A. Wallace|Henry Wallace]] || align=center |39 |- style="background:#ddeeff" | [[Harry Truman]] || rowspan=2 align=center | 40 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''33''' || rowspan=2 | [[Harry S. Truman]] (1884-1972)|| rowspan=2 | [[Talaksan:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Abril 12]] [[1945]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1953]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | [[Alben Barkley]] || align=center | 41 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''34''' || rowspan=2 | [[Dwight Eisenhower|Dwight D. Eisenhower]] (1890-1969)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959 (cropped)(3).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1953]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1961]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[Richard Nixon]] || align=center | 42 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 43 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''35''' || [[John F. Kennedy]] (1917-1963)|| [[Talaksan:John F. Kennedy, White House color photo portrait (3x4) (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[1961]] || [[Nobyembre 22]] [[1963]] <small>[4]</small> || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Lyndon Johnson]] || rowspan=2 align=center | 44 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''36''' || rowspan=2 | [[Lyndon B. Johnson]] (1908-1973)|| rowspan=2 | [[Talaksan:37 Lyndon Johnson 3x4.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Nobyembre 22]] [[1963]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1969]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | [[Hubert Humphrey]] || align=center | 45 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''37''' || rowspan=2 | [[Richard Nixon|Richard M. Nixon]] (1913-1994)|| rowspan=2 | [[Talaksan:RichardNixoncrop.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1969]] || rowspan=2 | [[Agosto 9]] [[1974]]<small>[2]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Spiro Agnew]] || align=center | 46 |- style="background:#ffe1e1" | [[Spiro Agnew]] <small>[R]</small> <br /> <small>''Wala''</small> <br /> [[Gerald Ford]] || rowspan=2 align=center | 47 |- style="background:#ffe1e1" | '''38''' || [[Gerald Ford|Gerald R. Ford]] (1913-2006)|| [[Talaksan:Gerald Ford, second official portrait of the President of the United States, February 1976 (cropped 3).jpg|120px]] || [[Agosto 9]] [[1974]] || [[Enero 20]] [[1977]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> <br /> [[Nelson Rockefeller]] |- style="background:#ddeeff" | '''39''' || [[Jimmy Carter]] (1924-2024)|| [[Talaksan:Jimmy Carter presidential portrait (cropped 1).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[1977]] || [[Enero 20]] [[1981]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Walter Mondale]] || align=center | 48 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''40''' || rowspan=2 | [[Ronald Reagan]] (1911-2004)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Official Portrait of President Reagan 1981-cropped.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1981]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1989]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[George H. W. Bush]] || align=center | 49 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 50 |- style="background:#ffe1e1" | '''41''' || [[George H. W. Bush]] (1924-2018)|| [[Talaksan:George H. W. Bush presidential portrait (cropped 2).jpg|120px]]|| [[Enero 20]] [[1989]] || [[Enero 20]] [[1993]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Dan Quayle]] || align=center | 51 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''42''' || rowspan=2 | [[Bill Clinton|William J. Clinton]] (1946-)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Bill Clinton 1999.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1993]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2001]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Al Gore]] || align=center | 52 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 53 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''43''' || rowspan=2 | [[George W. Bush]] (1946-)|| rowspan=2 | [[Talaksan:George-W-Bush.jpeg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2001]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2009]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[Dick Cheney]] || align=center | 54 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 55 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''44''' || rowspan=2 | [[Barack Obama]] (1961-)|| rowspan=2 |[[Talaksan:Obama portrait crop.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2009]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2017]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Joe Biden]] || align=center | 56 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 57 |- style="background:#ffe1e1" | '''45''' || [[Donald Trump]] (1945-)|| [[Talaksan:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2017]] || [[Enero 20]] [[2021]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Mike Pence]] || align=center | 58 |- style="background:#ddeeff" | '''46''' || [[Joe Biden]] (1942-)|| [[Talaksan:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2021]] || [[Enero 20]] [[2025]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Kamala Harris]] || align=center | 59 |- style="background:#ddeeff" | '''47''' || [[Kamala Harris]] (1964-)|| [[Talaksan:Kamala Harris Vice Presidential Portrait (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2025]] || Kasalukuyan || [[Partido Demokrat (Estados Unidos)|Demokrat]] || [[Tim Walz]] || align=center | 60 |} <!-- BLM DITERJEMAHKAN * Left office early: : {{ref A}} Assassinated. : {{ref D}} Died in office of natural causes. : {{ref R}} Resigned. * Ran on other party's ticket: : {{ref U}} Democrat who ran on Union ticket with Republican Lincoln. : {{ref W}} Former Democrat who ran for Vice President on Whig ticket. Clashed with Whig congressional leaders and was expelled from the Whig party in 1841. ^[1] Meninggal ketika masih menjabat sebagai wakil presiden.{{br}} ^[2] Mengundurkan diri sebagai wakil presiden.{{br}} ^[3] Meninggal ketika masih menjabat sebagai presiden.{{br}} ^[4] Seorang anggota partai Demokrat yang 'menumpang' partai Whig.{{br}} ^[5] Meninggal ketika menjabat sebagai wakil, tak diganti.{{br}} ^[6] Dibunuh.{{br}} ^[7] Seorang anggota partai Demokrat yang berdampingan dengan Lincoln, seorang anggota partai Republican.{{br}} ^[8] Mengundurkan diri.{{br}} ^[9] Tidak dilantik sesuai dengan jadwal.{{br}} ^[10] Masa jabatan lebih dari dua masa bakti. --> ==Mga buhay na dating pangulo== <gallery mode="packed"> Talaksan:20260306 Chicago, Estados Unidos- Exequias del reverendo Jesse Louis- Juan Cano16 (Bill Clinton).jpg|[[Bill Clinton]] (edad {{age|1946|8|19}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya ni George W. Bush|2001]] Talaksan:President George W. Bush reflects on America at 250 (0m11s cropped).jpg|[[George W. Bush]] (edad {{age|1946|7|6}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya 2009 ni Barack Obama|2009]] Talaksan:Barack Obama at the Grand Opening of the Barack Obama Presidential Center (HLMwDaiW8AAS7pz) (cropped).jpg|[[Barack Obama]] (edad {{age|1961|8|4}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya ni Donald Trump|2017]] Talaksan:President Obama's Full Remarks at the Obama Presidential Center Grand Opening Ceremony (Joe Biden cropped).jpg|[[Joe Biden]] (edad {{age|1942|11|20}})<br />magmula noong [[Ikalawang Pampangulong pagpapasinaya ni Donald Trump|2025]] </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Mga Pangulo ng Estados Unidos}} {{Commons category}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Adams, John Quincy}} [[Kategorya:Pangulo]] [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga pangulo ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga pinuno ng estado|Estados Unidos]] [[Kategorya:Puno ng pamahalaan|Estados Unidos]] k9n2wpspjexx46ilzjg974htb4ppyf5 2224036 2224034 2026-09-07T10:29:15Z ~2026-48664-47 166137 /* Talaan mga Pangulo ng Estados Unidos */ 2224036 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|thumb|Official White House portrait of President Donald Trump]] [[Talaksan:Seal Of The President Of The United States Of America.svg|thumb|200px|Ang [[Seal of the President of the United States|sagisag ng Pangulo ng Estados Unidos]] na huling nabago nang idagdag ang ika-50 bituin para sa [[Hawaii]] noong 1959.]] Ang '''Pangulo ng Estados Unidos ng Amerika''' ay ang puno ng estado at puno ng pamahalaan ng [[Estados Unidos]]. Nalikha ang tanggapan ng [[Pangulo]] sa pamamagitan ng konstitusyon ng Estados Unidos noong [[1788]]. Ihinahalal ang pangulo sa pamamagitan ng [[Kolehiyong Panghalalan ng Estados Unidos]]. * '''Panunumpa sa katungkulan bilang Pangulo ng Estados Unidos "'' Ako si, (Pangalan ng Pangulo/Pansamantalang Pangulo), ay taimtim na nanunumpa, na tapat kong isasakatuparan ang katungkulan ng Pangulo ng Estados Unidos, at, sa abot ng aking kakayahan, aking pangangalagaan, ipagtanggol at ipagsanggalang ang Saligang-Batas ng Estados Unidos. Kasihan nawa ako ng Diyos. * '''Panunumpa sa katungkulan bilang Pangalawang-Pangulo''' Ako si, (Pangalan ng Pangalawang-Pangulo/Pansamantalang Pangalawang-Pangulo), ay taimtim na nanunumpa, na aking itataguyod at ipagsasanggalang ang Saligang-Batas ng Estados Unidos laban sa mga kaaway, lokal at banyaga; na magtataglay ako ng katapatan at pagsunod sa pareho; na aking tinatanggap ang pananagutang ito nang malaya, na walang anumang pasubali o hangaring umiwas; na aking isasagawa nang mabuti't tapat ang mga tungkulin ng itong katungkulang aking papasukan. Kasihan nawa ako ng Diyos. == Talaan mga Pangulo ng Estados Unidos == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background:#cccccc" ! Blg ! colspan=2 | Pangulo !! Buwang Nagsimula !! Buwang Nagtapos !! Partido !! Pangalawang Pangulo !! Termino |- style="background:#dddddd" |- style="background:#dddddd" |- style="background:#e6e6aa" | rowspan=2 | '''1''' || rowspan=2 | [[George Washington]] (1732-1799)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Abril 30]] [[1789]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1797]] || rowspan=2 | <small>Wala <br /> (Pulisya ng Pederal)</small> || rowspan=2 | [[John Adams]] || align=center | 1 |- style="background:#dddddd" | align=center | 2 |- style="background:#e6e6aa" || '''2''' || [[John Adams]] (1735-1826)|| [[Talaksan:John Adams A18236 (cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1797]] || [[Marso 3]] [[1801]] || [[Partido Pederalista ng Estados Unidos|Pederalista]]|| [[Thomas Jefferson]] || align=center | 3 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''3''' || rowspan=2 | [[Thomas Jefferson]] (1743-1826)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Official Presidential portrait of Thomas Jefferson (by Rembrandt Peale, 1800) (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1801]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1809]] || rowspan=2 | [[Partido Demokrata-Republikano (Estados Unidos)|Demokrata-Republikano]]|| [[Aaron Burr]] || align=center | 4 |- style="background:#ffddaa" | [[George Clinton (politiko)|George Clinton]] || align=center | 5 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''4''' || rowspan=2 | [[James Madison]] (1751-1836)|| rowspan=2 | [[Talaksan: James Madison Portrait 1816 (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1809]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1817]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || [[George Clinton (politiko)|George Clinton]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 6 |- style="background:#ffddaa" | [[Elbridge Gerry]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 7 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''5''' || rowspan=2 | [[James Monroe]] (1758-1831)|| rowspan=2 | [[Talaksan:James Monroe White House portrait 1819 (cropped 3x4 close).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1817]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1825]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || rowspan=2 | [[Daniel Tompkins]] || align=center | 8 |- style="background:#ffddaa" | align=center | 9 |- style="background:#ffddaa" | '''6''' || [[John Quincy Adams]] (1767-1848)|| [[Talaksan:John Quincy Adams 1858 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1825]] || [[Marso 3]] [[1829]] || [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || [[John C. Calhoun|John Calhoun]] || align=center | 10 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''7''' || rowspan=2 | [[Andrew Jackson]] (1767-1845)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Andrew jackson head (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1829]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1837]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[John C. Calhoun|John Calhoun]] <small>[2]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || 11 |- style="background:#ddeeff" | [[Martin Van Buren]] || align=center | 12 |- style="background:#ddeeff" | '''8''' || [[Martin Van Buren]] (1782-1862)|| [[Talaksan:Martin Van Buren circa 1837 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1837]] || [[Marso 3]] [[1841]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Richard Mentor Johnson|Richard Johnson]] || 13 |- style="background:#ffffcc" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''9''' || [[William Henry Harrison]] (1773-1841)|| [[Talaksan:William Henry Harrison Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1841]] || [[Abril 4]] [[1841]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || [[John Tyler]] || rowspan=2 align=center | 14 |- style="background:#ffffcc" | '''10''' || [[John Tyler]] (1790-1862)|| [[Talaksan:Tyler, John, by Healy (1842, NPG 2019 13) (cropped1).jpg|120px]] || [[Abril 4]] [[1841]] || [[Marso 3]] [[1845]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] <small>[3]</small> ||<small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''11''' || [[James K. Polk]] (1795-1849)|| [[Talaksan:James K Polk (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1845]] || [[Marso 3]] [[1849]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[George M. Dallas|George Dallas]] || align=center | 15 |- style="background:#ffffcc" | '''12''' || [[Zachary Taylor]] (1784-1850)|| [[Talaksan:Zachary Taylor cropped.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1849]] || [[Hulyo 9]] [[1850]] <small>[1]</small> || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || [[Millard Fillmore]] || rowspan=2 align=center | 16 |- style="background:#ffffcc" | '''13''' || [[Millard Fillmore]] (1880-1874)|| [[Talaksan:Fillmore Alt Crop.jpg|120px]] || [[Hulyo 9]] [[1850]] || [[Marso 3]] [[1853]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | '''14''' || [[Franklin Pierce]] (1804-1869)|| [[Talaksan:Mathew Brady - Franklin Pierce - alternate crop (cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1853]] || [[Marso 3]] [[1857]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[William R. King|William King]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 17 |- style="background:#ddeeff" | '''15''' || [[James Buchanan]] (1791-1868)|| [[Talaksan:James Buchanan (cropped 3x4).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1857]] || [[Marso 3]] [[1861]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[John C. Breckinridge|John Breckinridge]] || align=center | 18 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''16''' || rowspan=2 | [[Abraham Lincoln]] (1809-1865)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Abraham Lincoln 1863 Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1861]] || rowspan=2 | [[Abril 15]] [[1865]] <small>[4]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Hannibal Hamlin]] || align=center | 19 |- style="background:#ffe1e1" | [[Andrew Johnson]] <small>[5]</small> || rowspan=2 align=center | 20 |- style="background:#ddeeff" | '''17''' || [[Andrew Johnson]] (1808-1875)|| [[Talaksan:President Andrew Johnson.jpg|120px]] || [[Abril 15]] [[1865]] || [[Marso 3]] [[1869]] || [[Partido Demokrata (Estados Unidos)|Demokrata]] <small>[5]</small> || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''18''' || rowspan=2 | [[Ulysses S. Grant]] (1822-1885)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Ulysses S Grant by Brady c1870-restored (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1869]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1877]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Schuyler Colfax]] || align=center | 21 |- style="background:#ffe1e1" | [[Henry Wilson]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 22 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''19''' || [[Rutherford B. Hayes]] (1822-1893)|| [[Talaksan:President Rutherford Hayes 1870 - 1880 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1877]] || [[Marso 3]] [[1881]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[William A. Wheeler|William Wheeler]] || align=center | 23 |- style="background:#ffe1e1" | '''20''' || [[James A. Garfield]] (1831-1881)|| [[Talaksan:James Abram Garfield, photo portrait seated (3x4 cropped b).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1881]] || [[Setyembre 19]] [[1881]] <small>[4]</small> || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Chester A. Arthur]] || rowspan=2 align=center | 24 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''21''' || [[Chester A. Arthur]] (1829-1886)|| [[Talaksan:Chester A. Arthur by Abraham Bogardus (B&W) (cropped and B&W) (2).jpg|120px]] || [[Setyembre 19]] [[1881]] || [[Marso 3]] [[1885]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | '''22''' || [[Grover Cleveland]] <br /> <small>''(Panahon ika-1)'' (1837-1908)</small> || [[Talaksan:Grover Cleveland by Charles Milton Bell color change (3x4 cropped b&w).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1885]] || [[Marso 3]] [[1889]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrata]]|| [[Thomas A. Hendricks|Thomas Hendricks]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 25 |- style="background:#ffe1e1" | '''23''' || [[Benjamin Harrison]] (1833-1901)|| [[Talaksan:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896 (4x5 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1889]] || [[Marso 3]] [[1893]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Levi Morton]] || align=center | 26 |- style="background:#ddeeff" | '''24''' || [[Grover Cleveland]] <br /> <small>''(Panahon ika-2)'' (1837-1908)</small> || [[Talaksan:Unsuccessful 1888.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1893]] || [[Marso 3]] [[1897]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrata]]|| [[Adlai E. Stevenson]] || align=center | 27 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''25''' || rowspan=2 | [[William McKinley]] (1843-1901)|| rowspan=2 | [[Talaksan:William McKinley Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1897]] || rowspan=2 | [[Setyembre 4]] [[1901]] <small>[4]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Garret A. Hobart|Garret Hobart]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 28 |- style="background:#ffe1e1" | [[Theodore Roosevelt]] || rowspan=2 align=center | 29 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''26''' || rowspan=2 | [[Theodore Roosevelt]] (1858-1919)|| rowspan=2 | [[Talaksan:President Roosevelt - Pach Bros - black and white (cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Setyembre 14]] [[1901]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1909]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" | [[Charles Fairbanks]] || align=center | 30 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''27''' || [[William Howard Taft]] (1857-1930)|| [[Talaksan:William Howard Taft Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1909]] || [[Marso 3]] [[1913]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[James S. Sherman|James Sherman]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 31 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''28''' || rowspan=2 | [[Woodrow Wilson]] (1856-1924)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919 (cropped 3x4).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1913]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1921]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Thomas R. Marshall|Thomas Marshall]] || align=center | 32 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 33 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''29''' || [[Warren G. Harding|Warren G. Harding]] (1865-1923)|| [[Talaksan:Warren G Harding-Harris & Ewing (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1921]] || [[Agosto 2]] [[1923]] <small>[1]</small> || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Calvin Coolidge]] || rowspan=2 align=center | 34 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''30''' || rowspan=2 | [[Calvin Coolidge]] (1872-1933)|| rowspan=2 | [[Talaksan:President Calvin Coolidge, 1924 head-and-shoulders portrait, facing slightly right (2).jpeg|120px]] || rowspan=2 | [[Agosto 2]] [[1923]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1929]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" | [[Charles Dawes]] || align=center | 35 |- style="background:#ffe1e1" | '''31''' || [[Herbert Hoover]] (1874-1964)|| [[Talaksan:Unsuccessful 1932.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1929]] || [[Marso 3]] [[1933]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Charles Curtis]] || align=center | 36 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=4 | '''32''' || rowspan=4 | [[Franklin D. Roosevelt]] (1882-1945) || rowspan=4 | [[Talaksan:FDR-1944-Campaign-Portrait (cropped).jpg|120px]] || rowspan=4 | [[Marso 4]] [[1933]] || rowspan=4 | [[Abril 12]] [[1945]] <small>[1]</small> || rowspan=4 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[John Nance Garner|John Garner]] || align=center | 37 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 38 |- style="background:#ddeeff" | [[Henry A. Wallace|Henry Wallace]] || align=center |39 |- style="background:#ddeeff" | [[Harry Truman]] || rowspan=2 align=center | 40 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''33''' || rowspan=2 | [[Harry S. Truman]] (1884-1972)|| rowspan=2 | [[Talaksan:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Abril 12]] [[1945]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1953]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | [[Alben Barkley]] || align=center | 41 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''34''' || rowspan=2 | [[Dwight Eisenhower|Dwight D. Eisenhower]] (1890-1969)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959 (cropped)(3).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1953]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1961]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[Richard Nixon]] || align=center | 42 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 43 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''35''' || [[John F. Kennedy]] (1917-1963)|| [[Talaksan:John F. Kennedy, White House color photo portrait (3x4) (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[1961]] || [[Nobyembre 22]] [[1963]] <small>[4]</small> || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Lyndon Johnson]] || rowspan=2 align=center | 44 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''36''' || rowspan=2 | [[Lyndon B. Johnson]] (1908-1973)|| rowspan=2 | [[Talaksan:37 Lyndon Johnson 3x4.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Nobyembre 22]] [[1963]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1969]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | [[Hubert Humphrey]] || align=center | 45 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''37''' || rowspan=2 | [[Richard Nixon|Richard M. Nixon]] (1913-1994)|| rowspan=2 | [[Talaksan:RichardNixoncrop.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1969]] || rowspan=2 | [[Agosto 9]] [[1974]]<small>[2]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Spiro Agnew]] || align=center | 46 |- style="background:#ffe1e1" | [[Spiro Agnew]] <small>[R]</small> <br /> <small>''Wala''</small> <br /> [[Gerald Ford]] || rowspan=2 align=center | 47 |- style="background:#ffe1e1" | '''38''' || [[Gerald Ford|Gerald R. Ford]] (1913-2006)|| [[Talaksan:Gerald Ford, second official portrait of the President of the United States, February 1976 (cropped 3).jpg|120px]] || [[Agosto 9]] [[1974]] || [[Enero 20]] [[1977]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> <br /> [[Nelson Rockefeller]] |- style="background:#ddeeff" | '''39''' || [[Jimmy Carter]] (1924-2024)|| [[Talaksan:Jimmy Carter presidential portrait (cropped 1).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[1977]] || [[Enero 20]] [[1981]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Walter Mondale]] || align=center | 48 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''40''' || rowspan=2 | [[Ronald Reagan]] (1911-2004)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Official Portrait of President Reagan 1981-cropped.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1981]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1989]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[George H. W. Bush]] || align=center | 49 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 50 |- style="background:#ffe1e1" | '''41''' || [[George H. W. Bush]] (1924-2018)|| [[Talaksan:George H. W. Bush presidential portrait (cropped 2).jpg|120px]]|| [[Enero 20]] [[1989]] || [[Enero 20]] [[1993]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Dan Quayle]] || align=center | 51 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''42''' || rowspan=2 | [[Bill Clinton|William J. Clinton]] (1946-)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Bill Clinton 1999.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1993]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2001]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Al Gore]] || align=center | 52 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 53 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''43''' || rowspan=2 | [[George W. Bush]] (1946-)|| rowspan=2 | [[Talaksan:George-W-Bush.jpeg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2001]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2009]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[Dick Cheney]] || align=center | 54 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 55 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''44''' || rowspan=2 | [[Barack Obama]] (1961-)|| rowspan=2 |[[Talaksan:Obama portrait crop.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2009]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2017]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Joe Biden]] || align=center | 56 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 57 |- style="background:#ffe1e1" | '''45''' || [[Donald Trump]] <br /> <small>''(Panahon ika-1)'' (1945-)|| [[Talaksan:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2017]] || [[Enero 20]] [[2021]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Mike Pence]] || align=center | 58 |- style="background:#ddeeff" | '''46''' || [[Joe Biden]] (1942-)|| [[Talaksan:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2021]] || [[Enero 20]] [[2025]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Donald Trump]] || align=center | 59 |- style="background:#ffe1e1" | '''47''' || [[Donald Trump]] <br /> <small>''(Panahon ika-2)'' (1945-)|| [[Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2025]] || Kasalukuyan || [[Partido Demokrat (Estados Unidos)|Demokrat]] || [[JD Vance]] || align=center | 60 |} * Left office early: : {{ref A}} Assassinated. : {{ref D}} Died in office of natural causes. : {{ref R}} Resigned. * Ran on other party's ticket: : {{ref U}} Democrat who ran on Union ticket with Republican Lincoln. : {{ref W}} Former Democrat who ran for Vice President on Whig ticket. Clashed with Whig congressional leaders and was expelled from the Whig party in 1841. ^[1] Meninggal ketika masih menjabat sebagai wakil presiden.{{br}} ^[2] Mengundurkan diri sebagai wakil presiden.{{br}} ^[3] Meninggal ketika masih menjabat sebagai presiden.{{br}} ^[4] Seorang anggota partai Demokrat yang 'menumpang' partai Whig.{{br}} ^[5] Meninggal ketika menjabat sebagai wakil, tak diganti.{{br}} ^[6] Dibunuh.{{br}} ^[7] Seorang anggota partai Demokrat yang berdampingan dengan Lincoln, seorang anggota partai Republican.{{br}} ^[8] Mengundurkan diri.{{br}} ^[9] Tidak dilantik sesuai dengan jadwal.{{br}} ^[10] Masa jabatan lebih dari dua masa bakti. --> ==Mga buhay na dating pangulo== <gallery mode="packed"> Talaksan:20260306 Chicago, Estados Unidos- Exequias del reverendo Jesse Louis- Juan Cano16 (Bill Clinton).jpg|[[Bill Clinton]] (edad {{age|1946|8|19}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya ni George W. Bush|2001]] Talaksan:President George W. Bush reflects on America at 250 (0m11s cropped).jpg|[[George W. Bush]] (edad {{age|1946|7|6}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya 2009 ni Barack Obama|2009]] Talaksan:Barack Obama at the Grand Opening of the Barack Obama Presidential Center (HLMwDaiW8AAS7pz) (cropped).jpg|[[Barack Obama]] (edad {{age|1961|8|4}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya ni Donald Trump|2017]] Talaksan:President Obama's Full Remarks at the Obama Presidential Center Grand Opening Ceremony (Joe Biden cropped).jpg|[[Joe Biden]] (edad {{age|1942|11|20}})<br />magmula noong [[Ikalawang Pampangulong pagpapasinaya ni Donald Trump|2025]] </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Mga Pangulo ng Estados Unidos}} {{Commons category}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Adams, John Quincy}} [[Kategorya:Pangulo]] [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga pangulo ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga pinuno ng estado|Estados Unidos]] [[Kategorya:Puno ng pamahalaan|Estados Unidos]] 54xihyv6sjgygh9b18ip2umlp0fux2t 2224037 2224036 2026-09-07T10:30:19Z ~2026-48664-47 166137 /* Talaan mga Pangulo ng Estados Unidos */ 2224037 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|thumb|Official White House portrait of President Donald Trump]] [[Talaksan:Seal Of The President Of The United States Of America.svg|thumb|200px|Ang [[Seal of the President of the United States|sagisag ng Pangulo ng Estados Unidos]] na huling nabago nang idagdag ang ika-50 bituin para sa [[Hawaii]] noong 1959.]] Ang '''Pangulo ng Estados Unidos ng Amerika''' ay ang puno ng estado at puno ng pamahalaan ng [[Estados Unidos]]. Nalikha ang tanggapan ng [[Pangulo]] sa pamamagitan ng konstitusyon ng Estados Unidos noong [[1788]]. Ihinahalal ang pangulo sa pamamagitan ng [[Kolehiyong Panghalalan ng Estados Unidos]]. * '''Panunumpa sa katungkulan bilang Pangulo ng Estados Unidos "'' Ako si, (Pangalan ng Pangulo/Pansamantalang Pangulo), ay taimtim na nanunumpa, na tapat kong isasakatuparan ang katungkulan ng Pangulo ng Estados Unidos, at, sa abot ng aking kakayahan, aking pangangalagaan, ipagtanggol at ipagsanggalang ang Saligang-Batas ng Estados Unidos. Kasihan nawa ako ng Diyos. * '''Panunumpa sa katungkulan bilang Pangalawang-Pangulo''' Ako si, (Pangalan ng Pangalawang-Pangulo/Pansamantalang Pangalawang-Pangulo), ay taimtim na nanunumpa, na aking itataguyod at ipagsasanggalang ang Saligang-Batas ng Estados Unidos laban sa mga kaaway, lokal at banyaga; na magtataglay ako ng katapatan at pagsunod sa pareho; na aking tinatanggap ang pananagutang ito nang malaya, na walang anumang pasubali o hangaring umiwas; na aking isasagawa nang mabuti't tapat ang mga tungkulin ng itong katungkulang aking papasukan. Kasihan nawa ako ng Diyos. == Talaan mga Pangulo ng Estados Unidos == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background:#cccccc" ! Blg ! colspan=2 | Pangulo !! Buwang Nagsimula !! Buwang Nagtapos !! Partido !! Pangalawang Pangulo !! Termino |- style="background:#dddddd" |- style="background:#dddddd" |- style="background:#e6e6aa" | rowspan=2 | '''1''' || rowspan=2 | [[George Washington]] (1732-1799)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Abril 30]] [[1789]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1797]] || rowspan=2 | <small>Wala <br /> (Pulisya ng Pederal)</small> || rowspan=2 | [[John Adams]] || align=center | 1 |- style="background:#dddddd" | align=center | 2 |- style="background:#e6e6aa" || '''2''' || [[John Adams]] (1735-1826)|| [[Talaksan:John Adams A18236 (cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1797]] || [[Marso 3]] [[1801]] || [[Partido Pederalista ng Estados Unidos|Pederalista]]|| [[Thomas Jefferson]] || align=center | 3 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''3''' || rowspan=2 | [[Thomas Jefferson]] (1743-1826)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Official Presidential portrait of Thomas Jefferson (by Rembrandt Peale, 1800) (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1801]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1809]] || rowspan=2 | [[Partido Demokrata-Republikano (Estados Unidos)|Demokrata-Republikano]]|| [[Aaron Burr]] || align=center | 4 |- style="background:#ffddaa" | [[George Clinton (politiko)|George Clinton]] || align=center | 5 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''4''' || rowspan=2 | [[James Madison]] (1751-1836)|| rowspan=2 | [[Talaksan: James Madison Portrait 1816 (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1809]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1817]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || [[George Clinton (politiko)|George Clinton]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 6 |- style="background:#ffddaa" | [[Elbridge Gerry]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 7 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''5''' || rowspan=2 | [[James Monroe]] (1758-1831)|| rowspan=2 | [[Talaksan:James Monroe White House portrait 1819 (cropped 3x4 close).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1817]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1825]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || rowspan=2 | [[Daniel Tompkins]] || align=center | 8 |- style="background:#ffddaa" | align=center | 9 |- style="background:#ffddaa" | '''6''' || [[John Quincy Adams]] (1767-1848)|| [[Talaksan:John Quincy Adams 1858 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1825]] || [[Marso 3]] [[1829]] || [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || [[John C. Calhoun|John Calhoun]] || align=center | 10 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''7''' || rowspan=2 | [[Andrew Jackson]] (1767-1845)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Andrew jackson head (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1829]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1837]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[John C. Calhoun|John Calhoun]] <small>[2]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || 11 |- style="background:#ddeeff" | [[Martin Van Buren]] || align=center | 12 |- style="background:#ddeeff" | '''8''' || [[Martin Van Buren]] (1782-1862)|| [[Talaksan:Martin Van Buren circa 1837 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1837]] || [[Marso 3]] [[1841]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Richard Mentor Johnson|Richard Johnson]] || 13 |- style="background:#ffffcc" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''9''' || [[William Henry Harrison]] (1773-1841)|| [[Talaksan:William Henry Harrison Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1841]] || [[Abril 4]] [[1841]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || [[John Tyler]] || rowspan=2 align=center | 14 |- style="background:#ffffcc" | '''10''' || [[John Tyler]] (1790-1862)|| [[Talaksan:Tyler, John, by Healy (1842, NPG 2019 13) (cropped1).jpg|120px]] || [[Abril 4]] [[1841]] || [[Marso 3]] [[1845]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] <small>[3]</small> ||<small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''11''' || [[James K. Polk]] (1795-1849)|| [[Talaksan:James K Polk (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1845]] || [[Marso 3]] [[1849]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[George M. Dallas|George Dallas]] || align=center | 15 |- style="background:#ffffcc" | '''12''' || [[Zachary Taylor]] (1784-1850)|| [[Talaksan:Zachary Taylor cropped.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1849]] || [[Hulyo 9]] [[1850]] <small>[1]</small> || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || [[Millard Fillmore]] || rowspan=2 align=center | 16 |- style="background:#ffffcc" | '''13''' || [[Millard Fillmore]] (1880-1874)|| [[Talaksan:Fillmore Alt Crop.jpg|120px]] || [[Hulyo 9]] [[1850]] || [[Marso 3]] [[1853]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | '''14''' || [[Franklin Pierce]] (1804-1869)|| [[Talaksan:Mathew Brady - Franklin Pierce - alternate crop (cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1853]] || [[Marso 3]] [[1857]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[William R. King|William King]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 17 |- style="background:#ddeeff" | '''15''' || [[James Buchanan]] (1791-1868)|| [[Talaksan:James Buchanan (cropped 3x4).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1857]] || [[Marso 3]] [[1861]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[John C. Breckinridge|John Breckinridge]] || align=center | 18 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''16''' || rowspan=2 | [[Abraham Lincoln]] (1809-1865)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Abraham Lincoln 1863 Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1861]] || rowspan=2 | [[Abril 15]] [[1865]] <small>[4]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Hannibal Hamlin]] || align=center | 19 |- style="background:#ffe1e1" | [[Andrew Johnson]] <small>[5]</small> || rowspan=2 align=center | 20 |- style="background:#ddeeff" | '''17''' || [[Andrew Johnson]] (1808-1875)|| [[Talaksan:President Andrew Johnson.jpg|120px]] || [[Abril 15]] [[1865]] || [[Marso 3]] [[1869]] || [[Partido Demokrata (Estados Unidos)|Demokrata]] <small>[5]</small> || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''18''' || rowspan=2 | [[Ulysses S. Grant]] (1822-1885)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Ulysses S Grant by Brady c1870-restored (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1869]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1877]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Schuyler Colfax]] || align=center | 21 |- style="background:#ffe1e1" | [[Henry Wilson]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 22 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''19''' || [[Rutherford B. Hayes]] (1822-1893)|| [[Talaksan:President Rutherford Hayes 1870 - 1880 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1877]] || [[Marso 3]] [[1881]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[William A. Wheeler|William Wheeler]] || align=center | 23 |- style="background:#ffe1e1" | '''20''' || [[James A. Garfield]] (1831-1881)|| [[Talaksan:James Abram Garfield, photo portrait seated (3x4 cropped b).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1881]] || [[Setyembre 19]] [[1881]] <small>[4]</small> || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Chester A. Arthur]] || rowspan=2 align=center | 24 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''21''' || [[Chester A. Arthur]] (1829-1886)|| [[Talaksan:Chester A. Arthur by Abraham Bogardus (B&W) (cropped and B&W) (2).jpg|120px]] || [[Setyembre 19]] [[1881]] || [[Marso 3]] [[1885]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | '''22''' || [[Grover Cleveland]] <br /> <small>''(Panahon ika-1)'' (1837-1908)</small> || [[Talaksan:Grover Cleveland by Charles Milton Bell color change (3x4 cropped b&w).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1885]] || [[Marso 3]] [[1889]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrata]]|| [[Thomas A. Hendricks|Thomas Hendricks]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 25 |- style="background:#ffe1e1" | '''23''' || [[Benjamin Harrison]] (1833-1901)|| [[Talaksan:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896 (4x5 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1889]] || [[Marso 3]] [[1893]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Levi Morton]] || align=center | 26 |- style="background:#ddeeff" | '''24''' || [[Grover Cleveland]] <br /> <small>''(Panahon ika-2)'' (1837-1908)</small> || [[Talaksan:Unsuccessful 1888.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1893]] || [[Marso 3]] [[1897]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrata]]|| [[Adlai E. Stevenson]] || align=center | 27 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''25''' || rowspan=2 | [[William McKinley]] (1843-1901)|| rowspan=2 | [[Talaksan:William McKinley Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1897]] || rowspan=2 | [[Setyembre 4]] [[1901]] <small>[4]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Garret A. Hobart|Garret Hobart]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 28 |- style="background:#ffe1e1" | [[Theodore Roosevelt]] || rowspan=2 align=center | 29 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''26''' || rowspan=2 | [[Theodore Roosevelt]] (1858-1919)|| rowspan=2 | [[Talaksan:President Roosevelt - Pach Bros - black and white (cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Setyembre 14]] [[1901]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1909]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" | [[Charles Fairbanks]] || align=center | 30 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''27''' || [[William Howard Taft]] (1857-1930)|| [[Talaksan:William Howard Taft Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1909]] || [[Marso 3]] [[1913]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[James S. Sherman|James Sherman]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 31 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''28''' || rowspan=2 | [[Woodrow Wilson]] (1856-1924)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919 (cropped 3x4).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1913]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1921]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Thomas R. Marshall|Thomas Marshall]] || align=center | 32 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 33 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''29''' || [[Warren G. Harding|Warren G. Harding]] (1865-1923)|| [[Talaksan:Warren G Harding-Harris & Ewing (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1921]] || [[Agosto 2]] [[1923]] <small>[1]</small> || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Calvin Coolidge]] || rowspan=2 align=center | 34 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''30''' || rowspan=2 | [[Calvin Coolidge]] (1872-1933)|| rowspan=2 | [[Talaksan:President Calvin Coolidge, 1924 head-and-shoulders portrait, facing slightly right (2).jpeg|120px]] || rowspan=2 | [[Agosto 2]] [[1923]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1929]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" | [[Charles Dawes]] || align=center | 35 |- style="background:#ffe1e1" | '''31''' || [[Herbert Hoover]] (1874-1964)|| [[Talaksan:Unsuccessful 1932.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1929]] || [[Marso 3]] [[1933]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Charles Curtis]] || align=center | 36 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=4 | '''32''' || rowspan=4 | [[Franklin D. Roosevelt]] (1882-1945) || rowspan=4 | [[Talaksan:FDR-1944-Campaign-Portrait (cropped).jpg|120px]] || rowspan=4 | [[Marso 4]] [[1933]] || rowspan=4 | [[Abril 12]] [[1945]] <small>[1]</small> || rowspan=4 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[John Nance Garner|John Garner]] || align=center | 37 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 38 |- style="background:#ddeeff" | [[Henry A. Wallace|Henry Wallace]] || align=center |39 |- style="background:#ddeeff" | [[Harry Truman]] || rowspan=2 align=center | 40 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''33''' || rowspan=2 | [[Harry S. Truman]] (1884-1972)|| rowspan=2 | [[Talaksan:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Abril 12]] [[1945]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1953]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | [[Alben Barkley]] || align=center | 41 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''34''' || rowspan=2 | [[Dwight Eisenhower|Dwight D. Eisenhower]] (1890-1969)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959 (cropped)(3).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1953]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1961]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[Richard Nixon]] || align=center | 42 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 43 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''35''' || [[John F. Kennedy]] (1917-1963)|| [[Talaksan:John F. Kennedy, White House color photo portrait (3x4) (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[1961]] || [[Nobyembre 22]] [[1963]] <small>[4]</small> || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Lyndon Johnson]] || rowspan=2 align=center | 44 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''36''' || rowspan=2 | [[Lyndon B. Johnson]] (1908-1973)|| rowspan=2 | [[Talaksan:37 Lyndon Johnson 3x4.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Nobyembre 22]] [[1963]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1969]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | [[Hubert Humphrey]] || align=center | 45 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''37''' || rowspan=2 | [[Richard Nixon|Richard M. Nixon]] (1913-1994)|| rowspan=2 | [[Talaksan:RichardNixoncrop.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1969]] || rowspan=2 | [[Agosto 9]] [[1974]]<small>[2]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Spiro Agnew]] || align=center | 46 |- style="background:#ffe1e1" | [[Spiro Agnew]] <small>[R]</small> <br /> <small>''Wala''</small> <br /> [[Gerald Ford]] || rowspan=2 align=center | 47 |- style="background:#ffe1e1" | '''38''' || [[Gerald Ford|Gerald R. Ford]] (1913-2006)|| [[Talaksan:Gerald Ford, second official portrait of the President of the United States, February 1976 (cropped 3).jpg|120px]] || [[Agosto 9]] [[1974]] || [[Enero 20]] [[1977]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> <br /> [[Nelson Rockefeller]] |- style="background:#ddeeff" | '''39''' || [[Jimmy Carter]] (1924-2024)|| [[Talaksan:Jimmy Carter presidential portrait (cropped 1).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[1977]] || [[Enero 20]] [[1981]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Walter Mondale]] || align=center | 48 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''40''' || rowspan=2 | [[Ronald Reagan]] (1911-2004)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Official Portrait of President Reagan 1981-cropped.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1981]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1989]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[George H. W. Bush]] || align=center | 49 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 50 |- style="background:#ffe1e1" | '''41''' || [[George H. W. Bush]] (1924-2018)|| [[Talaksan:George H. W. Bush presidential portrait (cropped 2).jpg|120px]]|| [[Enero 20]] [[1989]] || [[Enero 20]] [[1993]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Dan Quayle]] || align=center | 51 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''42''' || rowspan=2 | [[Bill Clinton|William J. Clinton]] (1946-)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Bill Clinton 1999.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1993]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2001]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Al Gore]] || align=center | 52 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 53 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''43''' || rowspan=2 | [[George W. Bush]] (1946-)|| rowspan=2 | [[Talaksan:George-W-Bush.jpeg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2001]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2009]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[Dick Cheney]] || align=center | 54 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 55 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''44''' || rowspan=2 | [[Barack Obama]] (1961-)|| rowspan=2 |[[Talaksan:Obama portrait crop.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2009]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2017]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Joe Biden]] || align=center | 56 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 57 |- style="background:#ffe1e1" | '''45''' || [[Donald Trump]] <br /> <small>''(Panahon ika-1)'' (1945-)|| [[Talaksan:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2017]] || [[Enero 20]] [[2021]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Mike Pence]] || align=center | 58 |- style="background:#ddeeff" | '''46''' || [[Joe Biden]] (1942-)|| [[Talaksan:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2021]] || [[Enero 20]] [[2025]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Donald Trump]] || align=center | 59 |- style="background:#ffe1e1" | '''47''' || [[Donald Trump]] <br /> <small>''(Panahon ika-2)'' (1945-)|| [[Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2025]] || Kasalukuyan || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[JD Vance]] || align=center | 60 |} * Left office early: : {{ref A}} Assassinated. : {{ref D}} Died in office of natural causes. : {{ref R}} Resigned. * Ran on other party's ticket: : {{ref U}} Democrat who ran on Union ticket with Republican Lincoln. : {{ref W}} Former Democrat who ran for Vice President on Whig ticket. Clashed with Whig congressional leaders and was expelled from the Whig party in 1841. ^[1] Meninggal ketika masih menjabat sebagai wakil presiden.{{br}} ^[2] Mengundurkan diri sebagai wakil presiden.{{br}} ^[3] Meninggal ketika masih menjabat sebagai presiden.{{br}} ^[4] Seorang anggota partai Demokrat yang 'menumpang' partai Whig.{{br}} ^[5] Meninggal ketika menjabat sebagai wakil, tak diganti.{{br}} ^[6] Dibunuh.{{br}} ^[7] Seorang anggota partai Demokrat yang berdampingan dengan Lincoln, seorang anggota partai Republican.{{br}} ^[8] Mengundurkan diri.{{br}} ^[9] Tidak dilantik sesuai dengan jadwal.{{br}} ^[10] Masa jabatan lebih dari dua masa bakti. --> ==Mga buhay na dating pangulo== <gallery mode="packed"> Talaksan:20260306 Chicago, Estados Unidos- Exequias del reverendo Jesse Louis- Juan Cano16 (Bill Clinton).jpg|[[Bill Clinton]] (edad {{age|1946|8|19}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya ni George W. Bush|2001]] Talaksan:President George W. Bush reflects on America at 250 (0m11s cropped).jpg|[[George W. Bush]] (edad {{age|1946|7|6}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya 2009 ni Barack Obama|2009]] Talaksan:Barack Obama at the Grand Opening of the Barack Obama Presidential Center (HLMwDaiW8AAS7pz) (cropped).jpg|[[Barack Obama]] (edad {{age|1961|8|4}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya ni Donald Trump|2017]] Talaksan:President Obama's Full Remarks at the Obama Presidential Center Grand Opening Ceremony (Joe Biden cropped).jpg|[[Joe Biden]] (edad {{age|1942|11|20}})<br />magmula noong [[Ikalawang Pampangulong pagpapasinaya ni Donald Trump|2025]] </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Mga Pangulo ng Estados Unidos}} {{Commons category}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Adams, John Quincy}} [[Kategorya:Pangulo]] [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga pangulo ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga pinuno ng estado|Estados Unidos]] [[Kategorya:Puno ng pamahalaan|Estados Unidos]] 7r83rz01x9hszz6vu7v6fhcwjn12bie 6 68032 2223976 315652 2026-09-07T05:59:04Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223976 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Seal of the Philippine Army.svg]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Hukbong Katihan ng Pilipinas |Source=http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Rparmy.gif |Date=Nobyembre 4, 2008 |Author=http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Rparmy.gif |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} == Kabatiran ng lisensiya == {{Non-free logo}} {{Non-free Philippines government}} lyd73o2gxfsw7rskhy9848r0vzxf8iv 6 68034 2223977 315655 2026-09-07T06:00:41Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223977 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Coat of arms of the Armed Forces of the Philippines.svg]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng AFP |Source=http://en.wikipedia.org/wiki/Image:AFP_3D.jpg |Date=Nobyembre 4, 2008 |Author=Sandatahang Lakas ng Pilipinas |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} == Kabatiran ng lisensiya == {{Non-free logo}} {{Non-free Philippines government}} anmkd6shb1elb87cbkidnga1qa68fdl 0 68038 2223964 2197111 2026-09-07T04:30:43Z JWilz12345 77302 inayos ang paglalagay ng kodigo para sa larawan ng pabalat 2223964 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = Tubthumping | version = | cover = Tubthumping.jpg | cover_size = | alt = | border = | caption = | type = | artist = [[Chumbawamba]] | album = | EP = | language = | English_title = | A-side = | B-side = | written = | published = | released = 11 Agosto 1997 | recorded = 1996 | studio = | venue = | genre = [[Dance-rock]] | length = 3:34 | label = [[EMI]] | writer = | composer = | lyricist = | producer = | chronology = | prev_title = [[Ugh! Your Ugly Houses!]] | prev_year = | prev_version = | next_title = [[Amnesia]] | next_year = | next_version = | tracks = | misc = }} Ang '''Tubthumping''' ay isa sa mga awitin ng grupong [[Chumbawamba]]. Kilala rin ang kantang ito bilang '''Tubthumper'''. Pangalawa ang posisyon na ranko ang naabot nito sa [[Nagkakaisang Kaharian]] at pang-anim sa [[Estados Unidos]]. Maraming tao ang nagkakamali at nabansagan itong '''I Get Knock Down''', ang pasimula ng lyrico. Malapit sa bandang huli ng awitin, maririnig ang konting porsyon ng "[[Prince of Denmark's March]]". May bersyon din itong [[Pransiya]] noong kumanta ang banda sa [[Quebec]].<ref>{{Cite web |title=Tubthumping - French Version - Lyrics and Music by Chumbawamba arranged by _SamyBoy_ |url=http://www.smule.com/song/chumbawamba-tubthumping-french-version-karaoke-lyrics/13175529_13175529/arrangement |access-date=2026-02-25 |website=Smule |language=en-us}}</ref> ==Panoorin Pantugtugin== Isang panoorin pantugtugin ang pinakawalan para sa promosyon ng awitin. [[Kategorya:Mga awit]] [[Kategorya:Mga awitin ng They Might Be Giants]] {{stub}} dl00tht2lrgr3adzridkopr7g2c0ffl 6 68042 2223978 343004 2026-09-07T06:02:18Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223978 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Philippine National Police seal.svg]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng PNP |Source=http://www.pnp.gov.ph/about/content/seal.html |Date=Nobyembre 4, 2008 |Author=Pambansang Pulisya ng Pilipinas |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} == Kabatiran ng lisensiya == {{Non-free logo}} {{Non-free Philippines government}} ql3wziqsjkey0alk98yt6yyxwpv9ynw 6 70836 2223980 359804 2026-09-07T06:03:10Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223980 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Seal of the Philippine House of Representatives.svg]].}} {{non-free seal}} {{non-free Philippines government}} r1hvh2aqh80z5f94zsw3gw8ywwok8i5 6 73439 2223858 361188 2026-09-06T17:02:51Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223858 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May mga mapipilian naman sa Commons: [[c:Category:Round Portraits of Adeodatus I in Saint Paul Outside the Walls]]. Ayon sa [[:File:68-St.Adeodatus I.jpg]]: "The copyright situation of this work is theoretically uncertain, because in the country of origin copyright lasts 70 years after the death of the author, and the date of the author's death is unknown. However, the date of creation of the work was over 120 years ago, and it is thus a reasonable assumption that the copyright has expired (see here for the community discussion). Do not use this template if the date of death of the author is known. This work is in the public domain in the United States because it was published (or registered with the U.S. Copyright Office) before January 1, 1931."}} == Licensing == {{PD-old}} b6cwyflp60aniy6i2i0x27z9sops9rj 6 76306 2223871 379689 2026-09-06T23:45:32Z JWilz12345 77302 2223871 wikitext text/x-wiki {{Burahin|Hindi pasado sa "non-free symbol" at "irreplaceable fair use." Mayroong imbakan sa Wikimedia Commons mismo: [[c:Category:National emblem of Bhutan]], hal. ng mga larawan: [[:Talaksan:Emblem of Bhutan.svg]].}} Pambansang sagisag ng [[Bhutan]]. :Mula sa Vector-images.com http://vector-images.com/image.php?epsid=6042 {{non-free logo}} egavfx9tm53uk7vz8phf9bg9ctq8kau 0 98740 2223865 2223386 2026-09-06T22:31:26Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2223865 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist | name = Alan Mathison Turing | image = Turing statue Surrey.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}} | birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom | death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}} | death_place = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom | nationality = British | field = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]] | work_institutions = University of Cambridge<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]] | alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]] | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]] | doctoral_students = [[Robin Gandy]] | known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s | prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]] }} Si '''Alan Mathison Turing''', <small>[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]</small>, <small>[[Fellow of the Royal Society|FRS]]</small> ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]]. Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng "[[algoritmo]]" at "[[komputasyon]]" sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter. Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si "Turing" ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang "inilalaang programang pangkompyuter" (''stored program''). Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960. Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan. Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan. == Talambuhay == === Kabataan === [[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]] Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda. Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan. Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: " ''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''". Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag. Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay. === Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing === [[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]] Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]]. Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na "''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''" (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church. Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]]. Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers). Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing. Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS). === Kriptanalisis === [[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]] Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail</ref> Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. == Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) == {{main|Intelehensiyang artipisyal}} Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). [[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]] Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na "Computing machinery and intelligence" (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng "[[Intelehensiyang artipisyal]]" at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng "Turing Test" na tinatawag na CAPTCHA ("'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part") ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot). Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''. == Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad == Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park. == Kamatayan == Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing. == Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya == Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang "nakapangingilabot": {{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}} == Mga Parangal == [[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]] Ang Turing Award na ipinangalan sa "ama ng agham pangkompyuter" na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]]. Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News }}</ref> === Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo === [[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]] *Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)]. *Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. *Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.<ref name="bilgiuniv">{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref> *Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.<ref name="texturingschol">{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref> *Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.<ref name="stanforduniv">{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}</ref> *Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]<ref name="lifl">{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]). *Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing. *Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. *Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang "A. M. Turing" na nakaukit sa tuktok, "Read" sa ibaba ng kaliwang hita at "Write" sa ibaba ng kanang hita. *Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na "Turing". *Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.<ref name="Oregon">{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} == Mga sanggunian == {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}} * {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }} * {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} * {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }} * {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}} * {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }} * {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }} * {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }} * {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }} * {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}} * {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }} *{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} *Petzold, Charles (2008). "[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7 *Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana. *Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3 * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted. * {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q *Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2 *{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }} {{Refend}} == Karagdagang babasahin == *{{MathGenealogy|id=8014}} *{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}} *{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}} *{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}} * Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7 * Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006 == Panlabas na kawing == {{Wikiquote}} {{Commons category|Alan Turing}} *[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer *[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year] *[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference] *[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] *[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]] *[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} *[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]] *[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive]{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains Kings College, Cambridge archive *{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}} *[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa Sherborne School === Mga papel === *[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki *{{Turing 1950}} *[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]] * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]] {{authority control}} {{BD|1912|1954|Turing, Alan}} [[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]] [[Kategorya:Mga matematikong Ingles]] khf7f8cbicwh3xi7ry1uqw97gyn4j2y 0 101480 2223813 2085369 2026-09-06T12:20:49Z ~2026-44896-42 165328 2223813 wikitext text/x-wiki Ang '''pagkadiyos''', '''pagkadyos''', '''kadyosan''', o '''kadiyosan''', tinatawag na ''deity'' sa Ingles at ''deidad'' sa Kastila, ay maaaring tumukoy sa:<ref name=Gaboy>{{cite-Gaboy|''Deity''}}</ref><ref name=>{{cite-Bansa|''Deity'', pagkadyos, kadyosan}}, makikita sa [http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=deity ''Deity''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306041809/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=deity |date=2016-03-06 }}</ref> *[[diyos]] *[[bathala]] *[[Diwata (mitolohiyang Pilipino)|diwata]] *[[anito]] *[[idolo]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{paglilinaw}} g0xzcji1nlhz4h0sg42hv3w8oydzdq7 6 107330 2223874 1990326 2026-09-07T00:04:18Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223874 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of Ruben Tolentino Profugo.svg]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng Lucena |Source=http://www.cbcponline.net/boac/assets/boac_seal1.gif |Date=Oktubre 6, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{logo}} 0985gfvssfqahsksnf0lnpv3pze9zvs 2223876 2223874 2026-09-07T00:08:19Z JWilz12345 77302 pinalawig ang katwiran sa mabilisang pagbura 2223876 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of Ruben Tolentino Profugo.svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito.}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng Lucena |Source=http://www.cbcponline.net/boac/assets/boac_seal1.gif |Date=Oktubre 6, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{logo}} nnyuo5pfp0p0czo39s0ix0skl0artdw 2223878 2223876 2026-09-07T00:20:40Z JWilz12345 77302 2223878 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of Ruben Tolentino Profugo.svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng Lucena |Source=http://www.cbcponline.net/boac/assets/boac_seal1.gif |Date=Oktubre 6, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{logo}} fu7hgbn01573sdflz5t9r0f6lwjgqkp 6 107337 2223879 1990337 2026-09-07T00:24:52Z JWilz12345 77302 2223879 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of Julio Xavier Labayen.svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Prelatura ng Infanta |Source=http://www.cbcponline.net/infanta/assets/Infanta_seal.gif |Date=Oktubre 6, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{non-free logo}} 27fcthwvkbr7r0qnq2nyi089xq0mzz8 6 107338 2223880 540979 2026-09-07T00:28:31Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223880 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Lipa Archdiocese coat of arms.svg]] at [[Talaksan:Archdiocese of Lipa coat of arms.svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Arkidiyosesis ng Lipa |Source=http://www.archlipa.org/commission/lacmmi/images/archlipalogo.jpg |Date=Oktubre 6, 2009 |Author=Archdiocese of Lipa |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{non-free logo}} k4fjjta0c97d9ola8yhztrqmauvwomd 2223881 2223880 2026-09-07T00:28:41Z JWilz12345 77302 2223881 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Lipa Archdiocese coat of arms.svg]] at [[:Talaksan:Archdiocese of Lipa coat of arms.svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Arkidiyosesis ng Lipa |Source=http://www.archlipa.org/commission/lacmmi/images/archlipalogo.jpg |Date=Oktubre 6, 2009 |Author=Archdiocese of Lipa |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{non-free logo}} tnytv4zdonruqvd9v10dti3lv09v40u 6 107549 2223882 1990322 2026-09-07T00:30:49Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223882 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of Benjamin de Jesus Almoneda.svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng Daet |Source=http://www.cbcponline.net/daet/assets/daet_seal.gif |Date=Oktubre 8, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{non-free logo}} hwhiwslozlnffndysf57hn4xnso1y3k 6 107550 2223884 1990328 2026-09-07T00:33:54Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223884 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of Francisco Capiral San Diego as Bishop of San Pablo.svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng San Pablo |Source=http://www.cbcponline.net/jurisdictions/assets/sanpablo_seal.gif |Date=Oktubre 8, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{non-free logo}} ducv2mv824u4jfh2mfb16uu0o0h8fqv 6 107553 2223897 1990341 2026-09-07T00:50:47Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223897 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of Joel Zamudio Baylon (Masbate).svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng Masbate |Source=http://www.cbcponline.net/masbate/assets/images/seal.jpg |Date=Oktubre 8, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{non-free logo}} e4kvm2zblkq3nft6phcylrk9r94u9zc 6 108243 2223887 1990335 2026-09-07T00:37:25Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223887 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of the Diocese of Virac.svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng Virac |Source=http://www.cbcponline.net/virac/assets/images/virac_seal.gif |Date=Oktubre 15, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{non-free logo}} kbm4yxc6zltlv4ck786iksuh9cs5f6j 6 108293 2223891 1990318 2026-09-07T00:40:13Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223891 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of Jesus Balaso Tuquib (archbishop).svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng Cagayan de Oro |Source=http://www.cbcponline.net/cagayan_de_oro/assets/cagayande_oro_seal.gif |Date=Oktubre 16, 2009 |Author=Catholic Bishop Conference of the Philippines |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{non-free logo}} te6jhf6mflscd1eoy31cex5anh73kgz 6 108782 2223894 540988 2026-09-07T00:44:12Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223894 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]. May alternatibong larawan sa Wikimedia Commons na naka-malayang lisensiya alinsunod sa [[c:COM:COA]]: [[:Talaksan:Coat of arms of the Diocese of Libmanan (superseded).svg]]. Ayon sa COM:COA: "In heraldry, there is no one 'correct' way to create a representation of a coat of arms, unlike with logos and emblems where the representation must be the official one. This is because in heraldry, any drawing based on its corresponding definition is correct so long as the artist makes the coat of arms in line with the textual description and that the representation is readily recognizable as such by a herald." Pati na ang: [[c:COM:COA#Public domain definition (blazon)]] para sa "safe status" ng underlying work ng eskudo de armas: ang blazon o textual na paglalarawan nito. Tingnan din ang paglilinaw sa [[c:Commons:Village pump/Copyright/Archive/2025/04#Faithful reproductions of Catholic (and possibly, other Christian) coats of arms]].}} {{Information |Description=Ang sagisag ng Diyosesis ng Libmanan |Source=http://farm4.static.flickr.com/3531/3216265140_da5d9b3670_o.jpg |Date=Oktubre 19, 2009 |Author=Diocese of Libmanan |Permission=''Tingnan ang seksiyon ng lisensiya.'' |other_versions= }} {{logo}} 2s7lh6omrs75kczubgilm2m3kexxjkc 3 117696 2223849 1708727 2026-09-06T15:33:52Z JWilz12345 77302 /* Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg */ bagong seksiyon 2223849 wikitext text/x-wiki ==[[Wikipedia:WikiProyekto Anime at Manga|WikiProyekto ng Anime at Manga]]== {| class="messagebox standard-talk" |- | [[Image:Wikipe-tan head.png|60px]] | <center>Magandang Araw po. Inaanyayahan ko po ikaw na sumali sa [[Wikipedia:WikiProyekto Anime at manga|WikiProyekto ng Anime at Manga]]. Ikinalulukod mko po na ikaw na sumali doon. Kung may katanungan ko, pumunta lamang po sa aking [[Usapang Tagagamit:Shirou15|usapan]]. Salamat po. --[[Tagagamit:Shirou15|Shirou15]] 12:21, 24 Setyembre 2010 (UTC)</center> |- |} == [[:Talaksan:John.jpg]] == Paki-karga naman ng mas mataas na ''resolution'' ng larawang ito. Salamat. --[[Tagagamit:Bluemask|bluemask]] 07:53, 25 Nobyembre 2010 (UTC) == Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg == [[Talaksan:Information.svg|30px|left]] Nakatala ang isang midyang ikinarga mo rito sa Wikipediang Tagalog, [[:Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg]], sa [[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg]]. Mangyaring pumunta sa nabanggit na talakayan upang malaman kung bakit ito nakatala. Huwag mag-atubiling ilabas ang iyong saloobin o magkomento hinggil sa mungkahi. Salamat po. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 15:33, 6 Setyembre 2026 (UTC) 4pdtqipuuveydysgqf8lntcjvtp9iw6 6 122600 2223953 600380 2026-09-07T03:36:32Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223953 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na larawan sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Seal of Compton, California.svg]].}} == Summary == {{logo fur | Article = Compton, California | Use = Infobox <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Used for = | Owner = | Website = http://www.comptoncity.org | History = | Commentary = <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low_resolution = | Purpose = <!--Must be specified if Use is not Infobox / Org / Brand / Product--> | Replaceability = | other_information = }} {{badJPEG}} {{Non-free logo}} [[Category:Images of official seals]] k6q9v7c4omjdercos710clv639ygafs 6 123217 2223957 1389378 2026-09-07T04:00:25Z JWilz12345 77302 +mungkahi-burahin 2223957 wikitext text/x-wiki {{mungkahi-burahin|[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg]]}} == Paglilisensiya: == {{PD-self}} li2bbw119ry8lst92fjlthbewae1ynu 0 125126 2223868 2198906 2026-09-06T23:27:27Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2223868 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} {{BD|1942||Streisand, Barbra}} '''Barbara Joan "Barbra" Streisand''' ( {{IPAc-en|ˈ|s|t|r|aɪ|s|æ|n|d}}; ipinanganak 24 Abril 1942) ay isang Amerikanang mang-aawit, artista, at filmmaker. Sa isang karera na sumasaklaw sa loob ng anim na dekada, siya ay nagkamit na tagumpay sa maraming larangan ng entertainment at kinikilala na may dalawang [[Gawad Academy|Academy Awards]],<ref>{{Cite web|url=http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/DisplayMain.jsp?curTime=1343277311952|title=Academy Awards Database|date=January 29, 2010|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|accessdate=July 26, 2012}}</ref> sampung [[Gawad Grammy|Grammy Awards]] kasama na ang Grammy Lifetime Achievement Award at ang Grammy Legend Award,<ref name="Broadway2">[http://www.broadwayworld.com/article/Barbra-Streisand-Goes-Platinum-for-History-Making-31st-Time-with-PARTNERS-20150120 "Barbra Streisand Pupunta Platinum para sa Kasaysayan-Paggawa ng 31 Oras sa Mga Kasosyo"]. ''Broadway World''. 20 Enero 2015.</ref> limang [[Gawad Emmy|Emmy Awards]] kabilang ang isang Daytime Emmy,<ref>{{Cite web|url=http://www.emmys.com/awards/nominations/award-search?search_api_views_fulltext=Barbra+Streisand&field_is_winner%5b1%5d=1&submit=Search&search_api_views_fulltext_1=&search_api_views_fulltext_3=&search_api_views_fulltext_2=&search_api_views_fulltext_4=&field_nominations_year=1949-01-01+00%3A00%3A00&field_nominations_year_1=2013-01-01+00%3A00%3A00&field_nomination_category=All|title=Awards Search|publisher=Academy of Television Arts & Sciences|accessdate=December 10, 2013|archive-date=2013-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213053820/http://www.emmys.com/awards/nominations/award-search?search_api_views_fulltext=Barbra+Streisand&field_is_winner%5b1%5d=1&submit=Search&search_api_views_fulltext_1=&search_api_views_fulltext_3=&search_api_views_fulltext_2=&search_api_views_fulltext_4=&field_nominations_year=1949-01-01+00%3A00%3A00&field_nominations_year_1=2013-01-01+00%3A00%3A00&field_nomination_category=All|url-status=dead}}</ref> isang Espesyal na Tony award, isang American Film Institute award, isang Premyo mula sa Kennedy Center Honors,<ref name="American Film Institute2">{{Cite web|url=http://www.afi.com/laa/laa01.aspx|title=AFI Life Achievement Award: Barbra Streisand|publisher=American Film Institute|accessdate=December 9, 2009}}</ref> apat na Peabody Awards,<ref>{{Cite web|url=http://www.peabodyawards.com/stories/story/the-ultimate-show-biz-coup-pegot|title=The Ultimate Show Biz Coup: PEGOT|publisher=The Peabody Awards|accessdate=December 10, 2014|archive-date=February 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204010445/http://www.peabodyawards.com/stories/story/the-ultimate-show-biz-coup-pegot|url-status=dead}}</ref> ang Presidential Medal of Freedom,<ref>{{Cite web|url=https://finance.yahoo.com/news/steven-spielberg-barbra-streisand-receive-presidential-medal-freedom-212322362.html;_ylt=A0LEVi14mUpWtjcA6Y0PxQt.;_ylu=X3oDMTByMjB0aG5zBGNvbG8DYmYxBHBvcwMxBHZ0aWQDBHNlYwNzYw--|title=Steven Spielberg, Barbra Streisand to Receive Presidential Medal of Freedom|publisher=Yahoo!|accessdate=November 17, 2015}}</ref> at siyam na Golden Globes.<ref>{{Cite web|url=http://www.hfpa.org/ggasearch/?q=barbra+streisand|title=Awards Search|publisher=Hollywood Foreign Press Association|accessdate=December 10, 2014|archive-date=2 Abril 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112920/http://www.hfpa.org/ggasearch/?q=barbra+streisand|url-status=dead}}</ref> Siya ay kabilang sa isang maliit na grupo ng mga entertainers na pinarangalan ng isang Emmy, Grammy, Oscar, at Tony Award - bagaman tatlo lamang ang mga mapagkumpitensyang parangal - at isa lamang sa dalawang artist sa grupong iyon na nanalo rin ng isang Peabody.<ref>{{Cite web|url=http://www.peabodyawards.com/stories/story/the-ultimate-show-biz-coup-pegot|title=The Ultimate Show Biz Coup: PEGOT|publisher=The Peabody Awards|accessdate=February 28, 2016|archive-date=February 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204010445/http://www.peabodyawards.com/stories/story/the-ultimate-show-biz-coup-pegot|url-status=dead}}</ref> Pagkatapos simulan ang isang matagumpay na karera sa pag-record noong dekada ng 1960, nagsimula si Streisand sa pelikula sa pagtatapos ng dekadang iyon. Pinagbidahan niya ang ''Funny Girl'', kung saan nanalo siya sa Academy Award at Golden Globe Award bilang Best Actress.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0000659/awards|title=Barbra Streisand's Awards|date=March 2, 2013|publisher=IMDb|accessdate=March 2, 2013}}</ref> Kabilang sa kanyang iba pang mga pelikula ang ''The Owl and the Pussycat'' , ''The Way We Were'', at ''A Star Is Born'', kung saan natanggap niya ang kanyang pangalawang Academy Award, na naglilikha ng musika para sa tema ng pag-ibig na "Evergreen", ang unang babae na pinarangalan bilang kompositor.<ref>{{Cite web|url=http://movies.broadwayworld.com/article/Barbra-Streisand-to-Sing-The-Way-We-Were-for-the-Oscars-Memorial-Segment-20130222|title=Barbra Streisand to Sing 'The Way We Were' for the Oscars Memorial Segment|date=February 22, 2013|publisher=movies.broadwayworld.com|accessdate=March 2, 2013}}</ref> Sa paglabas ng ''Yentl'' noong 1983, si Streisand ang naging unang babae na sumulat, gumawa, namumuno, at nanguna sa isang pangunahing pelikula sa studio.<ref>Kagan, Jeremy. ''Mga Direktor Isara Up'', Scarecrow Press (2006) p. 297</ref> Ang pelikula ay nanalo ng isang Oscar para sa Pinakamahusay na Kalidad at isang Golden Globe para sa Pinakamahusay na Musical Picture Musical; Natanggap ni Streisand ang Golden Globe Award para sa Pinakamahusay na Direktor, ang unang (at hanggang ngayon) na babae upang manalo ng award na iyon. Si Streisand ay isa sa mga ''best-selling artist of all time'', na may higit sa 68.5 milyong mga album sa US at may kabuuang 150 milyong mga album at singles na ibinebenta sa buong mundo<ref name="East Bay Times">{{Cite web|title=Barbra Streisand at SAP Center strolls down Memory Lane|url=http://www.eastbaytimes.com/2016/08/05/barbra-streisand-at-sap-center-strolls-down-memory-lane/|accessdate=August 5, 2016}}</ref><ref name="Top Selling Artists albums">{{Cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinum.php?content_selector=top-selling-artists|title=Top Selling Artists (albums)|publisher=RIAA|date=March 25, 2015|accessdate=March 25, 2015}}</ref> ginawang siya ang pinakamahusay na nagbebenta ng babaeng artist sa mga nangungunang nagbebenta ng mga artist na kinikilala ng Recording Industry Association of America.<ref name="Top Selling Artists albums" /><ref name="The Washington Post">{{Cite web|title=After 51-year absence, Barbra Streisand takes the host chair at 'The Tonight Show'|url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2014/09/16/after-51-year-absence-barbra-streisand-takes-the-host-chair-at-the-tonight-show/|accessdate=June 17, 2015}}</ref> Kinikilala ng RIAA at ''Billboard si'' Streisand bilang hawak ang rekord para sa pinakamataas na 10 album ng anumang babaeng recording artist: isang kabuuang 34 mula noong 1963. Ayon sa ''Billboard'', itinatag ni Streisand ang rekord para sa babae na may pinakamaraming bilang ng isang album (11).<ref>{{Cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6259282/barbra-streisand-no-1-partners|title=Chart Watch Extra: The Acts With The Most Top 10 Albums, Ever – Chart Watch|publisher=Yahoo! Music|date=October 17, 2008|accessdate=December 9, 2009}}</ref> Kinikilala din ng ''Billboard si'' Streisand bilang pinakadakilang babae sa lahat ng oras sa ''Billboard'' 200 chart nito at isa sa mga pinakadakilang artist sa lahat ng oras sa Hot 100 chart nito.<ref>{{Cite web|title=Greatest of All Time (Billboard 200 Artists)|url=http://www.billboard.com/charts/greatest-billboard-200-artists|accessdate=November 13, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Greatest of All Time (Hot 100 Artists)|url=http://www.billboard.com/charts/greatest-hot-100-artists|accessdate=November 13, 2015}}</ref> Si Streisand ay ang tanging recording artist na magkaroon ng isang bilang isang album sa bawat isa sa huling anim na dekada, na inilabas ang 53 gold album, 31 platinum album, at 14 na multi-platinum album sa Estados Unidos.<ref name="Broadway2"/> == Buhay simula noong pagkabata == === Pamilya === Si Streisand ay isinilang noong 24 Abril 1942, sa [[Brooklyn]] , New York, anak na babae ni Diana (ipinanganak na Ida Rosen) at Emanuel Streisand. Ang kanyang ina ay isang soprano singer sa kanyang kabataan at itinuturing na isang karera sa musika, ngunit kalaunan ay naging sekretarya ng paaralan.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/10/07/books/review/hello-gorgeous-becoming-barbra-streisand-by-william-j-mann.html|title='Hello, Gorgeous – Becoming Barbra Streisand,' by William J. Mann|date=October 5, 2012|accessdate=October 31, 2012}}</ref> Ang kanyang ama ay isang guro sa high school sa parehong paaralan, kung saan sila unang nakilala.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=166966172|title='Guilt Trip': Streisand on Songs, Films And Family|publisher=NPR|date=December 17, 2012|accessdate=April 29, 2018}}</ref> Ang pamilya ni Streisand ay [[Mga Hudyo|Judio]] ;<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/8722516/Barbra-Streisand-interview.html|title=Barbra Streisand interview|date=August 26, 2011|accessdate=April 29, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2007/may/06/popandrock.jayrayner|title=One-night stands don't come cheap|date=May 6, 2007|accessdate=April 29, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/06/21/streisand-israel-concert-jewish-roots/2445991/|title=Streisand wows Israelis, makes headlines for segregation stand|date=June 21, 2013|accessdate=May 11, 2018}}</ref> ang kanyang mga lolo't lola sa ama ay lumipat mula sa Galicia (Poland-Ukraine) at ang kanyang mga lolo't lola sa ina mula sa [[Imperyong Ruso|Imperyo ng Rusya]] , kung saan ang kanyang lolo ay isang mang - aawit .<ref>{{Cite book|title=Barbra: The Way She Is}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.dw.com/en/barbra-streisand-at-75-a-girl-from-brooklyn-makes-it-big/a-38559835|title=Barbra Streisand at 75: A girl from Brooklyn makes it big|publisher=[[Deutsche Welle]]|date=April 24, 2017|accessdate=May 11, 2018}}</ref> Ang kanyang ama ay nakuha ang isang master's degree mula sa City College ng New York noong 1928 at itinuturing na atletiko at guwapo. Bilang isang mag-aaral, ginugol niya ang kanyang mga tag-init sa labas, isang beses na nagtatrabaho bilang isang tagapag-alaga ng buhay at isa pang hitchhiking sa pamamagitan ng Canada. "Gusto niyang subukan ang anumang bagay," sabi ng kanyang kapatid na si Molly. "Hindi siya natakot sa anumang bagay." Siya ay nag-asawa ni Ida noong 1930, dalawang taon pagkatapos ng pagtatapos, at naging isang mataas na respetadong tagapagturo na nakatutok sa pagtulong sa mga walang kabusugan at delingkwenteng kabataan.<ref name="Nickens">Christopher Nickens, at Swensen, Karen. ''Ang Mga Pelikulang Barbra Streisand'' , Citadel Press (2000)</ref> : 3 Noong Agosto 1943, ilang buwan matapos ang unang kaarawan ni Streisand, ang kanyang ama ay biglang namatay sa edad na 34 mula sa mga komplikasyon mula sa isang epileptic seizure , posibleng resulta ng pinsala sa ulo ng mga taon na mas maaga.<ref name="Nickens"/> : 3 Ang pamilya ay nahulog sa malapit-kahirapan, kasama ang kanyang ina na nagtatrabaho bilang isang mababang-bayad na tagapangasiwa.<ref>{{Cite web|url=http://barbra-archives.com/bjs_library/60s/barbra_beginnings.html|title=Barbra Streisand Archives &#124; Childhood, Brooklyn, 1942, Diana Kind|publisher=Barbra-archives.com|accessdate=December 4, 2013|archive-date=6 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206095459/http://barbra-archives.com/bjs_library/60s/barbra_beginnings.html|url-status=dead}}</ref> Bilang isang may sapat na gulang, naalaala ni Streisand ang mga naunang mga taon na palaging tulad ng isang "pinalabas," na nagpapaliwanag, "Ang ama ng lahat ng tao ay umuwi mula sa trabaho sa pagtatapos ng araw. Hindi ako. " <ref name="Nickens" /> : 3 Sinubukan ng kanyang ina na bayaran ang kanilang mga bayarin ngunit hindi niya mabigyan ang pansin ng kanyang anak na babae: "Nang gusto ko ng pagmamahal mula sa aking ina, binigyan niya ako ng pagkain," sabi ni Streisand.<ref name="Nickens" /> : 3 Naalala ni Streisand na ang kanyang ina ay may isang "mahusay na tinig" at kumanta ng semi-propesyonal minsan, sa kanyang operatic soprano voice. Sa isang pagbisita sa Catskills noong 13 na si Streisand, sinabi niya kay Rosie O'Donnell , naitala niya at ng kanyang ina ang ilang mga kanta sa tape. Ang sesyon na iyon ang kauna-unahang pagkakataon na iginiit ni Streisand ang sarili bilang isang artist, na naging "unang sandali ng inspirasyon" bilang isang artist.<ref>[http://abc.go.com/shows/the-view/video/pl5554876/VDKA0_accgnenv Barbra Streisand Panayam kay Rosie Rosie O'Donnell] , 29 Abril 2016</ref> Mayroon siyang isang mas nakatandang kapatid na lalaki, si Sheldon, at isang kapatid na babae, na isa ring mang-aawit si Roslyn Kind ,<ref>{{Cite web|first=Barbra|last=Paskin|url=https://www.thejc.com/culture/music/streisand-s-kid-sister-is-happy-as-one-of-kind-1.45451|title=Streisand's kid sister is happy as one of Kind|work=The Jewish Chronicle|date=May 30, 2013|accessdate=May 11, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2016/08/07/theater/barbra-streisand-sets-the-record-straight.html|title=Official Site|accessdate=December 4, 2013}}</ref><ref>Hernandez, Greg.[http://www.insidesocal.com/outinhollywood/2008/01/my-chat-wroslyn-kind-streisand.html "My Chat w/Roslyn Kind: Streisand's sister is on the comeback trail..."] {{Webarchive}} insidesocal.com, January 29, 2008</ref> mula sa muling pag-aasawa ng kanyang ina sa Louis Kind noong 1949. Roslyn ay siyam na taon na mas bata kaysa sa Streisand.<ref name="las">{{Cite news|last=Fink|first=Jerry|url=http://www.lasvegassun.com/news/2008/nov/11/streisands-sister-has-come-terms-superstars-shadow|title=Streisand's sister has 'come to terms' with superstar's shadow|work=Las Vegas Sun|date=November 11, 2008}}</ref><ref name="virtual">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2016/08/07/theater/barbra-streisand-sets-the-record-straight.html|title=Barbra Streisand|accessdate=August 17, 2011}}</ref> === Edukasyon === Sinimulan ni Streisand ang kanyang edukasyon sa Jewish Orthodox Yeshiva ng Brooklyn noong siya ay limang taong gulang. Doon, siya ay itinuturing na mahusay at lubhang matanong tungkol sa lahat ng bagay; Gayunpaman, wala siyang disiplina, madalas sumisigaw ng mga sagot sa mga tanong.<ref name="Nickens"/><ref>{{Cite web|first=David|last=Usborne|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/barbra-streisand-a-star-is-reborn-488708.html|title=Barbra Streisand: A star is reborn|work=[[The Independent]]|date=January 29, 2005|accessdate=May 11, 2018}}</ref> : 2 Sumunod siyang pumasok sa Pampublikong Paaralan 89 sa Brooklyn, at noong mga unang taon ng paaralan ay nagsimulang manood ng telebisyon at nagpupunta sa mga pelikula. Pagmamasid sa mga kaakit-akit na bituin sa screen, siya ay nalimitahan sa paglipas ng pagkilos at ngayon ay umaasa sa ibang araw na maging isang artista, bahagyang bilang isang paraan ng pagtakas: "Palagi kong nais maging isang tao, maging bantog. . . Alam mo, lumabas ka sa Brooklyn. " <ref name="Nickens" /> : 3 Nakilala si Streisand ng iba sa kapitbahayan para sa kanyang tinig. Sa iba pang mga bata ay naalala niya ang pag-upo sa pagyuko sa harap ng kanilang apartment at pag-awit: "Naisip ko na ang batang babae sa bloke ay may magandang tinig." <ref name="Nickens"/> : 3 Ang talento na iyon ay naging isang paraan para sa kanya upang makakuha ng pansin. Madalas niyang isinasagawa ang kanyang pagkanta sa pasilyo ng kanyang gusaling apartment na nagbigay sa kanyang boses ng isang nag-i-echo na kalidad. Ginawa niya ang kanyang singing debut sa isang PTA assembly, kung saan siya ay naging isang hit sa lahat ngunit ang kanyang ina, na karamihan ay kritikal sa kanyang anak na babae. Inanyayahan ni Young Streisand na kumanta sa mga weddings at summer camp, kasama ang pagkakaroon ng hindi matagumpay na pag-audition sa mga talaan ng MGM noong siya ay siyam. Noong siya ay labintatlo, sinimulan ng kanyang ina ang pagsuporta sa kanyang talento, na tinutulungan siyang gumawa ng isang apat na demo na tape tape, kabilang ang "Zing! Nagpunta ang mga Hugpong ng Aking Puso, "at" Hindi Kayo Kailanman Malaman. " <ref name="Nickens"/> : 4 Kahit na alam niya na ang kanyang tinig ay mabuti at nagustuhan niya ang pansin, nagiging isang artista ang kanyang pangunahing layunin. Ang pagnanais na iyon ay naging mas malakas nang nakita niya ang kanyang unang Broadway play, ''Ang Talaarawan ni Anne Frank,'' noong siya ay 14 anyos. Ang bituin sa paglalaro ay Susan Strasberg , na kumikilos na gusto niyang tularan kung bibigyan ng pagkakataon.<ref name="Nickens"/> : 4 Upang makatulong na makamit ang layuning iyon, sinimulan ni Streisand ang paggastos ng kanyang ekstrang oras sa library, pag-aralan ang mga biography ng iba't ibang mga actresses sa entablado tulad ng [[Eleonora Duse|Eleanora Duse]] at [[Sarah Bernhardt]] . Bukod pa rito, nagsimula siyang magbasa ng mga nobela at pag-play, kabilang ang ilan sa pamamagitan ng [[William Shakespeare|Shakespeare]] at [[Henrik Ibsen|Ibsen]] , at sa kanyang sarili, pinag-aralan ang mga teorya ng pagkilos ni Konstantin Stanislavski at Michael Chekhov .<ref name="Nickens" /> : 4 Dumalo siya sa Erasmus Hall High School sa Brooklyn noong 1955 kung saan siya ay naging isang estudyante ng karangalan sa modernong kasaysayan, Ingles, at Espanyol. Sumali rin siya sa Freshman Chorus and Choral Club, kung saan siya kumanta sa isa pang miyembro ng koro at kaklase, si [[Neil Diamond]] .<ref>Jackson, Laura. ''Neil Diamond: Kanyang Buhay, Kanyang Musika, Kanyang Pag-ibig,'' ECW Press (2005) p. 155</ref> Naalaala ni Diamond, "Kami ay dalawang mahihirap na bata sa Brooklyn. Nagugutom kami sa harap ng Erasmus High at pinausukang sigarilyo. " Ang paaralan ay malapit sa isang art-movie house, at naalala niya na laging alam niya ang mga pelikula na ipinakita nila, habang hindi siya interesado.<ref>Magazine ng ''Rolling Stone'' , 21 Marso 1996 p. 36</ref> Noong tag-araw ng 1957 nakuha niya ang kanyang unang karanasan sa entablado bilang isang walk-on sa Playhouse sa Malden Bridge, New York. Ang maliit na bahagi ay sinundan ng isang papel bilang kapatid na babae sa ''Picnic'' at isa bilang isang vamp sa ''Desk Set.'' <ref name="Nickens"/> : 4 Nagbalik siya sa paaralan sa Brooklyn ngunit hindi kailanman kumuha ng mga klase ng dramatikong sining, mas gusto sa halip na magkaroon ng ilang karanasan sa entablado sa mundo. Sa layuning iyon, sa kanyang ikalawang taon, kinuha niya ang isang trabaho sa gabi sa Cherry Lane Theatre sa Greenwich Village na tumutulong sa backstage. Kapag siya ay isang senior, siya rehearsed para sa isang maliit na bahagi sa ''Driftwood'' , isang play na itinanghal sa isang midtown puwang attic.<ref name="Nickens" /> : 5 Ang kanyang co-star sa ''Driftwood ay'' si [[Joan Rivers]] . Nagtapos siya, may edad na 16, mula sa Erasmus Hall noong Enero 1959, at sa kabila ng mga plea ng kanyang ina na hindi siya lumabas sa palabas ng negosyo, agad siyang nagsisikap na makakuha ng mga tungkulin sa New York City stage.<ref name="Nickens"/> : 5 Pagkatapos ng pag-upa ng isang maliit na apartment sa ika-48 na kalye, sa gitna ng distrito ng teatro, tinanggap niya ang anumang trabaho na maaaring may kinalaman siya sa entablado, at sa bawat pagkakataon, siya ay "gumawa ng mga round" ng mga tanggapan ng paghahagis.<ref name="Nickens" /> : 5 == Mga pagsisimula ng kanyang karera == [[Talaksan:Barbra_Streisand_1962.jpg|thumb|Si Barbra Streisand noong 1962.]] Sa gulang na 16 at pagkatapos ay naumumuhay sa kanyang sarili, ang kabataan at ambisyon ni Streisand ay natuon sa pagtrabaho para sa kanyang kalooban, ngunit kulang siya ng mga katangiang pisikal ng isang mature na babae na kinakailangan para sa mga seryosong female roles. Samakatuwid ay kinuha niya ang iba't ibang mga trabaho para sa mababang trabaho upang makakuha ng ilang kita. Sa isang panahon, wala siyang permanenteng address, at natagpuan ang kanyang sarili na natutulog sa tahanan ng mga kaibigan o saan pa man niya maitayo ang cot ng hukbo na dinadala niya sa paligid upang makatipid sa gastos sa upa. Kapag wala nang pag-asa, babalik siya sa patag ng kanyang ina sa Brooklyn para sa isang pagkain sa bahay. Gayunpaman, ang kanyang ina ay nahihirapan sa "pamilyar na estilo ng pamumuhay" ng kanyang anak na babae, "sumulat ang biographer na si Karen Swenson , at muling hiniling sa kanya na sumuko na sumubok ng negosyo;<ref name="Nickens"/> : 6 ngunit kinuha ni Streisand ang mga pagsamo ng kanyang ina bilang higit pang dahilan upang panatilihing sinusubukan: "Ang aking mga hangarin ay pinalakas sa pamamagitan ng pagnanais na patunayan sa aking ina na ''maaari'' akong maging isang bituin." <ref name="Nickens" /> : 6 Kumuha siya ng trabaho bilang isang usher sa Lunt-Fontanne Theater para sa ''The Sound of Music'' , maaga noong 1960. Sa panahon ng pag-play, narinig niya na ang direktor ng paghahagis ay auditioning para sa higit pang mga mang-aawit, at ito ay minarkahan sa unang pagkakataon na siya kumanta sa pagtugis ng isang trabaho.<ref name="Nickens"/> : 6 Bagaman nadama ng direktor na hindi siya tama para sa bahagi, hinimok niya na magsimula siyang isama ang kanyang talento bilang mang-aawit sa kanyang résumé kapag naghahanap ng iba pang gawain.<ref name="Nickens" /> : 6 Ang payo na iyon ay naudyukan ni Streisand na isiping mabuti ang isang karera sa pag-awit, bukod sa kumikilos. Tinanong niya ang kanyang kasintahan, si Barry Dennen , upang i-tape ang kanyang pagkanta, mga kopya kung saan maaari niyang ibigay sa posibleng mga tagapag-empleyo. Si Dennen ay kumilos nang maikli sa isang off-Broadway play, ngunit walang dahilan upang isipin na mayroon siyang anumang talento bilang mang-aawit, at hindi niya nabanggit ito. Gayunpaman, sumang-ayon siya at natagpuan ang isang gitarista upang samahan siya: {{quote|We spent the afternoon taping, and the moment I heard the first playback I went insane ... This nutty little kook had one of the most breathtaking voices I'd ever heard ... when she was finished and I turned off the machine, I needed a long moment before I dared look up at her.<ref name=Nickens />{{rp|6}}}} Naging masigasig si Dennen at kumbinsido siya na pumasok sa isang talento sa Lion, isang [[Homoseksuwalidad|gay na]] nightclub sa Greenwich Village ng Manhattan. Nagsagawa siya ng dalawang kanta, pagkatapos ay nagkaroon ng "masalimuot na katahimikan" mula sa madla, na sinundan ng "kulog na palakpakan" noong binigkas niya ang nagwagi.<ref name="Nickens"/> : 7 Siya ay inanyayahan at umawit sa club sa loob ng maraming linggo.<ref name="the lion">{{Cite web|url=http://barbra-archives.com/live/60s/lion_streisand.html|title=The Lion|date=July 1, 1960|accessdate=August 17, 2011|archive-date=7 Hulyo 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707212334/http://barbra-archives.com/live/60s/lion_streisand.html|url-status=dead}}</ref> Sa panahong ito na siya ay bumaba sa ikalawang "a" mula sa kanyang unang pangalan,<ref name="the lion" /> lumipat mula sa "Barbara" hanggang sa "Barbra", dahil sa kanyang ayaw sa kanyang orihinal na pangalan.<ref>{{Cite web|url=http://barbra-archives.com/bjs_library/60s/62_successful_yes.html|title=Barbra Streisand Archives &#124; 1962 Not Success Yet (Interview)|work=Barbra-archives.com|date=June 17, 1962|accessdate=May 20, 2016|archive-date=Nobiyembre 18, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118131227/http://barbra-archives.com/bjs_library/60s/62_successful_yes.html|url-status=dead}}</ref> === Nightclub shows at ang Broadway stage === Kasunod ay hiniling ni Streisand na mag-audition sa nightclub ng Bon Soir, pagkatapos ay nakapag-sign up siya sa $ 125 sa isang linggo. Ito ay naging kanyang unang propesyonal na pakikipag-ugnayan, noong Setyembre 1960, kung saan siya ang pambungad na kumilos para sa komedyante na si Phyllis Diller . Naaalala niya na ito ang kauna-unahang pagkakataon na siya ay nasa ganitong uri ng upscale na kapaligiran: "Hindi ako kailanman naging sa isang nightclub hanggang umawit ako sa isa." <ref name="Nickens"/> : 7 Nais ni Dennen na ilantad ang Streisand sa kanyang malawak na koleksyon ng mga babaeng mang-aawit, kabilang ang [[Billie Holiday]] , Mabel Mercer , [[Ethel Waters]] , at [[Édith Piaf]] . Ang kanyang pagsisikap ay gumawa ng isang pagkakaiba sa kanyang pagbuo ng estilo habang nagkamit siya ng bagong paggalang sa sining ng popular na pagkanta. Nalaman din niya na maaari pa rin siyang maging artista sa pamamagitan ng unang pagkilala bilang isang mang-aawit.<ref name="Nickens"/> : 7 Ayon sa biographer na si Christopher Nickens, nakikinig ang iba pang mahuhusay na babaeng mang-aawit sa kanyang estilo, nang siya ay nagsimulang gumawa ng iba't ibang emosyonal na character kapag gumaganap, na nagbigay sa kanya ng isang mas malawak na pagkanta. Ang pakiramdam ng higit na tiwala sa sarili, pinabuti niya ang kanyang entablado habang nagsasalita sa madla sa pagitan ng mga kanta. Natuklasan niya na ang kanyang estilo ng katatawanan ng Brooklyn ay natanggap nang lubos na may pasasalamat.<ref name="Nickens"/> : 8 Sa susunod na anim na buwan na lumilitaw sa club, ang ilan ay nagsimulang ikumpara ang kanyang tinig ng boses sa mga sikat na pangalan tulad ng [[Judy Garland]] , Lena Horne at Fanny Brice . Ang kanyang kakayahang makipag-usap sa pag-aliw ng isang madla na may kusang humor sa mga palabas ay naging mas sopistikado at propesyonal.<ref name="Nickens" /> : 8 Ang manunulat ng teatro na si Leonard Harris , sa isa sa kanyang mga pagrepaso, ay maaring makita ang kanyang tagumpay sa hinaharap: "Siya ay dalawampu't sa oras na tatlumpung niya ay muling isulat ang mga aklat ng rekord." <ref name="Nickens" /> : 9 {{quote box|align=right|width=25em|bgcolor=LightCyan|quote=Her name is Barbra Streisand. She is 20 years old, she has a three-octave promiscuity of range, she packs more personal dynamic power than anybody I can recall since [[Libby Holman]] or [[Helen Morgan]]. She can sing as loud as [[Ethel Merman]] and as persuasively as [[Lena Horne|Lena]] or [[Ella Fitzgerald|Ella]], or as brassy as a [[Sophie Tucker]] ... and only Barbra Streisand can turn "[[Cry Me a River (1953 song)|Cry Me a River]]" into something comparable to [[Enrico Caruso]] having his first bash at [[Pagliacci]]. When Streisand cries you a river, you got a river, Sam ... and she will be around 50 years from now if good songs are still written to be sung by good singers.|source=—syndicated columnist [[Robert Ruark]],<br />on her 1963 performances at the Blue Angel.<ref>Ruark, Robert. "The Blue's Angel", ''Pasadena Independent'', January 18, 1963, p. 9</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=2TA6LQmP0ec|title=Barbra Streisand – Cry Me A River|date=March 27, 2006|accessdate=November 3, 2018|via=[[YouTube]]}}</ref>}} Si Streisand ay hindi kailanman nawala ang kanyang pagnanais na maging isang artista sa entablado at tinanggap ang kanyang unang tungkulin sa yugto ng New York sa Iba pang ''Gabi na may Harry Stoones'' , isang satirical comedy play kung saan siya kumilos at kumanta ng dalawang solos. Ang palabas ay nakatanggap ng mga kahila-hilakbot na mga review at isinara ang susunod na araw. Sa tulong ng kanyang bagong personal na tagapangasiwa, si Martin Erlichman , nagkaroon siya ng matagumpay na palabas sa Detroit at St. Louis. Pagkatapos ay inayos siya ni Erlichman sa isang mas mataas na klaseng nightclub sa Manhattan, Blue Angel, kung saan naging mas malaking hit siya noong panahon ng 1961 hanggang 1962. Streisand isang beses sinabi sa Jimmy Fallon , kanino siya-duet sa,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=aEa_deCZaNA "Jimmy Fallon and Barbra Streisand"], fair use clip {{Webarchive}}</ref> sa <nowiki><i id="mwpA">Tonight Show</i></nowiki> , na Erlichman ay isang "kamangha-manghang manager" at pa rin pinamamahalaang ang kanyang karera pagkatapos ng 50 taon.<ref>video: [https://www.youtube.com/watch?v=vY_LpxYuGg4&t=4m Barbra Streisand sa ''Tonight Show'' , 2014] . makatarungang paggamit clip</ref> Habang lumilitaw sa Blue Angel, hiniling ng teatro at teatro ng manunulat na si Arthur Laurents na mag-audition para sa isang bagong komedya ng musika na itinuturo niya, ''Maaari Kong Kunin Ito para sa Inyong Pagbebenta'' . Nakuha niya ang bahagi ng sekretarya sa negosyante sa pangunahin na aktor, na nilalaro ng hindi kilalang [[Elliott Gould]] .<ref name="Nickens"/> : 9 Sila ay nahulog sa pag-ibig sa panahon ng rehearsals at kalaunan ay inilipat sa isang maliit na apartment magkasama. Ang palabas ay binuksan noong 22 Marso 1962, sa Shubert Theatre , at tumanggap ng mga review. Ang kanyang pagganap ay "tumigil sa malamig na palabas," ang isinulat ni Nickens,<ref name="Nickens" /> : 9 at siya ay naging pinakabata at pinakabata sa bituin ng Broadway.<ref name="Nickens" /> : 10 Si Groucho Marx , habang nagho-host ng ''Tonight Show'' , ay nagsabi sa kanya na ang dalawampu ay "napakabata ng edad upang maging tagumpay sa Broadway." <ref>video: [https://www.youtube.com/watch?v=LoAX-pgMHZI Barbra Streisand sa ''The Tonight Show''] [https://www.youtube.com/watch?v=LoAX-pgMHZI] , na naka-host sa pamamagitan ng Groucho Marx, 21 Agosto 1962 - makatarungang paggamit clip</ref> Nakatanggap si Streisand ng nominasyon ng Tony at ng New York Drama Critic na premyo para sa Best Supporting Actress.<ref>video: [https://www.youtube.com/watch?v=2bQ62sL8JtU Barbra Streisand sa ''Tonight Show'' , na naka-host sa pamamagitan ng Johnny Carson] , 4 Oktubre 1962 - makatarungang paggamit ng clip</ref> Ang palabas ay naitala at ito ang unang pagkakataon na ang publiko ay makakabili ng isang album ng kanyang pagkanta.<ref name="Nickens" /> : 10 === Mga pagpalabas sa telebisyon, kasal at unang album === Ang unang hitsura ng telebisyon ni Streisand ay sa ''[[The Tonight Show]]'' , pagkatapos ay na-kredito sa karaniwang host nito na si Jack Paar . Nakita siya noong isang episode ng Abril 1961 kung saan pinalitan si Orson Bean para kay Paar. Kinanta niya ang Harold Arlen 's " A Sleepin 'Bee ".<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/09/27/arts/music/27tomm.html|work=The New York Times|title=Streisand's Fine Instrument and Classic Instinct|first=Anthony|last=Tommasini|date=September 27, 2009|accessdate=April 26, 2010}}</ref> Sa kanyang hitsura, si Phyllis Diller , din ang isang guest sa show, ay tumawag sa kanya na "isa sa magagandang talento sa pagkanta sa mundo." <ref>video: [https://www.youtube.com/watch?v=3DXvLD-pxms Barbra Streisand sa Jack Paar Show, 1961] - makatarungang paggamit clip</ref> Pagkaraan ng 1961, bago siya pinalayas sa ''Ibang Evening With Harry Stoones'' , siya ay naging isang semi-regular sa ''PM East / PM West'' , isang serye ng talk / variety na sinimulan ni Mike Wallace at Joyce Davidson .<ref name="barbra-archives1">{{Cite web|url=http://barbra-archives.com/tv/60s/pm_east_streisand.html|title='P.M. East P.M. West' at|publisher=Barbra-archives.com|accessdate=August 17, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707212349/http://barbra-archives.com/tv/60s/pm_east_streisand.html|archivedate=July 7, 2011|deadurl=no}}</ref> Noong unang bahagi ng 1962, nagpunta siya sa studio sa Columbia Records para sa cast recording na ''I Can Get for Wholesale''. Gayundin ang tagsibol na siya ay lumahok sa isang dalawampu't-ikalimang anibersaryo studio na pag-record ng ''Pins and Needles ,'' ang klasikong popular na front musikal na nagmula sa 1937&nbsp;ng International Ladies 'Garment Workers' Union . Ang mga review ng parehong mga album ay naka-highlight ng Streisand's perfomances.<ref>{{Cite book|title=Hello Gorgeous: Becoming Barbra Streisand|year=2012|url=https://archive.org/details/hellogorgeousbec0000mann_z8n6|publisher=Houghton Mifflin Harcourt}}</ref> Noong Mayo 1962, lumitaw si Streisand sa ''The Garry Moore Show'' kung saan siya kumanta ng "Happy Days Are Here Again" sa unang pagkakataon. Ang kanyang malungkot, mabagal na bersyon ng 1930s na pagtaas ng tema ng tema ng kanta ng Partido ng Demokratiko ay naging kanyang lagda kanta sa panahon ng maagang yugto ng kanyang karera.<ref name="Nickens"/> : 10 Si Johnny Carson ay nagkasama niya sa ''Tonight Show'' kalahating dosenang beses noong 1962 at 1963, at naging paborito siya ng kanyang mambabasa sa telebisyon at sa kanyang sarili. Inilarawan niya siya bilang isang "kapana-panabik na bagong mang-aawit." <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jAS8BDDV8uM Barbra Streisand sa Johnny Carson's ''Tonight Show'' , 1962] - makatarungang paggamit clip</ref> Sa isang palabas, nag-joke siya sa Groucho Marx na nagustuhan ang kanyang estilo ng katatawanan.<ref name="Nickens"/> : 10 Noong Disyembre 1962, ginawa niya ang una sa isang bilang ng mga appearances sa ''The Ed Sullivan Show'' . Siya ay naging isang cohost sa Mike Douglas Show , at nagkaroon din ng epekto sa isang bilang ng mga espesyal na Bob Hope . Ang pagtatanghal sa kanya sa The Ed Sullivan Show ay [[Liberace]] na naging instant fan ng batang mang-aawit. Inimbita siya ni Liberace sa Las Vegas, Nevada, upang maisagawa ang kanyang pambungad na pagkilos sa Riviera Hotel. Ang Liberace ay kredito sa pagpapasok ng Barbra sa mga nanonood ng Western American.<ref>Thomas, Bob, (1987) "Liberace, The True Story." (London, Weidenfeld at Nicolson).</ref> Ang mga sumusunod na Setyembre sa kanyang nagpapatuloy na mga palabas sa Harrah's Hotel sa Lake Tahoe, siya at [[Elliott Gould|Elliott Gould ay]] kinuha ng oras upang magpakasal sa Carson City, Nevada. Sa kanyang mabilis na pagtaas ng karera at pagiging popular, nakita niya ang kanyang kasal kay Gould bilang isang "impluwensya ng pag-stabilize." <ref name="Nickens"/> : 11 Ang kanyang unang album, Ang ''The Barbra Streisand Album'' noong unang bahagi ng 1963, ang naging top 10 sa ''Billboard'' chart at nanalo ng tatlong [[Gawad Grammy|Grammy Awards]] .<ref name="Nickens"/> : 11 Ang album na gumawa sa kanya na maging best-selling female vocalist sa Amerika.<ref name="Nickens" /> : 11 Sa tag-init na iyon, inilabas din niya ang ''The Second Barbra Streisand Album'' , na nagtatag sa kanya bilang "pinakakapana-panabik na bagong pagkatao mula kay [[Elvis Presley]] ." <ref name="Nickens" /> : 11 Natapos na niya ang tagumpay ng taong 1963 sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga konsiyerto sa isang gabi sa Indianapolis, San Jose, Chicago, Sacramento, at Los Angeles.<ref name="Nickens" /> : 11 Nagbalik si Streisand sa Broadway noong 1964 na may isang acclaimed performance bilang entertainer na si Fanny Brice sa ''Funny Girl'' sa Winter Garden Theater . Ipinakilala ng palabas ang dalawa sa kanyang mga lagda na kanta, "People" at "Do not Rain on My Parade." Dahil sa tagumpay sa magdamag sa paglalaro, lumitaw siya sa takip ng ''Oras'' . Noong 1964 ay hinirang si Streisand para sa isang Tony Award para sa Best Leading Actress sa isang Musical ngunit nawala sa Carol Channing sa ''Hello, Dolly !'' Nakatanggap si Streisand ng parangal na "Star of the Decade" Tony Award noong 1970.<ref>{{Cite news|url=http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2009/06/tony-awards-retire-competitive-special-theatrical-event-category.html|title=Tony Awards Drop Competitive Special Event Category|work=[[Los Angeles Times]]|date=June 19, 2009|accessdate=February 3, 2014}}</ref> Noong 1966, inulit niya ang kanyang tagumpay sa ''Funny Girl'' sa West End ng London sa Prince of Wales Theatre . Mula 1965 hanggang 1968 siya ay lumitaw sa kanyang unang apat na solo specials sa telebisyon. == Karera == === Pag-awit === Naitala ni Streisand ang 50 studio album, halos lahat ay may Columbia Records . Ang kanyang unang mga gawa sa 1960s (kanyang pasinaya ''Ang Barbra Streisand Album'' , ''Ang Ikalawang Barbra Streisand Album'' , ''Ang Ikatlong Album'' , Ang ''Aking Pangalan Ay Barbra'' , atbp.) Ay itinuturing na mga klasikong renditions ng mga pamantayan ng teatro at sayet, kasama ang kanyang masakit na bersyon ng normal na uptempo " Maligayang Araw Narito Muli ". Ginawa niya ito sa isang duet kasama si Judy Garland sa ''The Judy Garland Show'' . Tinutukoy siya ni Garland sa himpapawid bilang isa sa mga huling magagandang pamamaril . Sila rin ay kumanta ng " Walang Negosyo Tulad ng Ipakita ang Negosyo " sa Ethel Merman pagsali sa kanila.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=W7AViKc52P0 Barbra Streisand, Judy Garland, at Ethel Merman sa "The Judy Garland Show"] , 1963</ref> Nagsimula sa ''My Name Is Barbra'' , ang kanyang mga unang album ay madalas na puno ng samot-saring alaala ng kanyang mga espesyal na programa sa telebisyon. Simula noong 1969, sinimulan niyang subukan ang mas maraming kontemporaryong materyal, ngunit tulad ng maraming mahuhusay na mang-aawit sa araw na iyon, natagpuan niya ang kanyang sarili mula sa kanyang elemento na may rock. Ang kanyang vocal talents ay nananaig, at nakakuha siya ng bagong tagumpay sa pop-and-ballad oriented na si Richard Perry -gumawa ng album na ''Stoney End'' noong 1971. Ang track ng pamagat , na isinulat ni Laura Nyro , ay isang pangunahing hit para sa Streisand. Noong 1970s, siya ay lubos na kilala sa mga pop chart, kasama sa Top 10 recording tulad ng " The Way We Were " (US No. 1), " Evergreen (Tema mula sa pelikulang A Star Is Born) " (US No. 1 ), " No More Tears (Enough Is Enough) " (1979, kasama si [[Donna Summer]] ), na magmula noong 2010 kilala pa rin ang pinaka-komersiyal na matagumpay na duet, (US No. 1), "You Don't Bring Me Flowers" (kasama si [[Neil Diamond]] ) (US No. 1) at "The Main Event" (US No. 3), ang ilan na kung saan ay nagmula sa mga pag-record ng soundtrack ng kanyang mga pelikula. Nang magwakas ang mga 1970, pinangalanan si Streisand bilang pinakamatagumpay na babaeng mang-aawit sa US - natatangi lamang si [[Elvis Presley]] at [[The Beatles|ang Beatles na]] nakapagbenta ng higit pang mga album.<ref>{{Cite press release|url=https://www.riaa.com/news/newsletter/press1999/111099.asp|title=The American Recording Industry Announces its Artists of the Century|date=November 10, 2009|publisher=Recording Industry Association of America|access-date=7 Abril 2019|archive-date=14 Mayo 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070514091340/http://www.riaa.com/news/newsletter/press1999/111099.asp|url-status=dead}}</ref> Noong 1980, inilabas niya ang pagsisikap ng kanyang pinakamahusay na benta sa petsa, ang na-produce ni Barry Gibb -na''Guilty'' . Ang album ay naglalaman ng mga hit na " Woman in Love " (na gumugol ng ilang linggo sa itaas ng mga pop chart sa taglagas ng 1980), " Guilty ", at " What Kind of Fool ". Pagkatapos ng maraming taon na hindi binabalewala ang Broadway at tradisyonal na pop music na pabor sa mas kontemporaryong materyal, nagbago si Streisand sa kanyang mga musikal na teatro sa 1985's ''The Broadway Album'' , na hindi inaasahang matagumpay, na hinahawakan ang posisyon ng No. 1 Billboard para sa tatlong sunod na linggo, at pagiging certified quadruple platinum. Nagtampok ang album ng mga himig nina Rodgers at Hammerstein , [[George Gershwin]] , Jerome Kern , at Stephen Sondheim , na hinikayat na muling isagawa ang ilan sa kanyang mga awit lalo na sa rekord na ito. ''Ang Broadway Album ay'' nakatugun ng pagbubunyi, kabilang ang isang nominasyon ng Grammy para sa album ng taon at ipinasa kay Streisand ang kanyang ikawalo Grammy bilang Best Female Vocalist. Pagkatapos ilabas ang live na album na ''One Voice'' noong 1986, itinakda ni Streisand na palabasin ang isa pang album ng mga kanta ng Broadway noong 1988. Naitala niya ang ilang pagbawas para sa album sa ilalim ng direksyon ni Rupert Holmes , kabilang ang " On My Own " (mula sa ''Les Misérables'' ), isang medley ng "How Are Things in Glocca Morra?" at "Heather on the Hill" (mula ''sa Rainbow'' and ''Brigadoon ng'' ''Finian'' ), " All ''I Ask of'' You " (mula sa ''The Phantom of the Opera'' ), "Warm All Over Over" (mula sa ''Most Happy Fella'' ) at isang hindi karaniwang solo version ng "Make Our Garden Grow " (mula sa ''Candide'' ). Hindi nasisiyahan si Streisand sa direksyon ng proyekto at ito ay na-scrap na. Ang "Warm All Over" lamang at isang reworked, lite FM-friendly na bersyon ng "All I Ask Of You" ay kailanman inilabas, ang huli lumilitaw sa Streisand ng 1988 pagsisikap, ''Till I Love You'' . Sa simula ng dekada ng 1990, nagsimulang tumuon si Streisand sa kanyang mga pagsisikap sa film directorial at naging halos hindi aktibo sa recording studio. Noong 1991, isang set ng apat na disc box, ''para lamang sa Record'' , ay inilabas. Isang kompilasyon na sumasaklaw sa buong karera ni Streisand hanggang sa petsa, nagtatampok ito ng higit sa 70 na mga track ng mga live performance, pinakadakilang mga hit, rarities at dati na hindi na-rewritten na materyal. [[Talaksan:Barbra_Streisand_Allan_Warren.jpg|thumb|Si Streisand sa taping sa kanyang TV Special na ''Barbra Streisand... and other Musical Instruments'' noong 1973]] Nang sumunod na taon, nakatulong ang mga pangyayari sa fundraising ng konsyerto ni Streisand na tumulong kay Pangulong [[Bill Clinton|Bill Clinton na]] maging bantayan at maging opisina.<ref>{{Cite web|last=Newfield|first=Jack|url=http://barbra-archives.com/bjs_library/90s/george_1996.html|title=Diva Democracy|work=George|date=November 1996|publisher=Barbra-archives.com|accessdate=August 17, 2011|archive-date=Septiyembre 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110911222519/http://barbra-archives.com/bjs_library/90s/george_1996.html|url-status=dead}}</ref> Nang maglaon ay ipinakilala ni Streisand si Clinton sa kanyang inagurasyon noong 1993. Gayunpaman, ang karera ng musika ni Streisand ay higit sa lahat. Ang isang 1992 hitsura sa isang benepisyo APLA pati na rin ang nabanggit na inaugural pagganap hinted na Streisand ay nagiging mas receptive sa ideya ng live performances. Iminungkahing isang paglilibot, bagaman hindi agad sasaktan ni Streisand ito, binabanggit ang kanyang kilalang takot sa takot pati na rin ang mga alalahanin sa seguridad. Sa panahong ito, sa wakas ay bumalik si Streisand sa recording studio at inilabas ang ''Back to Broadway'' noong Hunyo 1993. Ang album ay hindi pare-pareho na pinuri bilang kanyang hinalinhan, ngunit debut ito sa No. 1 sa mga pop chart (isang bihirang gawa para sa isang pintor ng edad ni Streisand, lalo na ibinigay na itatapon nito ang [[Janet Jackson|Janet]] ''Janet Jackson'' sa No. 2 spot ). Ang isa sa mga highlight ng album ay isang medley ng " I Have A Love" / "One Hand, One Heart ", isang duet na may [[Johnny Mathis]] , na sinabi ni Streisand na isa sa kanyang paboritong mga mang-aawit.<ref>{{Cite book|last=Waldman|first=Allison J.|title=The Barbra Streisand Scrapbook|url=https://books.google.com/books?id=-KkkPwXeGZkC&pg=PA14|accessdate=December 13, 2012|publisher=[[Kensington Books|Citadel Press]]}}</ref><ref>{{Cite news|last=Nudd|first=Tim|url=http://www.people.com/people/article/0,,20590521,00.html|title=Barbra Streisand Celebrates 70th Birthday with John Travolta & Celeb Pals|date=April 26, 2012|work=People|accessdate=December 13, 2012}}</ref> Noong 1993, isinulat ng kritiko ng musika ng ''New York Times na si'' Stephen Holden na si Streisand ay "nagtatamasa ng kultural na kalagayan na isa lamang sa ibang Amerikanong tagapaglibang, si Frank Sinatra, ay nakamit sa huling kalahating siglo".<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/06/27/arts/recordings-view-barbra-streisand-mixes-star-power-and-high-concept.html|title=Barbra Streisand Mixes Star Power And High Concept|first=Stephen|last=Holden|work=The New York Times|date=June 27, 1993|accessdate=August 17, 2011}}</ref> Noong Setyembre 1993, inihayag ni Streisand ang kanyang unang public appearances concert sa loob ng 27 taon (kung ang isa ay hindi binibilang ang kanyang Las Vegas nightclub performances sa pagitan ng 1969 at 1972). Ang nagsimula bilang isang dalawang-gabi na kaganapan ng Bagong Taon sa MGM Grand Las Vegas ay humantong sa isang multi-city tour noong tag-init ng 1994. Ang mga tiket para sa paglilibot ay nabili sa ilalim ng isang oras. Lumitaw din si Streisand sa mga pabalat ng mga pangunahing magasin sa pag-asa sa kung anong ''Time magazine na'' pinangalanang "The Music Event of the Century". Ang paglilibot ay isa sa pinakamalaking parlays ng lahat ng media merchandise sa kasaysayan. Ang mga presyo ng tiket ay mula sa US $ 50 hanggang US $ 1,500, na ginagawang Streisand ang pinakamataas na binayarang konsyerto sa kasaysayan. ''Barbra Streisand: Ang'' konsyerto ay naging konsyerto ng taon at nakakuha ng limang [[Gawad Emmy|Emmy Awards]] at Peabody Award , habang ang tapyas na broadcast sa [[HBO|HBO ay]] ang pinakamataas na rated concert special sa kasaysayan ng 30 taon ng HBO. Matapos ang konklusyon ng tour, si Streisand ay muling pinananatili ang isang mababang profile sa musika, sa halip na tumututok sa kanyang mga pagsisikap sa pagkilos at pagtatalaga ng mga tungkulin pati na rin ang isang lumalaking pagmamahalan sa aktor na si James Brolin . Noong 1996, inilabas ni Streisand ang " I Finally Found Someone " bilang duet na kasama ang singer at songwriter na si [[Bryan Adams]] . Ang awit ay hinirang para sa isang Oscar dahil ito ay bahagi ng soundtrack ng self-directed movie ni Streisand na ''Mirror Has Two Faces'' . Naabot nito ang # 8 sa Billboard Hot 100, at siya ang kanyang unang makabuluhang hit sa halos isang dekada at ang kanyang unang top 10 hit sa Hot 100 (at unang single gold) mula noong 1981. Noong 1997, sa wakas ay bumalik siya sa recording studio, na naglalabas ng ''Higher Ground'' , isang koleksyon ng mga kanta ng isang maluwag na inspirational nature na nagtatampok din ng duet na kasama si [[Céline Dion]] . Nakatanggap ang album ng pangkalahatang paborableng mga review at muling debuted sa No. 1 sa mga pop chart. Kasunod ng kanyang kasal kay Brolin noong 1998, naitala ni Streisand ang isang album ng mga awit ng pag-ibig na pinamagatang ''A Love Like Ours'' sa susunod na taon. Ang mga review ay halo-halong, na may maraming mga kritiko na nagrereklamo tungkol sa medyo mga damdamin na damdamin at labis na lunas na kaayusan; gayunpaman, ito ay gumawa ng isang maliit na hit para sa Streisand sa bansa-tinged "You Ever Leave Me", isang duet na kasama si Vince Gill . Noong Bisperas ng Bagong Taon 1999, nagbalik si Streisand sa yugto ng konsiyerto, na nagbebenta sa unang ilang oras, walong buwan bago siya bumalik.<ref>{{Cite web|url=http://www.barbrastreisand.com/us/biography|title=Biography|publisher=barbrastreisand.com|accessdate=December 13, 2012}}</ref> Sa katapusan ng sanlibong taon, siya ang bilang isang babaeng mang-aawit sa US, na may hindi kukulangin sa dalawang album na Walang 1 sa bawat dekada mula noong nagsimula siyang magsagawa. Ang isang dalawang-disc live na album ng konsyerto na pinamagatang ''walang tiyak na oras: Live in Concert ay'' inilabas noong 2000. Ginawa ni Streisand ang mga bersyon ng ''walang konsiyong'' konsyerto sa Sydney at Melbourne, Australia, noong unang bahagi ng 2000. Sa maaga ng apat na konsyerto (dalawang dalawa sa Los Angeles at New York) noong Setyembre 2000, inihayag ni Streisand na naghihintay siya mula sa paglalaro ng mga pampublikong concert. Ang kanyang pagganap ng kanta na "People " ay na-broadcast sa Internet sa pamamagitan ng America Online. Ang pinaka-kamakailang mga album ni Streisand ay ang ''Christmas Memories'' (2001), isang medyo madilim na koleksyon ng mga holiday song, at ''The Movie Album'' (2003), na nagtatampok ng mga sikat na tema ng pelikula at na-back sa pamamagitan ng isang malaking orkestra ng simponya. ''Ang Guilty Pleasures'' (tinatawag na ''Guilty Too'' sa UK), isang pakikipagtulungan sa Barry Gibb at isang sumunod na pangyayari sa kanilang May- ''Kasalanan'' , ay inilabas sa buong mundo noong 2005. [[Talaksan:Barbra-streisand07.jpg|thumb|Streisand na gumaganap noong Hulyo 2007 sa The O2 Arena sa London]] Noong Pebrero 2006, naitala ni Streisand ang kanta na "Smile" kasama si Tony Bennett sa bahay ni [[Malibu, California|Malibu ng]] Streisand. Ang kanta ay kasama sa ika-80 kaarawan ni Bennett na album, ''Duets'' . Noong Setyembre 2006, ang pares ay nakunan ng live performance ng kanta para sa isang espesyal na itinuro ni Rob Marshall na pinamagatang ''Tony Bennett: Isang American Classic'' . Ang espesyal na naipadalang sa NBC 21 Nobyembre 2006, at inilabas sa DVD sa parehong araw. Ang duet ni Streisand na may Bennett ay nagbukas ng espesyal. Noong 2006, inihayag ni Streisand ang kanyang layunin na muling maglakbay, sa pagsisikap na itaas ang pera at kamalayan para sa maraming mga isyu. Pagkatapos ng apat na araw ng pag-eensayo sa Sovereign Bank Arena sa [[Trenton, New Jersey]] , nagsimula ang paglilibot sa Oktubre 4 sa Wachovia Center sa [[Philadelphia, Pennsylvania|Philadelphia]] , patuloy na may itinampok na stop sa [[Fort Lauderdale, Florida]] , (ito ang konsyerto na pinangalanan ni Streisand para sa pelikula isang espesyal na TV), at nagtapos sa Staples Center sa Los Angeles noong 20 Nobyembre 2006. Ang mga espesyal na panauhin na si Il Divo ay na-interwoven sa buong palabas. Ang palabas ay kilala bilang ''Streisand: The Tour'' . Ang 20-concert tour ni Streisand ay nagtatakda ng mga tala sa kahon sa opisina. Sa edad na 64, siya ay nagbabayad ng $ 92,457,062 at nagtatakda ng mga gross record ng bahay sa 14&nbsp;ng 16 arenas na nilalaro sa tour. Nagtakda siya ng ikatlong lugar na rekord para sa kanyang palabas sa 9 Oktubre 2006 sa Madison Square Garden, ang mga unang-at pangalawang lugar na rekord, na kung saan ay gaganapin sa pamamagitan ng kanyang dalawang palabas noong Setyembre 2000. Itinakda niya ang pangalawang lugar na rekord sa MGM Grand Garden Arena kasama ang kanyang 31 Disyembre 1999, na nagpapakita ng rekord ng bahay at pinakamataas na konsyerto sa lahat ng oras. Ito ang humantong sa maraming mga tao upang hayagang pumuna sa Streisand para sa presyo ng pagyurak ng maraming mga tiket na ibinebenta para sa paitaas na $ 1,000.<ref>{{Cite news|last=Tierney|first=John|url=https://www.nytimes.com/1994/06/26/magazine/the-big-city-scalping-fair-and-square.html|title=The Big City; Scalping, Fair and Square|work=The New York Times|date=June 26, 1994|accessdate=December 4, 2013}}</ref> Ang isang koleksyon ng mga palabas na nakuha mula sa iba't ibang mga hinto sa tour na ito, ''Live in Concert 2006'' , debuted sa No. 7 sa [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] , na ginagawang Streisand's 29th Top 10 album.<ref>{{Cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/1052029/chart-beat-chat|title=Chart Beat Chat|work=Billboard|date=July 7, 2007|accessdate=July 26, 2012}}</ref> Noong tag-araw ng 2007, nagbigay si Streisand ng mga konsyerto sa unang pagkakataon sa kontinental Europa. Ang unang concert naganap sa [[Zürich]] (Hunyo 18), pagkatapos ay Vienna (Hunyo 22), Paris (Hunyo 26), Berlin (Hunyo 30), [[Estokolmo|Stockholm]] (Hulyo 4, kinansela), [[Manchester]] (Hulyo 10) at Celbridge , malapit sa [[Dublin]] ( Hulyo 14), sinundan ng tatlong konsyerto sa London (18 Hulyo 22 at 25), ang tanging lungsod ng Europa kung saan ginawa ni Streisand bago ang 2007. Ang mga tiket para sa mga petsa ng London ay nagkakahalaga sa pagitan ng £ 100.00 at £ 1,500.00, at para sa Ireland, sa pagitan ng € 118 at € 500. Ang Ireland petsa ay marred sa pamamagitan ng mga isyu sa mga seryosong paradahan at mga problema sa pag-upo na humahantong sa kaganapan na tinatawag na isang pagkasira ng ''Hot Press'' .<ref>{{Cite web|url=http://www.hotpress.com/features/reports/The-Streisand-fiasco--Fear-and-loathing-in-Castletown-House/3926410.html|title=The Streisand fiasco: Fear and loathing in Castletown House|work=Hot Press|accessdate=December 4, 2013}}</ref> Kasama sa tour ang isang 58-piece orchestra. Noong Pebrero 2008, ''[[Forbes|nailista ng Forbes si]]'' Streisand bilang No.-2 na pagkamit ng musikero na babae sa pagitan ng Hunyo 2006 at Hunyo 2007 na may mga $ 60 na kita &nbsp; milyong.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/2008/01/28/music-madonna-hollywood-biz-cz_dp_0129musicwomen_slide_3.html|title=In Pictures: The Top-Earning Women In Music|work=Forbes|accessdate=November 2, 2008|first=Dorothy|last=Pomerantz|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081027232611/http://www.forbes.com/2008/01/28/music-madonna-hollywood-biz-cz_dp_0129musicwomen_slide_3.html|archivedate=October 27, 2008|deadurl=no}}</ref> Noong 17 Nobyembre 2008, nagbalik si Streisand sa studio upang simulan ang pag-record kung ano ang kanyang animnapu't tatlo na album <ref name="wash">Marks, Peter (7 Disyembre 2008). [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/12/05/AR2008120500947.html "Kennedy Center Honoree Barbra Streisand."] ''[[The Washington Post|Ang Washington Post]] .'' Nakuha noong 10 Disyembre 2008.</ref> at inihayag na ang paglikha ng album na Diana Krall .<ref>{{Cite news|last=Gardner|first=Elysa|url=https://www.usatoday.com/life/music/news/2009-04-09-krall-quiet-nights_N.htm|title=For Diana Krall, quiet time is a rare thing|work=USA Today|accessdate=August 17, 2011}}</ref> Ang Streisand ay isa sa mga tatanggap ng 2008 Kennedy Center Honors.<ref>Frey, Jennifer. (8 Disyembre 2008). [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/12/07/AR2008120702715.html "Isang Puno Na May Mga Dagdag na Bituin."] ''Ang Washington Post'' . Nakuha noong 10 Disyembre 2008.</ref> Noong 7 Disyembre 2008, binisita niya ang White House bilang bahagi ng mga seremonya.<ref name="wash" /> Noong 25 Abril 2009, [[CBS|pinalabas ng CBS]] ang pinakabagong espesyal na telebisyon ni ''Streisand'' , ''Streisand: Live in Concert'' , highlight ang itinakdang stop mula sa kanyang 2006 North American tour sa [[Fort Lauderdale, Florida|Fort Lauderdale]] , Florida. Noong 26 Setyembre 2009, nagtrabaho si Streisand ng isang one-night-only show sa Village Vanguard sa Greenwich Village ng New York City.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/09/28/arts/music/28stre.html|work=The New York Times|title=Lucky Streisand Fans Were A-Listers for a Night|first=Ben|last=Sisario|date=September 28, 2009|accessdate=April 26, 2010}}</ref> Ang pagganap na ito ay inilabas sa ibang pagkakataon sa DVD bilang ''One Night Only: Barbra Streisand at Quartet sa The Village Vanguard .'' Noong 29 Setyembre 2009, inilabas ni Streisand at Columbia Records ang kanyang pinakabagong studio album, ang ''Love is the Answer'' , na ginawa ni Diana Krall .<ref>{{Cite press release|url=http://www.barbrastreisand.com/ca/home?page=news&n_id=1258|title=Barbra Streisand official site|date=June 22, 2009|accessdate=August 17, 2011|archive-date=October 1, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001041844/http://www.barbrastreisand.com/ca/home?page=news&n_id=1258|url-status=dead}}</ref> Noong 2 Oktubre 2009, ginawa ni Streisand ang kanyang British debut performance sa telebisyon sa isang interbyu sa ''Friday Night with Jonathan Ross'' upang itaguyod ang album. Ang album na ito debuted sa No. 1 sa Billboard 200 at nakarehistro ang kanyang pinakamalaking lingguhang mga benta mula noong 1997, na nagtangi kay Streisand bilang tanging artist sa kasaysayan upang makamit ang No 1 album sa limang magkakaibang dekada. Noong 1 Pebrero 2010, sumali si Streisand sa mahigit walong iba pang artista sa pag-record ng bagong bersyon ng 1985 charity single na " We Are the World ". Nagplano sina Quincy Jones at [[Lionel Richie]] na palabasin ang bagong bersyon upang markahan ang ika-25 anibersaryo ng orihinal na recording nito. Ang mga plano na ito ay nagbago, gayunpaman, dahil sa nagwawasak na lindol na [[Hayti|naabot]] sa [[Hayti|Haiti]] noong 12 Enero 2010, at noong Pebrero 12, ang awit, na tinatawag ngayong " We Are the World 25 for Haiti ", ay ginawa ang debut nito bilang charity single upang suportahan aid aid para sa island nation. Noong 2011, si Streisand ay kumanta ''ng Somewhere'' mula sa Broadway musical ''West Side Story'' , na may anak-taka Jackie Evancho , sa album ni Evancho na ''Dream with Me'' .<ref>{{Cite web|title=Jackie Explains Duet|url=http://barbratimeless.com/2009jackie.htm|date=June 17, 2011|accessdate=September 13, 2012|archive-date=January 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121002637/http://barbratimeless.com/2009jackie.htm|url-status=dead}}</ref> Si Streisand ay pinarangalan bilang MusiCares Person of the Year noong 11 Pebrero 2011, dalawang araw bago ang 53rd [[Gawad Grammy|Grammy Awards]] .<ref>{{Cite news|title=Barbra Streisand Named 2011 MusiCares Person of the Year|url=http://www.grammy.org/musicares/news/barbra-streisand-named-2011-musicares-person-of-year|publisher=grammy.org|date=January 10, 2011|accessdate=September 13, 2012|archive-date=26 Hunyo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170626193632/https://www.grammy.org/musicares/news/barbra-streisand-named-2011-musicares-person-of-year|url-status=dead}}</ref> Noong 11 Oktubre 2012, nagbigay si Streisand ng tatlong oras na pagganap ng konsyerto bago ang isang 18,000 bilang bahagi ng mga kasalukuyang inaugural events ng Barclays Center (at bahagi ng kanyang kasalukuyang ''Barbra Live na'' paglilibot) sa Brooklyn (ang kanyang unang pagganap sa publiko sa kanya tahanan borough). Si Streisand ay sumali sa entablado ng trumpeter na si Chris Botti , Italyong operador trio na si [[Il Volo]] , at ang kanyang anak na si Jason Gould . Kasama sa konsyerto ang musical tributes ni Streisand kay [[Donna Summer]] at Marvin Hamlisch , na parehong namatay noong 2012. Ang nakumpirma na mga dumalo ay kasama sina Barbara Walters , Jimmy Fallon , Sting , Katie Couric , Woody Allen , [[Michael Douglas]] at alkalde ng New York City na si [[Michael Bloomberg]] , pati na rin ang mga designer na sina Calvin Klein , Donna Karan , Ralph Lauren at Michael Kors .<ref>{{Cite news|title=Her name is Barbra, and Brooklyn is her town|author=Gardner, Elysa|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2012/10/11/barbra-streisand-brooklyn-concert/1628669/|newspaper=[[USA Today]]|date=October 12, 2012|accessdate=October 12, 2012}}</ref><ref>{{Cite news|title=Barbra Streisand Is a Proud Brooklynite at Concert|author=Fekadu, Mesfin|url=https://www.usnews.com/news/entertainment/articles/2012/10/12/barbra-streisand-is-a-proud-brooklynite-at-concert|newspaper=Associated Press (via [[U.S. News & World Report]])|date=October 12, 2012|accessdate=October 12, 2012}}</ref> Noong Hunyo 2013 nagbigay siya ng dalawang konsyerto sa Bloomfield Stadium , [[Tel-Abib|Tel Aviv]] . Si Streisand ay isa sa maraming mang-aawit na gumagamit ng mga teleprompters sa panahon ng kanilang live performance. Pinagtanggol ni Streisand ang kanyang pagpili sa paggamit ng mga teleprompter upang magpakita ng mga lyrics at, paminsan-minsan, banter.<ref>{{Cite web|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/streisands-stagefright-prompted-by-forgotten-lyrics_1117130|title=Barbra Streisand &#124; Streisand's Stagefright Prompted By Forgotten Lyrics|publisher=Contactmusic|date=September 25, 2009|accessdate=August 17, 2011}}</ref> Noong Setyembre 2014,<ref>{{Cite web|url=http://www.musicweek.com/news/read/barbra-streisand-sings-with-elvis-on-new-album/059352|title=Barbra Streisand sings with Elvis on new album|accessdate=November 8, 2014}}</ref> siya pinakawalan ''Partners'' , isang bagong album ng duets na nagtatampok ng pakikipagtulungan ay may [[Elvis Presley]] , [[Andrea Bocelli]] , [[Stevie Wonder]] , [[Lionel Richie]] , Billy Joel , [[Babyface]] , Michael Bublé , [[Josh Groban]] , John Mayer , [[John Legend]] , Blake Shelton at Jason Gould . Ang album na ito ang nanguna sa [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] sa mga benta ng 196,000 na kopya sa unang linggo, na ginagawang Streisand ang tanging recording artist na magkaroon ng isang bilang isang album sa bawat isa sa huling anim na dekada.<ref>[http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6259282/barbra-streisand-no-1-partners "Barbra Streisand Gumagawa ng Kasaysayan sa No. 1 sa ''Billboard'' 200 Chart"] . Talunin ang ''Billboard'' Chart. 23 Setyembre 2014.</ref> Ito ay sertipikadong ginto noong Nobyembre 2014 at platinum noong Enero 2015, kaya naging 52nd Gold ng Streisand at 31st Platinum album, higit sa iba pang babaeng artist sa kasaysayan.<ref>{{Cite web|url=http://www.gaystarnews.com/article/gay-icon-barbra-streisand-makes-more-history-latest-album071114#sthash.kqPUWSbU.dpuf|title=Gay icon Barbra Streisand makes more history with latest album|accessdate=November 8, 2014}}</ref> Noong Mayo 2016, inihayag ni Streisand ang nalalapit na album na ''Encore: Movie Partners Sing Broadway'' upang palayain sa Agosto matapos ang isang paglilibot sa siyam na lungsod na konsyerto, ''Barbra: The Music, The Mem'ries, The Magic'' , kasama ang mga pagtatanghal sa Los Angeles, Las Vegas, Philadelphia, at isang bumalik sa kanyang bayang kinalakhan ng Brooklyn.<ref>{{Cite web|url=http://www.broadwayworld.com/article/Breaking-News-Barbra-Streisand-is-Headed-Back-on-9-City-Tour-Plus-Reveals-Third-Broadway-Album-20160516|title=Breaking News: Barbra Streisand is Headed Back on 9-City Tour; Plus Reveals Third Broadway Album|accessdate=May 16, 2016}}</ref> Noong Hunyo 2018, pinatunayan ni Streisand na nagtatrabaho siya sa isang album na may pamagat na ''Walls'' .<ref>{{Cite web|url=https://www.goldderby.com/article/2018/barbra-streisand-interview-netflix-emmy-news/|title=Barbra Streisand interview: Emmys and new Netflix concert special|author=Sheehan|date=June 21, 2018|accessdate=September 27, 2018}}</ref> Ang album na ito, isang protesta laban sa pamamahala ng Trump, ay dumating noong 2 Nobyembre 2018, bago ang halalan sa kalagitnaan ng Estados Unidos. Ang itinatampok na track sa album na ito ay "Huwag Lie to Me." <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=kNrj87Q-4Yk|title=Barbara Streisand: Don't Lie to Me|author=Streisand|date=October 9, 2018|accessdate=October 30, 2018}}</ref> Sa ''New York Times'' ipinahayag niya na isinulat niya ang awit na ito dahil ang mga outrages ni Donald Trump ay pinapanatili siyang gising sa gabi.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2018/10/30/arts/music/barbra-streisand-walls-trump.html|title=Barbra Streisand Can't Get Trump Out of Her Head. So She Sang About Him.|author=Haberman|date=October 30, 2018|accessdate=October 30, 2018}}</ref> === Pag-acting === [[Talaksan:Streisand_-_Clear_Day_1970.JPG|thumb|Sa ''Isang Maaliwalas na Araw na Maari Mong Makita Magpakailanman'' (1970)]] Ang kanyang unang pelikula ay isang reprise ng kanyang hit Broadway, ''Nakakatawang Pambabae'' (1968), isang artistikong at komersyal na tagumpay na itinuro ng beteranong Hollywood na si William Wyler . Nanalo si Streisand ng 1968 Academy Award para sa Best Actress para sa role,<ref>{{Cite web|title=Funny Girl (1968)|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/25128/Funny-Girl/articles.html|accessdate=September 13, 2012}}</ref> ibinabahagi ito kay [[Katharine Hepburn]] ( ''The Lion in Winter'' ), ang tanging oras na mayroong tie sa kategoryang ito ng [[Gawad Academy|Oscar]] .<ref>{{Cite book|title=Timelines of American Women's History|publisher=Perigee Trade}}</ref> Ang kanyang susunod na dalawang pelikula ay batay din sa mga musikal, ''Hello'' Herman 's ''Hello, Dolly!'' , itinuro ni Gene Kelly (1969); at Alan Jay Lerner at Burton Lane sa ''Isang Maaliwalas na Araw na Makakakita Ka ng Habang Panahon'' , itinuro ni Vincente Minnelli (1970); habang ang kanyang ika-apat na pelikula ay batay sa Broadway play ''Ang Owl at ang Pussycat'' (1970). {{Fact|date=January 2019}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">kailangan ng pagbanggit</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Noong 1970s, nagtrabaho si Streisand sa maraming comedy ng screwball , kabilang ang ''What's Up, Doc?'' (1972) at ''The Main Event'' (1979), parehong pinagsama ni Ryan O'Neal , at ''For Pete's Sake'' (1974) kasama si Michael Sarrazin . Isa sa kanyang pinakakilalang tungkulin sa panahong ito ay nasa drama na ''The Way We Were'' (1973) kasama si Robert Redford , kung saan natanggap niya ang nominasyon ng [[Gawad Academy|Academy Award]] bilang Best Actress. Siya na nakuha ang kanyang ikalawang [[Gawad Academy|Academy Award]] para sa Best Original Song (na may lyricist Paul Williams ) para sa kantang " Evergreen ", mula sa ''A Star Is Born'' in 1976,<ref>{{Cite web|title=A Star Is Born|url=http://www.allmusic.com/album/a-star-is-born-mw0000196532|publisher=AllMusic|accessdate=September 13, 2012}}</ref> kung saan siya din naka-star. Kasama ni [[Paul Newman]] , [[Sidney Poitier]] at mamaya Steve McQueen , itinatag ni Streisand ang Unang Artist Production Company noong 1969 upang ang mga aktor ay makapagtataglay ng mga katangian at bumuo ng mga proyekto ng pelikula para sa kanilang sarili. Ang unang paglabas ni Streisand sa Unang Artist ay ''Up the Sandbox'' (1972).<ref>{{Cite web|title=Art Isn't Easy|url=http://barbratimeless.com/2009firstartists.htm|accessdate=September 13, 2012|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100113170554/http://www.barbratimeless.com/2009firstartists.htm|archivedate=January 13, 2010}}</ref> Mula 1969 hanggang 1980, lumitaw ang Streisand sa Top Ten Money Making Stars Poll , ang taunang polling ng mga exhibitors ng Top 10 Box Office na may kabuuang 10 beses,<ref>{{Cite news|url=http://www.quigleypublishing.com/MPalmanac/Top10/Top10_lists.html|title=Top Ten Money Making Stars|publisher=Quigley Publishing Company|date=April 14, 2005|accessdate=August 17, 2011}}</ref> madalas bilang ang tanging babae sa listahan. Matapos ang ganap na disappointing ''All Night Long'' noong 1981, ang output ng Streisand ng pelikula ay nabawasan nang malaki. Siya ay kumilos sa walong pelikula lamang mula noong. Gumawa si Streisand ng isang bilang ng kanyang sariling mga pelikula, na nagtatag ng Barwood Films noong 1972. Ang unang pelikula na ginawa niya, ''Yentl'' (1983), ay ibinaling ng bawat studio ng Hollywood nang hindi bababa sa isang beses nang hilingin niyang hindi lamang idirekta ang larawan, kundi pati na rin sa star sa pelikula, hanggang sa kinuha ng Orion Pictures ang proyekto at binigyan ang pelikula isang badyet na $ 14 &nbsp; milyong.<ref>{{Cite journal|date=December 1983|title=Streisand's 15-Year Quest to Make 'Yentl'}}</ref> Para sa ''Yentl'' (1983), siya ay producer, direktor, at bituin, isang karanasan niya na paulit-ulit para sa ''The Prince of Tides'' (1991) at ''Ang Mirror May Dalawang Mukha'' (1996). Nagkaroon ng kontrobersiya nang tanggapin ni ''Yentl ang'' limang nominasyon ng Academy Award, ngunit wala para sa mga pangunahing kategorya ng Best Picture, artista, o Direktor.<ref>[http://www.filmsite.org/aa83.html ''1983 Mga Nagwagi at Kasaysayan ng Academy Awards''] [http://www.filmsite.org/aa83.html] . Filmsite.com.</ref> ''Ang Prince of Tides ay'' nakatanggap ng higit pang mga nominasyon ng Oscar, kabilang ang Pinakamahusay na Larawan at Pinakamahusay na Pelikula, bagaman hindi para sa direktor. Sa pagkumpleto ng pelikula, ang tagasulat ng senaryo nito, si Pat Conroy , na nag-awdit din ng nobela, na tinatawag na Streisand "isang diyosa na lumalakad sa lupa." <ref name="Nickens"/> : xii Sinulat din ni Streisand si ''Yentl'' , isang bagay na hindi siya palaging binigyan ng kredito. Ayon sa editor ng pahina ng editor ng ''The New York Times na si'' Andrew Rosenthal sa pakikipanayam kay Allan Wolper, "Ang isang bagay na gumagawa ng baliw ni Barbra Streisand ay kapag walang sinuman ang nagbibigay sa kanya ng credit para sa nakasulat na ''Yentl'' ." <ref>{{Cite web|url=http://wbgo-web.streamguys.net/audio/onDemand.php?podcastID=688|title=Listen to On-Demand audio|work=''streamguys.net''|access-date=2019-04-07|archive-date=2011-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110425152920/http://wbgo-web.streamguys.net/audio/onDemand.php?podcastID=688|url-status=dead}}</ref> Noong 2004, nagbalik si Streisand sa pelikulang kumikilos matapos ang walong taong pahinga, sa komedya ''Meet the Fockers'' (isang sumunod na pangyayari sa ''Meet the Parents'' ), naglalaro sa kabaligtaran sina [[Dustin Hoffman]] , Ben Stiller , Blythe Danner at Robert De Niro . [[Talaksan:Streisand_-_Dolly_signed.jpg|thumb|sa ''Hello, Dolly!'' (1969)]] Noong 2005, binili ni Streisand ng Barwood Films, Gary Smith, at Sonny Murray ang mga karapatan sa aklat ''ni'' Simon Mawer na ''Dwarf ng Mendel'' .<ref>{{Cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1117921148.html|title=Streisand buys 'Dwarf'|accessdate=August 17, 2011}}{{Dead link}}</ref> Noong Disyembre 2008, sinabi niya na isinasaalang-alang niya ang pag-aangkop ng paglalaro ni Larry Kramer ng ''The Normal Heart'' , isang proyekto na kanyang pinagtrabaho mula noong kalagitnaan ng dekada 1990.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/01/12/garden/at-home-with-larry-kramer-when-a-roaring-lion-learns-to-purr.html|title=AT HOME WITH: Larry Kramer; When a Roaring Lion Learns to Purr|accessdate=August 17, 2011}}</ref> Noong Disyembre 2010, lumitaw si Streisand sa ''Little Fockers'' , ang ikatlong pelikula mula sa <nowiki><i id="mwAlI">Meet the Parents</i></nowiki> trilogy . Binawi niya ang papel ni Roz Focker sa tabi ni [[Dustin Hoffman]] . Noong 28 Enero 2011, inihayag ng ''The Hollywood Reporter'' na ang Paramount Pictures ay nagbigay ng berdeng ilaw upang simulan ang pagbaril sa komedya ng kalsada ng ''Aking Ina'' , kasama si Seth Rogen na naglalaro ng anak na lalaki ni Streisand. Itinuro ni Anne Fletcher ang proyekto sa isang script ni Dan Fogelman , na ginawa ni Lorne Michaels , John Goldwyn , at Evan Goldberg . Ang mga executive producer ay kasama sina Streisand, Rogen, Fogelman, at David Ellison , na ang co-financed ng Skydance Productions sa pelikula ng kalsada .<ref>{{Cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/barbra-streisand-seth-rogen-star-94217|title=Exclusive: Barbra Streisand, Seth Rogen to Star in 'My Mother's Curse' for Paramount|work=The Hollywood Reporter}}</ref> Nagsimula ang pagbaril sa spring 2011 at nakabalot sa Hulyo; Ang pamagat ng pelikula ay sa wakas ay nabago sa ''The Guilt Trip'' , at ang pelikula ay inilabas noong Disyembre 2012. Ang Streisand ay nakatakdang mag-star sa isang adaptasyon ng pelikula ng musical ''Gypsy'' {{spaced ndash}} na nagtatampok ng musika ni Jules Styne , isang aklat ni Arthur Laurents at mga lyrics ni Stephen Sondheim {{spaced ndash}} kasama si Richard LaGravenese na naka-attach sa proyekto bilang tagasulat ng senaryo.<ref>Perlman, Jake (1 Agosto 2014). [http://www.ew.com/article/2014/08/01/gypsy-film-barbra-streisand "Ang Pelikula 'Gypsy' na may Barbra Streisand Maaaring Maganap pa rin Pagkatapos ng Lahat"] . ''[[Entertainment Weekly|Libangan Lingguhan]]'' . Nakuha noong 16 Hunyo 2015.</ref> Noong Abril 2016, iniulat na si Streisand ay nasa mga advanced na negosasyon upang makapaglaro at makagawa ng pelikula, na idirekta ni Barry Levinson at ipinamamahagi ng STX Entertainment .<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2016/film/news/barbra-streisand-gypsy-barry-levinson-1201750655/|title=Barbra Streisand, Barry Levinson Reviving 'Gypsy' for STX Entertainment (EXCLUSIVE)|newspaper=Variety|date=April 11, 2016|accessdate=April 11, 2016}}</ref> Pagkalipas ng dalawang buwan, ang script ng pelikula ay nakumpleto at ang produksyon ay nakatakdang magsimula sa unang bahagi ng 2017.<ref>{{Cite news|url=http://www.playbill.com/article/barbra-streisand-gypsy-film-script-complete-and-aiming-for-2017-start|title=Barbra Streisand Gypsy Film Script Complete and Aiming for 2017 Start|newspaper=Playbill|date=July 14, 2016|accessdate=July 14, 2016}}</ref> Itinatakda ni Streisand ang makasaysayang drama ''Catherine the Great'' , isang tampok na biopic tungkol sa emperang Russian na ika-18 na siglo, batay sa top na Black List script na ginawa ni Gil Netter.<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2015/film/news/barbra-streisand-catherine-the-great-movie-1201653005/|title=Barbra Streisand Directing 'Catherine the Great' Movie|date=December 3, 2015|accessdate=December 10, 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.ew.com/article/2015/12/03/barbra-streisand-direct-catherine-great|title=Barbra Streisand to direct Catherine the Great|date=December 3, 2015|accessdate=December 10, 2015}}</ref> Isinulat ni Whitney Balliett , " Inilalayan ni Streisand ang kanyang mga tagapakinig sa pamamagitan ng kanyang matinong dynamics (in-your-tainga na malambot dito, nakikinig-malakas doon), ang kanyang bravura climbs, ang kanyang rolling vibrato, at ang singular na Streisand-mula-Brooklyn na kalidad ng kanyang tinig - isang tinig na agad na nakikilala sa paraan nito bilang Louis Armstrong. " <ref>{{Cite web|url=http://www.newyorker.com/magazine/1994/06/20/barbra-streisand|title=Barbra Streisand profile|date=June 20, 1994|accessdate=November 30, 2014|author=Balliett}}</ref> Ang manunulat ng musika na si Allegra Rossi ay nagdaragdag na ang Streisand ay lumilikha ng mga kumpletong komposisyon sa kanyang ulo: == Personal na buhay == [[Talaksan:Streisand_-_Gould_1967.jpg|thumb|240x240px| Si Streisand kasama ang asawa na si [[Elliott Gould]] at anak na si Jason (1967) ]] [[Talaksan:Barbra_Streisand_and_James_Brolin.jpg|thumb|240x240px| Sa James Brolin (2013)]] Si Streisand ay dalawang beses na kasal. Ang kanyang unang asawa ay artista na si [[Elliott Gould]] , kung kanino siya ay kasal mula 1963 hanggang 1971. Mayroon silang isang anak, si Jason Gould , na lumabas bilang kanyang anak na lalaki sa screen sa ''The Prince of Tides'' . Noong 1969 at 1970, pinetsahan ni Streisand ang Punong Ministro ng Canada na si [[Pierre Trudeau]] .<ref>{{Cite news|date=January 30, 1970|accessdate=February 1, 2013|url=https://news.google.com/newspapers?id=QGtkAAAAIBAJ&sjid=-HwNAAAAIBAJ&pg=5746%2C2992239|title=Pierre Shy But Barbra Loved It}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ballastmag.com/2012/09/longing-for-a-suave-prime-minister/|title=Longing for a Suave Prime Minister|publisher=Ballast|date=September 27, 2012|accessdate=September 27, 2012|archive-date=14 Disyembre 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121214162228/http://ballastmag.com/2012/09/longing-for-a-suave-prime-minister/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=bcgyAAAAIBAJ&sjid=3OwFAAAAIBAJ&pg=5817,2172460|title=Barbra – Act 2|date=June 8, 1970|accessdate=February 1, 2013}}</ref> === Pangalan === Binago ni Streisand ang pangalan nito mula sa "Barbara" hanggang sa "Barbra" dahil, sinabi niya, "kinasusuklaman ko ang pangalan, ngunit tumanggi akong baguhin ito." <ref>{{Cite web|url=http://barbra-archives.com/bjs_library/60s/rogue_streisand.html|title=The Mouse That Wails|accessdate=August 26, 2010|archive-date=Marso 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214056/http://barbra-archives.com/bjs_library/60s/rogue_streisand.html|url-status=dead}}</ref> Sinabi pa ni Streisand, "Buweno, ako ay 18 at gusto kong maging kakaiba, ngunit ayaw kong baguhin ang pangalan ko dahil masyadong mali iyon. Alam mo, sinasabi ng mga tao na maaari kang maging Joanie Sands, o isang bagay na katulad nito. (Ang aking gitnang pangalan ay Joan. ) At sinabi ko, 'Hindi, tingnan natin, kung kukunin ko ang' a, 'pa rin' Barbara, 'ngunit ito ay natatangi. " <ref>{{Cite news|url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/08/08/sunday/main6753884.shtml|title=Her name is Barbra|accessdate=August 26, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100825050655/http://www.cbsnews.com/stories/2010/08/08/sunday/main6753884.shtml|archivedate=August 25, 2010|deadurl=no}}</ref> Ang isang talambuhay noong 1967 sa isang programa ng konsyerto ay nagsabi, "ang pagbabaybay sa kanyang unang pangalan ay isang halimbawa ng bahagyang paghihimagsik: pinayuhan siya na baguhin ang kanyang apelyido at manumbalik sa pamamagitan ng pagbaba ng" a "mula sa una sa halip." <ref>{{Cite web|url=http://barbra-archives.com/live/60s/hollywood_bowl_67_streisand.html|title=An Evening With Barbra Streisand|accessdate=August 26, 2010|archive-date=February 12, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/65O3N24cQ?url=http://barbra-archives.com/live/60s/hollywood_bowl_67_streisand.html|url-status=dead}}</ref> === Pulitika === Noong unang mga taon ng kanyang karera, ang interes ni Streisand sa pulitika ay limitado, maliban sa kanyang pakikilahok sa mga gawain ng anti-nuclear group Women Strike for Peace noong 1961 at 1962.<ref>{{Cite book|title=Hello Gorgeous}}</ref> Noong Hulyo 1968, kasama si Harry Belafonte at iba pa, ginanap niya sa Hollywood Bowl sa isang konsyerto sa pangangalap ng pondo na inisponsor ng Conference Christian Leadership Conference .<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/hollywood-flashback-barbra-streisand-sang-898675|title=Hollywood Flashback: Barbra Streisand sang for Civil Rights in 1968|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref> Matagal nang naging aktibong tagasuporta si Streisand ng Partidong Demokratiko at marami sa mga sanhi nito. Isa siya sa mga kilalang tao sa listahan ni Pangulong [[Richard Nixon|Richard Nixon ng]] 1971 na mga kaaway sa pulitika .<ref>{{Cite news|work=Anchorage Daily News|url=https://news.google.com/newspapers?id=9RwfAAAAIBAJ&sjid=rKYEAAAAIBAJ&pg=3962,4375455|title=Harassment plots for Nixon's foes}}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong 1995, nagsalita si Streisand sa [[Pamantasang Harvard|Harvard's]] John F. Kennedy School of Government tungkol sa papel ng artist bilang mamamayan, sa suporta ng mga programa sa sining at pagpopondo.<ref>{{Cite web|url=http://www.barbrastreisand.com/news/artist-citizen/|title=The Artist as Citizen – Barbra Streisand|work=''Barbrastreisand.com''}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://iop.harvard.edu/forum/artist-citizen-barbra-streisand|title=The Artist as Citizen Barbra Streisand|work=Iop.harvard.edu}}</ref> Si Streisand ay isang tagataguyod ng mga karapatan ng gay, at noong 2007 ay tumulong na itaas ang mga pondo sa isang hindi matagumpay na pagtatangka na talunin ang Panukala 8&nbsp;ng California .   <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">kailangan ng pagbanggit</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Noong Hunyo 2013, tumulong siya na ipagdiwang ang ika-90 na kaarawan ng [[Shimon Peres|Shimon Peres na]] gaganapin sa sentro ng internasyonal na kombensyon ng [[Herusalem|Jerusalem]] .<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=tEfHmKTy0to|title=Barbra Streisand sings Avinu Malkeinu & People for Shimon Peres 90 birthday|date=June 27, 2013|accessdate=November 3, 2018}}</ref> Gumanap din siya sa dalawang iba pang konsyerto sa Tel Aviv na parehong linggo, bahagi ng kanyang unang tour ng konsiyerto ng Israel.<ref>[https://www.theguardian.com/culture/2013/jun/19/barbra-streisand-shimon-peres-israel-gala "Barbra Streisand ay nagpahiwatig ng pagkilala sa kaarawan ni Monroe para sa Shimon Peres"] , ''The Guardian'' , 19 Hunyo 2013</ref> Noong Enero 2017, sumali siya sa 2017 Women's March sa Los Angeles. Ipinakilala ni Rufus Wainwright , si Streisand ay lumitaw sa entablado at nakapagsalita.<ref name="CBSNewscelebsattend">{{Cite news|title=Celebrities attend Women's Marches around the world (Photos)|url=http://www.cbsnews.com/pictures/celebrities-attend-womens-marches-around-the-world/4/|accessdate=January 25, 2017|publisher=CBS News|date=January 21, 2017}}</ref> Si Streisand ay palaging nag-iisa tungkol sa kanyang suporta patungo sa mga Demokratiko. Sa isang pakikipanayam sa ''The Guardian'' , mga araw bago ang paglunsad ng kanyang bagong album, Walls, ipinahayag niya ang mas malawak na tema - ang panganib na si [[Donald Trump|Donald Trump ay]] nagdadala sa kanyang minamahal na bansa. Sinabi niya, "Ito ay isang mapanganib na oras sa bansang ito, republika na ito: isang tao na sira at malaswa at sinasalakay ang ating mga institusyon. Ito ay talagang nakakatakot. At dalangin ko na ang mga taong mahabagin at igalang ang katotohanan ay lalabas at bumoto. Sinasabi ko na higit pa sa pagboto. Bumoto para sa mga Demokratiko! " <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2018/oct/26/barbra-streisand-trump-is-corrupt-and-indecent-and-is-assaulting-our-institutions|title=Barbra Streisand: 'Trump is corrupt and indecent and is assaulting our institutions'|work=The Guardian|accessdate=October 26, 2016}}</ref> == Mga parangal at nominasyon == === Mga Parangal sa musika === Si Streisand ay nanominado nang 43 beses para sa isang [[Gawad Grammy|Grammy Award]], na nanalo nang walong beses. Bilang karagdagan, nakatanggap siya ng dalawang espesyal na di-matatawarang parangal; ang 1992 Grammy Legend Award at ang 1994 Grammy Lifetime Achievement Award. Siya rin ay ipinasok sa Grammy Hall of Fame nang apat na beses. Noong 2011, siya ay pinarangalan bilang MusiCares Person of the Year ng Grammy Foundation para sa kanyang artistikong tagumpay sa industriya ng musika. {| class="wikitable sortable" !Taon !Parangal !Kategorya !Gawa !Resulta |- | rowspan="3" |1963 | rowspan="11" |[[Gawad Grammy|Grammy Awards]] |Album of the Year | rowspan="2" |''The Barbra Streisand Album''|| {{Won}} |- |Best Female Vocal Performance|| {{Won}} |- |Record of the Year |"Happy Days Are Here Again"|| {{Nom}} |- | rowspan="3" |1964 |Best Female Vocal Performance | rowspan="3" |''People''|| {{Won}} |- |Album of the Year|| {{Nom}} |- |Record of the Year|| {{Nom}} |- | rowspan="2" |1965 |Best Female Vocal Performance | rowspan="2" |''My Name Is Barbra''|| {{Won}} |- |Album of the Year|| {{Nom}} |- | rowspan="2" |1966 |Best Female Vocal Performance | rowspan="2" |''Color Me Barbra''|| {{Nom}} |- |Album of the Year|| {{Nom}} |- |1968 |Best Contemporary-Pop Vocal Performance |''Funny Girl'' Soundtrack|| {{Nom}} |- |1970 |AGVA Georgie Award |Entertainer of the Year | style="text-align:center;" |—|| {{Won}} |- | rowspan="2" |1972 |Grammy Awards |Best Pop Female Vocal Performance |"Sweet Inspiration / Where You Lead"|| {{Nom}} |- |AGVA Georgie Award |Singing Star of the Year | rowspan="2" style="text-align:center;" |—|| {{Won}} |- |1975 |People's Choice Awards |Favorite Female Singer of the Year|| {{Won}} |- |1976 | rowspan="5" |Grammy Awards |Best Classical Vocal Soloist Performance |''Classical Barbra''|| {{Nom}} |- | rowspan="5" |1977 |Best Pop Female Vocal Performance | rowspan="4" |"Evergreen" <small>(from ''A Star Is Born'')</small>|| {{Won}} |- |Song of the Year|| {{Won}} |- |Record of the Year|| {{Nom}} |- |Best Original Score – Motion Picture or Television Special|| {{Nom}} |- |AGVA Georgie Award |Singing Star of the Year | style="text-align:center;" |—|| {{Won}} |- |1978 | rowspan="7" |Grammy Awards |Best Pop Female Vocal Performance | rowspan="3" |"You Don't Bring Me Flowers" <small>(kasama si [[Neil Diamond]]</small>)|| {{Nom}} |- | rowspan="2" |1979 |Record of the Year|| {{Nom}} |- | rowspan="2" |Best Pop Vocal Performance – Duo, Group, or Chorus|| {{Nom}} |- | rowspan="5" |1980 |"Guilty" <small>(kasama si Barry Gibb)</small>|| {{Won}} |- |Album of the Year |''Guilty''|| {{Nom}} |- |Record of the Year | rowspan="2" |"Woman in Love"|| {{Nom}} |- |Best Pop Vocal Female Performance|| {{Nom}} |- |AGVA Georgie Awards |Singing Star of the Year | rowspan="2" style="text-align:center;" |—|| {{Won}} |- |1985 |People's Choice Awards |Favorite All-Around Female Entertainer|| {{Won}} |- | rowspan="3" |1986 | rowspan="5" |Grammy Awards |Best Pop Vocal Female Performance | rowspan="2" |''The Broadway Album''|| {{Won}} |- |Album of the Year|| {{Nom}} |- |Best Instrumental Arrangement Accompanying Vocal |"Being Alive"|| {{Nom}} |- | rowspan="2" |1987 |Best Pop Vocal Female Performance | rowspan="2" |''One Voice''|| {{Nom}} |- |Best Music Video Performance|| {{Nom}} |- |1988 |People's Choice Awards |Favorite All-Time Musical Performer | style="text-align:center;" |—|| {{Won}} |- |1991 | rowspan="20" |Grammy Awards |Best Traditional Pop Vocal Performance |"Warm All Over"|| {{Nom}} |- |1992 |'''Grammy Legend Award''' | style="text-align:center;" |— |'''Special award''' |- |1993 |Best Traditional Pop Vocal Performance |''Back to Broadway''|| {{Nom}} |- | rowspan="3" |1994 |'''Grammy Lifetime Achievement Award''' | style="text-align:center;" |— |'''Special award''' |- |Best Traditional Pop Vocal Performance |''Barbra: The Concert''|| {{Nom}} |- |Best Pop Vocal Female Performance |"Ordinary Miracles"|| {{Nom}} |- | rowspan="2" |1997 | rowspan="2" |Best Pop Collaboration With Vocals |"Tell Him" <small>(kasama si [[Céline Dion|Celine Dion]])</small>|| {{Nom}} |- |"I Finally Found Someone" <small>(kasama si [[Bryan Adams]])</small>|| {{Nom}} |- |1998 |'''Grammy Hall of Fame''' |"People" | align="center" |'''Inducted''' |- |2000 | rowspan="3" |Best Traditional Pop Vocal Album |''Timeless – Live in Concert''|| {{Nom}} |- |2002 |''Christmas Memories''|| {{Nom}} |- |2003 |''The Movie Album''|| {{Nom}} |- |2004 | rowspan="2" |'''Grammy Hall of Fame''' |''Funny Girl'' <small>(Barbra Streisand kasama si Sydney Chaplin)</small> | rowspan="2" align="center" |'''Inducted''' |- |2006 |''The Barbra Streisand Album'' |- |2007 |Best Traditional Pop Vocal Album |''Live in Concert 2006''|| {{Nom}} |- |2008 |'''Grammy Hall of Fame''' |"The Way We Were" | align="center" |'''Inducted''' |- |2011 |Best Traditional Pop Vocal Album |''Love Is the Answer''|| {{Nom}} |- |2012 |Best Traditional Pop Vocal Album |''What Matters Most''|| {{Nom}} |- |2015 |Best Traditional Pop Vocal Album |''Partners''|| {{Nom}} |- |2017 |Best Traditional Pop Vocal Album |''Encore: Movie Partners Sing Broadway''|| {{Nom}} |} === Mga parangal ng pelikula === Si Streisand ay nanalo ng dalawang [[Gawad Academy|Academy Awards]] (Oscar) laban sa limang nominasyon: dalawa para sa pagkilos, dalawa para sa songwriting at isa para sa Best Picture . Nanalo siya ng Oscars para sa Best Actress ( ''Funny Girl'' ) at Best Original Song ("Evergreen"). Ang tatlong pelikula na itinuro niya ay nakatanggap ng isang total ng labing-apat na nominasyon ng Oscar. {| class="wikitable" ! Taon ! Award ! Kategorya ! Magtrabaho ! Resulta ! Mga Tala |- | rowspan="2" | 1969 | [[Gawad Academy|Academy Awards]] | Pinakamahusay na Aktres | rowspan="2" | ''Funny Girl'' || {{Won}} | Nakatali sa [[Katharine Hepburn]] |- | rowspan="5" | Golden Globe Awards | rowspan="2" | Pinakamahusay na Aktres sa isang Motion Picture (Komedya o Musika) || {{Won}} | |- | rowspan="2" | 1970 | ''Hello, Dolly!'' || {{Nom}} | |- | Henrietta World Film Favorite | style="text-align:center;" | - | '''Espesyal na award''' | |- | rowspan="2" | 1971 | Pinakamahusay na Aktres sa isang Motion Picture (Komedya o Musika) | ''The Owl and the Cat'' || {{Nom}} | |- | Henrietta World Film Favorite | style="text-align:center;" | - | '''Espesyal na award''' | |- | rowspan="2" | 1974 | Academy Awards | Pinakamahusay na Aktres | rowspan="2" | ''Ang Daan Namin'' || {{Nom}} | |- | rowspan="3" | Golden Globe Awards | Pinakamahusay na Aktres sa isang Motion Picture (Drama) || {{Nom}} | |- | 1975 | Henrietta World Film Favorite | style="text-align:center;" | - | '''Espesyal na award''' | |- | 1976 | Pinakamahusay na Aktres sa isang Motion Picture (Komedya o Musika) | ''Nakakatawang Lady'' || {{Nom}} | |- | rowspan="3" | 1977 | Academy Awards | Pinakamahusay na Orihinal na Kanta | rowspan="3" | " Evergreen " <small>(mula sa ''Ipinanganak Isang Bituin'' )</small> || {{Won}} | |- | rowspan="6" | Golden Globe Awards | Pinakamahusay na Aktres sa isang Motion Picture (Komedya o Musika) || {{Won}} | |- | Pinakamahusay na Orihinal na Kanta || {{Won}} | |- | 1978 | Henrietta World Film Favorite | style="text-align:center;" | - | '''Espesyal na award''' | |- | rowspan="3" | 1984 | Pinakamahusay na Aktres sa isang Motion Picture (Komedya o Musika) | rowspan="4" | ''Yentl'' || {{Nom}} | |- | Pinakamahusay na Direktor (Motion Picture) || {{Won}} | |- | Pinakamahusay na Motion Picture (Komedya O Musika) || {{Won}} | |- | 1983 | Golden Raspberry Awards | Golden Raspberry Award para sa Pinakamahina na Aktor ||{{Nom}} | |- | rowspan="2" | 1988 | rowspan="2" | Golden Globe Awards | Pinakamahusay na Aktres sa Motion Picture (Drama) | rowspan="2" | ''Nuts'' || {{Nom}} | |- | Pinakamahusay na Motion Picture (Drama) || {{Nom}} | |- | rowspan="3" | 1992 | Academy Awards | Pinakamahusay na larawan | rowspan="3" | ''Ang Prinsipe ng Tides'' || {{Nom}} | |- | rowspan="2" | Golden Globe Awards | Pinakamahusay na Direktor (Motion Picture) || {{Nom}} | |- | Best Motion Picture - (Drama) || {{Nom}} | |- | rowspan="3" | 1997 | Academy Awards | Pinakamahusay na Orihinal na Kanta | " Sa wakas ay Nakahanap Ako ng Isang Tao " <small>(mula sa ''Mirror May Dalawang Mukha'' )</small> || {{Nom}} | |- | rowspan="3" | Golden Globe Awards | Pinakamahusay na Aktres sa isang Motion Picture (Komedya o Musika) | ''Ang Mirror May Dalawang Mukha'' || {{Nom}} | |- | Pinakamahusay na Orihinal na Kanta | "Sa wakas ay Nakahanap Ako ng Isang Tao" <small>(mula sa ''Mirror May Dalawang Mukha'' )</small> || {{Nom}} | |- | 2000 | Cecil B. DeMille Award para sa Lifetime Achievement | style="text-align:center;" | - | '''Espesyal na award''' | |- | 2010 | rowspan="2" | Golden Raspberry Award | Golden Raspberry Award para sa Worst Supporting Actress | ''Little Fockers'' || {{Nom}} | |- | 2012 | Golden Raspberry Award para sa Worst Actress | ''Ang Trip ng Pagkakasala'' || {{Nom}} | |} == Mga paglitaw sa pelikula, broadway at telebisyon == ===Mga Pagganap sa Pelikula=== {| class="wikitable" |- ! Taon ! Pamagat ! Papel na Ginagampanan ! Mga Tala |- | 1968 | ''[[Funny Girl (pelikula)|Funny Girl]]'' | [[Fanny Brice]] | |- | 1969 | ''[[Hello, Dolly! (pelikuka)|Hello, Dolly!]]'' | [[Dolly Gallagher Levi|Dolly Levi]] | |- | rowspan=2| 1970 | ''[[On a Clear Day You Can See Forever (film)|On a Clear Day You Can See Forever]]'' | Daisy Gamble / Melinda Tentrees | |- | ''[[The Owl and the Pussycat (film)|The Owl and the Pussycat]]'' | Doris Wilgus/Wadsworth/Wellington/Waverly | |- | rowspan=2| 1972 | ''[[What's Up, Doc? (1972 film)|What's Up, Doc?]]'' | Judy Maxwell | |- | ''[[Up the Sandbox]]'' | Margaret Reynolds | |- | 1973 | ''[[The Way We Were]]'' | Katie Morosky | |- | 1974 | ''[[For Pete's Sake (film)|For Pete's Sake]]'' | Henrietta "Henry" Robbins | |- | 1975 | ''[[Funny Lady]]'' | [[Fanny Brice]] | |- | 1976 | ''[[A Star Is Born (1976 film)|A Star Is Born]]'' | Esther Hoffman Howard | |- | 1979 | ''[[The Main Event (1979 film)|The Main Event]]'' | Hillary Kramer | |- | 1981 | ''[[All Night Long (1981 film)|All Night Long]]'' | Cheryl Gibbons | |- | 1983 | ''[[Yentl (film)|Yentl]]'' | Yentl Mendel / Anshel Mendel | Siya rin ay direktor, producer, at co-writer |- | 1987 | ''[[Nuts (1987 film)|Nuts]]'' | Claudia Faith Draper | |- | 1991 | ''[[The Prince of Tides]]'' | Dr. Susan Lowenstein | Siya rin ay direktor at producer |- | 1996 | ''[[The Mirror Has Two Faces]]'' | Rose Morgan | Siya rin ay direktor at producer |- | 2004 | ''[[Meet the Fockers]]'' |Rozalin "Roz" Focker | |- | 2010 | ''[[Little Fockers]]'' |Rozalin "Roz" Focker | |- | 2012 | ''[[The Guilt Trip (film)|The Guilt Trip]]'' | Joyce Brewster | |} === Mga pagtatanghal sa Broadway === {| class="wikitable" ! Taon ! Pamagat ! Mga Tala |- | 1961-1963 | ''I Can Get It for You Wholesale'' | Nominado—Tony Award para sa Pinakamahusay na Pagganap ng isang Itinampok na Aktres sa isang Musikal |- | 1964-1965 | ''Funny Girl'' | Nominado—Tony Award para sa Pinakamahusay na Pangunahing Aktres sa isang Musikal |} === Mga pagtatanghal sa West End === {| class="wikitable" ! Taon ! Pamagat ! Mga Tala |- | 1966 | ''Funny Girl'' | 13 Abril 1966 - 16 Hulyo 1966 sa Prince of Wales Theater, London. |} === Mga Television Specials === {| class="wikitable" ! Taon ! Pamagat ! Mga Tala |- | 1965 | ''My Name Is Barbra'' | Naiere sa CBS noong 28 Abril 1965 |- style="background:#f0f0f0" | 1966 | ''Color Me Barbra'' | Naiere sa CBS noong 30 Marso 1966 |- | 1967 | ''The Belle of 14th Street'' | Naiere sa CBS noong 11 Oktubre 1967 |- style="background:#f0f0f0" | 1968 | ''A Happening in Central Park'' | Naiere sa CBS noong 17 Hunyo 1967 |- | 1973 | ''Barbra Streisand ... And Other Musical Instruments'' | Naiere sa CBS noong 2 Nobyembre 1973 |- style="background:#f0f0f0" | 1975 | ''Funny Girl to Funny Lady'' | Naiere sa ABC |- | 1976 | ''Barbra: With One More Look at You'' | |- | -1978 | ''Getting in Shape for The Main Event'' | |- | 1983 | ''A Film Is Born: The Making of 'Yentl''' | |- | 1986 | ''Putting it Together: The Making of The Broadway Album'' | |- | 1986 | ''One Voice'' | |- | 1994 | ''Barbra Streisand: The Concert'' | Naging producer at direktor din siya rito |- | 2001 | ''Barbra Streisand: Timeless'' | Naiere sa FOX noong 14 Pebrero 2001 (1 oras na na-edit na bersyon) |- | 2009 | ''Streisand: Live in Concert'' | Naiere sa CBS noong April 25, 2009 <ref>CBS.com Online Schedule. Ikinuha noong 16 Abril 2009.</ref> Kinunan ng pelikula sa Florida noong 2006) |- | 2011 | ''Barbra Streisand: One Night Only at The Village Vanguard'' | Naiere sa PBS, nag-premiere noong 6 Agosto 2011 |- | 2013 | ''Barbra Streisand: Bumalik sa Brooklyn'' | Naiere sa PBS, na inilunsad noong 29 Nobyembre 2013 |- | 2017 | ''The Music ... The Mem'ries ... The Magic!'' | Naiere sa Netflix, nasimulang ipalabas noong 22 Nobyembre 2017 |} == Mga paglilibot at pagtatanghal nang live == {| class="wikitable" ! Taon ! Pamagat ! Mga kontinente ! Mga benepisyo sa box-office ! Kabuuang madla |- | 1966 | An Evening with Barbra Streisand Tour | Hilagang Amerika | $ 480,000 | 67,500 |- style="background:#f0f0f0" | 1993-94 | Barbra Streisand in Concert | Hilagang Amerika at Europa | $ 50 &nbsp; milyong | 400,000 |- | 1999-2000 | Timeless | Hilagang Amerika at Australia | $ 70 &nbsp; milyong | 200,000 |- style="background:#f0f0f0" | 2006-07 | Streisand | Hilagang Amerika at Europa | $ 119.5 &nbsp; milyong | 425,000 |- | 2012-13 | Barbra Live | Hilagang Amerika at Europa | $ 66 &nbsp; milyong | 254,958 |- style="background:#f0f0f0" | 2016-17 | Barbra: The Music, The Mem'ries, The Magic | Hilagang Amerika | $ 53 &nbsp; milyong | 203,423 |} == Diskograpiya == {{Div col}} *''[[The Barbra Streisand Album]]'' (1963) *''[[The Second Barbra Streisand Album]]'' (1963) *''[[The Third Album (Barbra Streisand album)|The Third Album]]'' (1964) *''[[People (Barbra Streisand album)|People]]'' (1964) *''[[My Name Is Barbra]]'' (1965) *''[[My Name Is Barbra, Two...]]'' (1965) *''[[Color Me Barbra]]'' (1966) *''[[Je m'appelle Barbra]]'' (1966) *''[[Simply Streisand]]'' (1967) *''[[A Christmas Album (Barbra Streisand album)|A Christmas Album]]'' (1967) *''[[What About Today?]]'' (1969) *''[[Stoney End (Barbra Streisand album)|Stoney End]]'' (1971) *''[[Barbra Joan Streisand (album)|Barbra Joan Streisand]]'' (1971) *''[[Barbra Streisand...and Other Musical Instruments (album)|Barbra Streisand...and Other Musical Instruments]]'' (1973) *''[[The Way We Were (Barbra Streisand album)|The Way We Were]]'' (1974) *''[[ButterFly (Barbra Streisand album)|ButterFly]]'' (1974) *''[[Lazy Afternoon (Barbra Streisand album)|Lazy Afternoon]]'' (1975) *''[[Classical Barbra]]'' (1976) *''[[Superman (Barbra Streisand album)|Superman]]'' (1977) *''[[Songbird (Barbra Streisand album)|Songbird]]'' (1978) *''[[Wet (album)|Wet]]'' (1979) *''[[Guilty (Barbra Streisand album)|Guilty]]'' (1980) *''[[Emotion (Barbra Streisand album)|Emotion]]'' (1984) *''[[The Broadway Album]]'' (1985) *''[[Till I Loved You (album)|Till I Loved You]]'' (1988) *''[[Back to Broadway]]'' (1993) *''[[Higher Ground (Barbra Streisand album)|Higher Ground]]'' (1997) *''[[A Love Like Ours]]'' (1999) *''[[Christmas Memories]]'' (2001) *''[[The Movie Album (Barbra Streisand album)|The Movie Album]]'' (2003) *''[[Guilty Pleasures (Barbra Streisand album)|Guilty Pleasures]]'' (2005) *''[[Love Is the Answer (album)|Love Is the Answer]]'' (2009) *''[[What Matters Most]]'' (2011) *''[[Partners (Barbra Streisand album)|Partners]]'' (2014) *''[[Encore: Movie Partners Sing Broadway]]'' (2016) *''[[Walls (Barbra Streisand album)|Walls]]'' (2018) {{Div col end}} == Pilmograpiya == {| class="wikitable" !Taon !Pamagat ! Ginampanang Papel !Mga Tala |- |1968 |''Funny Girl'' |Fanny Brice |Academy Award para sa Best Actress <small>tabla kay [[Katharine Hepburn]] para sa kanyang ''The Lion in Winter''</small><br /><br />David di Donatello para sa Best Foreign Actress <small>tabla kay Mia Farrow para sa kanyang ''Rosemary's Baby''</small><br /><br />Golden Globe Award para sa Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy<br /><br />Nominado—BAFTA Award for Best Actress sa isang Leading Role |- |1969 |''Hello, Dolly!'' |Dolly Levi |Nominado—BAFTA Award para sa Best Actress sa isang Leading Role<br /><br />Nominado—Golden Globe Award para sa Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy |- | rowspan="2" |1970 |''On a Clear Day You Can See Forever'' |Daisy Gamble / Melinda Tentrees | |- |''The Owl and the Pussycat'' |Doris Wilgus / Wadsworth / Wellington / Waverly |Nominado—Golden Globe Award para sa Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy |- | rowspan="2" |1972 |''What's Up, Doc?'' |Judy Maxwell | |- |''Up the Sandbox'' |Margaret Reynolds | |- |1973 |''The Way We Were'' |Katie Morosky |David di Donatello para sa Best Foreign Actress <small>Tabla Kay [[Tatum O'Neal]] para sa kanyang ''Paper Moon''</small><br /><br />Nominado—Academy Award para sa Best Actress<br /><br />Nominado—BAFTA Award para sa Best Actress sa isang Leading Role<br /><br />Nominado—Golden Globe Award para sa Best Actress – Motion Picture Drama |- |1974 |''For Pete's Sake'' |Henrietta "Henry" Robbins | |- |1975 |''Funny Lady'' |Fanny Brice |Nominado—Golden Globe Award para sa Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy |- |1976 |''A Star Is Born'' |Esther Hoffman Howard |Academy Award para sa Best Original Song <small>Kabahagi si Paul Williams (lyrics) para sa awiting "Evergreen (Love Theme mula sa A Star Is Born)"</small><br /><br />Golden Globe Award para sa Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy<br /><br />Golden Globe Award para sa Best Original Song <small>Kabahagi si Paul Williams (lyrics) para sa awiting "Evergreen (Love Theme mula sa A Star Is Born)"</small><br /><br />Nominado—BAFTA Award para sa Best Film Music <small>Kabahagi sina Paul Williams, Kenneth Ascher, Rupert Holmes, Leon Russell, Kenny Loggins, Alan at Marilyn Bergman, Donna Weiss</small> |- |1979 |''The Main Event'' |Hillary Kramer | |- |1981 |''All Night Long'' |Cheryl Gibbons |Nominado—Golden Raspberry Award para sa Worst Actress |- |1983 |''Yentl'' |Yentl Mendel / Anshel Mendel |isa rin siyang direktor, producer, at co-writer <br /><br />Golden Globe Award para sa Best Director<br /><br /> Special Nastro d'Argento para sa Best New Foreign Director<br /><br />Nominado—Golden Globe Award para Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy<br /><br />Nominated—Golden Raspberry Award para sa Worst Actor |- |1987 |''Nuts'' |Claudia Faith Draper |Nominado—Golden Globe Award para sa Best Actress in a Motion Picture – Drama |- |1991 |''The Prince of Tides'' |Dr. Susan Lowenstein |Isa rin siyang direktor at producer<br /><br />Nominado—Academy Award para sa Best Picture <small>Kabahagi si Andrew S. Karsch</small><br /><br />Nominado—Directors Guild of America Award<br /><br />Nominado—Golden Globe Award para sa Best Director |- |1996 |''The Mirror Has Two Faces'' |Rose Morgan |Isa rin siyang direktor at producer<br /><br />Nominado—Academy Award para sa Best Original Song <small>Kabahagi sina Marvin Hamlisch, Robert John Lange at [[Bryan Adams]] para sa awiting "I Finally Found Someone"</small><br /><br />Nominado—Golden Globe Award para Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy<br /><br />Nominado—Golden Globe Award para sa Best Original Song <small>Kabahagi sina Marvin Hamlisch, Robert John Lange at [[Bryan Adams]] para sa awiting "I Finally Found Someone"</small> |- |2004 |''Meet the Fockers'' |Rozalin "Roz" Focker | |- |2010 |''Little Fockers'' |Rozalin "Roz" Focker |Nominado—Golden Raspberry Award para sa Worst Supporting Actress |- |2012 |''The Guilt Trip'' |Joyce Brewster |Nominado—Golden Raspberry Award para sa Worst Actress |} <references group="lower-alpha" responsive=""></references> == Mga sanggunian == <references group=""></references> == Karagdagang pagbabasa == {{refbegin}} *{{Cite book|last=Andersen|first=Christopher|title=Barbra: The Way She Is|location=|publisher=Harper-Collins|year=2006|isbn=0-06-056256-0}} *{{Cite book|last=Edwards|first=Anne|title=Streisand: A Biography|url=https://archive.org/details/streisandbiograp00edwa|publisher=Little, Brown|year=1997|isbn=978-0-316-21138-3}} *Gabler, Neal. (2016). ''Barbra Streisand: Redefining Beauty, Femininity, and Power'', Yale University Press {{ISBN|978-0300210910}} *{{Cite book|last=Riese|first=Randall|title=Her Name Is Barbra: An Intimate Portrait of the Real Barbra Streisand|url=https://archive.org/details/hernameisbarbrai00ries_0|publisher=Birch Lane Press|year=1993|isbn=1-55972-203-7}} *{{Cite book|last=Santopietro|first=Tom|title=The Importance of Being Barbra: The Brilliant, Tumultuous Career of Barbra Streisand|url=https://archive.org/details/importanceofbein00sant|publisher=Thomas Dunne|year=2006|isbn=978-0-312-34879-3}} *{{Cite book|last=Spada|first=James|title=Streisand: Her Life|url=https://archive.org/details/streisandherlife0000spad_g8r6|location=|publisher=Crown Publishers, Inc|year=1995|isbn=0-517-59753-5}} *{{Cite book|last=Pohly|first=Linda|title=The Barbra Streisand Companion: A Guide to Her Vocal Style and Repertoire|url=https://archive.org/details/barbrastreisandc00lind|location=|publisher=Greenwood Press|year=2000|isbn=0-313-30414-9}} {{refend}} == Mga panlabas na kawing == {{Portada|Barbra Streisand}} * {{Official website|http://www.barbrastreisand.com/}} * [http://www.barbranews.com/ BarbraNews.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130907100631/http://www.barbranews.com/ |date=2013-09-07 }} * [http://www.barbra-archives.com/ Barbra-Archives.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130920091548/http://www.barbra-archives.com/ |date=2013-09-20 }} * {{Allmusic|artist/barbra-streisand-mn0000855531}} * {{Imdb name|659}} {{authority control}} [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Lungsod ng New York]] [[Kategorya:Mga Amerikanong may lahing Ruso-Hudyo]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1942]] [[Kategorya:Articles with hCards]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] dzfvo720qm58najszdhesdwg0ns6uyx 6 137903 2223917 687916 2026-09-07T01:45:23Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223917 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24, hindi na ginagamit, at B25, matagal nang walang nakasaad na lisensiya sa midya na ito.}} qhm6fj1enuci9q7ekp4frgmhgdgkb9f 0 172909 2224038 2088170 2026-09-07T10:32:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2224038 wikitext text/x-wiki Sa [[teoriyang sikoanalitiko]], ang katagang '''Suliranin ni Edipo''' (Ingles: ''Oedipus complex''), na kilala rin bilang '''Takot ni Edipo''', '''Kompleks ni Edipo''', '''Kumplikasyon ni Edipo''', '''Kasalimuotan ni Edipo''', '''Salimuot ni Edipo''', '''Problema ni Edipo''', o kaya ay '''Krisis ni Edipo''' ay nagpapakahulugan ng mga damdamin at mga ideya na itinatago ng isipan sa kawalan o hindi napapansing kamalayan ng isang tao, sa pamamagitan ng masiglang represyon o pagpipigil, na nakatuon sa [[Libido|pagnanais]] o pagnanasa na seksuwal na maangkin ang sarili niyang ina, at patayin ang kanyang sariling ama.<ref>Charles Rycroft ''A Critical Dictionary of Psychoanalysis'' (London, ika-2 edisyon. 1995)</ref><ref name="JosephChilders">Joseph Childers, Gary Hentzi eds. ''Columbia Dictionary of Modern Literary and Cultural Criticism'' (New York: Columbia University Press, 1995)</ref> Si [[Sigmund Freud]], na nag-imbento ng katagang Kompleks ni Edipo, ay naniniwalang ang kasalimuotan o takot na ito ay isang kagustuhan para sa ina ng kapwa mga kasarian (naniniwala si Freud na ang mga batang babae ay may isang pagkaakit na homoseksuwal sa kanilang ina); hindi sumasang-ayon si Freud sa katagang [[Kompleks ni Elektra]], isang katawagan na ipinakilala ni [[Carl Gustav Jung]]. Nagaganap ang kompleks ni Edipo sa pangatlong — yugtong pangtiti (edad 3–6) — ng limang mga yugto ng [[kaunlarang sikoseksuwal]]: (i) ang [[Yugtong pambibig|Pambibig]], (ii) ang [[Yugtong pambutas ng puwit|Pambutas ng puwit]], (iii) ang [[Yugtong pangtiti|Pangtiti]], (iv) ang [[Yugto ng latensiya|Pamamahinga]] (''dormant'') (v) ang [[Yugtong panghenitalya|Pangkasarian]] — kung saan ang pinanggagalingang kaligayahan sa [[libido]] ay nasa isang magkakaibang mga [[sonang erohenosa]] ng katawan ng sanggol o bata. Sa klasikal na teoriyang [[Sikoanalisis|sikoanalitiko]], ang pagkilala ng bata sa magulang na katulad ng kanyang kasarian ay ang matagumpay na resolusyon o pagkalampas sa Kompleks ni Edipo at ng Kompleks ni Elektra; ito ang susing karanasang sikolohikal ng batang lalaki at ng batang babae upang umunlad bilang isang taong may hinog na [[gampaning pangkasarian]] o [[gampaning seksuwal]] at [[Katauhan (agham panlipunan)|katauhan]] o pagkakakilanlan. Idinagdag pa ni Sigmund Freuid ang pagmumungkahi na nalulunasan ng mga batang babae at ng mga batang lalaki ang kanilang mga [[Kompleks (sikolohiya)|kompleks]] (takot o kasalimuotan) sa magkaibang paraan — ang lalaki sa pamamagitan ng [[takot sa pagkapon]], at ang babae ay sa pamamagitan ng [[pagseselos sa titi]]; at mga hindi matagumpay na paglampas o pagtugon ay maaaring humantong sa [[neurosis]], [[pedopilya]], at [[homoseksuwalidad]]. Kung kaya, ang kalalakihan at kababaihan na [[Piksasyon (sikolohiya)|nakapirmi]] sa mga yugtong pang-Edipo at pang-Elektra ng kanilang [[kaunlarang sikoseksuwal]] ay maaaring maituring na “nakatuon sa ina” o “nakatuon sa ama” na nalalantad kapag ang [[katalik]] (kaparehang seksuwal) ay kahawig ng kanyang ina at ama. Bilang isang [[Sigmund Freud|Freudiano]] [[sikolohiya ng ego|pangsikolohiyang]] metapor na naglalarawan ng kumpetisyon o pagtatagisang (pakikipagtaasan) sikoseksuwal sa pagitan ng anak na lalaki at ng ama para sa pag-angkin sa ina, ang suliranin ni Edipo ay hinango mula ika-5 BK na tauhang si [[Edipo]] ng [[mitolohiyan Griyego]], na hindi sinasadyang napatay ang sarili niyang amang si [[Laius]], at napangasawa ang sarili niyang inang si [[Jocasta]], (cf. ''[[Oedipus Rex|Haring Edipo]]'', ni [[Sophocles]], ca. 429 BK). Bilang isang [[sikyatrika|sikyatriko]], iminungkahi ni [[Sigmund Freud]] (1856–1939) na ang kompleks ni Edipo ay isang pandaigdigan at pangsikolohiyang kababalaghan o penomenon na likas na kaakibat ([[phylogenetics|pilohenetiko]]) sa mga tao, at sanhi ng mabigat na hindi namamalayang pagdama ng pagkakasala; kaya’t inilarawan ni Freud ang lalaking si [[Edipo]] sa ganitong mga pananalita: {{cquote|Nakababagabag ng damdamin ang kanyang kapalaran sapagkat maaari itong mangyari sa atin — dahil nilatag ng Orakulo ang kahalintulad na sumpa sa atin bago tayo ipinanganak na katulad ng sa kanya. Ito ang kapalaran nating lahat, na ituon an gating unang impulsong seksuwal sa ating ina at an gating unang pagkamuhi at ang una nating masamang hangarin laban sa ating ama. Kinukumbinsi tayo ng ating mga panaginip na ganiyan nga ito.<ref>Sigmund Freud ''The Interpretation of Dreams'' Chapter V “The Material and Sources of Dreams” (New York: Avon Books) p. 296.</ref>}} Sa klasikal na teoriyang [[sikoanalisis|sikoanalitiko]], nagaganap ang suliranin ni Edipo sa panahon ng [[yugtong pangtiti]] (mas tumpak na “yugto ng galit na titi” sapagkat nangangahulugan ang salitang Ingles na phallic ng “galit na titi” na sagisag ng “pagkaakit” at “pagnanasa”) ng [[kaunlarang sikoseksuwal]] (edad 3–6 mga taon) kung kalian nagaganap din ang pagbubuo ng [[libido]] o pagnanasang seksuwal at ng [[Id, ego at super-ego|ego]]; bagaman hindi nito inililitaw ang sarili sa isang maagang edad.<ref name="JosephChilders" /><ref>Charles Rycroft ''A Critical Dictionary of Psychoanalysis'' (London, ika-2 edisyon, 1995)</ref> ==Ebolusyon ng teoriyang maka-Edipo== Ang kronolohiyang may anim na hakbang ng teoretikong ebolusyon ng suliraning maka-Edipo ni Sigmund Freud ay ang mga sumusunod: *Hakbang 1. 1897–1909. Pagkaraan ng kamatayan ng kanyang ama noong 1896, at nang mapanood na niya ang dulang ''[[Oedipus Rex]]'', ni [[Sophocles]], nagsimulang gamitin na ni Freud ang katagang “Oedipus” o Edipo. *Hakbang 2. 1909–1914. Iminungkahi niya na ang [[libido|pagnanasang]] maka-Edipo ay ang “nukleyar na kompleks” (pangunahing suliranin o gitna ng mga suliranin) ng lahat ng mga [[neurosis]]; unang paggamit ni Freuid ng katawagang “kompleks ni Edipo” noong 1910. *Hakbang 3. 1914–1918. Isinaalang-alang ni Freud ang [[pakikiapid sa kamag-anak]] ng ama (paternal) at ng ina (maternal). *Hakbang 4. 1919–1926. Nabuo niya ang kompleks ni Edipo; ang [[identipikasyon]] at [[biseksuwalidad]] ay may lantad na diwa sa huli niyang mga akda. *Hakbang 5. 1926–1931. Ginamit o nilapat niya ang teoriyang pang-Edipo sa relihiyon at [[Pamantayan (lipunan)|kaugalian]]. *Hakbang 6. 1931–1938. Inimbestigahan ni Freud ang “pambabae na kaasalang Edipo” at ang “negatibong kompleks ni Edipo”; sa paglaon naman ay ang “suliranin ni Elektra”<ref>Bennett Simon, Rachel B. Blass “The development of vicissitudes of Freud’s ideas on the Oedipus complex” na nasa ''The Cambridge Companion to Freud'' (University of California Press 1991) p.000</ref> ===Ang suliranin ni Edipo=== Sa loob ng [[yugtong pangtiti]], ang mapagpasyang karanasang sikoseksuwal ng isang batang lalaki ay ang '''suliranin ni Edipo''' — ang kanyang kalagayan ng pakikipagtunggali sa pagitan ng anak at ng ama. Ito ay nasa ikatlong yugto ng [[sikoseksuwal na pag-unlad]] (edad 3–6) kung kalian ang henitalya ng bata ay ang kanyang pangunahing [[sonang erohenosa]]; kung kaya, kapag ang mga bata ay namulat na sa kanilang mga katawan, mga katawan ng iba pang mga bata, at mga katawan ng kanilang mga magulang, binubusog nila ang kanilang kuryosidad na pangkatawan sa pamamagitan ng [[paghuhubo’t hubad]] at panggagalugad sa sarili, sa bawat isa, at sa kanilang mga [[organong pangkasarian]] (henitalya), kung kaya’t natututunan nila ang pagkakaibang [[anatomiya ng tao|pang-anatomiya]] sa pagitan ng “lalaki” at ng “babae” at ng pagkakaibang [[pangkasarian]] sa pagitan ng “batang lalaki” at ng “batang babae”. '''Sikoseksuwal na inpantilismo''' (sikoseksuwal na pansanggol o pambata) — Sa kabila ng pagiging pangunahing tagapagbusog ng mga [[libido|pagnanasa]]ng pambata ng ina, ang bata ay nagsisimulang bumuo ng isang lihim na [[katauhang seksuwal]]— “batang lalaki”, “batang babae” — na nagpapabago sa dinamika o kalakaran ng ugnayan ng magulang at ng bata; ang mga magulang ay nagiging pinagtutuunang mga bagay ng inpantil o pansanggol na enerhiyang [[libidinal]] o pampagnanasa. Itinutuon ng batang lalaki ang kanyang libido o pagnanasang seksuwal sa kanyang ina, at naglalaan ng pagseselos at pakikipagtunggaling pandamdamin laban sa kanyang ama — dahil sa siya ang natutulog na katabi ng kanyang ina. Bilang dagdag pa, upang maisagawa ang pagkakalapit sa ina, ang [[Id, ego and super-ego|id]] ng batang lalaki ay nagnanais na patayin ang ama (katulad ng ginawa ni [[Edipo]]), subalit ang pragmatiko o maunawaing [[Id, ego and super-ego|ego]], na batay sa [[prinsipyo ng realidad]] (prinsipyo ng katotohanan), ay nakakaaalam na mas malakas ang ama kung paghahambingin ang dalawang mga lalaking nagtatagisan na maangkin ang iisang babae. Gayunpaman, nananatiling nag-aatubili o nag-aalangan ang batang lalaki hinggil sa lugar o posisyon ng ama sa loob ng mag-anak, na lumilitaw bilang [[pagkatakot na putulan ng titi]] (pagkatakot na makapon) dahil sa mas makapangyarihan o mas malakas na katawan ng ama; ang takot na ito ay isang hindi makatwiran at hindi namamalayang manipestasyon o kinatawan ng bata o sanggol pang Id.<ref>Allan Bullock, Stephen Trombley ''The New Fontana Dictionary of Modern Thought'' (London:Harper Collins 1999) pp. 607, 705</ref> '''Depensang sikolohiko''' — Sa kapwa mga kasarian, ang mga [[mekanismong pangdepensa]] ang nagbibigay ng mga [[resolusyon]]g [[transitoryo]] ng hidwaan o pagsasalungatan sa pagitan ng mga kagustuhan ng Id at ng mga kagustuhan ng Ego. Ang unang mekanismong pansanggalang ay ang '''[[represyong sikolohikal|represyon]]''', ang pagharang ng mga alaala o memorya, mga impulsong pandamdamin, at mga ideyang nagmumula sa isipang may malay; bagaman ang galaw o kilos nito ay hindi nakatutugon o nakalulunas sa paglalabanan ng Id at ng Ego. Ang ikalawang mekanismong pangdepensa ay ang '''[[Identipikasyon (sikolohiya)|identipikasyon]]''', na sa pamamagitan nito ang bata ay nagsaanib, papunta sa kanyang ego, ng mga katangiang pangkatauhan o pampersonalidad ng magulang na may kahalintulad na kasarian; sa pakikibagay na ito, napaglalaho ng batang lalaki ang kanyang [[pagkatakot na makapon]], dahil ang kanyang pagiging kawangis ng ama ang nagpuprutekta sa kanya mula sa galit ng kanyang ama na sanhi ng pakikipagtagisan na maangkin ang ina; sa pakikibagay na ito, ang batang babae ay nakapagsasakatuparan ng pagkilala sa ina, na nakakaunawa, na dahil sa kanilang pagiging mga babae, na wala silang titi, kung kaya’t hindi sila dapat mag-away.<ref>Allan Bullock, Stephen Trombley ''The New Fontana Dictionary of Modern Thought'' (London:Harper Collins 1999) pp. 205, 107</ref> '''Dénouement''' (Delubyo) — Ang hindi nalulunasang tagisan sa pagitan ng anak na lalaki at ng ama para sa pag-angking sikoseksuwal sa ina ay maaaring humantong sa isang [[Piksasyon (sikolohiya)|pananatili]] na nasa [[yugtong pangtiti]] na maaaring makapagsanhi sa isang batang lalaki na maging isang lalaking nasa wastong edad ngunit agresibo, labis na ambisyoso, at walang pag-asa. Kung kaya, ang mainam na pangangasiwa at pagbibigay-lunas ng magulang sa suliraning maka-Edipo ay pinakamahalaga sa pagpapaunlad ng panlalaking pansanggol na [[super-ego]], sapagkat, sa pagiging katulad ng isang magulang (pagkilala sa magulang), ang batang lalaki ay sumasailalim ng [[internalisasyon]] o nakapagpapaloob sa kanyang sarili ng diwa ng [[Moralidad]], kung kaya’t pinipili niyang tumupad o sumunod sa mga patakaran ng lipunan, sa halip na maging sunu-sunuran lamang ngunit labag sa kalooban na sumusunod dahil sa takot na maparusahan. ===Pambabaeng pag-uugali na maka-Edipo=== Noong una, patas na ginamit ni Freud ang suliranin ni Edipo sa [[kaunlarang sikoseksuwal]] ng mga batang lalaki at ng mga batang babae, subalit binago niya pagdaka ang mga bagay-bagay na pambabae ng teoriya upang maging '''pambabaeng kaasalang maka-Edipo''' at '''negatibong suliranin ni Edipo''';<ref>{{cite book |last=Freud|first=Sigmund |authorlink=Sigmund Freud|title=On Sexuality |year=1956 |publisher=Penguin Books Ltd |location= |isbn= }}</ref> subalit ang kanyang estudyante at kolaborador (mag-aaral at katulong sa larangan) na si [[Carl Jung]], ang nagmungkahi noong 1913&nbsp;ng '''[[suliranin ni Elektra]]''' upang ilarawan ang pagtatagisang pang-anak na babae at pang-ina, na nasa batang babae, para sa sikoseksuwal na pag-angkin ng ama.<ref>[http://www.credoreference.com.library.capella.edu/entry/routgermanlit/sigmund_freud_1856_1939 “Sigmund Freud 1856–1939”]{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Encyclopaedia of German Literature'' (London:Routledge 2000) Nakuha noong 2 Setyembre 2009:</ref> Sa loob ng [[yugtong pangtiti]], ang '''kompleks ni Elektra''' ay ang pampagpapasiya na [[sikodinamiko]]ng karanasan sa pagbuo ng isang lihim na [[katauhang seksuwal]] ([[Id, ego at super-ego|ego]]). Sa kabila kung saan ang isang batang lalaki ay nagkakaroon ng [[pagkatakot na kapunin]], ang batang babae naman ay nagkakaroon ng [[pagka-inggit sa titi]] na nag-ugat sa katotohanang pang-anatomiya: na dahil sa kawalan ng isang titi, hindi niya maaangkin ang ina, na hinihingi ng pansanggol na id. Dahil dito, itinutuon ng batang babae ang kanyang [[libido|pagnanasa]] na makaisang seksuwal ang ama, na sumusulong sa [[pemininidad]] o [[pagkababae]]ng [[heteroseksuwal]], na nagwawakas sa pagkakaroon ng isang anak, na pumapalit sa nawawalang [[titi]].<ref>Appignanesisi & Forrester (1992)</ref> Bilang karagdagan pa, pagkaraan ng yugtong pangtiti, kabilang sa kaunlarang sikoseksuwal ng batang babae ang paglilipat ng kanyang pangunahing sonang erohenosa magmula sa pansanggol na [[tinggil]] papunta sa [[puki]] na pang-adulto o babaeng nasa hustong gulang na. Kung kaya’t isinaalang-alang ni Freud ang negatibong suliraning maka-Edipo ng isang batang babae bilang mas masidhi sa damdamin kaysa sa ng isang batang lalaki, na maaaring magresulta sa [[personalidad]] o katauhang (pagkatao) sunud-sunuran at walang tiwala sa sariling nasa edad nang babae;<ref>Allan Bullock, Stephen Trombley ''The New Fontana Dictionary of Modern Thought'' Harper Collins:London (1999) pp. 259, 705</ref> na katulad ng maaaring maganap sa isang hindi nalulunasang suliraning maka-Elektra, ang pagtatagisang sikoseksuwal upang maangkin ang ama sa pagitan ng anak na babae at ng ina, na hahantong sa piksasyon o pananatili na pangyugtong pangtiti na makapaghuhubog ng isang adultong babae na patuloy na nakikibaka upang mapangibabawan ang kalalakihan (iyong “pagkainggit sa titi”), bilang isang hindi pangkaraniwang [[Femme fatale|babaeng mapang-akit]] (seduktibo at may mataas na pagtanaw sa sarili) o kaya bilang isang babaeng sunud-sunuran lamang (may mababang pagtingin sa sarili). Kung kaya, pinaka mahalaga ang katanggap-tanggap o akmang pangangasiwa at paglulunas ng magulang sa suliranin ni Elektra para sa pagpapaunlad ng pambabaeng pangsanggol na [[super-ego]], dahil sa pagiging katulad o pagkilala sa magulang, nakapagpapaloob (internalisasyon) ang batang babae ng [[Moralidad]]; kung kaya’t pinipili ng batang babae na tupdin ang mga patakarang panlipunan, sa halip na sumunod ngunit labag ang kalooban dahil sa takot na mapatawan ng kaparusahan. ==Tingnan din== *[[Suliranin ni Elektra]] ==Mga sanggunian== {{Reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Suliranin Ni Edipo}} [[Kategorya:Sikolohiyang Freudiano]] [[Kategorya:Teoriyang sikoanalitiko]] [[Kategorya:Mitolohiyang Griyego]] [[Kategorya:Insesto]] 2g92lfdyx4qj1q438zcopqhmhinn8g8 0 172924 2224039 2061279 2026-09-07T10:32:33Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2224039 wikitext text/x-wiki Sa [[Neo-Freudiano]]ng [[Sikolohiya ng ego|sikolohiya]], ang '''Suliranin ni Elektra''', '''Problema ni Elektra''', '''Kompleks ni Elektra''', '''Kasalimuotan ni Elektra''', '''Salimuot ni Elektra''', '''Kumplikasyon ni Elektra''', o '''Takot ni Elektra''' (Ingles: ''Electra complex''), ayon sa mungkahi ni [[Carl Gustav Jung]], ay ang pakikipagkompetensiya o pakikipagtunggali ng isang batang babae sa kanyang ina para sa pag-angkin sa sariling ama ng batang babae. Sa loob ng panahon ng kanyang kaunlarang sikoseksuwal, ang [[Kompleks (sikolohiya)|suliranin]] o kompleks ng batang babae ay ang pormasyon o pagkakaroon ng [[yugtong pangtiti]] ng isang hindi lantarang katauhang seksuwal; ang katumbas na karanasang ito sa isang batang lalaki ay ang [[suliranin ni Edipo]]. Nangyayari ang suliranin ni Elektra sa pangatlong — yugtong pangtiti (edad 3–6) — ng limang mga yugto ng [[sikoseksuwal na pag-unlad]]: (i) ang [[yugtong pambibig|Pambibig]], (ii) ang [[yugtong pambutas ng puwit|Pambutas ng puwit]], (iii) ang [[yugtong pangtiti|Pangtiti]], (iv) ang [[Latency stage|Kahimbingan]], at (v) ang [[Yugtong pangkasarian|Panghenitalya]] — kung saan ang pinagmumulang kasiyahan ng [[libido]] ay nasa loob ng iba’t ibang mga [[sonang erohenosa]] ng katawan ng sanggol o bata. Sa klasikong teoriyang [[sikoanalisis|sikoanalitiko]], ang pagkilala ng bata sa magulang na may katulad o kaparehong kasarian ay ang matagumpay na paglampas, pagtugon, paglunas o resolusyon ng suliranin ni Elektra at ng suliranin ni Edipo; ito ang kanyang susing karanasang pangsikolohiya upang umunlad upang magkaroon ng isang hinog na [[gampaning pangkasarian]] o [[gampaning seksuwal]] at [[katauhan (agham panlipunan)|katauhan]] o pagkakakilanlan. Sa halip, iminungkahi ni [[Sigmund Freud]] na ang mga batang babae at mga batang lalaki ay nalulunas ang kanilang mga [[kompleks (sikolohiya)|kompleks]] o mga suliraning ito sa magkaibang mga pamamaraan — ang batang babae sa pamamagitan ng [[pagkainggit sa titi]], at ang batang lalaki sa [[pagkatakot na kapunin]]; na ang hindi matagumpay na paglulunas o pagtugon sa mga suliraning ito ay maaaring humantong sa [[neurosis]], [[pedopilya]], at [[homoseksuwalidad]]. Kung kaya, ang kababaihan at kalalakihan na [[Piksasyon (sikolohiya)|nakatuon]] o nananatili sa yugtong Elektra at Edipo ng kanilang [[kaunlarang sikoseksuwal]] ay maaaring ituring na “nananatiling nakatuon ang pansin sa ama” o “nananatiling nakatuon ang pansin sa ina” na nabubunyag kapag ang kapareha (seksuwal na [[katalik]]) ay kahawig ng ama at ng ina. == Paliwanag == Bilang isang [[sikoanalisis|sikoanalitikong]] patalinghaga (analohiko o metaporikal) para sa suliranin o kaguluhang pang-isipang ito, hinango ang sulirani ni Elektra magmula sa ika-5 daantaon BK na tauhang si [[Elektra]] ng [[mitolohiyang Griyego]], nagtangka ng paghihiganti niya at ng kanyang kapatid na lalaking si [[Orestes]] laban sa kanilang inang si [[Clytemnestra]], at laban din sa kanilang ama-amahang si [[Aegisthus]], dahil sa pagpatay nina Clytemnestra at Aegisthus kay [[Agamemnon]], ang tunay na ama nina Elektra at Orestes, (cf. ''[[Electra (Sophocles)|Electra]]'', ni Sophocles).<ref>Murphy, Bruce (1996). ''Benét’s Reader’s Encyclopedia'' Fourth edition, HarperCollins Publishers:New York p. 310</ref><ref>Bell, Robert E. (1991) ''Women of Classical Mythology: A Biographical Dictionary'' Oxford University Press:California pp.177–78</ref><ref>Hornblower, S., Spawforth, A. (1998) ''The Oxford Companion to Classical Civilization'' pp. 254–55</ref> Nilikha at pinaunlad ni [[Sigmund Freud]] ang pambabaeng mga katangian ng teoriya ng [[sikoseksuwal na kaunlaran|kaunlarang seksuwal]]— na naglalarawn sa [[Id, ego at super-ego|kalakarang pangsikolohiya]] ng isang batang babae na nakikipagsapalaran o nakikipagtunggali (nakikipagkumpetensiya) para sa pag-angkin seksuwal sa ama — bilang '''kaasalang Edipo ng babae''' at ang '''negatibong suliranin ni Edipo''';<ref>{{cite book |last=Freud|first=Sigmund |authorlink=Sigmund Freud|title=On Sexuality |year=1956 |publisher=Penguin Books Ltd |location= |isbn= }}</ref> subalit ang kanyang katulungang si [[Carl Jung]] ang nag-imbento ng katagang '''kompleks ni Elektra''' noong 1913.<ref>Jung, Carl (1913). ''The Theory of Psychoanalysis.''</ref><ref>Scott, Jill (2005) ''Electra after Freud: Myth and Culture'' Cornell University Press [http://books.google.com.au/books?id=83JE6sEFP9cC&pg=PA8&lpg=PA8&dq=%22Electra+complex,+introduced+in+1913%22&source=web&ots=U63aoNSJSY&sig=z20eDtqYcRsfAj_IglZBL3VnPDM&hl=en p. 8.]</ref><ref> {{cite book |last=Jung |first=Carl |authorlink=Carl Jung|title=Psychoanalysis and Neurosis |year=1970 |publisher=Princeton University Press |location= |isbn= }}.</ref> Tinanggihan ni Freud ang katawagan o katagang ito ni Jung at tinawag itong hindi tumpak para sa larangan ng [[sikoanalisis]]: kung saan sinaad ni Freud na ang kanilang sinabi hinggil sa suliranin ni Edipo ay mahigpit na magagamit o mailalapat lamang at natatanging para sa batang lalaki lang, at tama sila sa pagtanggi sa katagang ‘kompleks ni Elektra’, na naglalayong bigyan ng diin ang analohiya o paghahambing sa asal ng dalawang mga kasarian.<ref>Sigmund Freud, ''On Sexuality'' (London 1991) p. 375</ref> Sa pagbuo ng isang lihim na katauhang seksuwal (ang [[Id, ego at super-ego|ego]]) ang karanasan ng pagpapasya para sa isang batang babae ay ang suliranin ni Elektra — ang paglalaban ng anak na babae at ng ina para sa pag-angkin sa ama (ang asawa ng ina).<ref>[http://www.credoreference.com.library.capella.edu/entry/routgermanlit/sigmund_freud_1856_1939 “Sigmund Freud 1856–1939” (2000)]{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} na ipinasok sa ''Encyclopaedia of German Literature'' Routledge:London, nakuha noong 2 Setyembre 2009:</ref> Nasa loob ito ng [[yugtong pangtiti]] (edad 3–6), kapag ang mga bata ay namulat na sa kanilang mga katawan, pati na ang mamalayan ang mga katawan ng iba pang mga bata, at ang mga katawan ng kanilang mga magulang, na nakabubusog ng kanilang [[kuryosidad]] na pangkatawan sa pamamagitan ng paghuhubo’t hubad at panggagalugad (eksplorasyon) sa kanilang pansariling mga [[organong pangkasarian]] at sa mga henitalya na rin ng ibang mga bata at ng kanilang mga magulang — ang [[sonang erohenosa|sentrong erohenosa]]— yugtong pangtiti; kaya’t natututunan nila ang pagkakaiba ng [[anatomiya ng tao|katawan]] sa pagitan ng “lalaki” at “babae” at ng pagkakaiba ng [[kasarian]] sa pagitan ng “batang lalaki” at ng “batang babae”. Kapag ang unang seksuwal na pagkakiling o pagtuon ng isang batang babae sa ina ay nagwakas matapos na matuklasan niyang siya ay walang [[titi]], inililipat na niya ang kanyang [[Libido|pang-libidong pagnanais]] (seksuwal na pagtuon) sa ama at tumataas ang kompetisyong seksuwal na kalaban ang kanyang ina. == Ang suliranin ni Elektra == Ang katangiang sikodinamiko ng ugnayan ng anak na babae at ng ina sa kompleks ni Elektra ay nahango mula sa [[pagkainggit sa titi]], na sanhi ng ina, na siya ring nagdulot ng [[takot na makapon|pagkapon]]; subalit, kapag muling natuon ang kanyang pagkaakit na seksuwal sa ama ([[heteroseksuwalidad]]), [[mekanismong pangdepensa|pinipigilan]] (represyon) ng batang babae ang pagkakaroon ng isang matinding pakikipagtunggaling pambabae, dahil sa takot na mawala ang pagmamahal sa kanya ng kanyang ina. Ang [[internalisasyon]] ng “Ina” ang nagpapaunlad sa [[super-ego]] habang ang batang babae ay nagtatatag ng isang lihim na katauhang seksuwal (ang [[Id, ego and super-ego|ego]]). Ang pagkaingit ng batang babae sa titi ay nag-ugat sa katotohanang pambiyolohiya, na kung siya ay walang titi, hindi niya seksuwal na maaangkin ang ina, na hinihingi o hinihiling (pangangailangan) ng [[Id, ego and super-ego|id]]. Bilang resulta, inililipat ng batang babae ang kanyang [[libido|pagnanais]] para sa pag-iisa o unyong seksuwal sa ama, kung kaya’t sumusulong sa pemininidad o pagkababaeng [[heteroseksuwal]], na nagtatapos sa pagdadalangtao o pagkakaroon ng isang anak na pumapalit o humahalili sa kawalan ng titi. Bilang karagdagan pa, pagkalipas ng yugtong pangtiti, kasama sa pag-unlad na sikoseksuwal ng batang babae ang paglilipat ng kanyang [[sonang erohenosa]] magmula sa pansanggol o pambatang [[tinggil]] papunta sa [[puki]] ng taong nasa wastong gulang na o adulto. Kaya’t isinaalang-alang ni Freud ang pambabaeng kaasalang Edipo (ang “suliranin ni Elektra”) na mas masidhi ang damdamin kaysa sa suliranin ni Edipo ng isang batang lalaki, na maaaring kalabasan o magresulta sa isang babaeng may katauhan o personalidad na masunurin o hindi gaanong nagtitiwala sa sarili.<ref>Bullock, A., Trombley, S. (1999) ''The New Fontana Dictionary of Modern Thought'' Harper Collins:London pp. 259, 705</ref> Sa kapwa mga kasarian, ang mga [[mekanismong pangdepensa]] ay nagbibigay ng mga resolusyong [[transitoryo]] para sa mga suliranin sa pagitan ng mga pangangailangan o kagustuhan ng Id at ng mga pangangailangan ng Ego. Ang unang [[mekanismong pangsanggalang]] ay ang '''[[represyong sikolohikal|represyon]]''', paghaharang o paghahadlang sa mga alaala o memorya, mga impulsong pangdamdamin, at mga ideya mula sa isipang may kamalayan o mulat; subalit hindi nito nalulunasan ang pagtutunggali o suliranin ng Id at Ego. Ang pangalawang mekanismong pangdepensa ay '''[[Identipikasyon (sikolohiya)|identipikasyon]]''', kung saan inihahalo o isinasanib ng bata, sa kanyang ego, ang mga katangiang pampersonalidad o pangkatauhan ng magulang na may katulad na kasarian; sa pagkasanay o pakikibagay na ganito, napapadali o napapaginhawa ang pagkakakilala o pagtukoy ng batang babae sa ina, dahil nauunawaan niya na, sa pagiging mga babae, sila ay talagang kapwa walang titi, kaya’t hindi sila dapat maging magkaaway o magkalaban.<ref>Bullock, A., Trombley, S. (1999) ''The New Fontana Dictionary of Modern Thought'' Harper Collins:London pp. 205, 107</ref> Kung ang tagisang seksuwal para sa magulang na may ibang kasarian ay hindi nalunasan, maaaring magkaroon ng nasa yugtong pangtiti na [[piksasyon (sikolohiya)|pananatili]], na nagpapahantong sa isang batang babae upang maging isang adultong babaeng patuloy na nakikipagsapalaran upang mapangibabawan ang mga lalaki (ang pagpapatuloy ng [[pagseselos sa titi]]), na maaaring bilang isang hindi pangkaraniwang babaeng mapanghalina o seduktibo (may mataas na pagtitiwala sa sarili) o bilang isang babaeng masunurin o mababa ang tingin sa sarili (mababa o walang tiwala sa sarili). Sa isang batang lalaki, ang piksasyon o pananatili na nasa yugtong pangtiti ay maaaring magdala sa kanya upang maging isang napakaambisyoso ngunit walang pag-asang adultong lalaki. Kung kaya’t, ang katanggap-tanggap na paghawak o pangangasiwa at paglulunas ng magulang sa kumplikasyong Elektra ay ang pinakamahalaga sa pagpapaunlad ng pambatang [[super-ego]], dahil sa pagkilala sa isang magulang, ang batang babae ay nakapagpapaloob sa kanyang sarili ng [[Moralidad]], kaya’t pinipili niya ang pagsunod sa mga panuntunan na panlipunan, sa halip na kusa lamang na napapasunod na sumunod, dahil sa takot na maparusahan. ==Tingnan din== *[[Suliranin ni Edipo]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Basahin din== * Breuer, J & Freud, S. (1909) ''Studies on Hysteria'' (1909). Basic Books * DeBeauvoir, S. (1952) ''The Second Sex'' Vintage Books:New York * Freud, S. (1905) ''Dora: Fragment of an Analysis of a Case of Hysteria'' W.W. Norton & Company:New York * Freud, S. (1920) “A Case of Homosexuality in a Woman” ''The Complete Psychological Works of Sigmund Freud'' Hogarth Press:New York * Lauzen, G. (1965) ''Sigmund Freud: The Man and his Theories'' Paul S. Eriksson, Inc.:New York * Lerman, H. (1986) ''A Mote in Freud’s Eye'' Springer Publishing Company:New York * Mitchell, J. (1974) ''Psychoanalysis and Feminism'' Vintage Books:New York * Tobin, B. (1988) ''Reverse Oedipal Complex Analysis'' Random House Publishing Company:New York {{DEFAULTSORT:Suliranin Ni Elektra}} [[Kategorya:Analitikong sikolohiya]] [[Kategorya:Insesto]] [[Kategorya:Sikolohiyang Freudiano]] [[Kategorya:Kababaihan at sikolohiya]] [[Kategorya:Teoriyang sikoanalitiko]] d2xchl8kevogd5r2glu8joerkkkz1e5 6 179683 2223845 2157532 2026-09-06T15:13:04Z JWilz12345 77302 Kinansela ang pagbabagong 2157532 ni [[Special:Contributions/JWilz12345|JWilz12345]] ([[User talk:JWilz12345|Usapan]]) ginagamit na ngayon 2223845 wikitext text/x-wiki http://undermyfingertips.com/2011/03/the-blogger-behind/ domukr6r16wq8tqti18b25uyud5gdby 0 180216 2223969 2182062 2026-09-07T04:58:58Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2223969 wikitext text/x-wiki [[Image:Chromosome X.svg|125px|thumb|right|Skema ng X [[chromatid]]]] [[Image:Sd4hi-unten-crop.jpg|thumb|Ang [[Nukleus ng selula|Nukleus]] ng isang babaeng [[selula]]ng amniotikong pluido. Taas: Ang parehong mga teritoryong kromosomang X ay natukoy sa pamamagitan ng [[Fluorescence in situ hybridization|FISH]]. Ang pinapakita ay isang optikal na seksiyong ginawa sa pamamagitan ng isang [[Confocal laser scanning microscopy|mikroskopyong confocal]]. Baba: Ang parehong nukleus ay minantsahan ng [[DAPI]] at nirekord ng [[Charge-coupled device|CCD camera]]. Ang [[katawang Barr]] ay tinukoy ng pana(arrow) at tumutukoy sa hindi aktibong X (Xi).]] Ang '''Kromosomang X''' (Ingles: '''X chromosome''') ang isa sa dalawang mga [[kromosoma]]ng [[sistemang tagatukoy ng kasarian]](ang isa pa ang [[Kromosomang Y]]) sa maraming mga espesye ng hayop kabilang ang mga [[mamalya]] at matatagpuan sa parehong mga lalake at babae. Ito ay bahagi ng [[sistemang tagatukoy ng kasariang XY]] at [[sistemang tagatukoy ng kasariang X0]].<ref name="nyt-angier">{{cite web | url = http://www.nytimes.com/2007/05/01/science/01angi.html | title = For Motherly X Chromosome, Gender Is Only the Beginning | last = Angier | first = Natalie | publisher = New York Times | date = 2007-05-01 | accessdate = 2007-05-01}}</ref> ==Sa mga tao== ===Tungkulin=== Ang '''kromosomang X''' o '''kulaylawas<ref> Maugnaying Talasalitaang Pang-agham Ingles-Pilipino, 1969. </ref> na X''' sa mga [[tao]] ay sumasaklaw sa higit sa 153 milyong mga [[base na pares]](na pantayong materyal ng [[DNA]]). Ito ay kumakatawan sa mga 2000 sa 20,000 hanggang 25,000 mga [[gene]] sa tao. Ang mga normal na babae ay may dalawang kromosomang X o '''XX'''. Ang bawat tao ay normal na may isang pares ng mga [[kromosomang kasarian]] sa bawat [[selula]]. Ang mga babae ay may dalawang kromosomang X samantalang ang mga lalake ay may isang kromosomang X at isang [[kromosomang Y]] o '''XY'''. Ang parehong mga lalake at babae ay nagtataglay ng isa sa kromosomang X ng kanilang ina at ang mga babae ay nagtataglay ng ikalawang kromosomang X mula sa kanilang ama. Dahil sa ang ama ay nagtataglay ng kanilang kromosomang X mula sa kanilang ina, ang isang babaeng tao ay may isang kromosomang X mula sa kanyang pang-amang lola(panig ng ama) at isang kromosomang X mula sa kanyang ina. Ang pagtukoy sa mga [[gene]] sa bawat kromosoma ay isang aktibong sakop ng [[henetika|henetikong]] pananaliksik. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba't ibang mga pamamaraan upang hulaan ang bilang ng mga sa bawat [[kromosoma]], ang tinantiyang bilang ng mga [[gene]] ay iba iba. Ang kromosomang X ay naglalaman ng mga 2000<ref name="Macmillan Science Library">{{cite web | author=Macmillan Science Library |title=Genetics on X Chromosome| year=2001}}</ref> mga [[gene]] kumpara sa [[kromosomang Y]] na naglalaman ng 78<ref name="Harris">{{cite web |author=Richard Harris|title=Scientists Decipher Y Chromosome |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1303260 |year=2003}}</ref> mga gene sa mga tinantiayng 20,000 hanggang 25,000 mga kabuuang gene sa [[genome ng tao]]. Ang [[diperensiyang henetiko]] na sanhi ng mga [[mutasyon]] sa mga [[gene]] sa kromosomang X ay inilalarawan bilang '''Nauugnay sa X'''(X linked). Ang kromosomang X ay nagtataglay ng ilang mga libong gene ngunit ang ilan sa mga ito ang may direktang kinalaman sa pagtukoy ng kasarian. Sa simula ng pag-unlad ng [[embryo]] sa mga bababe, ang isa sa dalawang mga kromosomang X ay [[randoma]] at permanenteng hindi pinagana sa halos lahat ng mga somatikong [[selula]](na mga selulang iba sa selulang [[ovum]] at [[spermatozoa]]). Ang phenomenon na ito ay tinatawag na [[hindi pagpapagana ng X]](X-inactivation) o [[Lyonisasyon]] at lumilikha ng [[katawang Barr]]. Ang hindi pagpapagana ng X ay sumisiguro na ang mga babae katulad ng mga lalake ay may isang gumaganang kopya ng kromosmang X sa bawat selula ng katawan. Nakaraang pinagpalagay na tanging isang kopya nito ang aktibong ginagamit. Gayunpaman, ang kamakailang pananaliksik ay nagmumungkahing ang [[katawang Barr]] ay maaaring mas higit na biolohikal na aktibo kesa sa nakaraang pagpapalagay. <ref name="Carrel">{{cite journal |author=Carrel L, Willard H |title=X-inactivation profile reveals extensive variability in X-linked gene expression in females |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-03-17_434_7031/page/400 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=434 |issue=7031 |pages=400–4 |year=2005 |doi=10.1038/nature03479 |pmid=15772666}}</ref> ===Istraktura=== [[Teoriya|Tineorisa]] nina Ross et al. 2005 at Ohno 1967 na ang kromosomang X ay kahit papaano ay sa isang bahagi hinango mula sa [[autosomal]](hindi nauugnay sa kasarian) na [[genome]] ng ibang mga [[mamalya]] na may ebidensiya mula sa mga interespesyeng henomikong sekwensiyang pag-lilinya(alignments). Ang kromosomang X ay mamapansing mas malaki at may isang mas aktibong rehiyong [[euchromatin]] kesa sa kapilas(counterpart) nitong [[kromosomang Y]]. Ang karagdagang paghahambing ng kromosomang X at [[kromosomang Y]] ay naghahayag ng mga rehiyon ng [[homolohiya]] sa pagitan ng dalawang ito. Gayunpaman, ang tumutugong rehiyon sa kromosomang Y ay lumilitaw na higit na mas maikl.i at nagkukulang ng mga rehiyon na naingatan sa kromosomang X sa buong espesye ng mga [[primado]] na nagpapahiwatig na ang isang henetikong pagkasira ng kromosomang Y sa rehiyong ito. Dahil sa ang mga lalake ay isa lamang kromosomang X, ang mga ito ay mas malamang na may sakit na kaugnay ng kromosomang X. Tinantiyang na ang mga 10% ng mga [[gene]] na kinodigo ng kromosomang X ay nauugnay sa isang pamilya ng mga gene na "CT" na pinangalanang ganito dahil ang mga ito ay nagkokodigo para sa mga tanda(markers) na matatagpuan sa parehong mga selulang [[tumor]](sa mga pasyenteng may [[kanser]] o '''C'''ancer) gayundin sa mga [[testis]] ng tao sa mga malusog na pasyente.<ref name="ross">{{cite journal |author=Ross M et al. |title=The DNA sequence of the human X chromosome |journal=Nature |volume=434 |issue=7031 |pages=325–37 |year=2005 |url=http://www.nature.com/nature/journal/v434/n7031/full/nature03440.html |doi=10.1038/nature03440 |pmid=15772651 |pmc=2665286}}</ref> ==Tungkulin sa mga sakit== [[Image:Chromosome X Etude Inactivation X.PNG|right]] ===Mga abnormalidad=== ====Sindroma ni Klinefelter==== *Ang [[Sindroma ni Klinefelter]] ay sanhi ng presensiya ng isa o higit pang mga ekstrang kopya ng kromsomang X sa mga selula ng lalake. Ang ekstrang henetikong materyal mula sa kromosomang X ay sumasagabal sa [[pag-unlad seksuwal]] ng mga lalake na pumipigil sa mga [[testikulo]] sa normal nitong paggana at nagbabawas ng mga lebel ng [[testosterone]]. *Ang mga lalakeng may sindroma ni Klinefelter ay karaniwang may isang ekstrang kopya ng kromosomang X sa bawat selula para sa isang kabuuan ng dalawang kromosomang X at isang [[kromosomang Y]](47,XXY). Hindi mas karaniwang sa mga apektadong lalake na may dalawa o tatlong ekstrang mga kromosomang X (48,XXXY o 49,XXXXY) o ekstrang kopya ng parehong mga kromosomang X at Y(48,XXYY) sa bawat selula. Ang ekstrang henetikong materyal ay maaaring magdulot ng pagiging matangkad, mga disabilidad sa pagkatuto at pagbasa, at iba pang mga problemang medikal. Ang bawat ekstrang kromosomang X ay nagbababa ng [[IQ]] ng isang bata ng mga 15 puntos<ref>http://emedicine.medscape.com/article/945649-overview#a0104</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ojrd.com/content/1/1/42 |title=Archive copy |access-date=2012-03-15 |archive-date=2016-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118125438/http://www.ojrd.com/content/1/1/42 |url-status=dead }}</ref> na nangangahulugan ang [[aberahe]]ng [[IQ]] sa sindromang Klinefelter ay sa pangkalahatang nasa saklaw na normal ngunit mas mababa sa aberahe. Kapag ang karagdagang kromosomang X at/o Y ay umiiral sa 48,XXXY, 48,XXYY, o 49,XXXXY, ang mga pagkaantala ng pag-unlad at kahirapang [[kognitibo]] ay mas higit na malubha at ang katamtamang [[disabilidad pang-katalinuhan]] ay maaaring umiral. *Ang sindroma ni Klinefelter ay maaari ring magresulta mula sa isang ekstrang kromosomang X sa tanging ilan sa mga selula ng katawan. Ang mga kasong ito ay tinatawag na mosaic 46,XY/47,XXY. ====Sindromang tripleng X(Triple X syndrome na tinatawag ring 47,XXX o trisomiyang X)==== *Ang [[Sindromang tripleng X]] ay nagreresulta mula sa esktrang kopya ng kromosomang X sa bawat mga selula ng babae. Ang mga babaeng may trisomiyang X ay may tatlong mga kromosomang X para sa kabuuang 47 mga [[kromosoma]] kada selula. Ang aberaheng [[IQ]] ng mga babaeng may sindromang ito ay 90 samantalang ang aberaheng IC ng kanilang mga normal na kapatid ay 100 [http://www.aaa.dk/TURNER/ENGELSK/TRIEN.HTM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205222117/http://www.aaa.dk/TURNER/ENGELSK/TRIEN.HTM |date=2007-02-05 }}. Ang kanilang tangkad sa aberahe ay mas higit kesa sa sa mga normal na babae. Ang mga ito ay maaaring magka-anak at ang mga anak nito ay hindi nagmamana ng kondisyong ito. [http://www.library.nhs.uk/genepool/ViewResource.aspx?resID=93920&catID=8930] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311012935/http://www.library.nhs.uk/genepool/ViewResource.aspx?resID=93920&catID=8930 |date=2007-03-11 }} *Ang mga babaeng may higit sa isang ekstrang kopya ng kromosomang X(48, [[sindromang XXXX]] o 49, [[sindromang XXXXX]]) ay natukoy ngunit ang mga kondisyong ito ay bihira. ====Sindromang Turner==== *Ang [[sindromang Turner]] ay nagreresulta kapag ang bawat mga selula ng babae ay may isang normal na kromosomang X at ang iba pang kromosoma ay nawawala o nabago. Ang nawawalang henetikong materyal ay umaapekto sa pag-unlad at nagsasanhi ng mga katangian ng kondisyong ito kabilang ang pagiging pandak at pagiging baog. *Ang mga kalahati ng mga indibidwal na may sindromang Turner ay may [[monosomiya]]ng X (45,X) na nangangahulugan ang bawat selula sa katawan ng babae ay isa lamang kopya ng kromosomang X imbis na ng karaniwang dalawang kopya. Ang sindromang Turner ay maaari ring mangyari kung ang isa sa mga kromosomang kasarian ay parsiyal na nawawala o muling naisaayos kesa sa kumpletong pagkawala. Ang ilang mga babae na may sindromang Turner ay may pagbabagong [[kromosoma]]l sa ilan sa mga selula nito. Ang mga kasong ito ay tinatawag na sindromang Turner mosaics/Turner syndrome mosaics (45,X/46,XX). ===Iba pang mga diperensiya=== {{See|Resesibong nauugnay sa X|Dominanteng nauugnay sa X}} Ang [[sindromang XX na lalake]] ay isang bihirang diperensiya kung saan ang rehiyong SRY ng [[kromosomang Y]] ay muling nagsama upang matagpuan sa isa sa mga kromosomang X. Bilang resulta, ang kombinasyong XX pagkatapos ng [[pertilisasyon]] ay may parehong epekto bilang kombinasyong XY na nagreresulta sa isang lalake. Gayunpaman, ang ibang mga gene ng kromosomang X ay nagsasanhi rin ng [[peminisasyon]](pagkakaroon ng pisikal na katangiang babae sa isang lalake). Ang [[X-linked endothelial corneal dystrophy]] ay isang labis na bihirang sakit ng [[cornea]] na nauugnay sa rehiyong Xq25. Ang [[Lisch epithelial corneal dystrophy]] ay nauugnay sa rehiyong Xp22.3. Ang [[Megalocornea|Megalocornea 1]] ay nauugnay sa rehiyong Xq21.3-q22 ==Sanggunian== {{reflist}} {{chromosomes}} [[Kategorya:Mga kromosoma]] 0y9gbzxvfu4gog0vy4068us99l11ftf 6 185033 2223952 1077970 2026-09-07T03:31:14Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223952 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 at B25 ng [[WP:BURA]]: walang paggagamitan ang larawan at walang nakasaad na lisensiya o "non-free license tag" kung hindi malaya ang lisensiya. Base sa guc.toolforge.org, isa lamang ang katangi-tanging ambag ni Brilliant0000, at ito iyon.}} 7zahr021l84yml50qahsrtf1cyocau0 6 185588 2223951 1093486 2026-09-07T03:28:53Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223951 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Walang nakasaad na artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} diolo87q4q47ixuwl3snvemm89cum26 6 190073 2223940 1158444 2026-09-07T03:22:52Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223940 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng bayan ng Accumula sa [[Pokémon Black at White]] | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Prima's Official Strategy Guide''. | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay hindi tataas ng 500 na piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang mapa ng lokasyon sa laro. | Replaceability = Maari kung pwedeng palitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} h8tt2gtldgxnjuhxlj5hwx80xbhnwm7 6 190074 2223941 1158450 2026-09-07T03:23:09Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223941 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng lungsod ng Striaton sa [[Pokémon Black at White]]. | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Prima's Official Strategy Guide''. | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay hindi tataas ng 500 na piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang mapa ng lokasyon sa laro. | Replaceability = Maar kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} fa31ngwtb1cistk1ysjalon6eqrmog3 6 190075 2223942 1158453 2026-09-07T03:23:28Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223942 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} ==Buod== {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng lungsod ng Nacrene sa [[Pokémon Black at White]]. | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Prima's Official Strategy Guide''. | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay hindi tataas ng 500 na piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang mapa ng lokasyon sa laro. | Replaceability = Maar kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} 3kehy1siqv4zy2d4vre69z4boqh9iro 6 190077 2223943 1158458 2026-09-07T03:23:48Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223943 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng lungsod ng Nimbasa sa [[Pokémon Black at White]]. | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Prima's Official Strategy Guide''. | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay mas mababa pa sa 500 na piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang mapa ng lokasyon sa laro. | Replaceability = Maari kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} fldty33kbj3q4m91rwwp6l2u9i4azgq 6 190079 2223944 1158498 2026-09-07T03:24:02Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223944 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng lungsod ng Driftveil sa [[Pokémon Black at White]] | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Prima's Official Strategy Guide'' | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay mas mababa pa sa 500 piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang mapa ng lokasyon sa laro. | Replaceability = Maari kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} hg2tlz68w58i76jpcgwx624fvoe5al0 6 190080 2223945 1158502 2026-09-07T03:24:49Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223945 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng lungsod ng Mistralton sa [[Pokémon Black at White]]. | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Prima's Official Strategy Guide''. | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Hindi dahil ang sukat nito ay mas mababa pa sa 500 piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang mapa ng lokasyon sa laro. | Replaceability = Maari kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} bk0llbrcax284gn9zbsjtqpsg18walm 6 190081 2223946 1158508 2026-09-07T03:25:21Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223946 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng lungsod ng Icirrus sa [[Pokémon Black at White]]. | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Prima's Official Strategy Guide''. | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay mas mababa pa sa 500 na piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang mapa ng lokasyon sa laro. | Replaceability = Maari kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} k075uj7nivxn88hpcattjofazvmpfzx 6 190082 2223947 1158512 2026-09-07T03:25:43Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223947 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng lungsod ng Opelucid sa bersyong Black. | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Offial Strategy Guide'' | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay mas mababa pa sa 500 na piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang itsura ng lungsod ng Opelucid sa bersyong Black. | Replaceability = Maari kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} b51rttjqw87yrj6nvsnq23tzzvgx6le 6 190086 2223948 1158541 2026-09-07T03:25:59Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223948 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Mapa ng lungsod ng Opelucid sa bersyong White. | Source = Mula sa ''Pokémon Black and White Official Strategy Guide''. | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay mas mababa pa sa 500 na piksel. | Purpose = Upang ilarawan ang itsura ng lungsod ng Opelucid sa bersyong White. | Replaceability = Maari kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free promotional|image_has_rationale=yes|image_is_of_living_person=no}} dcz80rdx235uzg0bjzw8mz8x0bfl256 6 190089 2223949 1158561 2026-09-07T03:26:33Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223949 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Screenshot mula sa bayan ng Undella sa [[Pokémon Black 2 at White 2]]. | Source = [http://archives.bulbagarden.net/wiki/File:Undella_Town_B2W2.png archives.bulbagarden.net] | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay mas mababa pa sa 500 na piksel. | Purpose = Upang maipakita kung ano ang itsura ng bayan ng Undella. | Replaceability = Maari kung pwedeng mapalitan }} == Paglilisensiya == {{Non-free game screenshot}} 8r8gdzbs2jiol2ecx1oq1hqgpp1k6lh 6 190106 2223950 1158589 2026-09-07T03:26:45Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223950 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: hindi na ginagamit na larawan lalo na hindi ito malayang larawan ("copyrighted and not free"). Hindi na ito ginagamit sa [[Pokémon Black 2 at White 2]] o sa [[Pokémon Black at White]], mga artikulong diumano ay paggagamitan nito.}} == Buod == {{Non-free use rationale | Description = Itsura ng Pokémon League sa Unova | Source = [http://archives.bulbagarden.net/wiki/File:Unova_Pok%C3%A9mon_League.png archives.bulbagarden.net] | Article = Pokémon Black 2 at White 2 | Portion = Lahat | Low_resolution = Oo dahil ang sukat nito ay mas mababa pa sa 500 na piksel | Purpose = Upang maipakita ang itsura ng Pokémon League sa [[Unova]]. | Replaceability = Maari kung pwedeng mapalitan. }} == Paglilisensiya == {{Non-free game screenshot}} 026fpaxckzs8ssrgs2n8dbmw4txxygx 0 205082 2223866 2085253 2026-09-06T22:33:48Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2223866 wikitext text/x-wiki :''Ang anak na lalaki ni Alexandre Dumas ay isa ring manunulat at kapangalan niya. Para sa anak niyang ito, tingnan ang [[Alexandre Dumas, fils]]'' {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Alexandre Dumas''' (ipinanganak noong 24 Hulyo 1802 sa [[Villers-Cotterêts]] bilang '''Dumas Davy de la Pailleterie''' - namatay noong 5 Disyembre 1870 sa [[Dieppe]]), at tinatawag din bilang '''Alexandre Dumas,''' '''''père''''' (nangangahulugang "Alexandre Dumas, ''na ama'' o "Alexandre Dumas, Sr." upang maipagkaiba siya sa kaniyang anak na lalaking kapangalan niya) ay isang manunulat na [[Pranses]]. Nakikilala siya dahil sa pagsulat ng ''[[Ang Tatlong mga Musketero]]'' (1844), ''[[Queen Margot|Reyna Margot]]'', ''[[The Count of Monte Cristo|Ang Konde ng Monte Kristo]]'' (1844-1845) at ''[[The Man in the Iron Mask|Ang Lalaking nasa loob ng Maskarang Bakal]]''. Si Dumas ay isa ring ''gourmand'' (mahilig sa pagkain), at isinulat niya ang ''Le Grand Dictionnaire de cuisine'' (Ang Malaking Diksyunaryo ng mga lutuin), na sa katanuyan ay isang [[ensiklopedya]] ng pagkain at pagluluto na mayroong 1,152 mga pahina<ref name="concise">Montagne, Prosper. (2003) ''The Concise Larousse Gastronomique'', Octopus Publishing Group -Hamlyn. p. 93. ISBN 0-600-60863-8.</ref>. Natapos niyang isulat ang aklat bago siya mamatay. Iniisip ang aklat bilang napaka hindi maaasahan, sapagkat nakasandig ito sa mga opinyon ni Dumas sa halip na sa katotohanan.<ref name="concise" /> Si Dumas ay naging kasapi sa [[Club des Hashischins]], o Samahan ng Hashish. Ang pangkat na ito ng mga manunulat na Pranses ay nag-eksperimento sa paggamit ng [[hashish]] upang makakuha ng mga ideya.<ref>{{cite web |url=http://www.credoreference.com/entry/sprmedanth/drug_use |title=Drug Use from Encyclopedia of Medical Anthropology: Health and Illness in the World's Cultures |first= |last= |work=credoreference.com |year=2011 |quote= |accessdate=15 Mayo 2011 }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{BD|1802|1870|Dumas, Alexandre, Pere}} [[Kategorya:Mga manunulat mula sa Pransiya]] 7z6x2x9wwx8hpbdagkv0jxie7u9ulhg 6 225720 2223981 1389574 2026-09-07T06:06:16Z JWilz12345 77302 +{{burahin}} 2223981 wikitext text/x-wiki {{Burahin|B24 ng [[WP:BURA]]: may katumbas na grapikong logo sa Wikimedia Commons: [[:Talaksan:Philippine Navy seal.png]].}} == Buod == {{Non-free media rationale |Description=Tatak ng Hukbong Dagat ng Pilipinas |Source=Hukbong Dagat ng Pilipinas |Portion=Lahat, pero ng "freely distributed logo". Hinidi ibinibenta. |Resolution=Web resolution. |Article=Hukbong Dagat ng Pilipinas|Purpose=Identify the logo, something closely associated with them. |Replaceability=Irreplaceable. It's a copyrighted logo; no free image is possible that is also correct for what the logo actually is. |other_information= }} == Paglilisensiya == {{Non-free symbol}} {{Non-free logo}} {{Non-free Philippines government}} e04w18fddmor6xfj3242ygx7f8yzv6d 0 227649 2223860 1384756 2026-09-06T19:58:44Z EmausBot 20162 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Kasunduang Laurel–Langley]] 2223860 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Kasunduang Laurel–Langley]] aot9qd5qgfz5ez1qhfq3p6m2bkltn4p 828 236214 2223869 2150348 2026-09-06T23:43:27Z Jojit fb 38 2223869 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local cfg = mw.loadData('Module:Navbox/configuration') local inArray = require("Module:TableTools").inArray local getArgs -- lazily initialized local hiding_templatestyles = {} -- global passthrough variables local passthrough = { [cfg.arg.above]=true,[cfg.arg.aboveclass]=true,[cfg.arg.abovestyle]=true, [cfg.arg.basestyle]=true, [cfg.arg.below]=true,[cfg.arg.belowclass]=true,[cfg.arg.belowstyle]=true, [cfg.arg.bodyclass]=true, [cfg.arg.groupclass]=true, [cfg.arg.image]=true,[cfg.arg.imageclass]=true,[cfg.arg.imagestyle]=true, [cfg.arg.imageleft]=true,[cfg.arg.imageleftstyle]=true, [cfg.arg.listclass]=true, [cfg.arg.name]=true, [cfg.arg.navbar]=true, [cfg.arg.state]=true, [cfg.arg.title]=true,[cfg.arg.titleclass]=true,[cfg.arg.titlestyle]=true, argHash=true } -- helper functions local andnum = function(s, n) return string.format(cfg.arg[s .. '_and_num'], n) end local isblank = function(v) return (v or '') == '' end local function concatstrings(s) local r = table.concat(s, '') if r:match('^%s*$') then return nil end return r end local function concatstyles(s) local r = '' for _, v in ipairs(s) do v = mw.text.trim(v, "%s;") if not isblank(v) then r = r .. v .. ';' end end if isblank(r) then return nil end return r end local function getSubgroup(args, listnum, listText, prefix) local subArgs = { [cfg.arg.border] = cfg.keyword.border_subgroup, [cfg.arg.navbar] = cfg.keyword.navbar_plain, argHash = 0 } local hasSubArgs = false local subgroups_and_num = prefix and {prefix} or cfg.arg.subgroups_and_num for k, v in pairs(args) do k = tostring(k) for _, w in ipairs(subgroups_and_num) do w = string.format(w, listnum) .. "_" if (#k > #w) and (k:sub(1, #w) == w) then subArgs[k:sub(#w + 1)] = v hasSubArgs = true subArgs.argHash = subArgs.argHash + (v and #v or 0) end end end return hasSubArgs and p._navbox(subArgs) or listText end -- Main functions function p._navbox(args) if args.type == cfg.keyword.with_collapsible_groups then return p._withCollapsibleGroups(args) elseif args.type == cfg.keyword.with_columns then return p._withColumns(args) end local function striped(wikitext, border) -- Return wikitext with markers replaced for odd/even striping. -- Child (subgroup) navboxes are flagged with a category that is removed -- by parent navboxes. The result is that the category shows all pages -- where a child navbox is not contained in a parent navbox. local orphanCat = cfg.category.orphan if border == cfg.keyword.border_subgroup and args[cfg.arg.orphan] ~= cfg.keyword.orphan_yes then -- No change; striping occurs in outermost navbox. return wikitext .. orphanCat end local first, second = cfg.class.navbox_odd_part, cfg.class.navbox_even_part if args[cfg.arg.evenodd] then if args[cfg.arg.evenodd] == cfg.keyword.evenodd_swap then first, second = second, first else first = args[cfg.arg.evenodd] second = first end end local changer if first == second then changer = first else local index = 0 changer = function (code) if code == '0' then -- Current occurrence is for a group before a nested table. -- Set it to first as a valid although pointless class. -- The next occurrence will be the first row after a title -- in a subgroup and will also be first. index = 0 return first end index = index + 1 return index % 2 == 1 and first or second end end local regex = orphanCat:gsub('([%[%]])', '%%%1') return (wikitext:gsub(regex, ''):gsub(cfg.marker.regex, changer)) -- () omits gsub count end local function processItem(item, nowrapitems) if item:sub(1, 2) == '{|' then -- Applying nowrap to lines in a table does not make sense. -- Add newlines to compensate for trim of x in |parm=x in a template. return '\n' .. item .. '\n' end if nowrapitems == cfg.keyword.nowrapitems_yes then local lines = {} for line in (item .. '\n'):gmatch('([^\n]*)\n') do local prefix, content = line:match('^([*:;#]+)%s*(.*)') if prefix and not content:match(cfg.pattern.nowrap) then line = string.format(cfg.nowrap_item, prefix, content) end table.insert(lines, line) end item = table.concat(lines, '\n') end if item:match('^[*:;#]') then return '\n' .. item .. '\n' end return item end local function has_navbar() return args[cfg.arg.navbar] ~= cfg.keyword.navbar_off and args[cfg.arg.navbar] ~= cfg.keyword.navbar_plain and ( args[cfg.arg.name] or mw.getCurrentFrame():getParent():getTitle():gsub(cfg.pattern.sandbox, '') ~= cfg.pattern.navbox ) end -- extract text color from css, which is the only permitted inline CSS for the navbar local function extract_color(css_str) -- return nil because navbar takes its argument into mw.html which handles -- nil gracefully, removing the associated style attribute return mw.ustring.match(';' .. css_str .. ';', '.*;%s*([Cc][Oo][Ll][Oo][Rr]%s*:%s*.-)%s*;') or nil end local function renderNavBar(titleCell) if has_navbar() then local navbar = require('Module:Navbar')._navbar titleCell:wikitext(navbar{ [cfg.navbar.name] = args[cfg.arg.name], [cfg.navbar.mini] = 1, [cfg.navbar.fontstyle] = extract_color( (args[cfg.arg.basestyle] or '') .. ';' .. (args[cfg.arg.titlestyle] or '') ) }) end end local function renderTitleRow(tbl) if not args[cfg.arg.title] then return end local titleRow = tbl:tag('tr') local titleCell = titleRow:tag('th'):attr('scope', 'col') local titleColspan = 2 if args[cfg.arg.imageleft] then titleColspan = titleColspan + 1 end if args[cfg.arg.image] then titleColspan = titleColspan + 1 end titleCell :cssText(args[cfg.arg.basestyle]) :cssText(args[cfg.arg.titlestyle]) :addClass(cfg.class.navbox_title) :attr('colspan', titleColspan) renderNavBar(titleCell) titleCell :tag('div') -- id for aria-labelledby attribute :attr('id', mw.uri.anchorEncode(args[cfg.arg.title]) .. args.argHash) :addClass(args[cfg.arg.titleclass]) :css('font-size', '114%') :css('margin', '0 4em') :wikitext(processItem(args[cfg.arg.title])) end local function getAboveBelowColspan() local ret = 2 if args[cfg.arg.imageleft] then ret = ret + 1 end if args[cfg.arg.image] then ret = ret + 1 end return ret end local function renderAboveRow(tbl) if not args[cfg.arg.above] then return end tbl:tag('tr') :tag('td') :addClass(cfg.class.navbox_abovebelow) :addClass(args[cfg.arg.aboveclass]) :cssText(args[cfg.arg.basestyle]) :cssText(args[cfg.arg.abovestyle]) :attr('colspan', getAboveBelowColspan()) :tag('div') -- id for aria-labelledby attribute, if no title :attr('id', (not args[cfg.arg.title]) and (mw.uri.anchorEncode(args[cfg.arg.above]) .. args.argHash) or nil) :wikitext(processItem(args[cfg.arg.above], args[cfg.arg.nowrapitems])) end local function renderBelowRow(tbl) if not args[cfg.arg.below] then return end tbl:tag('tr') :tag('td') :addClass(cfg.class.navbox_abovebelow) :addClass(args[cfg.arg.belowclass]) :cssText(args[cfg.arg.basestyle]) :cssText(args[cfg.arg.belowstyle]) :attr('colspan', getAboveBelowColspan()) :tag('div') :wikitext(processItem(args[cfg.arg.below], args[cfg.arg.nowrapitems])) end local function renderListRow(tbl, index, listnum, listnums_size) local row = tbl:tag('tr') if index == 1 and args[cfg.arg.imageleft] then row :tag('td') :addClass(cfg.class.noviewer) :addClass(cfg.class.navbox_image) :addClass(args[cfg.arg.imageclass]) :css('width', '1px') -- Minimize width :css('padding', '0 2px 0 0') :cssText(args[cfg.arg.imageleftstyle]) :attr('rowspan', listnums_size) :tag('div') :wikitext(processItem(args[cfg.arg.imageleft])) end local group_and_num = andnum('group', listnum) local groupstyle_and_num = andnum('groupstyle', listnum) if args[group_and_num] then local groupCell = row:tag('th') -- id for aria-labelledby attribute, if lone group with no title or above if listnum == 1 and not (args[cfg.arg.title] or args[cfg.arg.above] or args[cfg.arg.group2]) then groupCell :attr('id', mw.uri.anchorEncode(args[cfg.arg.group1]) .. args.argHash) end groupCell :attr('scope', 'row') :addClass(cfg.class.navbox_group) :addClass(args[cfg.arg.groupclass]) :cssText(args[cfg.arg.basestyle]) -- If groupwidth not specified, minimize width :css('width', args[cfg.arg.groupwidth] or '1%') groupCell :cssText(args[cfg.arg.groupstyle]) :cssText(args[groupstyle_and_num]) :wikitext(args[group_and_num]) end local listCell = row:tag('td') if args[group_and_num] then listCell :addClass(cfg.class.navbox_list_with_group) else listCell:attr('colspan', 2) end if not args[cfg.arg.groupwidth] then listCell:css('width', '100%') end local rowstyle -- usually nil so cssText(rowstyle) usually adds nothing if index % 2 == 1 then rowstyle = args[cfg.arg.oddstyle] else rowstyle = args[cfg.arg.evenstyle] end local list_and_num = andnum('list', listnum) local listText = inArray(cfg.keyword.subgroups, args[list_and_num]) and getSubgroup(args, listnum, args[list_and_num]) or args[list_and_num] local oddEven = cfg.marker.oddeven if listText:sub(1, 12) == '</div><table' then -- Assume list text is for a subgroup navbox so no automatic striping for this row. oddEven = listText:find(cfg.pattern.navbox_title) and cfg.marker.restart or cfg.class.navbox_odd_part end local liststyle_and_num = andnum('liststyle', listnum) local listclass_and_num = andnum('listclass', listnum) listCell :css('padding', '0') :cssText(args[cfg.arg.liststyle]) :cssText(rowstyle) :cssText(args[liststyle_and_num]) :addClass(cfg.class.navbox_list) :addClass(cfg.class.navbox_part .. oddEven) :addClass(args[cfg.arg.listclass]) :addClass(args[listclass_and_num]) :tag('div') :css('padding', (index == 1 and args[cfg.arg.list1padding]) or args[cfg.arg.listpadding] or '0 0.25em' ) :wikitext(processItem(listText, args[cfg.arg.nowrapitems])) if index == 1 and args[cfg.arg.image] then row :tag('td') :addClass(cfg.class.noviewer) :addClass(cfg.class.navbox_image) :addClass(args[cfg.arg.imageclass]) :css('width', '1px') -- Minimize width :css('padding', '0 0 0 2px') :cssText(args[cfg.arg.imagestyle]) :attr('rowspan', listnums_size) :tag('div') :wikitext(processItem(args[cfg.arg.image])) end end local function has_list_class(htmlclass) local patterns = { '^' .. htmlclass .. '$', '%s' .. htmlclass .. '$', '^' .. htmlclass .. '%s', '%s' .. htmlclass .. '%s' } for arg, _ in pairs(args) do if type(arg) == 'string' and mw.ustring.find(arg, cfg.pattern.class) then for _, pattern in ipairs(patterns) do if mw.ustring.find(args[arg] or '', pattern) then return true end end end end return false end -- there are a lot of list classes in the wild, so we add their TemplateStyles local function add_list_styles() local frame = mw.getCurrentFrame() local function add_list_templatestyles(htmlclass, templatestyles) if has_list_class(htmlclass) then return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles } } else return '' end end local hlist_styles = add_list_templatestyles('hlist', cfg.hlist_templatestyles) local plainlist_styles = add_list_templatestyles('plainlist', cfg.plainlist_templatestyles) -- a second workaround for [[phab:T303378]] -- when that issue is fixed, we can actually use has_navbar not to emit the -- tag here if we want if has_navbar() and hlist_styles == '' then hlist_styles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = cfg.hlist_templatestyles } } end -- hlist -> plainlist is best-effort to preserve old Common.css ordering. -- this ordering is not a guarantee because most navboxes will emit only -- one of these classes [hlist_note] return hlist_styles .. plainlist_styles end local function needsHorizontalLists(border) if border == cfg.keyword.border_subgroup or args[cfg.arg.tracking] == cfg.keyword.tracking_no then return false end return not has_list_class(cfg.pattern.hlist) and not has_list_class(cfg.pattern.plainlist) end local function hasBackgroundColors() for _, key in ipairs({cfg.arg.titlestyle, cfg.arg.groupstyle, cfg.arg.basestyle, cfg.arg.abovestyle, cfg.arg.belowstyle}) do if tostring(args[key]):find('background', 1, true) then return true end end return false end local function hasBorders() for _, key in ipairs({cfg.arg.groupstyle, cfg.arg.basestyle, cfg.arg.abovestyle, cfg.arg.belowstyle}) do if tostring(args[key]):find('border', 1, true) then return true end end return false end local function isIllegible() local styleratio = require('Module:Color contrast')._styleratio for key, style in pairs(args) do if tostring(key):match(cfg.pattern.style) then if styleratio{mw.text.unstripNoWiki(style)} < 4.5 then return true end end end return false end local function getTrackingCategories(border) local cats = {} if needsHorizontalLists(border) then table.insert(cats, cfg.category.horizontal_lists) end if hasBackgroundColors() then table.insert(cats, cfg.category.background_colors) end if isIllegible() then table.insert(cats, cfg.category.illegible) end if hasBorders() then table.insert(cats, cfg.category.borders) end return cats end local function renderTrackingCategories(builder, border) local title = mw.title.getCurrentTitle() if title.namespace ~= 10 then return end -- not in template space local subpage = title.subpageText if subpage == cfg.keyword.subpage_doc or subpage == cfg.keyword.subpage_sandbox or subpage == cfg.keyword.subpage_testcases then return end for _, cat in ipairs(getTrackingCategories(border)) do builder:wikitext('[[Category:' .. cat .. ']]') end end local function renderMainTable(border, listnums) local tbl = mw.html.create('table') :addClass(cfg.class.nowraplinks) :addClass(args[cfg.arg.bodyclass]) local state = args[cfg.arg.state] if args[cfg.arg.title] and state ~= cfg.keyword.state_plain and state ~= cfg.keyword.state_off then if state == cfg.keyword.state_collapsed then state = cfg.class.collapsed end tbl :addClass(cfg.class.collapsible) :addClass(state or cfg.class.autocollapse) end tbl:css('border-spacing', 0) if border == cfg.keyword.border_subgroup or border == cfg.keyword.border_none then tbl :addClass(cfg.class.navbox_subgroup) :cssText(args[cfg.arg.bodystyle]) :cssText(args[cfg.arg.style]) else -- regular navbox - bodystyle and style will be applied to the wrapper table tbl :addClass(cfg.class.navbox_inner) :css('background', 'transparent') :css('color', 'inherit') end tbl:cssText(args[cfg.arg.innerstyle]) renderTitleRow(tbl) renderAboveRow(tbl) local listnums_size = #listnums for i, listnum in ipairs(listnums) do renderListRow(tbl, i, listnum, listnums_size) end renderBelowRow(tbl) return tbl end local function add_navbox_styles(hiding_templatestyles) local frame = mw.getCurrentFrame() -- This is a lambda so that it doesn't need the frame as a parameter local function add_user_styles(templatestyles) if not isblank(templatestyles) then return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles } } end return '' end -- get templatestyles. load base from config so that Lua only needs to do -- the work once of parser tag expansion local base_templatestyles = cfg.templatestyles local templatestyles = add_user_styles(args[cfg.arg.templatestyles]) local child_templatestyles = add_user_styles(args[cfg.arg.child_templatestyles]) -- The 'navbox-styles' div exists to wrap the styles to work around T200206 -- more elegantly. Instead of combinatorial rules, this ends up being linear -- number of CSS rules. return mw.html.create('div') :addClass(cfg.class.navbox_styles) :wikitext( add_list_styles() .. -- see [hlist_note] applied to 'before base_templatestyles' base_templatestyles .. templatestyles .. child_templatestyles .. table.concat(hiding_templatestyles) ) :done() end -- work around [[phab:T303378]] -- for each arg: find all the templatestyles strip markers, insert them into a -- table. then remove all templatestyles markers from the arg local strip_marker_pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-%x+%-QINU[^\127]*\127)' local argHash = 0 for k, arg in pairs(args) do if type(arg) == 'string' then for marker in string.gfind(arg, strip_marker_pattern) do table.insert(hiding_templatestyles, marker) end argHash = argHash + #arg args[k] = string.gsub(arg, strip_marker_pattern, '') end end if not args.argHash then args.argHash = argHash end local listnums = {} for k, _ in pairs(args) do if type(k) == 'string' then local listnum = k:match(cfg.pattern.listnum) if listnum and args[andnum('list', tonumber(listnum))] then table.insert(listnums, tonumber(listnum)) end end end table.sort(listnums) local border = mw.text.trim(args[cfg.arg.border] or args[1] or '') if border == cfg.keyword.border_child then border = cfg.keyword.border_subgroup end -- render the main body of the navbox local tbl = renderMainTable(border, listnums) local res = mw.html.create() -- render the appropriate wrapper for the navbox, based on the border param if border == cfg.keyword.border_none then res:node(add_navbox_styles(hiding_templatestyles)) local nav = res:tag('div') :attr('role', 'navigation') :node(tbl) -- aria-labelledby title, otherwise above, otherwise lone group if args[cfg.arg.title] or args[cfg.arg.above] or (args[cfg.arg.group1] and not args[cfg.arg.group2]) then nav:attr( 'aria-labelledby', mw.uri.anchorEncode( args[cfg.arg.title] or args[cfg.arg.above] or args[cfg.arg.group1] ) .. args.argHash ) else nav:attr('aria-label', cfg.aria_label .. args.argHash) end elseif border == cfg.keyword.border_subgroup then -- We assume that this navbox is being rendered in a list cell of a -- parent navbox, and is therefore inside a div with padding:0em 0.25em. -- We start with a </div> to avoid the padding being applied, and at the -- end add a <div> to balance out the parent's </div> res :wikitext('</div>') :node(tbl) :wikitext('<div>') else res:node(add_navbox_styles(hiding_templatestyles)) local nav = res:tag('div') :attr('role', 'navigation') :addClass(cfg.class.navbox) :addClass(args[cfg.arg.navboxclass]) :cssText(args[cfg.arg.bodystyle]) :cssText(args[cfg.arg.style]) :css('padding', '3px') :node(tbl) -- aria-labelledby title, otherwise above, otherwise lone group if args[cfg.arg.title] or args[cfg.arg.above] or (args[cfg.arg.group1] and not args[cfg.arg.group2]) then nav:attr( 'aria-labelledby', mw.uri.anchorEncode( args[cfg.arg.title] or args[cfg.arg.above] or args[cfg.arg.group1] ) .. args.argHash ) else nav:attr('aria-label', cfg.aria_label .. args.argHash) end end if (args[cfg.arg.nocat] or cfg.keyword.nocat_false):lower() == cfg.keyword.nocat_false then renderTrackingCategories(res, border) end return striped(tostring(res), border) end --p._navbox function p._withCollapsibleGroups(pargs) -- table for args passed to navbox local targs = {} -- process args local passthroughLocal = { [cfg.arg.bodystyle] = true, [cfg.arg.border] = true, [cfg.arg.style] = true, } for k,v in pairs(pargs) do if k and type(k) == 'string' then if passthrough[k] or passthroughLocal[k] then targs[k] = v elseif (k:match(cfg.pattern.num)) then local n = k:match(cfg.pattern.num) local list_and_num = andnum('list', n) if ((k:match(cfg.pattern.listnum) or k:match(cfg.pattern.contentnum)) and targs[list_and_num] == nil and pargs[andnum('group', n)] == nil and pargs[andnum('sect', n)] == nil and pargs[andnum('section', n)] == nil) then targs[list_and_num] = concatstrings({ pargs[list_and_num] or '', pargs[andnum('content', n)] or '' }) if (targs[list_and_num] and inArray(cfg.keyword.subgroups, targs[list_and_num])) then targs[list_and_num] = getSubgroup(pargs, n, targs[list_and_num]) end elseif ((k:match(cfg.pattern.groupnum) or k:match(cfg.pattern.sectnum) or k:match(cfg.pattern.sectionnum)) and targs[list_and_num] == nil) then local titlestyle = concatstyles({ pargs[cfg.arg.groupstyle] or '', pargs[cfg.arg.secttitlestyle] or '', pargs[andnum('groupstyle', n)] or '', pargs[andnum('sectiontitlestyle', n)] or '' }) local liststyle = concatstyles({ pargs[cfg.arg.liststyle] or '', pargs[cfg.arg.contentstyle] or '', pargs[andnum('liststyle', n)] or '', pargs[andnum('contentstyle', n)] or '' }) local title = concatstrings({ pargs[andnum('group', n)] or '', pargs[andnum('sect', n)] or '', pargs[andnum('section', n)] or '' }) local list = concatstrings({ pargs[list_and_num] or '', pargs[andnum('content', n)] or '' }) if list and inArray(cfg.keyword.subgroups, list) then list = getSubgroup(pargs, n, list) end local abbr_and_num = andnum('abbr', n) local state = (pargs[abbr_and_num] and pargs[abbr_and_num] == pargs[cfg.arg.selected]) and cfg.keyword.state_uncollapsed or (pargs[andnum('state', n)] or cfg.keyword.state_collapsed) targs[list_and_num] =p._navbox({ cfg.keyword.border_child, [cfg.arg.navbar] = cfg.keyword.navbar_plain, [cfg.arg.state] = state, [cfg.arg.basestyle] = pargs[cfg.arg.basestyle], [cfg.arg.title] = title, [cfg.arg.titlestyle] = titlestyle, [andnum('list', 1)] = list, [cfg.arg.liststyle] = liststyle, [cfg.arg.listclass] = pargs[andnum('listclass', n)], [cfg.arg.image] = pargs[andnum('image', n)], [cfg.arg.imageleft] = pargs[andnum('imageleft', n)], [cfg.arg.listpadding] = pargs[cfg.arg.listpadding], argHash = pargs.argHash }) end end end end -- ordering of style and bodystyle targs[cfg.arg.style] = concatstyles({targs[cfg.arg.style] or '', targs[cfg.arg.bodystyle] or ''}) targs[cfg.arg.bodystyle] = nil -- child or subgroup if targs[cfg.arg.border] == nil then targs[cfg.arg.border] = pargs[1] end return p._navbox(targs) end --p._withCollapsibleGroups function p._withColumns(pargs) -- table for args passed to navbox local targs = {} -- tables of column numbers local colheadernums = {} local colnums = {} local colfooternums = {} -- process args local passthroughLocal = { [cfg.arg.evenstyle]=true, [cfg.arg.groupstyle]=true, [cfg.arg.liststyle]=true, [cfg.arg.oddstyle]=true, [cfg.arg.state]=true, } for k,v in pairs(pargs) do if passthrough[k] or passthroughLocal[k] then targs[k] = v elseif type(k) == 'string' then if k:match(cfg.pattern.listnum) then local n = k:match(cfg.pattern.listnum) targs[andnum('liststyle', n + 2)] = pargs[andnum('liststyle', n)] targs[andnum('group', n + 2)] = pargs[andnum('group', n)] targs[andnum('groupstyle', n + 2)] = pargs[andnum('groupstyle', n)] if v and inArray(cfg.keyword.subgroups, v) then targs[andnum('list', n + 2)] = getSubgroup(pargs, n, v) else targs[andnum('list', n + 2)] = v end elseif (k:match(cfg.pattern.colheadernum) and v ~= '') then table.insert(colheadernums, tonumber(k:match(cfg.pattern.colheadernum))) elseif (k:match(cfg.pattern.colnum) and v ~= '') then table.insert(colnums, tonumber(k:match(cfg.pattern.colnum))) elseif (k:match(cfg.pattern.colfooternum) and v ~= '') then table.insert(colfooternums, tonumber(k:match(cfg.pattern.colfooternum))) end end end table.sort(colheadernums) table.sort(colnums) table.sort(colfooternums) -- HTML table for list1 local coltable = mw.html.create( 'table' ):addClass('navbox-columns-table') local row, col local tablestyle = ( (#colheadernums > 0) or (not isblank(pargs[cfg.arg.fullwidth])) ) and 'width:100%' or 'width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto' coltable:cssText(concatstyles({ 'border-spacing: 0px; text-align:left', tablestyle, pargs[cfg.arg.coltablestyle] or '' })) --- Header row --- if (#colheadernums > 0) then row = coltable:tag('tr') for k, n in ipairs(colheadernums) do col = row:tag('th'):addClass('navbox-abovebelow') col:cssText(concatstyles({ (k > 1) and 'border-left:2px solid #fdfdfd' or '', 'font-weight:bold', pargs[cfg.arg.colheaderstyle] or '', pargs[andnum('colheaderstyle', n)] or '' })) col:attr('colspan', tonumber(pargs[andnum('colheadercolspan', n)])) col:wikitext(pargs[andnum('colheader', n)]) end end --- Main columns --- row = coltable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top') for k, n in ipairs(colnums) do if k == 1 and isblank(pargs[andnum('colheader', 1)]) and isblank(pargs[andnum('colfooter', 1)]) and isblank(pargs[cfg.arg.fullwidth]) then local nopad = inArray( {'off', '0', '0em', '0px'}, mw.ustring.gsub(pargs[cfg.arg.padding] or '', '[;%%]', '')) if not nopad then row:tag('td'):wikitext('&nbsp;&nbsp;&nbsp;') :css('width', (pargs[cfg.arg.padding] or '5em')) end end col = row:tag('td'):addClass('navbox-list') col:cssText(concatstyles({ (k > 1) and 'border-left:2px solid #fdfdfd' or '', 'padding:0px', pargs[cfg.arg.colstyle] or '', ((n%2 == 0) and pargs[cfg.arg.evencolstyle] or pargs[cfg.arg.oddcolstyle]) or '', pargs[andnum('colstyle', n)] or '', 'width:' .. (pargs[andnum('colwidth', n)] or pargs[cfg.arg.colwidth] or '10em') })) local wt = pargs[andnum('col', n)] if wt and inArray(cfg.keyword.subgroups, wt) then wt = getSubgroup(pargs, n, wt, cfg.arg.col_and_num) end col:tag('div'):newline():wikitext(wt):newline() end --- Footer row --- if (#colfooternums > 0) then row = coltable:tag('tr') for k, n in ipairs(colfooternums) do col = row:tag('td'):addClass('navbox-abovebelow') col:cssText(concatstyles({ (k > 1) and 'border-left:2px solid #fdfdfd' or '', 'font-weight:bold', pargs[cfg.arg.colfooterstyle] or '', pargs[andnum('colfooterstyle', n)] or '' })) col:attr('colspan', tonumber(pargs[andnum('colfootercolspan', n)])) col:wikitext(pargs[andnum('colfooter', n)]) end end -- assign table to list1 targs[andnum('list', 1)] = tostring(coltable) if isblank(pargs[andnum('colheader', 1)]) and isblank(pargs[andnum('col', 1)]) and isblank(pargs[andnum('colfooter', 1)]) then targs[andnum('list', 1)] = targs[andnum('list', 1)] .. cfg.category.without_first_col end -- Other parameters targs[cfg.arg.border] = pargs[cfg.arg.border] or pargs[1] targs[cfg.arg.evenodd] = (not isblank(pargs[cfg.arg.evenodd])) and pargs[cfg.arg.evenodd] or nil targs[cfg.arg.list1padding] = '0px' targs[andnum('liststyle', 1)] = 'background:transparent;color:inherit;' targs[cfg.arg.style] = concatstyles({pargs[cfg.arg.style], pargs[cfg.arg.bodystyle]}) targs[cfg.arg.tracking] = 'no' return p._navbox(targs) end --p._withColumns -- Template entry points function p.navbox (frame, boxtype) local function readArgs(args, prefix) local function readSubgroups(element, i) if inArray(cfg.keyword.subgroups, args[prefix .. andnum(element, i)]) then for _, v in ipairs(cfg.arg.subgroups_and_num) do readArgs(args, prefix .. string.format(v, i) .. "_") end readArgs(args, prefix .. andnum('col', i) .. "_") end end -- Read the arguments in the order they'll be output in, to make references -- number in the right order. local _ _ = args[prefix .. cfg.arg.title] _ = args[prefix .. cfg.arg.above] -- Limit this to 20 as covering 'most' cases (that's a SWAG) and because -- iterator approach won't work here local boxtype = args.type or cfg.keyword[boxtype] if boxtype == cfg.keyword.with_columns then for i = 1, 20 do _ = args[prefix .. andnum('colheader', i)] end for i = 1, 20 do readSubgroups('col', i) end for i = 1, 20 do _ = args[prefix .. andnum('colfooter', i)] end end for i = 1, 20 do _ = args[prefix .. andnum('group', i)] readSubgroups('list', i) end _ = args[prefix .. cfg.arg.below] end if not getArgs then getArgs = require('Module:Arguments').getArgs end local args = getArgs(frame, {wrappers = {cfg.pattern[boxtype or 'navbox']}}) readArgs(args, "") args.argHash = nil -- we shouldn't accept argHash passed from a template args.type = args.type or cfg.keyword[boxtype] return p['_navbox'](args) end p[cfg.keyword.with_collapsible_groups] = function (frame) return p.navbox(frame, 'with_collapsible_groups') end p[cfg.keyword.with_columns] = function (frame) return p.navbox(frame, 'with_columns') end return p 1s4hl193ornydh8zrrhga8nr1v6arn9 0 245796 2223859 2145228 2026-09-06T18:15:43Z PhantomFunds 164914 2223859 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=Kantones |nativename= {{lang|yue-Hant|廣東話}}<br>{{transl|yue|Gwóngdūng wá}} |imagecaption= {{lang|yue-Latn|Gwóngdūng wá}} (''Kantones'') na nakasulat sa [[tradisyonal na Tsino]] (kaliwa) at [[pinapayak na Tsino]] (kanan) |image=Guangdonghua-vector.svg |imagescale= 0.7 |states= [[Tsina]], [[Hong Kong]], [[Macau]], at mga komunidad ng Tsino sa ibang bansa |region= [[Guangdong]], silangang [[Guangxi]] |speakers=?<!--Don't add 70 million. That's Yue, not specifically Cantonese.--> |familycolor=Sino-Tibetan |fam1=[[Mga wikang Sinitiko|Sinitiko]] |fam2=[[Mga wikang Sino-Tibetano|Sino-Tibetano]] |fam3=[[Wikang Tsino|Tsino]] |fam4=[[Tsinong Yue|Yue]] |fam5=Yuehai |ancestor= Proto-Sino-Tibetano |ancestor2= Lumang Tsino |ancestor3= Silangang Tsinong Han |ancestor4= Gitnang Tsino |dia1=Hong Kong |dia2=Malasyo |dia3=Tanka |dia4=Wuzhou |dia5=Xigua |script = Sulating Kantones<br>Braille ng Kantones<br>Sulating Kantones |nation = {{Indented plainlist|* {{flag|Hong Kong}}{{efn|De paktong sinasalitang wika—habang walang partikular na baryedad ng Tsino na opisyal sa Hong Kong, Kantones ang pangunahing uri na sinasalita at ang de paktong pamantayan sa pagsasalita sa rehiyon. Nagtataguyod ang gobyerno ng Hong Kong ng trilingguwalismo sa Kantones, Mandarin, at Ingles, lalo na sa pampublikong edukasyon.}} * {{flag|Macau}}{{efn|De paktong sinasalitang wika—habang walang partikular na baryedad ng Tsino na opisyal sa Macau, Kantones ang pangunahing uri na sinasalita at ang de paktong pamantayan sa pagsasalita sa rehiyon. Nagtataguyod ang gobyerno ng Macau ng Kantones, Mandarin, Portuges, at Ingles, lalo na sa pampublikong edukasyon.}}}} |agency={{ubl|{{Indented plainlist| *'''[[Hong Kong]]''':<br>Kawanihan ng Edukasyon *'''[[Macau]]''':<br>Kawanihan ng Edukasyon at Pag-unlad ng Kabataan}}}} |iso3=yue |iso3comment=(superset for all Yue dialects)<!-- 'zh-hk' sees informal use. --> |isoexception=dialect |iso6=yyef (Yue F)<br>guzh (Guangzhou) |glotto=cant1236 |glottorefname=Cantonese |lingua=79-AAA-ma |notice= |map=Cantonese Language Distribution Macro.svg |mapcaption={{legend|#fa4d3fff|500k+ na tagapagsalita ng Cantonese}} {{legend|#fa8577ff|100k+ o >10% ng populasyon}} {{legend|#fab4a7ff|50k+ na tagapagsalita ng Cantonese}} {{legend|#fad9cfff|30k+ o isang hindi makabuluhang halaga sa antas ng probinsya sa loob ng isang bansa na may makabuluhang bilang ng mga tagapagsalita ng Cantonese}} }} {{SpecialChars}} Ang '''wikang Kantones''' ({{lang-zh|t=廣東話|s=广东话|first=t|cy=Gwóngdùng wá|j=Gwong2 dung1 waa2}}) ay ang tradisyonal na prestihiyosong baryante ng [[wikang Yue]], isang [[Mga wikang Sinitiko|wikang Sinitiko]] na bahagi ng [[Mga wikang Sino-Tibetano|pamilyang Sino-Tibetano]], na may higit sa 85 milyong katutubong nagsasalita.<ref name="ethnologue26">{{Ethnologue26|yue}}</ref> Nagmula ito sa lungsod ng [[Guangzhou]] (kilala bilang Canton dati) at sa nakapaligid na Delta ng Ilog Perlas.<ref name="Snow">{{Cite book |last=Snow |first=Donald B. |url=https://books.google.com/books?id=pFnP_FXf-lAC&pg=RA1-PA48 |title=Cantonese as Written Language: The Growth of a Written Chinese Vernacular |date=2004 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=9789622097094 |pages=48 |language=en |trans-title=Kantones bilang Wikang Nakasulat: Ang Paglago ng isang Nakasulat na Tsinong Bernakular |access-date=2015-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424221454/https://books.google.com/books?id=pFnP_FXf-lAC&pg=RA1-PA48 |archive-date=2016-04-24 |url-status=live}}</ref> Habang partikular na tumutukoy ang salitang ''Kantones'' sa prestihiyosong baryante, sa [[lingguwistika]] kadalasan itong ginagamit sa buong subgrupong Yue ng Tsino, kabilang dito ang mga magkaugnay ngunit bahagyang nagkakaunawaang baryante tulad ng Taishanes. Itinuturing ang Kantones na isang mahalaga at di-mapaghihiwalay na bahagi ng kultural na identidad para sa mga katutubong nagsasalita nito sa malalaking bahagi ng timog-silangang Tsina, [[Hong Kong]] at [[Macau]], gayundin sa mga komunidad nito sa ibang bansa. Sa [[kalupaang Tsina]], ito ang [[lingguwa prangka]] ng lalawigan ng [[Guangdong]] (bilang ang pangunahing wika ng Delta ng Ilog Perlas) at mga karatig na lugar tulad ng [[Guangxi]]. Ito rin ang nangingibabaw at ko-opisyal na wika ng Hong Kong at Macau. Higit pa rito, malawakang sinasalita ang wikang Kantones ng mga Tsino sa [[Timog-silangang Asya]] (lalo na sa [[Biyetnam]] at [[Malasya]], gayundin sa Singapura at [[Kambodya]] sa mas mababang antas) at sa mundong Kanluranin.<ref name="Snow" /><ref name=":0">{{cite journal |last1=Lee |first1=Kwai |last2=Leung |first2=Wai |year=2012 |title=The status of Cantonese in the education policy of Hong Kong |trans-title=Ang katayuan ng Kantones sa patakarang pang-edukasyon ng Hong Kong |url=https://multilingual-education.springeropen.com/articles/10.1186/10.1186/2191-5059-2-2 |journal=Multilingual Education |language=en |volume=2 |page=2 |doi=10.1186/2191-5059-2-2 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=10397/98877}}</ref> Bagaman may maraming kahawig na bokabularyo ang Kantones sa [[Wikang Mandarin|Mandarin]] at iba pang uri ng wikang Tsino, hindi nagkakaunawaan ang [[mga wikang Sinitiko]], pangunahin dahil sa mga pagkakaiba sa tunog, ngunit pati na rin sa mga pagkakaiba sa gramatika at bokabularyo. Minsan nagkakaiba ang istraktura ng pangungusap sa dalawang uri, lalo na ang puwesto ng pandiwa. Isang kapansin-pansing pagkakaiba ng Kantones at Mandarin ang pagkakasulat ng mga sinalita; maaaring irekord ang dalawa nang salita por salita, ngunit kakaunt lamangi ang mga nagsasalita ng Kantones na may kaalaman sa buong nakasulat na anyo ng bokabularyong Kantones, kaya gagamitin na lang ang pormalisadong pagkasulat na di-berbatim, na mas katulad sa nakasulat na [[Wikang Mandarin|Pamantayang Mandarin]].<ref name="MatthewsYip">{{Cite book |last1=Matthews |first1=Stephen |url=https://books.google.com/books?id=czbGJLu59S0C |title=Cantonese: A Comprehensive Grammar |last2=Yip |first2=Virginia |date=1994 |publisher=Routledge |isbn=9780203420843 |location=London |language=en |trans-title=Kantones: Isang Komprehensibong Balarila}}</ref><ref name="Snow" /> Subalit, di-berbatim lamang ito pagdating sa bernakular na Kantones dahil posibleng basahin ang Pamantayang Tsino nang salita por salita sa pormal na Kantones, madalas na may kaunting pagbabago lamang sa leksikon na opsiyonal depende sa piniling rehistro ng mambabasa.<ref name=":0" /> Nagreresulta ito sa sitwasyon kung saan maaaring magkamukha ang tekstong Kantones at tekstong Mandarin ngunit magkaiba ang pagbigkas. Sa kabaligtaran, kadalasang ginagamit ang nakasulat na (bernakular na) Kantones sa mga di-pormal na sitwasyon tulad ng [[hatirang pangmadla]] at mga komiks.<ref name="MatthewsYip"/><ref name="Snow" /> ==Mga pangalan ng Kantones== {{Infobox Chinese | order = | title = Kantones | s = 广东话 | t = 廣東話 | j = Gwong2 dung1 waa2 | y = Gwóngdūng wá | p = Guǎngdōnghuà | t2 = 廣州話 | altname = 'pananalitang Kanton' o 'pananalitang Guangzhou' | j2 = Gwong2 zau1 waa2 | y2 = Gwóngjāu wá | p2 = Guǎngzhōuhuà | mi = {{IPAc-cmn|g|uang|3|.|d|ong|1|.|h|ua|4}} | ci = {{IPAc-yue|gw|ong|2|-|d|ung|1|-|w|aa|2}} | mi2 = {{IPAc-cmn|g|uang|3|.|zh|ou|1|.|h|ua|4}} | ci2 = {{IPAc-yue|gw|ong|2|.|z|au|1|-|w|aa|2}} | tp = Guǎngdong-huà | w = Kuang3-tung1-hua4 | bpmf = ㄍㄨㄤˇ ㄉㄨㄥ ㄏㄨㄚˋ | tp2 = Guǎngjhou-huà | w2 = Kuang3-chou1-hua4 | bpmf2 = ㄍㄨㄤˇ ㄓㄡ ㄏㄨㄚˋ }} Maaaring tumukoy ang "Kantones" sa iba't ibang bagay. Ang paggamit ng "Kantones" sa pagtukoy ng wika na katutubo sa lungsod ng Kanton, ang tradisyonal na pangalan ng [[Guangzhou]] sa Ingles, ay pinasikat ng ''An English and Cantonese Pocket Dictionary'' ("Pambulsang Diksiyonaryo ng Ingles at Kantones", 1859), isang pinakamabenta ng misyonero na si John Chalmers.<ref name="kataoka">{{cite book |last1=Kataoka |first1=Shin |url=https://www.cuhk.edu.hk/ics/clrc/kataoka/full%20text.pdf |title=晚清民初歐美傳教士書寫的廣東話文獻精選 |last2=Lee |first2=Yin-Ping Cream |date=2022 |publisher=Chinese University of Hong Kong |page=25 |trans-title=Mga Piling Publikasyon sa Kantones ng Mga Kanluraning Misyonero sa Tsina (1828–1927)}}</ref> Bago ang 1859, madalas itong tinawag na "diyalektong Kanton" sa wikang Ingles.<ref>{{cite book |url=http://archive.org/details/sacrededictconta00kangrich/ |title=The Sacred Edict: Containing Sixteen Maxims of the Emperor Kang-Hi |date=1817 |pages=xxvii–xxviii |language=en |translator-last=Milne |translator-first=William |trans-title=Ang Sagradong Kautusan: Naglalaman ng Labing-anim na Kawikaan ni Emperador Kang-Hi |chapter=Han-fung's Record |quote=dinala niya ang ''Pakahulugan ng Sagradong Kautusan' [廣訓衍], na inilimbag ng ministro na si Wang-yew-poh [王又樸], tungkol sa kita ng asin sa Shen-See dati. Isinulat ang interpretasyong ito sa hilagang diyalekto, [...] sa una at ikalabinlima ng bawat buwan, maaari nilang ipahayag ang orihinal na teksto sa diyalektong Kanton. (Isinalin mula sa Ingles) |translator-link=William Milne (missionary) |archiveurl=https://archive.org/details/sacrededictconta00kangrich/ |archivedate=2007-04-30}}</ref><ref name="kataoka" /> Subalit maaari ring tumukoy ang Kantones sa pangunahing sangay ng Tsino na kinabibilangan ng Kantones mismo pati Taishanes at Gaoyang; maaaring tawagin itong mas malawak na paggamit na "[[Yue Chinese|pananalitang Yue]]" ({{lang-zh|s=粤语|t=粵語|cy=Yuhtyúh|j=Jyut6 jyu5|first=t|labels=no}}). Sa artikulong ito, ginagamit ang "Kantones" para sa wikang Kantones mismo. == Halimbawa == Ang sumusunod ay isang halimbawang teksto sa wikang Kantones ng Artikulo 1 ng [[Pangkalahatang Pagpapahayag ng Karapatang Pantao]] at salin sa wikang Tagalog. {| class="wikitable" |+ |- !Cantonese<ref>{{Cite web |title=OHCHR {{!}} Universal Declaration of Human Rights – Cantonese |trans-title=OHCHR {{!}} Pangkalahatang Pagpapahayag ng Karapatang Pantao – Kantones |url=https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/translations/cantonese |access-date=2023-07-24 |website=OHCHR |language=en}}</ref> |<big>人人生而自由，喺尊嚴同埋權利上一律平等。佢哋有理性同埋良心，而且應當以兄弟關係嘅精神相對待。</big> |- !IPA |/jɐn˨˩ jɐn˨˩ sɐŋ˥˧ ji:˨˩ tsiː˨ jɐuː˨˩, hɐi˧˥ tsy:n˥˧ jiːm˨˩ tʰʊŋ˨˩ ma:i˨˩ kʰyːn˨˩ lei˨ sœ:ŋ˨ jɐt˥ lɵt˨ pʰɪŋ˨˩ tɐŋ˧˥. kʰɵy˩˧ tei˨ jɐu˩˧ lei˩˧ sɪŋ˧ tʰʊŋ˨˩ ma:i˨˩ lœ:ŋ˨˩ sɐm˥˧, ji:˨˩ tsʰɛ:˧˥ jɪŋ˥ tɔ:ŋ˥˧ ji:˩˧ jy:˩˧ hɪŋ˥˧ tɐi˨ kʷaːn˥˧ hɐi˨ kɛ:˧ tsɪŋ˥˧ sɐn˨˩ sœ:ŋ˥˧ tɵy˧ tɔ:i˨./ |- !Romanisasyong Yale<ref name="dictionary">{{cite book |last=Kwaan |first=Choi Wah |title=English-Cantonese Dictionary 英粵字典: Cantonese in Yale Romanization |date=2004 |publisher=New Asia-Yale-in-China Chinese Language Center; The Chinese University of Hong Kong, 1991; "first copublished edition", The Chinese University Press, The Chinese University of Hong; New Asia-Yale-in-China Language Center, 2000; second printing. |place=Sha Tin |language=en |trans-title=Diksiyonaryong Ingles-Kantones 英粵字典: Kantones sa Romanisasyong Yale |display-authors=et al.}}</ref> |yàhnyàhn sàng yìh jihyàuh, hái jyùnyìhm tùhngmàaih kyùhn leih seuhng yātleuht pìhngdáng. kéuihdeih yáuh léihsing tùhngmàaih lèuhngsàm, yìhché yìngdòng yíh hìngdaih gwàanhaih ge jìngsàhn sèung deui doih. |- !Romanisasyong ILE |jan4 jan4 sang1 ji4 dzi6 jau4, hai2 dzyn1 jim4 tung4 maai4 kyn4 lei6 soeng6 jat7 loet9 ping4 dang2. koey5 dei6 jau5 lei5 sing3 tung4 maai4 loeng4 sam1, ji4 tse2 jing1 dong1 ji5 hing1 dai6 gwaan1 hai6 ge3 dzing1 san4 soeng1 doey3 doi6. |- !Romanisasyong Jyutping |jan4 jan4 sang1 ji4 zi6 jau4, hai2 zyun1 jim4 tung4 maai4 kyun4 lei6 soeng6 jat1 leot6 ping4 dang2. keoi5 dei2 jau5 lei5 sing3 tung4 maai4 loeng4 sam1, ji4 ce2 jing1 dong1 ji5 hing1 dai6 gwaan1 hai6 ge3 zing1 san4 soeng1 deoi3 doi6. |- !Tagalog: |"Bawat tao'y isinilang na may laya at magkakapantay ang taglay na dangal at karapatan. Sila'y pinagkalooban ng pangangatwiran at budhi, na kailangang gamitin nila sa pagtuturingan nila sa diwa ng pagkakapatiran." |} ==Talababa== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Wikang Tsino]] odo1s8hkbnxdvysh0n8ujjky3k9b6zn 828 257466 2223933 2177799 2026-09-07T02:37:01Z Too Classy for This World 142470 2223933 Scribunto text/plain local extra = {} extra.rail = {default = "[[File:Rail Sign.svg|20px|alt=|link=]]", CAN = {default = "[[File:Ontario M509.svg|20px|alt=|link=]]", QC = "[[File:Québec I-310.svg|20px|alt=|link=]]"}, CHL = "[[File:Chile IS-13b.svg|20px|alt=|link=]]", IDN = "[[File:Indonesia New Road Sign Info 5A2.png|20px|alt=|link=]]", JPN = "[[File:Japanese Road sign 125-C.svg|20px|alt=|link=]]", MEX = "[[File:MX road sign SIS-10.svg|20px|alt=|link=]]"} extra["light-rail"] = {default = "[[File:Light Rail Sign.svg|20px|alt=|link=]]", MEX = "[[File:MX road sign SIS-20.svg|20px|alt=|link=]]"} extra.bus = {default = "[[File:Bus Sign.svg|20px|alt=|link=]]", CAN = {default = "[[File:Ontario M506.svg|20px|alt=|link=]]", QC = "[[File:Québec I-315.svg|20px|alt=|link=]]"}, FRA = "[[File:France road sign C6.svg|20px|alt=|link=]]", HRV = "[[File:Croatia road sign C44.svg|20px|alt=|link=]]", HUN = "[[File:Hungary road sign E-039.svg|20px|alt=|link=]]", ITA = "[[File:Italian traffic sign - fermata autobus.svg|20px|alt=|link=]]", JPN = "[[File:Japanese Road sign 124-C.svg|20px|alt=|link=]]", MEX = "[[File:MX road sign SIS-19.svg|20px|alt=|link=]]", NOR = "[[File:Norwegian-road-sign-508.1.svg|20px|alt=|link=]]", URY = "[[File:Uruguay Road Sign I24.svg|20px|alt=|link=]]"} extra.ferry = {default = "[[File:Ferry Sign.svg|20px|alt=|link=]]", CAN = "[[File:Ontario M508.svg|20px|alt=|link=]]", CHL = "[[File:Chile IS-14b.svg|20px|alt=|link=]]", FRA = "[[File:France road sign CE10.svg|20px|alt=|link=]]", HRV = "[[File:Croatia road sign C49.svg|20px|alt=|link=]]", ITA = "[[File:Italian traffic signs - auto su nave.svg|20px|alt=|link=]]"} extra.hospital = {default = "[[File:Hospital sign.svg|20px|alt=|link=]]", AUS = "[[File:Western Australia MR-SM-1.svg|20px|alt=|link=]]", AUT = "[[File:Hinweiszeichen 2.svg|20px|alt=|link=]]", CAN = {default = "[[File:Québec I-280-1.svg|20px|alt=|link=]]", ON = "[[File:Ontario M401.svg|20px|alt=|link=]]"}, CHE = "[[File:CH-Hinweissignal-Spital.svg|20px|alt=|link=]]", CHL = "[[File:Chile IS-1b.svg|20px|alt=|link=]]", CZE = "[[File:IJ02cr.jpg|20px|alt=|link=]]", ESP = "[[File:Spain traffic signal s23.svg|20px|alt=|link=]]", FRA = "[[File:France road sign ID3.svg|20px|alt=|link=]]", GBR = "[[File:UK traffic sign 827.2.svg|20px|alt=|link=]]", GRC = "[[File:Traffic Sign GR - KOK 2009 - P-22.svg|20px|alt=|link=]]", HUN = "[[File:Hungary road sign E-045.svg|20px|alt=|link=]]", IDN = "[[File:Indonesian Road Sign d9a.png|20px|alt=|link=]]", ISL = "[[File:Iceland road sign E01.12.svg|20px|alt=|link=]]", ITA = "[[File:Italian traffic signs - ospedale.svg|20px|alt=|link=]]", MEX = "[[File:MX road sign SIS-17.svg|20px|alt=|link=]]", POL = "[[File:Znak D-21.svg|20px|alt=|link=]]", RUS = "[[File:7.2 Russian road sign.svg|20px|alt=|link=]]", SVK = "[[File:Dopravná značka II5.svg|20px|alt=|link=]]", TUR = "[[File:Turkish road sign 84.jpg|20px|alt=|link=]]", UKR = "[[File:Ukraine road sign 6.2.gif|20px|alt=|link=]]", URY = "[[File:Uruguay Road Sign I16.svg|20px|alt=|link=]]"} extra.airport = {default = "[[File:Airport Sign.svg|20px|alt=|link=]]", AUS = "[[File:Western Australia MR-SM-11.svg|20px|alt=|link=]]", CAN = {default = "[[File:Ontario M502.svg|20px|alt=|link=]]", QC = "[[File:Québec I-300-1.svg |20px|alt=|link=]]"}, CHL = "[[File:Chile IS-11b.svg|20px|alt=|link=]]", GBR = "[[File:Aircraft Airport ecomo.svg|20px|alt=|link=]]", HRV = "[[File:Croatia road sign C47.svg|20px|alt=|link=]]", IDN = "[[File:Indonesia New Road Sign Info 5a4.png|20px|alt=|link=]]", MEX = "[[File:MX road sign SIS-1.svg|20px|alt=|link=]]", NOR = "[[File:Norwegian-road-sign-771.0.svg|20px|alt=|link=]]", TWN = "[[File:Legenda lotnisko.svg|20px|alt=|link=]]", UKR = "[[File:Ukraine road sign 5.65.png|20px|alt=|link=]]", URY = "[[File:Uruguay Road Sign I21.svg|20px|alt=|link=]]"} return extra cuadoqwl9aeibbgf8920s300blsj2bk 0 280671 2223861 2223722 2026-09-06T21:59:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2223861 wikitext text/x-wiki Ang '''1999 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1999. == Mga Nanunungkulan == * '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) * '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas-CMD|Lakas]]) * [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Marcelo Fernan]] (hanggang Hunyo 28); [[Blas Ople]] (mula Hunyo 29) * '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Manny Villar]] * '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Hilario Davide Jr.]] * '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] ==Palakasan== * [[Enero 21]] – Nakuha ni Dr. J Ana Water Dispenser ang korona ng 1999 Ika-2 Yakult PBL Centennial Cup, at naging unang titulo na nanalo sa torneo, tinalo ang Tanduay Gold Rhum Masters, tatlong laro laban sa dalawa. * [[Hunyo 6]] – Nakuha ng [[Formula Shell Zoom Masters]] ang korona ng [[1999 PBA Kopa ng Lahat-Pilipino]], at naging ika-10 koponan na nanalo sa pinakaprestihiyosong torneo ng liga, tinalo ang [[Tanduay Rhum Masters]], apat na laro laban sa dalawa, para sa kanilang ikaapat na kampeonato at inulit bilang magkasunod na kampeon. * [[Hulyo 1]] – Kinoronahan ang Welcoat House Paints bilang kampeon ng 1999 Yakult-PBL Challenge Cup matapos makuha ang 80-74 na tagumpay laban sa Inuming pang-enerhiya ng Red Bull sa Game 4 para sa titulo sa [[Koliseo ng Makati]] * [[Agosto 7]]–[[Agosto 15|15]] – Ang mga kalahok sa ika-20 [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] ng [[Pilipinas]] ay ginanap sa [[Bandar Seri Begawan]], [[Brunei Darussalam]]. Pumangalawa ito sa ranggo, na may kabuuang medalya na 87.<ref>[http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf Mga Resulta ng 1999 Southeast Asian Games] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226022737/http://www.olympic.ph/pdf/SEAGamesMedallists.pdf |date=2012-02-26 }}</ref> * [[Setyembre 15]] – Napanalunan ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang ika-12 sunod-sunod na titulo sa PBA at tinalo ang [[Formula Shell Zoom Masters]]. Nanalo ang Beermen ng dalawang sunod-sunod na panalo sa titulo at napanalunan ang kanilang unang kampeonato sa loob ng limang taon. * [[Oktubre 7]] - Nakuha ng [[Mga Berdeng Mamamana ng Pamantasang De La Salle]] ang kanilang unang magkasunod na kampeonato laban sa [[UST Growling Tigers]] sa ika-62 season ng [[Pampamantasang Asosyasyong Atletiko ng Pilipinas|PAAP]]. * [[Oktubre 31]]–[[Nobyembre 6]] – Ang Lungsod ng Cebu ang nag-host ng [[1999 IPSC Handgun World Shoot]] XII. * [[Nobyembre 7]]–[[Nobyembre 21|21]] – Ang Iloilo at Bacolod ang nag-host ng [[1999 AFC Women's Championship]] ay ginanap mula Nobyembre 7 hanggang 21, 1999 sa Pilipinas. * [[Disyembre 8]] – Dinaig ng [[Manila Metrostars]] ang [[Cebu Gems]], 101–83 sa Game Six, sa harap ng mga manonood sa Mail & More Sports Complex sa San Andres at kinoronahan ang kanilang sarili bilang 1999 MBA national champions. * [[Disyembre 12]] – Nakuha ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang pangalawang sunod na titulo ngayong season sa pamamagitan ng 4–2 na tagumpay sa serye laban sa [[Alaska Milkmen]]. Napanalunan ng Beermen ang kanilang ika-13 korona sa PBA at ngayon ay ang pinakamatagumpay na ballclub, kapantay ng sikat na Crispa Redmanizers sa pinakamaraming titulo. == Kaganapan == ===Enero=== * [[Enero]] – Umabot sa pinakamababang antas ang diplomatikong ugnayang pang-diplomatiko sa pagitan ng [[Palau]] at ng [[Pilipinas]] kung saan nagbabanta si Pangulong [[Kuniwo Nakamura]] ng Palau na puputulin ang [[ugnayang Palau–Pilipinas|ugnayang diplomatiko]] sa pagitan ng kanyang bansa at ng Pilipinas dahil sa paulit-ulit na pagtawid ng mga mangingisdang Pilipino sa EEZ ng Palau.<ref>[https://www.oneocean.org/overseas/feb99/coastal_alert.html SA IBABAW NG DAGAT - Ang Online Magazine para sa Sustainable Seas]. Oneocean.org. Kinuha noong 2013-09-01.</ref><ref>{{cite book|title=Palau Country Review|year=2013|publisher=CountryWatch Incorporated|page=48|url=http://connection.ebscohost.com/c/articles/87832541}}</ref> * [[Enero 6]] – Isang higanteng alon ang humampas sa pantalan ng [[Sitangkai, Tawi-Tawi]], na nagdulot ng pinsala sa mga ari-arian at naiulat na pagkamatay ng 18 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/ht/ht000642.htm "Higanteng alon, 18 ang namatay sa Tawi-Tawi"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 01-10-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Enero 19]] – Sa isang prusisyon ng fluvial sa [[Lumban, Laguna]], isang karosa ang tumama sa kable ng kuryente na kalaunan ay nahulog, na naging sanhi ng pagkakuryente o pagkalunod ng mga deboto na nakasakay habang tumatalon sila sa ilog; 13 ang kumpirmadong patay, ang iba ay naiulat na nawawala.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm "Trahedya sa Laguna: 13 patay sa aksidente sa prusisyon ng fluvial"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125033543/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011120.htm |date=2025-01-25 }} PHNO. 01-20-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/69433485746825f4ff24d127bec02cce "Philippines: 13 katao ang namatay sa aksidente sa bangka"] [[Associated Press|AP Archive]]. 01-19-1999. Nakuha noong 03-30-2022.</ref> * [[Enero 20]] – Isang pampasaherong bus ang nahulog sa bangin matapos lumagpas sa isang matalim na kurba sa [[Naguilian Road]] sa [[Sablan, Benguet]], na ikinamatay ng 22 katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm "Baguio minibus fall into bangin, 22 killed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223154953/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011126.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 01-22-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://apnews.com/article/db13b78de32fdaa6c2c42685d694edcc "Philippines Bus Accident Kills 22"] [[Associated Press|AP News]]. 01-21-1999.<br />[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/259708.stm "Bumagsak ang bus sa Pilipinas, 22 ang namatay"] [[BBC News]]. 01-21-1999.<br />[https://www.sunstar.com.ph/article/210837/evangelista-p-noy-orders-probe-of-sablan-killer-bus-mishap "Evangelista: Iniutos ni P-Noy ang imbestigasyon sa aksidente sa bus na kinasangkutan ng Sablan"] [[SunStar]]. 08-21-2010.<br /><br />Para sa mga timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br />[https://www.philstar.com/opinyon/2010/08/21/604273/kakila-kilabot-na-bus-accident/ (Opinyon) "Kakila-kilabot na aksidente sa bus"] (sa Tagalog) [[Philstar.com]]. 08-21-2010.<br />[https://opinion.inquirer.net/16377/life-and-death/ (Opinyon) "Buhay at kamatayan"] [[Inquirer.net]]. 11-01-2011. (Tandaan na ang artikulong ito ay nagkamali sa pag-ulat na ang aksidente sa Benguet ay naganap noong "Hunyo 20, 1999".) <br /><br />Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> ===Pebrero=== * [[Pebrero 5]] – Ang bilanggo ng panggagahasa na si [[Leo Echegaray]] ay binitay sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]] sa [[Bagong Bilangguan ng Bilibid]] sa [[Muntinlupa]]; naging [[Parusang Kapital sa Pilipinas|ang unang Pilipinong pinatawan ng sentensya]] simula noong huling pampublikong pagbitay sa bansa noong 1976 at ang pagbabalik ng [[parusang kamatayan]] noong 1993; siya rin ang unang pagbitay gamit ang pamamaraang iyon. Bago ito, noong Enero 19, inalis ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang Temporary Restraining Order na inisyu noong Enero 4, ang araw ng kanyang inaasahang pagbitay, habang isinusumite sa kanila ng mga kinatawan ang kanilang resolusyon, na naipasa rin nang araw ding iyon, na pumapabor sa Batas sa Parusa ng Kamatayan (Batas Republika 7659).<ref name="xLE">Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001184.htm "Huling pag-asa ni Echegaray: Espesyal na sesyon ng Korte Suprema bukas"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-03-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl001185.htm "Pinigilan ng Korte Suprema ang pagbitay kay Echegaray"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 01-04-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm "Pabor ang mayorya ng Kongreso sa parusang kamatayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219042006/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011115.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm "Parusang kamatayan: Nagdesisyon ang Korte Suprema ngayon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041515/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011117.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm "Binawi ng Korte Suprema ang TRO ni Echegaray"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041457/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011118.htm |date=2025-12-19 }} 01-19-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm "Patayin na si Echegaray ngayon -- Erap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045549/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011119.htm |date=2025-12-19 }} 01-20-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm "Pagbitay kay Echegaray: 3 PM, Pebrero 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219214606/http://www.newsflash.org/1999/01/hl/hl011129.htm |date=2025-12-19 }} 01-23-1999.<br><br>Para sa pagbitay kay Echegaray:<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm "Naputol ang hotline ng palasyo-death chamber"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044929/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011154.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm "Idineklarang patay si Leo Echegaray noong 3:19 PM"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219044936/http://www.newsflash.org/1999/02/hl/hl011155.htm |date=2025-12-19 }} 02-05-1999.<br><br>Lahat ng artikulo ay mula sa Philippine Headline News Online (PHNO); Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>Para sa mga pangyayari bago ang pagbitay:<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-wins-court-stay-on-death-penalty-1.142758 "Nanalo ang rapist sa pagpapaliban ng korte sa parusang kamatayan"] [[The Irish Times]]. 01-05-1999.<br />[https://web.archive.org/web/20210924014328/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/99/0122/nat1.html "Ang Dilemma ng Parusa ng Kamatayan"] [[Asiaweek]]. Enero 1999.<br />[https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2022/02/asa350061999en.pdf "Pilipinas: Karagdagang impormasyon tungkol sa nalalapit na pagbitay: Leo Echegaray" (PDF)] [[Amnesty International]]. 01-22-1999.<br /><br />Para sa pagbitay kay Echegaray:<br />[https://web.archive.org/web/20150501120440/http://edition.cnn.com/WORLD/asiapcf/9902/05/philippines.execution.02/ "Pilipinas, binitay ang unang bilanggo sa loob ng 23 taon"] [[CNN]]. 02-05-1999. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://www.irishtimes.com/news/rapist-executed-by-lethal-injection-in-manila-1.149719 "Rapista, pinatay sa pamamagitan ng lethal injection sa Maynila"] The Irish Times. 02-06-1999.<br />[https://apnews.com/article/0df135efd2d0fd224abef5329e150f7d "Pilipinas, Binitay ang Isang Batang Rapist"] [[Associated Press|AP News]]. 02-05-1999.<br />[https://www.wired.com/1999/02/filipino-executed/ "Pilipino, pinatay"] [[Wired (magazine)|Wired]]. 02-05-1999.<br />[https://www.theguardian.com/world/1999/feb/06/philippines "Namatay ang rapist habang ibinalik ng Maynila ang pagbitay"] [[The Guardian]]. 02-06-1999.<br /><br />Para sa mga detalye ng kaso:<br />[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/36499 "G.R. No. 132601"] [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]]. 10-12-1998.<br />[https://dailyguardian.com.ph/a-heinous-crime-the-leo-echegaray-story/ (Opinyon) "Isang Karumal-dumal na krimen: Ang kwento ni Leo Echegaray"] [[Daily Guardian (Iloilo)|Daily Guardian]]. 08-11-2020.<br /><br />Nabanggit din ang pangyayari sa artikulo:<br />[https://newsinfo.inquirer.net/785954/in-the-know-death-penalty "In the know: Death penalty"] [[Inquirer.net]]. 05-17-2016. Nakuha noong 04-12-2021.<br />[https://newsinfo.inquirer.net/1146785/the-death-penalty-debate-comedic-episode-studies-show-risks "The death penalty debate: Comedic episode, studies show risks"] Inquirer.net. 07-26-2019.<br /><br />Mga Video:<br />"Pilipinas: Batang rapist na si Echegaray, binitay" ([http://www.aparchive.com/metadata/PHILIPPINES-CHILD-RAPIST-ECHEGARAY-EXECUTED/f4c22dfd0275dba7716bb01d9dddb174 Bahagi 1], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/9ab0688e322baa947293871085702f26 Bahagi 2], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3e24fef6a0a2c7e2c4b121d6c0dfe837 Bahagi 3], [http://www.aparchive.com/metadata/youtube/bda87fa08d8f248143f8aa672d56cec6 Bahagi V]) AP Archive.<br />[https://reuters.screenocean.com/record/983300 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay nakatakdang bitayon sa pamamagitan ng lethal injection, ang unang pagbitay sa Pilipinas sa loob ng 23 taon"] [[Reuters]].<br />[https://reuters.screenocean.com/record/990028 "Pilipinas: Ang nahatulang rapist na batang si Leo Echegaray ay inilibing sa Pilipinas"] Reuters.<br /><br />Maliban kung iba ang nakasaad, lahat ay nakuha noong 03-30-2022.</ref><ref>"#Journeyto30" ni Epi Fabonan III, [[Philstar.com]]: (1999) [https://www.philstar.com/headlines/2016/04/30/157] === Marso === * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<nowiki><ref></nowiki>{{Cite web |date=Pebrero 2, 1998 |title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN |url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 |access-date=Oktubre 21, 2021 |website=ChanRobles Law Firm}}</ref> ===Marso=== * [[Marso 14]] – Tinanggihan ng mga botante ng munisipalidad ng [[Ilagan]], sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ang batas sa pagiging lungsod sa ilalim ng Republic Act 8474 na naglalayong gawing isang lungsod na bahagi ang bayan.<ref>{{Cite web|date=Pebrero 2, 1998|title=REPUBLIC ACT NO. 8474 - ISANG BATAS NA NAGPAPAGAWA NG MUNISIPALIDAD NG ILAGAN SA ISANG KOMPONENTENG LUNGSOD NG LALAWIGAN NG ISABELA NA KIKILANLANG LUNGSOD NG ILAGAN|url=https://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html|url-status=live|access-date=Oktubre 21, 2021|website=ChanRobles Law Firm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181241/http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno8474.html |archive-date=2007-09-30 }}</ref> ===Abril=== * [[Abril 15]] – Isang pagsabog ng bomba sa [[Isla ng Batan, Albay|Isla ng Batan]], [[Rapu-Rapu, Albay]] ang naiulat na ikinamatay ng hindi bababa sa 13 at ikinasugat ng mahigit 70 iba pa.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm "Binabomba ang sayaw ng pista sa Albay, 13 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219040859/http://www.newsflash.org/1999/04/hl/hl011279.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 04-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Mayo=== * [[Mayo 26]] – Ipinroklama si [[Miriam Quiambao]] bilang 1st runner-up sa gabi ng patimpalak na [[Miss Universe 1999]] na ginanap sa Chaguaramas Convention Centre, [[Chaguaramas, Trinidad|Chaguaramas]], [[Trinidad and Tobago]]. * [[Mayo 27]] – Ang bagong [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa]] (KPP) kasama ang [[Estados Unidos]] ay [[Kasunduan sa Pagbisita sa mga Puwersa (Philippines – Estados Unidos)|pinatibay]] ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]], na nagbabalik sa presensya ng militar ng Amerika sa bansa. * [[Mayo 29]] – Ang [[Manhunt International]] World Finals (1999) ay ginanap sa [[Maynila]], [[Pilipinas]]. Humigit-kumulang 43 kalahok ang lumaban sa edisyong ito. ===Hunyo=== * [[Hunyo 22]] – Bigla at maikling pumutok ang [[Bulkang Mayon]] sa [[Albay]], na nagbuga ng abo na umaabot sa taas na 7 hanggang 10 kilometro; naiulat ang mga pag-ulan ng abo sa [[Camalig, Albay|Camalig]]; walang nasawi.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011401.htm "Muling sumabog ang 'perpektong kono' ng Mayon"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 06-23-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm "Sumabog ang Bulkang Mayon, lumikas ang mga residente"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219041458/http://www.newsflash.org/1999/06/hl/hl011402.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 06-23-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 3]] – Hindi bababa sa 58 katao ang namatay at daan-daang bahay ang natabunan ng [[Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills|isang napakalaking Pagguho ng lupa sa subdibisyon ng Cherry Hills]] sa [[Antipolo]], Rizal, na dulot ng malalakas na pag-ulan na dala ng [[Bagyong Olga (1999)|Bagyong Olga (Ising)]].<ref>{{cite web|url=http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|title=Landslide sa Cherry Hills Subdivision (Agosto 02, 1999)|date=2000|work=[[Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration]]|publisher=Kidlat|access-date=Pebrero 29, 2012|archive-date=Disyembre 11, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211182838/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/ndrb/Cherry%20Hills%20Landslide.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm "Daan-daang bahay sa gilid ng burol ng Antipolo ang gumuho, marami ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251221022703/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011481.htm |date=2025-12-21 }} PHNO. 08-04-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://www.rappler.com/newsbreak/iq/212440-list-deadly-landslides-philippines/ "LIST: Mga nakamamatay na pagguho ng lupa sa Pilipinas"] [[Rappler]]. 09-22-2018. Nakuha noong 03-30-2022. * [[Agosto 11]] – Isang opisyal ng pulisya at apat na iba pa, na pawang sangkot sa pagpatay noong 1996 sa dating hepe ng [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|GISM]] at dating Gobernador ng [[Ilocos Norte]] na si Rolando Abadilla, ay hinatulan ng [[Lungsod ng Quezon]] [[Hukuman Pangrehiyon ng Paglilitis]], dalawa pa ang pinawalang-sala. Noong 2008, babawasan ng [[Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon]] ang sentensyang kamatayan, na orihinal na ibinigay sa kanila, sa [[reclusión perpetua]]; pagtitibayin ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang hatol noong 2010.<nowiki><ref></nowiki>[http://www.newsflash.org/1999/08/ht/ht000865.htm "Kamatayan para sa mga pumatay sa gobernador ng Ilocos Norte"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 08-12-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] [[Asian Human Rights Commission]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla ay magkasalungat"] [[Asian Human Rights Commission]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref> * Kalagitnaan ng [[Agosto]] hanggang unang bahagi ng [[Setyembre]] – Animnapu't walong residente ang misteryosong namatay sa [[Clark Freeport Zone|Clark]], [[Pampanga]]. Noong Oktubre, iniulat ng isang task force na ang mga pagkamatay ay sanhi ng tone-toneladang nakalalasong basura na inabandona sa [[Clark Air Base|ang dating US air base]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm "Imbestigasyon sa 68 pagkamatay sa Clark dahil sa nakalalasong basura -- Osmena"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316193937/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000902.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 09-18-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm "Ang bilang ng mga namatay sa nakalalasong basura sa Clark ay umabot na sa 68"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250412204118/http://www.newsflash.org/1999/10/ht/ht000927.htm |date=2025-04-12 }} PHNO. 10-11-1999.<br>Lahat ay nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Agosto 20]] – Pinangunahan ng dating pangulong [[Corazon Aquino]] at ni Cardinal [[Jaime Sin]] ang isang rally sa [[Ayala Avenue]] sa [[Makati]] laban sa Constitutional Correction for Development, ang bersyon ni Pangulong Estrada ng [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|pagbabago ng charter]].<ref>{{cite news |date=Pebrero 29, 2008 |title=Mga nakaraang malalaking rally laban sa charter change |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/82834/past-major-rallies-vs-charter-change/story/ |work=[[GMA News]] |location= |publisher= |access-date=Hulyo 4, 2026}}</ref> * [[Agosto 26]] – Isang armadong engkwentro sa pagitan ng mga sundalo ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] at ng mga puwersa ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) sa [[Tipo-Tipo, Basilan]] ang ikinamatay ng hindi bababa sa 47 gerilya.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm "47 rebeldeng MILF, 2 sundalo ang patay sa sagupaan sa Basilan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219064641/http://www.newsflash.org/1999/08/hl/hl011533.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 08-28-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Setyembre=== * [[Setyembre 15]] – Isang landslide, na dulot ng malakas na ulan, ang natabunan ang isang van na may sakay na 18 katao sa kahabaan ng [[Kennon Road]] sa [[Tuba, Benguet]], na ikinamatay ng 17 sa kanila.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm "Natabunan ng landlide si Kennon ng van; 17 patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219050448/http://www.newsflash.org/1999/09/ht/ht000900.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 09-16-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Setyembre 16]] – Pinagbigyan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon na nagdedeklara sa Republic Act 8528 na labag sa konstitusyon na nag-amyenda sa ilang seksyon ng Republic Act 7720, na binabanggit ang kawalan ng [[plebisito]]. Kaya, ang lungsod na bumubuo sa [[Santiago, Isabela|Santiago]] sa lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] ay ibinalik sa isang malayang lungsod na bumubuo sa lungsod.<ref>[https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html "G.R. No. 133064"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921235146/https://lawphil.net/judjuris/juri1999/oct1999/gr_133064_1999.html |date=2022-09-21 }} Ang Proyektong LawPhil. Setyembre 16, 1999. Nakuha noong Hulyo 30, 2022.</ref>{{efn|Naganap ang pangyayari noong Setyembre 16 batay sa mga talaan ng korte. May isa pang sanggunian na nagsasaad ng petsa na kasing huli ng Disyembre 29; gayunpaman, ang impormasyong ito ay sumasalungat sa nauna.<ref>[https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf "Makasaysayang pag-unlad ng Lalawigan ng Isabela"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260305145541/https://provinceofisabela.ph/images/2018/History_of_Isabela/1-History%20of%20Isabela.pdf |date=2026-03-05 }} (PDF) Lalawigan ng Isabela. Nakuha noong Hulyo 27, 2022.</ref>}} ===Oktubre=== * [[Oktubre 23]] – Isang plebisito ang ginanap para likhain ang lungsod ng [[Novaliches]] ngunit ang panukala ay tinanggihan ng mga botante.<ref>{{Cite news|last=Samonte|first=Severino|date=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa PH mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref> * [[Oktubre 31]] – Isang overloaded na jeepney ang bumagsak sa bangin sa [[Itogon, Benguet]], na ikinamatay ng 21 pasahero sa 34 na sakay nito.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm "Nahulog sa bangin ang isang dyipni na may sobrang karga, 21 ang patay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316192938/http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011691.htm |date=2022-03-16 }} PHNO. 11-02-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> ===Nobyembre=== * [[Nobyembre 4]] – Isang bus ang nahulog sa bangin sa [[Atok, Benguet]], na ikinamatay ng hindi bababa sa 19 na katao.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm "Isa na namang bangin sa trahedya ng bus sa Benguet ang ikinamatay ng 19"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223162408/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000954.htm |date=2025-02-23 }} PHNO. 11-05-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 18]] – Hindi bababa sa 32 ang namatay sa magkakahiwalay na sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] at mga tropa ng gobyerno sa mga probinsya ng [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]], isang araw matapos ang kanilang deklarasyon ng tigil-putukan.<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm "Mga paglabag sa tigil-putukan: 32 ang namatay sa mga sagupaan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219045703/http://www.newsflash.org/1999/11/ht/ht000968.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 11-19-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref> * [[Nobyembre 27]]–[[Nobyembre 28|28]] – Ang pulong ng [[ASEAN Summit|Impormal na Summit ng ASEAN]] ay ginanap sa [[Maynila]].<ref>[http://www.newsflash.org/1999/11/hl/hl011733.htm "1999 ASEAN Summit sa Maynila ngayong linggo"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PHNO. 11-23-1999. Nakuha noong 03-16-2022.</ref><ref>{{cite web |title=3rd Informal Summit, Maynila, 27-28 Nobyembre 1999 |url=https://asean.org/speechandstatement/3rd-informal-summit-manila-27-28-november-1999/ |website=asean.org |publisher=ASEAN Secretariat |access-date=18 Marso 2022}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 7]] – [[Paglipad 100 ng Espiritung Asyano]] ay bumagsak sa gilid ng bundok sa pagitan ng mga munisipalidad ng [[Kasibu, Nueva Vizcaya|Kasibu]], [[Nueva Vizcaya]] at [[Cabarroguis, Quirino|Cabarroguis]], [[Quirino]], namatay. * [[Disyembre 10]]–[[Disyembre 11|11]] – Isang malaking pagkawala ng kuryente ang tumama sa buong [[Luzon]] magdamag, sanhi ng pagsalakay ng tinatayang 50 tonelada ng higanteng [[dikya]] sa [[Istasyon ng Kuryente ng Sual|isang planta ng pagbuo]] sa [[Sual, Pangasinan]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/560070.stm "Jellyfish blamed for Philippines blackout"] [[BBC News]]. 12-11-1999.<br>[http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm "Damihang dikya sa Pangasinan ang nagdulot ng blackout sa Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250822235649/http://www.newsflash.org/1999/12/ht/ht000992.htm |date=2025-08-22 }} PHNO. 12-12-1999.<br>[https://web.archive.org/web/20110129155557/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/99/1224/biz.philippines.gas.html "Mula sa Karagatan: Umaasa ang Maynila na mabawasan ang mga singil sa kuryente sa pamamagitan ng deregulasyon - at gas sa laot"] [[Asiaweek]] isyu ng 12-24-1999.<br>[https://www.wsws.org/en/articles/2000/01/phil-j07.html "Limampung trak na puno ng dikya ang nagpapakita ng isang magulo at magulo na kapaligirang pampulitika sa Pilipinas"] [[World Socialist Web Site]]. 01-07-2000.<br><br>Nabanggit din ang pangyayari sa mga artikulo:<br>[http://www.greenspun.com/bboard/q-and-a-fetch-msg.tcl?msg_id=003xic "Pagkawala ng kuryente sa Luzon, Metro Manila Dahil sa pagkaputol ng mga linya ng NPC"] Greenspun.com. 10-21-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2000/10/22/88555/napocor-full-power-restored/ "Napocor: Naibalik na ang buong kuryente"] PHNO. 10-22-2000.<br>[https://www.philstar.com/headlines/2001/11/06/139134/no-sabotage-what-caused-blackout/ "Walang sabotahe, pero ano ang sanhi ng blackout?"] [[Philstar.com]]. 11-06-2001.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 12]] – Isang [[lindol sa Luzon noong 1999|magnitude 6.8 na lindol]] ang tumama sa ilang bahagi ng [[Luzon]], kung saan ang episentro ay malapit sa [[Lingayen, Pangasinan]]; naiulat na ikinamatay ng 6 na katao.<ref>[https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-earthquake-ocha-situation-report-no-2 "Philippines - Lindol OCHA Sitwation Report No. 2"] [[ReliefWeb]]. 12-13-1999. Nakuha noong 03-17-2022.</ref> * [[Disyembre 15]] – Ang Metro Rail Transit Line 3 (MRT 3) ay binuksan sa publiko na may mga operasyon na tumatakbo sa 16.9-kilometrong ruta mula North Avenue sa [[Lungsod ng Quezon]] hanggang Taft Avenue sa [[Lungsod ng Pasay]]. * [[Disyembre 18]]: ** Ang [[Malolos]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bulacan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8754. ** Ang [[Tuguegarao, Cagayan|Tuguegarao]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cagayan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Batas Republika 8755.<ref>{{Cite web|title=Profile ng Lungsod|url=https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153|url-status=live|access-date=Pebrero 16, 2022|website=Pamahalaan ng Lungsod ng Tuguegarao|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215180628/https://tuguegaraocity.gov.ph/city-profile/153 |archive-date=2022-02-15 }}</ref><ref>"Mga Milestone ng Linggong Ito" [[Inquirer.net]].<br>([https://newsinfo.inquirer.net/854473/this-weeks-festivals-4 Mula 12-18-2016 hanggang 12-24-2016]) Nakuha noong Enero 31, 2018.<br>([https://newsinfo.inquirer.net/1063596/this-weeks-milestones-dec-16-22-2018 Mula 12-16-2018 hanggang 12-22-2018]) Nakuha noong Enero 15, 2019.</ref> == Kapanganakan == * [[Enero 7]] – Johannes Rissler, aktor at modelo * [[Enero 8]] – [[Kelvin Miranda]], aktor * [[Enero 12]] – Niel Murillo, miyembro [[BoybandPH]] * [[Enero 25]] – [[Ysabel Ortega]], aktres * [[Pebrero 1]] – [[Carlo San Juan]], aktor at modelo * [[Marso 2]] – Zach Guerrero, modelo * [[Marso 20]] – Eya Laure, volleyball player * [[Marso 21]] – [[Buboy Villar]], aktor * [[Abril 1]] – [[Jairus Aquino]], aktor * [[Abril 3]] – [[Emman Nimedez]], vlogger at online sensation (namatay noong [[2020 sa Pilipinas|2020]]) * [[Abril 5]] – [[Sharlene San Pedro]], aktres * [[Abril 20]] – Celine Domingo, manlalaro ng balibol * [[Abril 21]] – [[Loisa Andalio]], aktres at mananayaw * [[Mayo 1]] ** [[Kisses Delavin]], aktres at modelo ** [[Elyson de Dios]] – aktor * [[Mayo 14]] – [[Francis Magundayao]], aktor * [[Mayo 17]] – Radson Flores, aktor * [[Agosto 23]] – [[Herlene Budol]], aktres at modelo * [[Setyembre 18]] – Jeremy Glinoga, aktor at mang-aawit * [[Oktubre 5]] – [[Pauline Mendoza]], aktres at mang-aawit * [[Oktubre 8]] – Sophia Senoron, aktres at mang-aawit * [[Oktubre 13]] – Yong Muhajil, aktor * [[Oktubre 14]] – Chelsea Manalo, beauty queen * [[Oktubre 18]] – Abed Green, aktor * [[Oktubre 23]] – Joseph Andre Garcia, actor * [[Nobyembre 8]] – Jennifer Nierva, volleyball player * [[Nobyembre 9]] – [[Kim De Leon]], aktor * [[Nobyembre 20]] – Kimson Tan, aktor * [[Nobyembre 25]] – [[Heaven Peralejo]], actress <!--* [[Disyembre 5]] – Julia Buencamino, aktres (d. [[2015]])--> * [[Disyembre 16]] – Anicka Castañeda, manlalaro ng putbol * [[Disyembre 20]] – [[Migo Adecer]], aktor at mang-aawit == Kamatayan == * [[Mayo 20]] – [[Carlos Quirino]], historyador (ipinanganak 1910) * [[Hunyo 29]] – Eugenio Lopez Jr., negosyante (ipinanganak 1928) * [[Hulyo 11]] – [[Marcelo Fernan]], abogado at pulitiko (ipinanganak 1926) * [[Hulyo 25]] – [[Raul Manglapus]], pulitiko (ipinanganak 1918) * [[Setyembre 15]] – Renato Constantino, historyador (ipinanganak 1919) * [[Nobyembre 28]] – [[N.V.M. Gonzalez]], manunulat (ipinanganak 1915) * [[Disyembre 24]] – Antonio Raquiza, pulitiko at abogado (ipinanganak 1908) *[[Disyembre 31]] – [[Conrado Balweg]], dating pari at kilalang lider-komunista sa [[Cordillera Administrative Region|Cordillera]]. (ipinanganak noong [[1942]])<ref>[http://www.newsflash.org/2000/01/hl/hl011793.htm "Cordillera rebel-priest Balweg killed by own brother"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220823114612/http://www.newsflash.org/2000/01/hl/hl011793.htm |date=2022-08-23 }} PHNO. 01-01-2000. Nakuha noong 07-31-2019.<br>[http://www.newsflash.org/2000/04/ht/ht001114.htm "Cordillera church officials wanted for Balweg slay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219042146/http://www.newsflash.org/2000/04/ht/ht001114.htm |date=2025-12-19 }} PHNO. 04-02-2000. Nakuha noong 03-16-2022.<br>Alcantara, Nathan. [https://news.google.com/newspapers?nid=83UE6yvegO4C&dat=20000102&printsec=frontpage&hl=en (Ene. 2, 2000)] "Balweg knew he was going to die." [[Philippine Daily Inquirer]], p. 12. Nakuha noong Hulyo 31, 2019.</ref> ==Sanggunian== {{reflist}} {{Taon sa Pilipinas}}{{Stub|Taon}} [[Kategorya:1999]] s34ornwumvebv9saf0hkt8rp2suhlbb 0 286653 2223960 2208001 2026-09-07T04:15:35Z ~2026-48459-99 166130 tinanggal ang mga sinungaling na palabas 2223960 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=September 2013}} {{Infobox | title = News5 | image = [[Image:NEWS5.svg|270px|center]] | label1 = Division of | data1 = [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] | label2 = Country | data2 = [[Pilipinas]] | label3 = Area served | data3 = Worldwide | label4 = Key people | data4 = {{plainlist | * Patrick Paez <small> (First Vice President and Head, News and Information) </small> * Jackie Sierda <small> (Assistant Vice President, News Operations) </small> * Mary Grace Navarro <small>(Assistant Vice President, News Production) </small> * Jay Cesora Orense <small> (Head, Public Affairs Unit) </small> * Cherry Bayle <small> (OIC-Station Manager, Radyo5) </small> * Ed Lingao <small> (Chief of the Reporters) </small> }} | label5 = Headquarters | data5 = [[TV5 Media Center]], Reliance corner Sheridan Streets, Brgy. Buayang Bato, [[Mandaluyong City]], Philippines | label6 = Slogan | data6 = {{plainlist | * ''Higit sa Balita, Aksyon!'' (transl. Beyond than News, Action!) * ''Nasa Frontline ng mga Balita'' (transl. Delivering News from the Frontlines) * ''Tapat at tamang pagbabalita para sa may alam at may pakialam'' (transl. Honest and correct reporting for those who know and care) * ''Kami ang inyong Kapatid sa balitaan at public service'' (transl. We are your Brothers and Sisters in news and public service) }} | label8 = Former names | data8 = ABC News and Public Affairs<br>TV5 News and Information | label9 = Language | data9 = {{Plainlist| * [[Tagalog language|Tagalog]] (main) * [[English]] (secondary) }} | label10 = Website | data10 = {{URL|http://news.tv5.com.ph}} }} Ang '''TV5 News and Public Affairs''', na kilalang on-air bilang '''News5''' (dating '''ABC News and Public Affairs''' at '''TV5 News and Information'''), ay ang division ng news and public affairs division programming ng Philippine media company [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] Ito ay headquartered sa [[TV5 Media Center]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]. == Kasaysayan == Noong Setyembre 2024, nagretiro si mamamahayag na si [[Luchi Cruz-Valdes]] bilang pinuno ng TV5 News and Public Affairs.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> Pagkatapos nito, itinalaga si Patrick Paez bilang officer-in-charge (OIC) ng News5.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> ==Programs== ===Currently aired=== ====TV5==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking News'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon News Alert'' *''Aksyon Tonite'' *''Aksyon Weekend'' *''Alagang Kapatid'' *''Anggulo'' *''Bitag'' *''Budol Alert'' *''Demolition Job'' *''Gus Abelgas Forensics'' *''Insider'' *''Journo'' *''Julius Babao Unplugged'' *''Kapatid Mo, Idol Raffy Tulfo'' *''Reaksyon'' *''Sapul sa Singko'' *''T3: Kapatid, Sagot Kita!'' *''Top 5: Mga Kwentong Marc Logan'' *''Tutok Tulfo'' *''Una sa Lahat'' *''Wanted'' ====AksyonTV==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon Weather'' *''Aksyon Weekend'' *''Andar ng mga Balita'' *''Astig'' *''Balitang 60'' *''Buhay OFW'' *''Chef versus Mom'' *''CNN Konek'' *''Cocktales *''Crime Klasik *''Dokumentado *''Duelo: Ang Barilan ng Opinyon'' *''History with Lourd de Veyra'' *''Kuwentong Kanto'' *''Mondo Manu'' *''Presinto 5'' *''Sapul sa Singko'' *''Ted Failon and DJ ChaCha sa Radyo5 92.3 True FM'' *''Wasak'' *''Word of the Lourd'' ====One News==== *''Afternoon Delight'' *''Bright Idea'' *''Big at 10'' *''Chronicles'' *''Go Local'' *''Gretchen Ho Reports'' *''In the Loop'' *''Money Talks with Cathy Yang'' *''Morning Matters'' *''One News Documentaries'' *''One News Now'' *''News and Views'' *''Play by Play'' *''Round Table'' *''Rush Hour'' *''Storycon'' *''The Big Story'' *''The View from Manila'' *''Thought Leaders'' *''The Men's Room'' *''Woman in Action'' ====Regional==== *''Aksyon Ilocos'' (TV5 Ilocos) *''Aksyon Baguio'' (TV5 Baguio) *Aksyon North Central Luzon'' (TV5 Dagupan) *''Aksyon Cagayan Valley'' (TV5 Cauayan-Santiago) *''Aksyon Central Luzon'' (TV5 Pampanga) *''Aksyon Southern Tagalog'' (TV5 Batangas) *''Aksyon Palawan'' (TV5 Puerto Princesa) *''Aksyon Bareta sa Singko'' (TV5 Bicol) *''Aksyon Western Visayas'' (TV5 Iloilo/Bacolod) *''Aksyon Central Visayas'' (TV5 Cebu) *''Aksyon Eastern Visayas'' (TV5 Tacloban-Ormoc) *''Aksyon Chavacano'' (TV5 Zamboanga) *''Aksyon Northern Mindanao'' (TV5 Cagayan de Oro) *''Aksyon Southern Mindanao'' (TV5 Davao) *''Aksyon South Central Mindanao'' (TV5 General Santos/Cotabato) *''Aksyon Caraga'' (TV5 Butuan) ====Defunct o ang Mga Dating Programa==== *''Aksyon JournalisMO'' *''Aksyon Sabado'' *''Aksyon Linggo'' *''Ako Mismo'' *''Balitaang Tapat'' *''Balwarte'' *''Dayo'' *''Frontline Pilipinas'' *''Gud Morning Kapatid'' *''Kumare Klub'' *''News5 Debates: Hamon sa Pagbabago'' *''Pilipinas News'' *''Pilipinas News Weekend'' *''Rescue 5'' *''Sapul!'' *''Totoo TV'' *''USI: Under Special Investigation'' == Tignan din == * [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] * [[One Sports (TV channel)|One Sports]] * [[One News]] * [[One PH]] * [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] ==Talasanggunian== {{reflist}} {{News5}} {{TV5}} [[Kategorya:TV5 Network]] == Mga sanggunian == j2pvjj89og4x8tzie3bs573uxz6555o 2223961 2223960 2026-09-07T04:18:38Z ~2026-48459-99 166130 /* Programa */ tinanggal ulit ang kasinungalingang pinapalabas 2223961 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=September 2013}} {{Infobox | title = News5 | image = [[Image:NEWS5.svg|270px|center]] | label1 = Division of | data1 = [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] | label2 = Country | data2 = [[Pilipinas]] | label3 = Area served | data3 = Worldwide | label4 = Key people | data4 = {{plainlist | * Patrick Paez <small> (First Vice President and Head, News and Information) </small> * Jackie Sierda <small> (Assistant Vice President, News Operations) </small> * Mary Grace Navarro <small>(Assistant Vice President, News Production) </small> * Jay Cesora Orense <small> (Head, Public Affairs Unit) </small> * Cherry Bayle <small> (OIC-Station Manager, Radyo5) </small> * Ed Lingao <small> (Chief of the Reporters) </small> }} | label5 = Headquarters | data5 = [[TV5 Media Center]], Reliance corner Sheridan Streets, Brgy. Buayang Bato, [[Mandaluyong City]], Philippines | label6 = Slogan | data6 = {{plainlist | * ''Higit sa Balita, Aksyon!'' (transl. Beyond than News, Action!) * ''Nasa Frontline ng mga Balita'' (transl. Delivering News from the Frontlines) * ''Tapat at tamang pagbabalita para sa may alam at may pakialam'' (transl. Honest and correct reporting for those who know and care) * ''Kami ang inyong Kapatid sa balitaan at public service'' (transl. We are your Brothers and Sisters in news and public service) }} | label8 = Former names | data8 = ABC News and Public Affairs<br>TV5 News and Information | label9 = Language | data9 = {{Plainlist| * [[Tagalog language|Tagalog]] (main) * [[English]] (secondary) }} | label10 = Website | data10 = {{URL|http://news.tv5.com.ph}} }} Ang '''TV5 News and Public Affairs''', na kilalang on-air bilang '''News5''' (dating '''ABC News and Public Affairs''' at '''TV5 News and Information'''), ay ang division ng news and public affairs division programming ng Philippine media company [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] Ito ay headquartered sa [[TV5 Media Center]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]. == Kasaysayan == Noong Setyembre 2024, nagretiro si mamamahayag na si [[Luchi Cruz-Valdes]] bilang pinuno ng TV5 News and Public Affairs.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> Pagkatapos nito, itinalaga si Patrick Paez bilang officer-in-charge (OIC) ng News5.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> ==Programa== ===Kasalukuyang ipinalabas=== ====TV5==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking News'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon News Alert'' *''Aksyon Tonite'' *''Aksyon Weekend'' *''Alagang Kapatid'' *''Anggulo'' *''Bitag'' *''Budol Alert'' *''Demolition Job'' *''Gus Abelgas Forensics'' *''Insider'' *''Journo'' *''Julius Babao Unplugged'' *''Kapatid Mo, Idol Raffy Tulfo'' *''Reaksyon'' *''Sapul sa Singko'' *''T3: Kapatid, Sagot Kita!'' *''Top 5: Mga Kwentong Marc Logan'' *''Tutok Tulfo'' *''Una sa Lahat'' *''Wanted'' ====AksyonTV==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon Weather'' *''Aksyon Weekend'' *''Andar ng mga Balita'' *''Astig'' *''Balitang 60'' *''Buhay OFW'' *''Chef versus Mom'' *''CNN Konek'' *''Cocktales *''Crime Klasik *''Dokumentado *''Duelo: Ang Barilan ng Opinyon'' *''History with Lourd de Veyra'' *''Kuwentong Kanto'' *''Mondo Manu'' *''Presinto 5'' *''Sapul sa Singko'' *''Ted Failon and DJ ChaCha sa Radyo5 92.3 True FM'' *''Wasak'' *''Word of the Lourd'' ====One News==== *''Afternoon Delight'' *''Bright Idea'' *''Big at 10'' *''Chronicles'' *''Go Local'' *''Gretchen Ho Reports'' *''In the Loop'' *''Money Talks with Cathy Yang'' *''Morning Matters'' *''One News Documentaries'' *''One News Now'' *''News and Views'' *''Play by Play'' *''Round Table'' *''Rush Hour'' *''Storycon'' *''The Big Story'' *''The View from Manila'' *''Thought Leaders'' *''The Men's Room'' *''Woman in Action'' ====Regional==== *''Aksyon Ilocos'' (TV5 Ilocos) *''Aksyon Baguio'' (TV5 Baguio) *Aksyon North Central Luzon'' (TV5 Dagupan) *''Aksyon Cagayan Valley'' (TV5 Cauayan-Santiago) *''Aksyon Central Luzon'' (TV5 Pampanga) *''Aksyon Southern Tagalog'' (TV5 Batangas) *''Aksyon Palawan'' (TV5 Puerto Princesa) *''Aksyon Bareta sa Singko'' (TV5 Bicol) *''Aksyon Western Visayas'' (TV5 Iloilo/Bacolod) *''Aksyon Central Visayas'' (TV5 Cebu) *''Aksyon Eastern Visayas'' (TV5 Tacloban-Ormoc) *''Aksyon Chavacano'' (TV5 Zamboanga) *''Aksyon Northern Mindanao'' (TV5 Cagayan de Oro) *''Aksyon Southern Mindanao'' (TV5 Davao) *''Aksyon South Central Mindanao'' (TV5 General Santos/Cotabato) *''Aksyon Caraga'' (TV5 Butuan) ===Defunct o ang Mga Dating Programa=== *''Aksyon JournalisMO'' *''Aksyon Sabado'' *''Aksyon Linggo'' *''Ako Mismo'' *''Balitaang Tapat'' *''Balwarte'' *''Dayo'' *''Frontline Pilipinas'' *''Gud Morning Kapatid'' *''Kumare Klub'' *''News5 Debates: Hamon sa Pagbabago'' *''Pilipinas News'' *''Pilipinas News Weekend'' *''Rescue 5'' *''Sapul!'' *''Totoo TV'' *''USI: Under Special Investigation'' == Tignan din == * [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] * [[One Sports (TV channel)|One Sports]] * [[One News]] * [[One PH]] * [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] ==Talasanggunian== {{reflist}} {{News5}} {{TV5}} [[Kategorya:TV5 Network]] == Mga sanggunian == sy9evw44uuk1qt09ecache9w1lxlnje 2223962 2223961 2026-09-07T04:25:00Z ~2026-48459-99 166130 /* Regional */ sinungaling na palabas 2223962 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=September 2013}} {{Infobox | title = News5 | image = [[Image:NEWS5.svg|270px|center]] | label1 = Division of | data1 = [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] | label2 = Country | data2 = [[Pilipinas]] | label3 = Area served | data3 = Worldwide | label4 = Key people | data4 = {{plainlist | * Patrick Paez <small> (First Vice President and Head, News and Information) </small> * Jackie Sierda <small> (Assistant Vice President, News Operations) </small> * Mary Grace Navarro <small>(Assistant Vice President, News Production) </small> * Jay Cesora Orense <small> (Head, Public Affairs Unit) </small> * Cherry Bayle <small> (OIC-Station Manager, Radyo5) </small> * Ed Lingao <small> (Chief of the Reporters) </small> }} | label5 = Headquarters | data5 = [[TV5 Media Center]], Reliance corner Sheridan Streets, Brgy. Buayang Bato, [[Mandaluyong City]], Philippines | label6 = Slogan | data6 = {{plainlist | * ''Higit sa Balita, Aksyon!'' (transl. Beyond than News, Action!) * ''Nasa Frontline ng mga Balita'' (transl. Delivering News from the Frontlines) * ''Tapat at tamang pagbabalita para sa may alam at may pakialam'' (transl. Honest and correct reporting for those who know and care) * ''Kami ang inyong Kapatid sa balitaan at public service'' (transl. We are your Brothers and Sisters in news and public service) }} | label8 = Former names | data8 = ABC News and Public Affairs<br>TV5 News and Information | label9 = Language | data9 = {{Plainlist| * [[Tagalog language|Tagalog]] (main) * [[English]] (secondary) }} | label10 = Website | data10 = {{URL|http://news.tv5.com.ph}} }} Ang '''TV5 News and Public Affairs''', na kilalang on-air bilang '''News5''' (dating '''ABC News and Public Affairs''' at '''TV5 News and Information'''), ay ang division ng news and public affairs division programming ng Philippine media company [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] Ito ay headquartered sa [[TV5 Media Center]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]. == Kasaysayan == Noong Setyembre 2024, nagretiro si mamamahayag na si [[Luchi Cruz-Valdes]] bilang pinuno ng TV5 News and Public Affairs.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> Pagkatapos nito, itinalaga si Patrick Paez bilang officer-in-charge (OIC) ng News5.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> ==Programa== ===Kasalukuyang ipinalabas=== ====TV5==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking News'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon News Alert'' *''Aksyon Tonite'' *''Aksyon Weekend'' *''Alagang Kapatid'' *''Anggulo'' *''Bitag'' *''Budol Alert'' *''Demolition Job'' *''Gus Abelgas Forensics'' *''Insider'' *''Journo'' *''Julius Babao Unplugged'' *''Kapatid Mo, Idol Raffy Tulfo'' *''Reaksyon'' *''Sapul sa Singko'' *''T3: Kapatid, Sagot Kita!'' *''Top 5: Mga Kwentong Marc Logan'' *''Tutok Tulfo'' *''Una sa Lahat'' *''Wanted'' ====AksyonTV==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon Weather'' *''Aksyon Weekend'' *''Andar ng mga Balita'' *''Astig'' *''Balitang 60'' *''Buhay OFW'' *''Chef versus Mom'' *''CNN Konek'' *''Cocktales *''Crime Klasik *''Dokumentado *''Duelo: Ang Barilan ng Opinyon'' *''History with Lourd de Veyra'' *''Kuwentong Kanto'' *''Mondo Manu'' *''Presinto 5'' *''Sapul sa Singko'' *''Ted Failon and DJ ChaCha sa Radyo5 92.3 True FM'' *''Wasak'' *''Word of the Lourd'' ====One News==== *''Afternoon Delight'' *''Bright Idea'' *''Big at 10'' *''Chronicles'' *''Go Local'' *''Gretchen Ho Reports'' *''In the Loop'' *''Money Talks with Cathy Yang'' *''Morning Matters'' *''One News Documentaries'' *''One News Now'' *''News and Views'' *''Play by Play'' *''Round Table'' *''Rush Hour'' *''Storycon'' *''The Big Story'' *''The View from Manila'' *''Thought Leaders'' *''The Men's Room'' *''Woman in Action'' ====Regional==== *''Aksyon Ilocos'' (TV5 Ilocos) *''Aksyon Baguio'' (TV5 Baguio) *''Aksyon North Central Luzon'' (TV5 Dagupan) *''Aksyon Cagayan Valley'' (TV5 Cauayan-Santiago) *''Aksyon Central Luzon'' (TV5 Pampanga) *''Aksyon Southern Tagalog'' (TV5 Batangas) *''Aksyon Palawan'' (TV5 Puerto Princesa) *''Aksyon Bareta sa Singko'' (TV5 Bicol) *''Aksyon Western Visayas'' (TV5 Iloilo/Bacolod) *''Aksyon Central Visayas'' (TV5 Cebu) *''Aksyon Eastern Visayas'' (TV5 Tacloban-Ormoc) *''Aksyon Chavacano'' (TV5 Zamboanga) *''Aksyon Northern Mindanao'' (TV5 Cagayan de Oro) *''Aksyon Southern Mindanao'' (TV5 Davao) *''Aksyon South Central Mindanao'' (TV5 General Santos/Cotabato) *''Aksyon Caraga'' (TV5 Butuan) ===Defunct o ang Mga Dating Programa=== *''Aksyon JournalisMO'' *''Aksyon Sabado'' *''Aksyon Linggo'' *''Ako Mismo'' *''Balitaang Tapat'' *''Balwarte'' *''Dayo'' *''Frontline Pilipinas'' *''Gud Morning Kapatid'' *''Kumare Klub'' *''News5 Debates: Hamon sa Pagbabago'' *''Pilipinas News'' *''Pilipinas News Weekend'' *''Rescue 5'' *''Sapul!'' *''Totoo TV'' *''USI: Under Special Investigation'' == Tignan din == * [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] * [[One Sports (TV channel)|One Sports]] * [[One News]] * [[One PH]] * [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] ==Talasanggunian== {{reflist}} {{News5}} {{TV5}} [[Kategorya:TV5 Network]] == Mga sanggunian == b7ro38ytb147hs5pv8e67rwpywv6cle 2223965 2223962 2026-09-07T04:38:25Z ~2026-44306-43 165198 Tinanggal ang mga hoaxers info 2223965 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=September 2013}} {{Infobox | title = News5 | image = [[Image:NEWS5.svg|270px|center]] | label1 = Division of | data1 = [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] | label2 = Country | data2 = [[Pilipinas]] | label3 = Area served | data3 = Worldwide | label4 = Key people | data4 = {{plainlist | * Patrick Paez <small> (First Vice President and Head, News and Information) </small> * Jackie Sierda <small> (Assistant Vice President, News Operations) </small> * Mary Grace Navarro <small>(Assistant Vice President, News Production) </small> * Jay Cesora Orense <small> (Head, Public Affairs Unit) </small> * Cherry Bayle <small> (OIC-Station Manager, Radyo5) </small> * Ed Lingao <small> (Chief of the Reporters) </small> }} | label5 = Headquarters | data5 = [[TV5 Media Center]], Reliance corner Sheridan Streets, Brgy. Buayang Bato, [[Mandaluyong City]], Philippines | label6 = Slogan | data6 = {{plainlist | * ''Higit sa Balita, Aksyon!'' (transl. Beyond than News, Action!) * ''Nasa Frontline ng mga Balita'' (transl. Delivering News from the Frontlines) * ''Tapat at tamang pagbabalita para sa may alam at may pakialam'' (transl. Honest and correct reporting for those who know and care) * ''Kami ang inyong Kapatid sa balitaan at public service'' (transl. We are your Brothers and Sisters in news and public service) }} | label8 = Former names | data8 = ABC News and Public Affairs<br>TV5 News and Information | label9 = Language | data9 = {{Plainlist| * [[Tagalog language|Tagalog]] (main) * [[English]] (secondary) }} | label10 = Website | data10 = {{URL|http://news.tv5.com.ph}} }} Ang '''TV5 News and Public Affairs''', na kilalang on-air bilang '''News5''' (dating '''ABC News and Public Affairs''' at '''TV5 News and Information'''), ay ang division ng news and public affairs division programming ng Philippine media company [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] Ito ay headquartered sa [[TV5 Media Center]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]. == Kasaysayan == Noong Setyembre 2024, nagretiro si mamamahayag na si [[Luchi Cruz-Valdes]] bilang pinuno ng TV5 News and Public Affairs.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> Pagkatapos nito, itinalaga si Patrick Paez bilang officer-in-charge (OIC) ng News5.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> ==Programa== ===Kasalukuyang ipinalabas=== ====TV5==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking News'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon News Alert'' *''Aksyon Tonite'' *''Aksyon Weekend'' *''Alagang Kapatid'' *''Anggulo'' *''Bitag'' *''Budol Alert'' *''Demolition Job'' *''Gus Abelgas Forensics'' *''Insider'' *''Journo'' *''Julius Babao Unplugged'' *''Kapatid Mo, Idol Raffy Tulfo'' *''Reaksyon'' *''Sapul sa Singko'' *''T3: Kapatid, Sagot Kita!'' *''Top 5: Mga Kwentong Marc Logan'' *''Tutok Tulfo'' *''Una sa Lahat'' *''Wanted'' ====AksyonTV==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon Weather'' *''Aksyon Weekend'' *''Andar ng mga Balita'' *''Astig'' *''Balitang 60'' *''Buhay OFW'' *''Chef versus Mom'' *''CNN Konek'' *''Cocktales *''Crime Klasik *''Dokumentado *''Duelo: Ang Barilan ng Opinyon'' *''History with Lourd de Veyra'' *''Kuwentong Kanto'' *''Mondo Manu'' *''Presinto 5'' *''Sapul sa Singko'' *''Ted Failon and DJ ChaCha sa Radyo5 92.3 True FM'' *''Wasak'' *''Word of the Lourd'' ====One News==== *''Afternoon Delight'' *''Bright Idea'' *''Big at 10'' *''Chronicles'' *''Go Local'' *''Gretchen Ho Reports'' *''In the Loop'' *''Money Talks with Cathy Yang'' *''Morning Matters'' *''One News Documentaries'' *''One News Now'' *''News and Views'' *''Play by Play'' *''Round Table'' *''Rush Hour'' *''Storycon'' *''The Big Story'' *''The View from Manila'' *''Thought Leaders'' *''The Men's Room'' *''Woman in Action'' ====Regional==== *''Aksyon Ilocos'' (TV5 Ilocos) *''Aksyon Baguio'' (TV5 Baguio) *''Aksyon North Central Luzon'' (TV5 Dagupan) *''Aksyon Cagayan Valley'' (TV5 Cauayan-Santiago) *''Aksyon Central Luzon'' (TV5 Pampanga) *''Aksyon Southern Tagalog'' (TV5 Batangas) *''Aksyon Palawan'' (TV5 Puerto Princesa) *''Aksyon Bareta sa Singko'' (TV5 Bicol) *''Aksyon Western Visayas'' (TV5 Iloilo/Bacolod) *''Aksyon Central Visayas'' (TV5 Cebu) *''Aksyon Eastern Visayas'' (TV5 Tacloban-Ormoc) *''Aksyon Chavacano'' (TV5 Zamboanga) *''Aksyon Northern Mindanao'' (TV5 Cagayan de Oro) *''Aksyon Southern Mindanao'' (TV5 Davao) *''Aksyon South Central Mindanao'' (TV5 General Santos/Cotabato) *''Aksyon Caraga'' (TV5 Butuan) ===Defunct o ang Mga Dating Programa=== *''Aksyon JournalisMO'' *''Aksyon Sabado'' *''Aksyon Linggo'' *''Ako Mismo'' *''Balitaang Tapat'' *''Balwarte'' *''Dayo'' *''Gud Morning Kapatid'' *''Kumare Klub'' *''News5 Debates: Hamon sa Pagbabago'' *''Pilipinas News'' *''Pilipinas News Weekend'' *''Rescue 5'' *''Sapul!'' *''Totoo TV'' *''USI: Under Special Investigation'' == Tignan din == * [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] * [[One Sports (TV channel)|One Sports]] * [[One News]] * [[One PH]] * [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] ==Talasanggunian== {{reflist}} {{News5}} {{TV5}} [[Kategorya:TV5 Network]] == Mga sanggunian == pg3urk711h8znxr76gqt9780kulti58 2224028 2223965 2026-09-07T10:07:35Z ~2026-48459-99 166130 /* Programa */ tinanggal na naman ang mga sinungaling na palabas 2224028 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=September 2013}} {{Infobox | title = News5 | image = [[Image:NEWS5.svg|270px|center]] | label1 = Division of | data1 = [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] | label2 = Country | data2 = [[Pilipinas]] | label3 = Area served | data3 = Worldwide | label4 = Key people | data4 = {{plainlist | * Patrick Paez <small> (First Vice President and Head, News and Information) </small> * Jackie Sierda <small> (Assistant Vice President, News Operations) </small> * Mary Grace Navarro <small>(Assistant Vice President, News Production) </small> * Jay Cesora Orense <small> (Head, Public Affairs Unit) </small> * Cherry Bayle <small> (OIC-Station Manager, Radyo5) </small> * Ed Lingao <small> (Chief of the Reporters) </small> }} | label5 = Headquarters | data5 = [[TV5 Media Center]], Reliance corner Sheridan Streets, Brgy. Buayang Bato, [[Mandaluyong City]], Philippines | label6 = Slogan | data6 = {{plainlist | * ''Higit sa Balita, Aksyon!'' (transl. Beyond than News, Action!) * ''Nasa Frontline ng mga Balita'' (transl. Delivering News from the Frontlines) * ''Tapat at tamang pagbabalita para sa may alam at may pakialam'' (transl. Honest and correct reporting for those who know and care) * ''Kami ang inyong Kapatid sa balitaan at public service'' (transl. We are your Brothers and Sisters in news and public service) }} | label8 = Former names | data8 = ABC News and Public Affairs<br>TV5 News and Information | label9 = Language | data9 = {{Plainlist| * [[Tagalog language|Tagalog]] (main) * [[English]] (secondary) }} | label10 = Website | data10 = {{URL|http://news.tv5.com.ph}} }} Ang '''TV5 News and Public Affairs''', na kilalang on-air bilang '''News5''' (dating '''ABC News and Public Affairs''' at '''TV5 News and Information'''), ay ang division ng news and public affairs division programming ng Philippine media company [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] Ito ay headquartered sa [[TV5 Media Center]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]. == Kasaysayan == Noong Setyembre 2024, nagretiro si mamamahayag na si [[Luchi Cruz-Valdes]] bilang pinuno ng TV5 News and Public Affairs.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> Pagkatapos nito, itinalaga si Patrick Paez bilang officer-in-charge (OIC) ng News5.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> ==Programa== ===Kasalukuyang ipinalabas=== ====TV5==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking News'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon News Alert'' *''Aksyon Tonite'' *''Aksyon Weekend'' *''Alagang Kapatid'' *''Anggulo'' *''Bitag'' *''Budol Alert'' *''Demolition Job'' *''Frontline Pilipinas'' *''Gus Abelgas Forensics'' *''Insider'' *''Journo'' *''Julius Babao Unplugged'' *''Kapatid Mo, Idol Raffy Tulfo'' *''Reaksyon'' *''Sapul sa Singko'' *''T3: Kapatid, Sagot Kita!'' *''Top 5: Mga Kwentong Marc Logan'' *''Tutok Tulfo'' *''Una sa Lahat'' *''Wanted'' ====AksyonTV==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon Weather'' *''Aksyon Weekend'' *''Andar ng mga Balita'' *''Astig'' *''Balitang 60'' *''Buhay OFW'' *''Chef versus Mom'' *''CNN Konek'' *''Cocktales *''Crime Klasik *''Dokumentado *''Duelo: Ang Barilan ng Opinyon'' *''History with Lourd de Veyra'' *''Kuwentong Kanto'' *''Mondo Manu'' *''Presinto 5'' *''Sapul sa Singko'' *''Ted Failon and DJ ChaCha sa Radyo5 92.3 True FM'' *''Wasak'' *''Word of the Lourd'' ====One News==== *''Afternoon Delight'' *''Bright Idea'' *''Big at 10'' *''Chronicles'' *''Go Local'' *''Gretchen Ho Reports'' *''In the Loop'' *''Money Talks with Cathy Yang'' *''Morning Matters'' *''One News Documentaries'' *''One News Now'' *''News and Views'' *''Play by Play'' *''Round Table'' *''Rush Hour'' *''Storycon'' *''The Big Story'' *''The View from Manila'' *''Thought Leaders'' *''The Men's Room'' *''Woman in Action'' ====Regional==== *''Aksyon Ilocos'' (TV5 Ilocos) *''Aksyon Baguio'' (TV5 Baguio) *''Aksyon North Central Luzon'' (TV5 Dagupan) *''Aksyon Cagayan Valley'' (TV5 Cauayan-Santiago) *''Aksyon Central Luzon'' (TV5 Pampanga) *''Aksyon Southern Tagalog'' (TV5 Batangas) *''Aksyon Palawan'' (TV5 Puerto Princesa) *''Aksyon Bareta sa Singko'' (TV5 Bicol) *''Aksyon Western Visayas'' (TV5 Iloilo/Bacolod) *''Aksyon Central Visayas'' (TV5 Cebu) *''Aksyon Eastern Visayas'' (TV5 Tacloban-Ormoc) *''Aksyon Chavacano'' (TV5 Zamboanga) *''Aksyon Northern Mindanao'' (TV5 Cagayan de Oro) *''Aksyon Southern Mindanao'' (TV5 Davao) *''Aksyon South Central Mindanao'' (TV5 General Santos/Cotabato) *''Aksyon Caraga'' (TV5 Butuan) ===Defunct o ang Mga Dating Programa=== *''Aksyon JournalisMO'' *''Aksyon Sabado'' *''Aksyon Linggo'' *''Ako Mismo'' *''Balitaang Tapat'' *''Balwarte'' *''Dayo'' *''Gud Morning Kapatid'' *''Kumare Klub'' *''News5 Debates: Hamon sa Pagbabago'' *''Pilipinas News'' *''Pilipinas News Weekend'' *''Rescue 5'' *''Sapul!'' *''Totoo TV'' *''USI: Under Special Investigation'' == Tignan din == * [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] * [[One Sports (TV channel)|One Sports]] * [[One News]] * [[One PH]] * [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] ==Talasanggunian== {{reflist}} {{News5}} {{TV5}} [[Kategorya:TV5 Network]] == Mga sanggunian == pqviq6ppu5ccxzdqdpmsde02tfek7bs 2224031 2224028 2026-09-07T10:14:54Z ~2026-48459-99 166130 /* */ Updated info to Higit sa Balita, Aksyon! slogan 2224031 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=September 2013}} {{Infobox | title = News5 | image = [[Image:NEWS5.svg|270px|center]] | label1 = Division of | data1 = [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] | label2 = Country | data2 = [[Pilipinas]] | label3 = Area served | data3 = Worldwide | label4 = Key people | data4 = {{plainlist | * Patrick Paez <small> (First Vice President and Head, News and Information) </small> * Jackie Sierda <small> (Assistant Vice President, News Operations) </small> * Mary Grace Navarro <small>(Assistant Vice President, News Production) </small> * Jay Cesora Orense <small> (Head, Public Affairs Unit) </small> * Cherry Bayle <small> (OIC-Station Manager, Radyo5) </small> * Ed Lingao <small> (Chief of the Reporters) </small> }} | label5 = Headquarters | data5 = [[TV5 Media Center]], Reliance corner Sheridan Streets, Brgy. Buayang Bato, [[Mandaluyong City]], Philippines | label6 = Slogan | data6 = {{plainlist | * ''Higit sa Balita, Aksyon!'' <small>(transl. Beyond than News, Action!)</small> * ''Nasa Frontline ng mga Balita'' <small>(transl. Delivering News from the Frontlines)</small> * ''Tapat at tamang pagbabalita para sa may alam at may pakialam'' <small>(transl. Honest and correct reporting for those who know and care)</small> * ''Kami ang inyong Kapatid sa balitaan at public service'' <small>(transl. We are your Brothers and Sisters in news and public service)</small> }} | label8 = Former names | data8 = ABC News and Public Affairs<br>TV5 News and Information | label9 = Language | data9 = {{Plainlist| * [[Tagalog language|Tagalog]] (main) * [[English]] (secondary) }} | label10 = Website | data10 = {{URL|http://news.tv5.com.ph}} }} Ang '''TV5 News and Public Affairs''', na kilalang on-air bilang '''News5''' (dating '''ABC News and Public Affairs''' at '''TV5 News and Information'''), ay ang division ng news and public affairs division programming ng Philippine media company [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] Ito ay headquartered sa [[TV5 Media Center]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]. == Kasaysayan == Noong Setyembre 2024, nagretiro si mamamahayag na si [[Luchi Cruz-Valdes]] bilang pinuno ng TV5 News and Public Affairs.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> Pagkatapos nito, itinalaga si Patrick Paez bilang officer-in-charge (OIC) ng News5.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> ==Programa== ===Kasalukuyang ipinalabas=== ====TV5==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking News'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon News Alert'' *''Aksyon Tonite'' *''Aksyon Weekend'' *''Alagang Kapatid'' *''Anggulo'' *''Bitag'' *''Budol Alert'' *''Demolition Job'' *''Frontline Pilipinas'' *''Gus Abelgas Forensics'' *''Insider'' *''Journo'' *''Julius Babao Unplugged'' *''Kapatid Mo, Idol Raffy Tulfo'' *''Reaksyon'' *''Sapul sa Singko'' *''T3: Kapatid, Sagot Kita!'' *''Top 5: Mga Kwentong Marc Logan'' *''Tutok Tulfo'' *''Una sa Lahat'' *''Wanted'' ====AksyonTV==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon Weather'' *''Aksyon Weekend'' *''Andar ng mga Balita'' *''Astig'' *''Balitang 60'' *''Buhay OFW'' *''Chef versus Mom'' *''CNN Konek'' *''Cocktales *''Crime Klasik *''Dokumentado *''Duelo: Ang Barilan ng Opinyon'' *''History with Lourd de Veyra'' *''Kuwentong Kanto'' *''Mondo Manu'' *''Presinto 5'' *''Sapul sa Singko'' *''Ted Failon and DJ ChaCha sa Radyo5 92.3 True FM'' *''Wasak'' *''Word of the Lourd'' ====One News==== *''Afternoon Delight'' *''Bright Idea'' *''Big at 10'' *''Chronicles'' *''Go Local'' *''Gretchen Ho Reports'' *''In the Loop'' *''Money Talks with Cathy Yang'' *''Morning Matters'' *''One News Documentaries'' *''One News Now'' *''News and Views'' *''Play by Play'' *''Round Table'' *''Rush Hour'' *''Storycon'' *''The Big Story'' *''The View from Manila'' *''Thought Leaders'' *''The Men's Room'' *''Woman in Action'' ====Regional==== *''Aksyon Ilocos'' (TV5 Ilocos) *''Aksyon Baguio'' (TV5 Baguio) *''Aksyon North Central Luzon'' (TV5 Dagupan) *''Aksyon Cagayan Valley'' (TV5 Cauayan-Santiago) *''Aksyon Central Luzon'' (TV5 Pampanga) *''Aksyon Southern Tagalog'' (TV5 Batangas) *''Aksyon Palawan'' (TV5 Puerto Princesa) *''Aksyon Bareta sa Singko'' (TV5 Bicol) *''Aksyon Western Visayas'' (TV5 Iloilo/Bacolod) *''Aksyon Central Visayas'' (TV5 Cebu) *''Aksyon Eastern Visayas'' (TV5 Tacloban-Ormoc) *''Aksyon Chavacano'' (TV5 Zamboanga) *''Aksyon Northern Mindanao'' (TV5 Cagayan de Oro) *''Aksyon Southern Mindanao'' (TV5 Davao) *''Aksyon South Central Mindanao'' (TV5 General Santos/Cotabato) *''Aksyon Caraga'' (TV5 Butuan) ===Defunct o ang Mga Dating Programa=== *''Aksyon JournalisMO'' *''Aksyon Sabado'' *''Aksyon Linggo'' *''Ako Mismo'' *''Balitaang Tapat'' *''Balwarte'' *''Dayo'' *''Gud Morning Kapatid'' *''Kumare Klub'' *''News5 Debates: Hamon sa Pagbabago'' *''Pilipinas News'' *''Pilipinas News Weekend'' *''Rescue 5'' *''Sapul!'' *''Totoo TV'' *''USI: Under Special Investigation'' == Tignan din == * [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] * [[One Sports (TV channel)|One Sports]] * [[One News]] * [[One PH]] * [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] ==Talasanggunian== {{reflist}} {{News5}} {{TV5}} [[Kategorya:TV5 Network]] == Mga sanggunian == 7axtc3am6hnhzwhak8t9uii4dulera7 2224032 2224031 2026-09-07T10:18:22Z ~2026-48459-99 166130 /* */ Changed to Higit sa Balita, Impormasyon at Pangyayari, Aksyon! and Saan Man, Kailan Man, Kapatid tagline 2224032 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=September 2013}} {{Infobox | title = News5 | image = [[Image:NEWS5.svg|270px|center]] | label1 = Division of | data1 = [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] | label2 = Country | data2 = [[Pilipinas]] | label3 = Area served | data3 = Worldwide | label4 = Key people | data4 = {{plainlist | * Patrick Paez <small> (First Vice President and Head, News and Information) </small> * Jackie Sierda <small> (Assistant Vice President, News Operations) </small> * Mary Grace Navarro <small>(Assistant Vice President, News Production) </small> * Jay Cesora Orense <small> (Head, Public Affairs Unit) </small> * Cherry Bayle <small> (OIC-Station Manager, Radyo5) </small> * Ed Lingao <small> (Chief of the Reporters) </small> }} | label5 = Headquarters | data5 = [[TV5 Media Center]], Reliance corner Sheridan Streets, Brgy. Buayang Bato, [[Mandaluyong City]], Philippines | label6 = Slogan | data6 = {{plainlist | * ''Higit sa Balita, Impormasyon at Pangyayari, Aksyon!'' <small>(transl. Beyond than News, Information and Happenings, Action!)</small> * ''Saan Man, Kailan Man, Kapatid'' <small>(transl. Anywhere, Anytime, (Your) Sibling)</small> * ''Nasa Frontline ng mga Balita'' <small>(transl. Delivering News from the Frontlines)</small> * ''Tapat at tamang pagbabalita para sa may alam at may pakialam'' <small>(transl. Honest and correct reporting for those who know and care)</small> * ''Kami ang inyong Kapatid sa balitaan at public service'' <small>(transl. We are your Brothers and Sisters in news and public service)</small> }} | label8 = Former names | data8 = ABC News and Public Affairs<br>TV5 News and Information | label9 = Language | data9 = {{Plainlist| * [[Tagalog language|Tagalog]] (main) * [[English]] (secondary) }} | label10 = Website | data10 = {{URL|http://news.tv5.com.ph}} }} Ang '''TV5 News and Public Affairs''', na kilalang on-air bilang '''News5''' (dating '''ABC News and Public Affairs''' at '''TV5 News and Information'''), ay ang division ng news and public affairs division programming ng Philippine media company [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] Ito ay headquartered sa [[TV5 Media Center]] sa [[Mandaluyong]], [[Kalakhang Maynila]], [[Pilipinas]]. == Kasaysayan == Noong Setyembre 2024, nagretiro si mamamahayag na si [[Luchi Cruz-Valdes]] bilang pinuno ng TV5 News and Public Affairs.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> Pagkatapos nito, itinalaga si Patrick Paez bilang officer-in-charge (OIC) ng News5.<ref>{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Two Thomasian journalists named officers-in-charge of Mediaquest news units |url=https://abtheflame.net/news/2024/10/two-thomasian-journalists-named-officers-in-charge-of-mediaquest-news-units/ |access-date=2025-12-19 |website=The Flame |language=en-US}}</ref> ==Programa== ===Kasalukuyang ipinalabas=== ====TV5==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking News'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon News Alert'' *''Aksyon Tonite'' *''Aksyon Weekend'' *''Alagang Kapatid'' *''Anggulo'' *''Bitag'' *''Budol Alert'' *''Demolition Job'' *''Frontline Pilipinas'' *''Gus Abelgas Forensics'' *''Insider'' *''Journo'' *''Julius Babao Unplugged'' *''Kapatid Mo, Idol Raffy Tulfo'' *''Reaksyon'' *''Sapul sa Singko'' *''T3: Kapatid, Sagot Kita!'' *''Top 5: Mga Kwentong Marc Logan'' *''Tutok Tulfo'' *''Una sa Lahat'' *''Wanted'' ====AksyonTV==== *''Aksyon'' *''Aksyon Breaking'' *''Aksyon Express'' *''Aksyon Weather'' *''Aksyon Weekend'' *''Andar ng mga Balita'' *''Astig'' *''Balitang 60'' *''Buhay OFW'' *''Chef versus Mom'' *''CNN Konek'' *''Cocktales *''Crime Klasik *''Dokumentado *''Duelo: Ang Barilan ng Opinyon'' *''History with Lourd de Veyra'' *''Kuwentong Kanto'' *''Mondo Manu'' *''Presinto 5'' *''Sapul sa Singko'' *''Ted Failon and DJ ChaCha sa Radyo5 92.3 True FM'' *''Wasak'' *''Word of the Lourd'' ====One News==== *''Afternoon Delight'' *''Bright Idea'' *''Big at 10'' *''Chronicles'' *''Go Local'' *''Gretchen Ho Reports'' *''In the Loop'' *''Money Talks with Cathy Yang'' *''Morning Matters'' *''One News Documentaries'' *''One News Now'' *''News and Views'' *''Play by Play'' *''Round Table'' *''Rush Hour'' *''Storycon'' *''The Big Story'' *''The View from Manila'' *''Thought Leaders'' *''The Men's Room'' *''Woman in Action'' ====Regional==== *''Aksyon Ilocos'' (TV5 Ilocos) *''Aksyon Baguio'' (TV5 Baguio) *''Aksyon North Central Luzon'' (TV5 Dagupan) *''Aksyon Cagayan Valley'' (TV5 Cauayan-Santiago) *''Aksyon Central Luzon'' (TV5 Pampanga) *''Aksyon Southern Tagalog'' (TV5 Batangas) *''Aksyon Palawan'' (TV5 Puerto Princesa) *''Aksyon Bareta sa Singko'' (TV5 Bicol) *''Aksyon Western Visayas'' (TV5 Iloilo/Bacolod) *''Aksyon Central Visayas'' (TV5 Cebu) *''Aksyon Eastern Visayas'' (TV5 Tacloban-Ormoc) *''Aksyon Chavacano'' (TV5 Zamboanga) *''Aksyon Northern Mindanao'' (TV5 Cagayan de Oro) *''Aksyon Southern Mindanao'' (TV5 Davao) *''Aksyon South Central Mindanao'' (TV5 General Santos/Cotabato) *''Aksyon Caraga'' (TV5 Butuan) ===Defunct o ang Mga Dating Programa=== *''Aksyon JournalisMO'' *''Aksyon Sabado'' *''Aksyon Linggo'' *''Ako Mismo'' *''Balitaang Tapat'' *''Balwarte'' *''Dayo'' *''Gud Morning Kapatid'' *''Kumare Klub'' *''News5 Debates: Hamon sa Pagbabago'' *''Pilipinas News'' *''Pilipinas News Weekend'' *''Rescue 5'' *''Sapul!'' *''Totoo TV'' *''USI: Under Special Investigation'' == Tignan din == * [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]] * [[One Sports (TV channel)|One Sports]] * [[One News]] * [[One PH]] * [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] ==Talasanggunian== {{reflist}} {{News5}} {{TV5}} [[Kategorya:TV5 Network]] == Mga sanggunian == rm6xd0j8ecqfcaeel2dh8xltlktox1e 3 287068 2223922 2222927 2026-09-07T01:59:13Z MediaWiki message delivery 49557 /* Wikipedia translation of the week: 2026-37 */ bagong seksiyon 2223922 wikitext text/x-wiki Mabuhay! '''Mabuhay!''' Magandang araw, Tagasalinero, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tildes (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 09:29, 25 Abril 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Kitniyot]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Kitniyot''' (Hebrew: קִטְנִיּוֹת‎, qitniyyot) is a Hebrew word meaning legumes. During the Passover holiday, however, the word kitniyot takes on a broader meaning to include grains and seeds such as rice, corn, sunflower seeds, sesame seeds, soybeans, peas, and lentils, in addition to legumes. According to Orthodox Ashkenazi and some Sephardic customs, Kitniyot may not be eaten during Passover. Although Reform and Conservative Ashkenazi Judaism currently allow for the consumption of Kitniyot during Passover, long-standing tradition in these and other communities is to abstain from their consumption. According to Torat Eretz Yisrael and Minhagei Eretz Yisrael, any Jew worldwide, regardless of origin, and despite the practice of their forefathers, may eat kitniyot on Passover, for it is a practice rejected as an unnecessary precaution by Halachic authorities as early as the time of its emergence. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 15 Abril 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=18973993 --> == Hiling ng pagsalin ng mga artikulo == Magandang araw {{ping|Tagasalinero}} ! Kung naaayon sa iyong skedyul, pakihanay ang mga sumusunod na artikulong hiniling ni [[:wikidata:User:A2D2]] sa [[:wikidata:User talk:JWilz12345|aking talkpage]] sa Wikidata: * [[:en:Baku TV Tower]] * [[:en:Telephone numbers in Azerbaijan]] * [[:en:Energy in Azerbaijan]] Paumanhin kung naaabala ko ang iyong isinasaling artikulo, pero dahil ang pokus ko ay sa mga [[Talaan ng mga lungsod sa Demokratikong Republika ng Congo|mga lungsod sa DR Congo]] (at sa susunod, ilan pang mga lungsod sa iba pang mga bansa, dagdag pa ang ginagawa kong pagaambag sa mga "road-related articles" dito. At isa pa, ang pagpalya ng "ContentTranslation" tool sa aking mobile browser, di-ko alam kung dahil sa pagbabawal ng mobile service provider ko o hindi sumusuporta sa mga phone browsers. Hindi naman kailangang imadali ang mga ito, total sinasabi parati ng mga admins na "walang deadline sa pag-eedit sa Wikipedia, sa anumang language versions." Muli, humihiling lang ako na ihanay o isama mo ang mga nasabing enwiki na artikulo sa mga isasalin mo. Gayunpaman, gusto kong gamitin ang oportunidad na bukas ka sa pag-iimprove sa ilang mga inambag kong mga artkulo. Maraming salamat! :-) [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 09:25, 25 Abril 2019 (UTC) :Magandang araw {{ping|JWilz12345}} at maraming salamat sa pagtanggap sa akin! Isasama ko ang mga artikulo sa aking listahan. :-) [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 17:05, 25 Abril 2019 (UTC) ::Magandang araw ulit {{ping|JWilz12345}}! Sa wakas, natapos ko ang tatlong artikulo. :-) Narito ang mga kawing para sa iyong pagsusuri: ::*[[Tore ng Baku TV]] ::*[[Mga numero ng telepono sa Aserbayan]] ::*[[Enerhiya sa Aserbayan]] ::Disclaimer lang: hindi ko nailagay ang infobox sa ikalawang artikulo dahil wala pa ang format sa ating wiki, pero naisama naman ang mga ibang bahagi. [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 07:43, 10 Mayo 2019 (UTC) :::{{ping|Tagasalinero}} Maraming salamat sa iyong tulong! Nawa'y patuloy ang iyong pag-aambag dito sa tlwiki. :-) [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 13:07, 11 Mayo 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jaflong]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Jaflong Sylhet.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Jaflong''' is a hill station and tourist destination in the Division of Sylhet, Bangladesh. It is located in Gowainghat Upazila of Sylhet District and situated at the border between Bangladesh and the Indian state of Meghalaya, overshadowed by subtropical mountains and rainforests. Jaflong is known for its stone collections and is home of the Khasi tribe </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 29 Abril 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19015333 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Banana flour]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Starr-180106-1562-Prosopis pallida-Waianae Gold kiawe flour for banana muffins-Hawea Pl Olinda-Maui (40290422231).jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Banana flour''' is a powder traditionally made of green bananas. Historically, banana flour has been used in Africa and Jamaica as a cheaper alternative to wheat flour. It is now often used as a gluten-free replacement for wheat flours or as a source of resistant starch, which has been promoted by certain dieting trends such as paleo and primal diets and by some recent nutritional research. Banana flour, due to the use of green bananas, has a very mild banana flavor raw, and when cooked, it has an earthy, nonbanana flavor; it also has a texture reminiscent of lighter wheat flours and requires about 25% less volume, making it a good replacement for white and white whole-wheat flour. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 6 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19015333 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Old Sugar Mill of Koloa]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Kauai-old-sugar-mill-Koloa-chimney.JPG|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Old Sugar Mill of Kōloa''' was part of the first commercially successful sugarcane plantation in Hawaiʻi, which was founded in Kōloa on the island of Kauai in 1835 by Ladd & Company. This was the beginning of what would become Hawaii's largest industry. The building was designated a National Historic Landmark on December 29, 1962. A stone chimney and foundations remain from 1840. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 13 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19088149 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Helicopter 66]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:SH-3D Sea King of HS-4 recovers Apollo 11 astronaut on 24 July 1969.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Helicopter 66''' is a United States Navy Sikorsky Sea King helicopter used during the late 1960s for the water recovery of astronauts during the Apollo program. It has been called "one of the most famous, or at least most iconic, helicopters in history", was the subject of a 1969 song by Manuela and was made into a die-cast model by Dinky Toys. In addition to its work in support of NASA, Helicopter 66 also transported the Shah of Iran during his 1973 visit to the aircraft carrier USS Kitty Hawk. Helicopter 66 was delivered to the U.S. Navy in 1967 and formed part of the inventory of U.S. Navy Helicopter Anti-Submarine Squadron Four for the duration of its active life. Among its pilots during this period was Donald S. Jones, who would go on to command the United States Third Fleet. Later re-numbered Helicopter 740, the aircraft crashed in the Pacific Ocean in 1975 during a training exercise. At the time of its crash, it had logged more than 3,200 hours of service. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 20 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19088149 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:O Que É Que A Baiana Tem?]]'''<br /><small>([[:pt:O Que É que a Baiana Tem?]]) </small></span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Carmen Miranda, Banana da Terra 1939.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''O que é que a baiana tem?''''' is a song composed by Dorival Caymmi in 1939 and recorded by Carmen Miranda. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 3 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19123976 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Expedition to Lapland]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Carolus Linnaeus by Hendrik Hollander 1853.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Expedition to Lapland''', the northernmost region in Sweden, by Carl Linnaeus in 1732 was an important part of his scientific career. Linnaeus departed from Uppsala and travelled clockwise around the coast of the Gulf of Bothnia over the course of six months, making major inland incursions from Umeå, Luleå and Tornio. His observations became the basis of his book Flora Lapponica (1737) in which Linnaeus’ ideas about nomenclature and classification were first used in a practical way.[2] Linnaeus kept a journal of his expedition which was first published posthumously as an English translation called Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland (1811). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:53, 10 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19138058 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Karin Bergöö Larsson]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Karin-Bergoo.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Karin Larsson, née Bergöö''', (3 October 1859 – 18 February 1928) was a Swedish artist and designer who collaborated with her husband, Carl Larsson, as well as being often depicted in his paintings. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:59, 17 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:National Historic Sites of Canada]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''National Historic Sites of Canada''' (French: Lieux historiques nationaux du Canada) are places that have been designated by the federal Minister of the Environment on the advice of the Historic Sites and Monuments Board of Canada (HSMBC), as being of national historic significance </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 24 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Hewing]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Northeim 2005-09-17 Fachwerk-05.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> In woodworking, '''hewing''' is the process of converting a log from its rounded natural form into lumber (timber) with more or less flat surfaces using primarily an axe. It is an ancient method, and before the advent of the industrial-era type of sawmills, it was a standard way of squaring up wooden beams for timber framing. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 1 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Belgian government in exile]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Hubert Pierlot and Robert Sturges.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Belgian government in London''' (French: Gouvernement belge à Londres, Dutch: Belgische regering in Londen), also known as the Pierlot IV Government, was the government in exile of Belgium between October 1940 and September 1944 during World War II. The government was tripartite, involving ministers from the Catholic, Liberal and Labour Parties. After the invasion of Belgium by Nazi Germany in May 1940, the Belgian government, under Prime Minister Hubert Pierlot, fled first to Bordeaux in France and then to London, where it established itself as the only legitimate representation of Belgium to the Allies. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 04:07, 8 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19187313 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Philippine space program]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:ABS-3 (Agila-2).jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''space program of the Philippines''' is decentralized and is maintained by various agencies of the Department of Science and Technology (DOST). There is no dedicated space agency to oversee the country's space program and is funded through the National SPACE Development Program by the DOST. Early Philippine initiatives in space technology has been led by private firms although in the recent years the government has played a more active role. The Philippines has been involved in space technology since the 1960s, when the government built an Earth satellite receiving station by the administration of then-President Ferdinand Marcos. It was also during the latter part of this period that a Filipino private firm acquired the country's first satellite, Agila-1 which was launched as an Indonesian satellite. In the 1990s, Mabuhay had Agila 2 launched to space from China. In the 2010s, the Philippine government partnered with the Tohoku and Hokkaido Universities of Japan to launch the first satellite designed by Filipinos, Diwata-1. Diwata-1 is a microsatellite. The government was able to develop and send two more small-scale satellites, Diwata-2 and Maya-1. A centralized space agency has been proposed in the legislature to address funding and management issue faced by the country's space program. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]01:50, 15 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19192603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Free Solo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''''Free Solo''''' is a 2018 American documentary film about climbing El Capitan in Yosemite. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]02:19, 22 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19192603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sevastopol Naval Base]]'''</span><br /><small>''([[:ru:Севастопольская военно-морская база]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Aleksandrovets&Muromets2005Sevastopol.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Sevastopol Naval Base''' (Russian: Севастопольская военно-морская база; Ukrainian: Севастопольська військово-морська база) is a naval base located in Sevastopol, on disputed Crimean peninsula. It is a base of the Russian Navy and the main base of the Black Sea Fleet. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:05, 29 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Chugach State Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Parque estatal Chugach, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-22, DD 77.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Chugach State Park''' covers 495,204 acres (2,004 square kilometers) immediately east of the Anchorage Bowl in south-central Alaska. Though primarily in the Municipality of Anchorage, a small portion of the park north of the Eklutna Lake area in the vicinity of Pioneer Peak lies within the Matanuska-Susitna Borough. Established by legislation signed into law on August 6, 1970, by Alaska Governor Keith Miller, this state park was created to provide recreational opportunities, protect the scenic value of the Chugach Mountains and other geographic features, and ensure the safety of the water supply for Anchorage. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:20, 5 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Visby City Wall]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Visby ringmur östra delen norrut.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Visby City Wall''' (Swedish: Visby ringmur, sometimes Visby stadsmur) is a medieval defensive wall surrounding the Swedish town of Visby on the island of Gotland. As the strongest, most extensive, and best preserved medieval city wall in Scandinavia, the wall forms an important and integral part of Visby World Heritage Site. Built in two stages during the 13th and 14th century, approximately 3.44 km (2.14 mi) of its original 3.6 km (2.2 mi) still stands. Of the 29 large and 22 smaller towers, 27 large and 9 small remain. A number of houses that predate the wall were incorporated within it during one of the two phases of construction. During the 18th century, fortifications were added to the wall in several places and some of the towers rebuilt to accommodate cannons. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 12 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Duesenberg Model A]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:1923 Duesenberg Model A Rubay Touring p1.JPG|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Duesenberg Model A''' was the first automobile in series production to have hydraulic brakes and the first automobile in series production in the United States with a straight-eight engine. Officially known as the Duesenberg Straight Eight, the Model A was first shown in late 1920 in New York City. Production was delayed by substantial changes to the design of the car, including a change in the engine valvetrain from horizontal overhead valves to an overhead camshaft; also during this time, the company had moved its headquarters and factory from New Jersey to Indiana. The Model A was manufactured in Indianapolis, Indiana, from 1921 to 1925 by the Duesenberg Automobiles and Motors Company and from 1925 to 1926 at the same factory by the restructured Duesenberg Motor Company. The successors to the company began referring to the car as the Model A when the Model J was introduced. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 26 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19314058 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Gladys Kalema-Zikusoka]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Gladys Kalema Zikusoka.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Gladys Kalema-Zikusoka''' (born 8 January 1970) is a Ugandan veterinarian and founder of Conservation Through Public Health, an organisation dedicated to the coexistence of endangered mountain gorillas, other wildlife, humans, and livestock in Africa. She was Uganda's first wildlife veterinary officer and was the star of the BBC documentary, Gladys the African Vet. In 2009 she won the Whitley Gold Award for her conservation work. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 2 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19314058 --> == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 14:22, 6 Setyembre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19352603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Bat as food]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bats for eating in Laos.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Bats are a food''' source for humans in the Pacific Rim and Asia. Bats are consumed in various amounts in Indonesia, Thailand, Vietnam, Guam, and in other Asian and Pacific Rim countries and cultures. In Guam, Mariana fruit bats (Pteropus mariannus) are considered a delicacy, and a flying fox bat species was made endangered due to being hunted there. In addition to being hunted as a food source for humans, bats are also hunted for their skins. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:11, 9 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19346679 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:06, 20 Setyembre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19395091 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sand-Covered Church]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Nordenskirker_Skagen(26).jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Sand-Covered Church''' (Danish: Den Tilsandede Kirke, also translated as The Buried Church, and also known as Old Skagen Church) is the name given to a late 14th-century church dedicated to Saint Lawrence of Rome. It was a brick church of considerable size, located 2 kilometres (1.2 mi) southwest of the town centre of Skagen, Denmark. During the last half of the 18th century the church was partially buried by sand from nearby dunes; the congregation had to dig out the entrance each time a service was to be held. The struggle to keep the church free of sand lasted until 1795, when it was abandoned </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 23 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19362143 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Penal system in China]]'''</span> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''penal system in China''' is mostly composed of an administrative detention system and a judicial incarceration system. As of mid 2015, it is reported prisoners held in prisons managed by Ministry of Justice is 1,649,804, result in a population rate of 118 per 100,000. Detainees in Ministry of Public Security facilities is 650,000 as of 2009, which combined would result in a population rate of 164 per 100,000. China also retained the use of death penalty with the approval right reserved to the Supreme People's Court, and have a system of death penalty with reprieve where the sentence is suspended unless the convicted commit another major crime within two years while detained. There are discussion urging increased use of community correction, and debate are ongoing to have Ministry of Justice oversee administrative detainees as well to prevent police from having too much power. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|32px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:01, 30 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19415526 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Christchurch Town Hall]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Christchurch Town Hall of the Performing Arts, New Zealand.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Christchurch Town Hall''', since 2007 formally known as the Christchurch Town Hall of the Performing Arts, opened in 1972, is Christchurch, New Zealand's premier performing arts centre. It is located in the central city on the banks of the Avon River overlooking Victoria Square, opposite the former location of the demolished Christchurch Convention Centre. Due to significant damage sustained during the February 2011 Christchurch earthquake, it was closed until 2019. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 14 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19441368 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Garlic production in China]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:2005garlic.PNG|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Garlic production in China''' is significant to the worldwide garlic industry, as China provides 80% of the total world production and is the leading exporter. Following China, other significant garlic producers include India (5% of world production) and Bangladesh (1%). As of 2016, China produced 21 million tonnes annually. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 21 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19475547 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:115 Antioch earthquake]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''115 Antioch earthquake''' occurred on 13 December 115 AD. It had an estimated magnitude of 7.5 on the surface wave magnitude scale and an estimated maximum intensity of XI (Extreme) on the Mercalli intensity scale. Antioch and surrounding areas were devastated with a great loss of life and property. It triggered a local tsunami that badly damaged the harbour at Caesarea Maritima. The Roman Emperor Trajan was caught in the earthquake, as was his successor Hadrian. Although the consul Marcus Pedo Vergilianus was killed, they escaped with only slight injuries and later began a program to rebuild the city. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:05, 28 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19488868 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jigokudani Monkey Park]]'''</span><br /> <small>''([[:ja:地獄谷野猿公苑]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Jigokudani Monkey Park''' is located in Yamanouchi, Nagano Prefecture, Japan. It is part of the Joshinetsu Kogen National Park (locally known as Shigakogen), and is located in the valley of the Yokoyu-River, in the northern part of the prefecture. The name Jigokudani, meaning "Hell's Valley", is due to the steam and boiling water that bubbles out of small crevices in the frozen ground, surrounded by steep cliffs and formidably cold and hostile forests. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 4 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19488868 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2019 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2019''']] na naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Ito ay kasalukuyang nagaganap sa buong buwan ng Nobyembre 2019. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2019/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2019-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:41, 4 Nobyembre 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Blautopf]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Blaubeuren Blautopf 20180804 02.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''Blautopf''' (German for Blue pot; "blau" means blue, "Topf" means pot) is a spring that serves as the source of the river Blau in the karst landscape on the Swabian Jura's southern edge, in Southern Germany. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:52, 11 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19523882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Quonset hut]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Quonset.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> A '''Quonset hut''' is a lightweight prefabricated structure of corrugated galvanized steel having a semicircular cross-section. The design was developed in the United States, based on the Nissen hut introduced by the British during World War I. Hundreds of thousands were produced during World War II. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 18 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19523882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Electric match]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Exploding E match collage.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> An '''electric match''' is a device that uses an externally applied electric current to ignite a combustible compound. Electric matches can be used in any application where source of heat is needed at a precisely controlled point in time, typically to ignite a propellant or explosive. Examples include airbags, pyrotechnics, and military or commercial explosives. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 25 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Fetoscopy]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Intervention par foetoscopie1.png|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Fetoscopy''' is an endoscopic procedure during pregnancy to allow surgical access to the fetus, the amniotic cavity, the umbilical cord, and the fetal side of the placenta. A small incision is made in the abdomen, and an endoscope is inserted through the abdominal wall and uterus into the amniotic cavity. Fetoscopy allows for medical interventions such as a biopsy (tissue sample) or a laser occlusion of abnormal blood vessels (such as chorioangioma) or the treatment of spina bifid. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:36, 2 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:New Brighton Pier]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:New Brighton Pier during the sunset, Christchurch, New Zealand.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> There have been two '''New Brighton Piers''' in New Brighton, New Zealand. The first pier, of wooden construction, opened on 18 January 1894 and was demolished on 12 October 1965. The current concrete pier was opened on 1 November 1997. It is one of the icons of Christchurch. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:57, 9 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Topi]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Topi (Damaliscus lunatus jimela) female.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''topi''' (''Damaliscus lunatus jimela'') is a highly social and fast antelope subspecies of the common tsessebe, a species which belongs to the genus Damaliscus. They are found in the savannas, semi-deserts, and floodplains of sub-Saharan Africa. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:11, 16 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19639518 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Niassodon]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Niassodon.tif|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Niassodon''''' is an extinct genus of kingoriid dicynodont therapsid known from the Late Permian of Niassa Province, northern Mozambique. It contains a single species, ''Niassodon mfumukasi''. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 23 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19644490 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:German Central Library for the Blind]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Leipzig Deutsche Zentralbuecherei fuer Blinde.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''German Central Library for the Blind''' (German: Deutsche Zentralbücherei für Blinde), abbreviated DZB, is a public library for the visually impaired located in the city of Leipzig, Saxony, Germany. Its collection of 72,300 titles is amongst the largest in the German speaking countries. The institution consists of a lending library, a publishing house, and a research center for barrier-free communication. It also has production facilities for braille books, audiobooks, and braille music. The DZB publishes about 250 new titles annually. Founded in 1894, the DZB is the oldest library for the blind in Germany. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 30 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19663331 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:ru:Крымский мост (Москва)]]'''</span><br /> <small>''([[:en:Krymsky Bridge]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Moscow 05-2017 img13 Krymsky Bridge.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Krymsky Bridge''' or Crimean Bridge is a steel suspension bridge in Moscow. The bridge spans the Moskva River 1,800 metres south-west from the Kremlin and carries the Garden Ring across the river. The bridge links the Crimean Square to the north with Krymsky Val street to the south. The nearby Moscow Metro stations are Park Kultury and Oktyabrskaya. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:25, 6 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Genovese sauce]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Genovesesauce.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Genovese sauce''' is a rich, onion-based pasta sauce from the region of Campania, Italy. Likely introduced to Naples from the northern Italian city of Genoa during the Renaissance, it has since become famous in Campania and forgotten elsewhere. The sauce is unusual for the long preparation time used to soften and flavor the onions. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 13 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Patanga succincta]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Patanga succincta (40890841064).jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Patanga succincta''''', the Bombay locust, is a species of locust found in India and southeast Asia. It is usually a solitary insect, and it is only in India that it has exhibited swarming behaviour. The last plague of this locust was in that country between 1901 and 1908 and there have not been any swarms since 1927. It is thought that the behaviour of the insects has altered because of changing practices in agricultural land use. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 20 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Flapper]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:The flapper - glass slide - 1920.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''The Flapper''''' is a 1920 American silent comedy film starring Olive Thomas. Directed by Alan Crosland, the film was the first in the United States to portray the "flapper" lifestyle, which would become a cultural craze or fad in the 1920s. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:34, 2 Marso 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19803136 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Three Sisters (Alberta)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Three Sisters from Police Creek.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''The Three Sisters''' are a trio of peaks near Canmore, Alberta, Canada. They are known individually as Big Sister, Middle Sister and Little Sister. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 30 Marso 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19883477 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Cloth facemask]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Coronalijer (Rumag) protective mask, Oude Pekela (2020) 01.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> A '''cloth facemask''' is a mask made of common textiles worn over the mouth and nose. Unlike surgical masks and respirators such as N95 masks, they are not subject to regulation, and there is currently little research or guidance on their effectiveness as a protective measure against infectious disease transmission or particulate air pollution. They were routinely used by healthcare workers from the mid 19th century until the mid 20th century. In the 1960s they fell out of use in the developed world in favor of modern surgical masks, but their use has persisted in developing countries. During the 2019–20 coronavirus pandemic, their use in developed countries was revived as a last resort due to shortages of surgical masks and respirators. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:24, 13 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19974415 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:As-Nas]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:گنجفه.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''As-Nas''' (آس ناس) is a card game or type of playing cards that were used in Persia. The design of the packs is simple, consisting of only five individual card designs, each with a distinctive background colour. As-Nas date back to the 17th century, and at that time a 25-card pack was used, with 5 suits, each suit having one court card and four numeral cards. Cards from the 19th century with the classic As-Nas designs can be found in various museum collections. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:59, 20 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19978834 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Pour le piano]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Debussy - Sarabande from Pour le piano.ogg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Pour le piano''''' (For the piano), L. 95, is a suite for solo piano by Claude Debussy. It consists of three individually composed movements, Prélude, Sarabande and Toccata. The suite was completed and published in 1901. It was premiered on 11 January 1902 at the Salle Érard, played by Ricardo Viñes. Maurice Ravel orchestrated the middle movement </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:22, 27 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19999361 --> == Wikipedia PH Month: A Call for Collaboration == Hi! [[File:WIKIPEDIA PH Month.png|right|250px]] '''[[:meta:Wikipedia Philippine Month|Wikipedia Philippine Month]]''' or simply '''Wikipedia PH Month''' is a monthly online event inspired by [[:meta:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] that aims to promote Philippine content in Philippine Wikipedia editions and beyond. Each participating local community runs a monthly online edit-a-thon, which promotes the creation or improvement of the Wikipedia content about a particular group or [[:en:Ethnic groups in the Philippines|groups of people in the Philippines]] and the region they represent. The participating community is not limited to the Philippines. This activity also aims to encourage collaboration among Filipino contributors within the archipelago and in the diaspora and to create linkages among Filipino and non-Filipino contributors who support the main objective. If you have any thoughts about this project, kindly share it in the talk page. --[[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|makipag-usap]]) 19:43, 27 Abril 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:F. Percy Smith]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Frank Percy Smith''' (12 January 1880–24 March 1945) was a British naturalist and early nature documentary pioneer working for Charles Urban, where he pioneered the use of time-lapse and microcinematography. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:26, 4 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20029506 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Bernwood Forest]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bernwood Forest - geograph.org.uk - 1730158.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Bernwood Forest''' was one of several forests of the ancient Kingdom of England and was a Royal hunting forest. It is thought to have been set aside as Royal hunting land when the Anglo-Saxon kings had a palace at Brill and church in Oakley, in the 10th century and was a particularly favoured place of Edward the Confessor, who was born in nearby Islip. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 11 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20029506 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:June Almeida]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''June Dalziel Almeida''' (5 October 1930 – 1 December 2007) was a Scottish virologist, a pioneer in virus imaging, identification and diagnosis. Her skills in electron microscopy earned her an international reputation. (...) She succeeded in identifying viruses that were previously unknown, including—in 1966—a group of viruses that was later named coronavirus. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 18 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20080268 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Siilinjärvi carbonatite]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Siilinjärvi Särkijärvi pit.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Siilinjärvi carbonatite''' complex is located in central Finland close to the city of Kuopio. It is named after the nearby village of Siilinjärvi, located approximately 5 km west of the southern extension of the complex. Siilinjärvi is the second largest carbonatite complex in Finland after the Sokli formation, and one of the oldest carbonatites on Earth at 2610±4 Ma. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:37, 25 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20080268 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Castle of the Pico]]'''</span><br /><small>''([[:it:Castello dei Pico]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Castello Pico, Mirandola.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Castle of the Pico''' (in Italian Castello dei Pico) is a castle in the city center of Mirandola, in the province of Modena, Italy. Famous in Europe as a legendary impregnable fortress, it belonged to the House of Pico della Mirandola, who ruled over the city for four centuries (1311-1711) and who enriched it in the Renaissance period with important pieces of art. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:36, 1 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20128608 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Garúa]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Reserva Nacional Lomas de Lachay, Huaral, Lima, Perú 01.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Garúa''' is a Spanish word meaning drizzle or mist. Although used in other contexts in the Spanish-speaking world, garúa most importantly refers to the moist cold fog that blankets the coasts of Peru and northern Chile, especially during the southern hemisphere winter. Garúa is called Camanchaca in Chile. Garúa brings mild temperatures and high humidity to a tropical coastal desert. It also provides moisture from fog and mist to a nearly-rainless region and permits the existence of vegetated fog oases, called lomas. While fog and drizzle are common in many coastal areas around the world, the prevalence and persistence of garúa and its impact on climate and the environment make it unique </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:49, 8 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20134234 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Te Araroa Trail]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Te_Araroa_logo_sign.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Te Araroa''' (The Long Pathway) is New Zealand's long distance tramping route, stretching circa 3,000 kilometres (1,900 mi) along the length of the country's two main islands from Cape Reinga to Bluff. It is made up of a mixture of older tracks and walkways, new tracks, and link sections alongside roads. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:21, 15 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20170853 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Vessel (structure)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Hudson Yards Plaza March 2019 18.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Vessel''' (TKA) is a structure and landmark which was built as part of the Hudson Yards Redevelopment Project in Manhattan, New York City, New York. Construction began in April 2017; it opened on March 15, 2019. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:42, 22 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20199070 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Punt (boat)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Boats on the river Cam.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> A '''punt''' is a flat-bottomed boat with a square-cut bow, designed for use in small rivers or other shallow water. Punting is boating in a punt. The punter generally propels the punt by pushing against the river bed with a pole. A punt should not be confused with a gondola, a shallow draft vessel that is structurally different, and which is propelled by an oar rather than a pole. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:21, 29 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20201444 --> == WPWP Campaign == Maraming salamat sa paglahok sa WPWP Campaign. Pakatandaan na maaari ring gamitin ang mga larawang mula sa mga lahok sa Wiki Loves Earth, Wiki Loves Monuments at iba pang kahalintulad na mga patimpalak. -[[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|makipag-usap]]) 13:33, 1 Hulyo 2020 (UTC) :Salamat sa paalala. Susubukan kong gumamit ng mga ganoong larawan. [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 22:11, 1 Hulyo 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Cobbler]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Ben Arthur, Arrochar Alps, Scotland 02.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''The Cobbler''' (Scottish Gaelic: Beinn Artair) is a mountain of 884 metres (2,900 ft) height located near the head of Loch Long in Scotland. Although only a Corbett, it is "one of the most impressive summits in the Southern Highlands" </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:06, 6 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20246150 --> == Pagpapabatid ng salinwika: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:26, 6 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:33, 8 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Wikipedia translation of the week: 2020-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Coraline Ada Ehmke]]'''</span><br /><small>''([[:fr:Coraline Ada Ehmke]]) ([[:nl:Coraline Ada Ehmke]]) ([[:zh:珂若蘭·愛達·安姆琪]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Coraline Ada Ehmke.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Coraline Ada Ehmke''' is a software developer and open source advocate based in Chicago, Illinois. She began her career as a web developer in 1994 and has worked in a variety of industries, including engineering, consulting, education, advertising, healthcare, and software development infrastructure. She is known for her work in Ruby, and in 2016 earned the Ruby Hero award at RailsConf, a conference for Ruby on Rails developers. She is also known for her social justice work and activism, the creation of Contributor Covenant, and promoting the widespread adoption of codes of conduct for open source projects and communities. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:12, 13 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20259959 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Amabie]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Higo Amabie.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Amabie''' (アマビエ) is a legendary Japanese mermaid or merman with three legs, who allegedly emerges from the sea and prophesies either an abundant harvest or an epidemic. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:12, 20 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20275748 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/News/2020/32 == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:26, 31 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == rekomendasyon == Hello, kaibigan! Ako po ay baguhan pa lamang sa larangan nag pagsusulat dito. Ano po ba ang mga karampatang rekomendasyon ang iyong maibibigay para maisayos ko pa ang aking mga ambag? Maraming salamat po. — [[Natatangi:Mga ambag/77.96.40.169|77.96.40.169]] 19:36, 1 Agosto 2020 (UTC) :Hi kaibigan {{ping|77.96.40.169}}! Masaya ako na naging interesado ka sa pag-ambag sa Wikipediang Tagalog. Sana'y masiyahan ka rito. Sa tingin ko makatutulong itong mga artikulo: [[Wikipedia:Mga kumbensiyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] at [[Wikipedia:Mga gabay sa estilo sa paglalathala]] — pero una sa lahat, 'wag mahiyang [[Wikipedia:Maging mangahas|gumawa ng pagbabago]]. Padayon! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 21:08, 1 Agosto 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Child soldiers in the Democratic Republic of the Congo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:DRC- Child Soldiers.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> During the first and second civil conflicts which took place in the Democratic Republic of the Congo (DRC), all sides involved in the war actively recruited child soldiers, known locally as Kadogos which is a Swahili term meaning "little ones". It has been estimated that the militia led by Thomas Lubanga Dyilo was 30 percent children. In 2011 30,000 children were still operating with armed groups. The United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo (MONUSCO), released a report in 2013 which stated that between 1 January 2012 and 31 August 2013 up to 1,000 children had been recruited by armed groups, and described the recruitment of child soldiers as "endemic". </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:28, 3 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20316345 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Child soldiers in the Democratic Republic of the Congo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:DRC- Child Soldiers.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> During the first and second civil conflicts which took place in the Democratic Republic of the Congo (DRC), all sides involved in the war actively recruited child soldiers, known locally as Kadogos which is a Swahili term meaning "little ones". It has been estimated that the militia led by Thomas Lubanga Dyilo was 30 percent children. In 2011 30,000 children were still operating with armed groups. The United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo (MONUSCO), released a report in 2013 which stated that between 1 January 2012 and 31 August 2013 up to 1,000 children had been recruited by armed groups, and described the recruitment of child soldiers as "endemic". </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:24, 3 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20316345 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:HelloFresh]]'''</span><br /><small>''([[:es:HelloFresh]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''HelloFresh''' SE is an international publicly traded meal-kit company based in Berlin, Germany. It is the largest meal-kit provider in the United States, and also has operations in Canada, Western Europe (including Luxembourg, Germany, Belgium, France, and the Netherlands), New Zealand and Australia. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 10 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20351012 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/Server switch 2020 == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:02, 15 Agosto 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Wikipedia translation of the week: 2020-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:GRS 1915+105]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Merlin-GRS1915.gif|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''GRS 1915+105''' or V1487 Aquilae is an X-ray binary star system which features a regular star and a black hole. It was discovered on August 15, 1992 by the WATCH all-sky monitor aboard Granat. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 17 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20354098 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Trick film]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Le Chaudron infernal (1903).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> In the early history of cinema, '''trick films''' were short silent films designed to feature innovative special effects </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 31 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20407768 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Margerie Glacier]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Glaciar Margerie, Parque Nacional Bahía del Glaciar, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-19, DD 33.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Margerie Glacier''' is a 21 mi (34 km) long tidewater glacier in Glacier Bay, Alaska, United States within the boundaries of Glacier Bay National Park and Preserve. The glacier begins on the southern slopes of Mount Root, elevation 12,860 feet (3,920 m), on the Alaska–Canada border flowing southeast down the valley, then turning to the northeast toward its terminus in Tarr Inlet. Margerie Glacier is one of the most active and frequently-visited glaciers in Glacier Bay, which was declared a National Monument in 1925, a National Park and Preserve in 1980, a UNESCO World Biosphere Reserve in 1986 and a World Heritage Site in 1992. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 7 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20407768 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Tepexpan man]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Tepexpan 1.Homo Sapiens 4,700 Years Old.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Tepexpan Man''' is a Pre-Columbian-era woman skeleton, discovered by archaeologist Helmut de Terra in February 1947, on the shores of the former Lake Texcoco in central Mexico. The skeleton was found near mammoth remains and thought to be at least 10,000 years old. It was fancifully hailed by Time magazine as the oldest Mexican soldier. The skeleton was found lying face down with the arms under the chest and the legs drawn up to the stomach. The body most likely sunk into the mud surrounding it, leaving the shoulder, back, and hips exposed, which might explain why those elements are missing. It is possible that the body was originally deposited in the lake. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 14 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20433998 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Tepexpan man]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Tepexpan 1.Homo Sapiens 4,700 Years Old.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Tepexpan Man''' is a Pre-Columbian-era woman skeleton, discovered by archaeologist Helmut de Terra in February 1947, on the shores of the former Lake Texcoco in central Mexico. The skeleton was found near mammoth remains and thought to be at least 10,000 years old. It was fancifully hailed by Time magazine as the oldest Mexican soldier. The skeleton was found lying face down with the arms under the chest and the legs drawn up to the stomach. The body most likely sunk into the mud surrounding it, leaving the shoulder, back, and hips exposed, which might explain why those elements are missing. It is possible that the body was originally deposited in the lake. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 09:09, 14 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20433998 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Cradleboard]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Cradleboard.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Cradleboards''' (Cheyenne: pâhoešestôtse, Northern Sami: gietkka, Skolt Sami: ǩiõtkâm) are traditional protective baby-carriers used by many indigenous cultures in North America and throughout northern Scandinavia amongst the Sámi. There are a variety of styles of cradleboard, reflecting the diverse artisan practises of indigenous cultures. Some indigenous communities in North America still use cradleboards. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20459445 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:White Fawn's Devotion]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:White Fawn's Devotion (1910).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''White Fawn's Devotion: A Play Acted by a Tribe of Red Indians in America''''' is a 1910 American short dramatic silent film. Although a few writers believe the film features Young Deer's wife, Lillian St. Cyr, otherwise known as Princess Red Wing as "White Fawn", the lead woman does not fit St. Cyr's description. The movie was shot in New Jersey at 24fps </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:17, 28 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20478024 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:White Fawn's Devotion]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:White Fawn's Devotion (1910).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''White Fawn's Devotion: A Play Acted by a Tribe of Red Indians in America''''' is a 1910 American short dramatic silent film. Although a few writers believe the film features Young Deer's wife, Lillian St. Cyr, otherwise known as Princess Red Wing as "White Fawn", the lead woman does not fit St. Cyr's description. The movie was shot in New Jersey at 24fps </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:42, 28 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20478024 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Arctic ice pack]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Une partie de l'hémisphère nord de la Terre avec la banquise, nuage, étoile et localisation de la station météo en Alert.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Arctic ice pack''' is the sea ice cover of the Arctic Ocean and its vicinity. The Arctic ice pack undergoes a regular seasonal cycle in which ice melts in spring and summer, reaches a minimum around mid-September, then increases during fall and winter. Summer ice cover in the Arctic is about 50% of winter cover </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 12 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20489711 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Layshaft]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Gearbox (Autocar Handbook, 13th ed, 1935).jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> A '''layshaft''' is an intermediate shaft within a gearbox that carries gears, but does not transfer the primary drive of the gearbox either in or out of the gearbox. Layshafts are best known through their use in car gearboxes, where they were a ubiquitous part of the rear-wheel drive layout. With the shift to front-wheel drive, the use of layshafts is now rarer. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 19 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20542239 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Daisy (advertisement)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Daisy (1964).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> "'''Daisy'''", sometimes known as "Daisy Girl" or "Peace, Little Girl", was a controversial political advertisement aired on television during the 1964 United States presidential election by incumbent president Lyndon B. Johnson's campaign. Though only officially aired once by the campaign, it is considered to be an important factor in Johnson's landslide victory over Barry Goldwater and an important turning point in political and advertising history. It remains one of the most controversial political advertisements ever made </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:33, 26 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20542239 --> == Panitik == I occasionaly encounter "panitik na XYZ". This seems to be a rarely used word that means more like the act of writing, so panitik na Burmes = Burmese writing, correct? Would it be safe to correct all of these instances to sulat? --[[Tagagamit:Glennznl|Glennznl]] ([[Usapang tagagamit:Glennznl|makipag-usap]]) 12:14, 1 Nobyembre 2020 (UTC) :Yes, {{ping|Glennznl}}, it would be safe and preferable. Thank you! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 18:16, 1 Nobyembre 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Central and Wan Chai Reclamation]]'''</span><br /> <small>''([[:zh:中環及灣仔填海計劃]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Central and Wan Chai Reclamation aerial view 2018.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Central and Wan Chai Reclamation''' is a project launched by the government of Hong Kong since the 1990s to reclaim land for different purposes. This includes transportation improvements such as the Hong Kong MTR Station, Airport Express Railway & Central-Wanchai Bypass, as well as public recreation space such as the Central Harbourfront Event Space, Tamar Park and the Hong Kong Observation Wheel. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 2 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20600348 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020''']] na naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Ito ay kasalukuyang nagaganap sa buong buwan ng Nobyembre 2020. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2020/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2020-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:14, 2 Nobyembre 2020 (UTC) ==Mabuhay== Kay Gat [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]], binabati po namin kayo. Wikipidista rin ako mula noong 2007, karamihan ang mga ginagawa ay pagsasalin. - [[Tagagamit:Delfindakila|Delfindakila]] :Magandang gabi {{ping|Delfindakila}} at mabuhay po tayo! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 14:19, 3 Nobyembre 2020 (UTC) ::Sana magkita-kita tayo. :) - [[Tagagamit:Delfindakila|Delfindakila]] == Wikipedia translation of the week: 2020-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:2001 Kunlun earthquake]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''2001 Kunlun earthquake''' also known as the 2001 Kokoxili earthquake, occurred on 14 November 2001 at 09:26 UTC (17:26 local time), with an epicenter near Kokoxili, close to the border between Qinghai and Xinjiang in a remote mountainous region. With a magnitude of 7.8 Mw it was the most powerful earthquake in China for 5 decades. No casualties were reported, presumably due to the very low population density and the lack of high-rise buildings. This earthquake was associated with the longest surface rupture ever recorded on land, ~450 km </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 9 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20607800 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:George C. Stoney]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''George Cashel Stoney''' (July 1, 1916 – July 12, 2012) was an American documentary filmmaker, an educator, and the "father of public-access television." Among his films were All My Babies (1953), How the Myth Was Made (1979) and The Uprising of '34 (1995). All My Babies was entered into the National Film Registry in 2002 </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 16 November 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20638437 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Acids in wine]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:HomemadeTartaric.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''acids in wine''' are an important component in both winemaking and the finished product of wine. They are present in both grapes and wine, having direct influences on the color, balance and taste of the wine as well as the growth and vitality of yeast during fermentation and protecting the wine from bacteria. During the course of winemaking and in the finished wines, acetic, butyric, lactic and succinic acids can play significant roles. Most of the acids involved with wine are fixed acids with the notable exception of acetic acid, mostly found in vinegar, which is volatile and can contribute to the wine fault known as volatile acidity. Sometimes, additional acids, such as ascorbic, sorbic and sulfurous acids, are used in winemaking. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 04:03, 23 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20638437 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Ludu Daw Amar]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Ludu Daw Amar portrait.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Ludu Daw Amar''' (also Ludu Daw Ah Mar; Burmese: လူထုဒေါ်အမာ, pronounced [lùdṵ dɔ̀ ʔəmà]; 29 November 1915 – 7 April 2008) was a well known and respected leading dissident writer and journalist in Mandalay, Burma. She was married to fellow writer and journalist Ludu U Hla and was the mother of popular writer Nyi Pu Lay. She is best known for her outspoken anti-government views and radical left wing journalism besides her outstanding work on traditional Burmese arts, theatre, dance and music, and several works of translation from English, both fiction and non-fiction. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 30 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20716278 --> == Maraming salamat sa paglahok mo sa [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020]] == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Maraming salamat sa pagsumite ng mga lahok!''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|100px]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ''Congrats'', natanggap ang anim na lahok mo sa patimpalak. Ayon sa patakaran, makakatanggap ka ng postkard na iproproseso ng internasyunal na pangkat ng ''Wikipedia Asian Month''. Gayundin, binabati kita dahil natanggap din ang apat na lahok mo sa subkompetisyon na [[:meta:WikiUral|WikiUral]]. Makakatanggap ka din ng postkard sa subkompetisyon na ito. Antabayan mo lamang ang mga ito. Kapag tila natatagalan ang mga punong tagapag-organisa ng mga patimpalak na ito, ako mismo ang magpa-''follow-up'' sa kanila. Nawa'y naging maganda ang iyong karanasan sa mga patimpalak na ito. Kung may mga katanungan ka, huwag kang mag-atubiling magbigay ng mensahe sa aking [[Usapang tagagamit:Jojit fb|pahina ng usapan]]. Muli, maraming salamat at nawa'y magpatuloy kang mag-ambag ng mataas na kalidad na artikulo dito sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:54, 2 Disyembre 2020 (UTC) |} == Wikipedia translation of the week: 2020-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sistema Ox Bel Ha]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Sistema Ox Bel Ha''' (from Mayan meaning "Three Paths of Water"; short Ox Bel Ha) is a cave system in Quintana Roo, Mexico. It is the longest explored underwater cave in the world and ranks fourth including dry caves. As of May 2017 the surveyed length is 270.2 kilometers (167.9 mi) of underwater passages. There are more than 140 cenotes in the system. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 7 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20716278 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Merlion Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Merlion statue, Merlion Park, Singapore - 20110723.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Merlion Park''' is a Singaporean landmark and a major tourist attraction located in the Downtown Core district of Singapore, near its Central Business District (CBD). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 21 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20843458 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-53 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Azov-Syvash National Nature Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:О. Куюк-Тук - 1.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Azov-Syvash National Nature Park''' is a national park of Ukraine, located on Byriuchyi island in the northwestern Azov Sea. The park was created to protect the unique coastal environment of the northwestern Azov. It is particularly important as a stop on the flyway for migratory birds, with over a million birds visiting each year. It is located in Henichesk Raion of Kherson Oblast in Ukraine. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 28 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20898361 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants, Jury members and Organizers, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2020, the sixth Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2020. Please kindly fill '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform the form]''', let the postcard can send to you asap! * This form will be closed at February 15. * For tracking the progress of postcard delivery, please check '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|this page]]'''. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2020/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Waimakariri River]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Waimakariri03 gobeirne.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Waimakariri River''' is one of the largest rivers in Canterbury, on the eastern coast of New Zealand's South Island. It flows for 151 kilometres (94 mi) in a generally southeastward direction from the Southern Alps across the Canterbury Plains to the Pacific Ocean. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:56, 4 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20917158 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for Wikipedia Asian Month postcard 15/02/2021 UTC 23:59. If you haven't filled the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform Google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|wait for the postcard and tracking emails]]. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01 </div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Simon von Stampfer]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Simon Stampfer Litho.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Simon Ritter von Stampfer''' (26 October 1792 (according to other sources 1790)), in Windisch-Mattrai, Archbishopric of Salzburg today called Matrei in Osttirol, Tyrol – 10 November 1864 in Vienna) was an Austrian mathematician, surveyor and inventor. His most famous invention is that of the stroboscopic disk which has a claim to be the first device to show moving images. Almost simultaneously similar devices were produced independently in Belgium (the phenakistiskop), and Britain (the Dædaleum, years later to appear as the Zoetrope). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:44, 11 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20931094 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sophia Williams-De Bruyn]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Sophia Theresa Williams-de Bruyn''' (born 1938) is a former South African anti-apartheid activist. She was the first recipient of the Women's Award for exceptional national service. She is the last living leader of the Women's March. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20974651 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Craigieburn Range]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:View from Foggy Peak to Craigieburn Range, New Zealand.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Craigieburn Range''' forms part of the Southern Alps in New Zealand's South Island. The range is located on the south banks of the Waimakariri River, south of Arthur's Pass and west of State Highway 73. The Craigieburn locality is adjacent to the Craigieburn Forest Park. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 25 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20980516 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Karoly Grosz (illustrator)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Frankenstein (1931) by Karoly Grosz - detail from teaser poster.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Karoly Grosz''' (1896–after 1938) was a Hungarian–American illustrator of Classical Hollywood–era film posters. As art director at Universal Pictures for the bulk of the 1930s, Grosz oversaw the company's advertising campaigns and contributed hundreds of his own illustrations. He is especially recognized for his dramatic, colorful posters for classic horror films. Grosz's best-known posters advertised early Universal Classic Monsters films such as Dracula (1931), Frankenstein (1931), The Mummy (1932), The Invisible Man (1933), and Bride of Frankenstein (1935). Beyond the horror genre, his other notable designs include posters for the epic war film All Quiet on the Western Front (1930) and the screwball comedy My Man Godfrey (1936). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 1 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21032280 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Zambezi National Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Victoria Falls 2012 05 24 1629 (7421900826).jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Zambezi National Park''' is a national park located upstream from Victoria Falls on the Zambezi River in Zimbabwe. It was split off from Victoria Falls National Park in 1979 and is 56,000 hectares (140,000 acres) in size. The park is bisected by a road to Kazungula, dividing it into a riverine side and a Chamabonda Vlei side. Most of the park is within the ecoregion of Zambezian and Mopane woodlands, while a small portion in the south is within the Zambezian Baikiaea woodlands. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 8 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21054980 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Zambezi National Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Victoria Falls 2012 05 24 1629 (7421900826).jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Zambezi National Park''' is a national park located upstream from Victoria Falls on the Zambezi River in Zimbabwe. It was split off from Victoria Falls National Park in 1979 and is 56,000 hectares (140,000 acres) in size. The park is bisected by a road to Kazungula, dividing it into a riverine side and a Chamabonda Vlei side. Most of the park is within the ecoregion of Zambezian and Mopane woodlands, while a small portion in the south is within the Zambezian Baikiaea woodlands. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 08:58, 8 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21054980 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Princes Road Synagogue]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:The Synagogue of the Liverpool Old Hebrew Congregation - geograph.org.uk - 1703408 crop.JPG|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Princes Road Synagogue''', located in Toxteth, Liverpool in England, is the home of the Liverpool Old Hebrew Congregation. It was founded in the late 1860s, designed by William James Audsley and George Ashdown Audsley and consecrated on 2 September 1874. It is widely regarded as the finest example of the Moorish Revival style of synagogue architecture in Great Britain </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 22 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21110460 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jatindra Mohan Sengupta]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bust Of Jatindra Mohan Sengupta in JM Sen hall crop.JPG|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Jatindra Mohan Sengupta''' (1885 – 1933) was an Indian revolutionary against the British rule. He studied law at Downing College, Cambridge, UK. In India, he started a legal practice. He also joined in Indian politics, becoming a member of the Indian National Congress and participating in the Non-Cooperation Movement. Eventually, he gave up his legal practice in favour of his political commitment. He was arrested several times by the British police. In 1933, he died in a prison in Ranchi, India. Because of his popularity and contribution to the Indian freedom movement, Jatindra Mohan Sengupta is affectionately remembered by people of Bengal with the honorific Deshpriya or Deshapriya, meaning "beloved of the country". In many criminal cases he defended the nationalist revolutionaries in the court and saved them from the gallows. In 1985, a postal stamp was issued by the Indian Government in memory of Sengupta and his wife, Nellie. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 1 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21139410 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Eukaryotic translation]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Eukaryotic Translation Initiation.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Eukaryotic translation''' is the biological process by which messenger RNA is translated into proteins in eukaryotes. It consists of four phases: initiation, elongation, termination, and recycling. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 8 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21139410 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hotel National, Moscow]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Hotel National Moscow.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Hotel National, Moscow''' (Russian: гости́ница «Националь») is a five-star hotel in Moscow, Russia, opened in 1903. It has 202 bedrooms and 56 suites and is located on Manege Square, directly across from The Kremlin. The hotel is managed by The Luxury Collection, a division of Marriott International. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 15 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21210312 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kefermarkt altarpiece]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Kefermarkt Kirche Flügelaltar Schrein 01.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kefermarkt altarpiece''' (German: Kefermarkter Flügelaltar) is an altarpiece in Late Gothic style in the parish church in Kefermarkt, Upper Austria. It was commissioned by the knight Christoph von Zellking and is estimated as finished in 1497. The richly decorated wooden altarpiece depicts the saints Peter, Wolfgang and Christopher in its central section. The side panels depict scenes from the life of Mary, and the altarpiece also has an intricate superstructure and two side figures showing saints George and Florian. The identity of its maker is unknown, but at least two skilled sculptors appear to have created the main statuary of the altarpiece. Throughout the centuries, the altarpiece has been altered and lost its original paint and gilding. A major restoration was made in the 19th century under the leadership of writer Adalbert Stifter. The altarpiece has been described as "one of the greatest achievements in late-medieval sculpture in the German-speaking area." <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 22 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21239074 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jharia coalfield]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Jharia coalfield, Jharkhand.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jharia coalfield''' is the largest coal reserve in India having an estimated reserve of 19.4 billion tonnes of coking coal. The field is located in the east of India in Jharia, Jharkhand. The fields have suffered a coal bed fire since at least 1916, resulting in 37 millions tons of coal consumed by the fire, and significant ground subsidence and water and air pollution in local communities including the city of Jharia. The resulting pollution has led to a government agency designated for moving local populations, however, little progress has been made in the relocation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21246220 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mammoth central]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:A Mammoth Hunt.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mammoth central''' is a paleontological site on the grounds of the Santa Lucía Airport in the state of Mexico, Mexico which contains the remains of at least 200 Columbian mammoths as well as 25 camels and five horses. The site is the world's largest concentration of mammoth remains; the previous was the Mammoth Site of Hot Springs in South Dakota with only 61 individuals. Human tools and carved bones have also been discovered at the site, suggesting that humans utilized the site to trap and kill large mammals. More fossils continue to be found at the site. The dig will end in 2022, when the airport's construction is projected to conclude. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 01:45, 12 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21319298 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Palo Alto Baylands Nature Preserve]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Palo Alto Baylands January 2013 002.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Palo Alto Baylands Nature Preserve''', known officially as the Baylands Nature Preserve, is the largest tract of undisturbed marshland remaining in the San Francisco Bay. Fifteen miles of multi-use trails provide access to a unique mixture of tidal and fresh water habitats. The preserve encompasses 1,940 acres in both Palo Alto and East Palo Alto, and is owned by the city of Palo Alto, California, United States <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 19 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21356077 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Metropolitan Waterworks Museum]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:High Service Pumping Station, Chestnut Hill, Sudbury Aqueduct.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Waterworks Museum''' is a museum in the Che]stnut Hill Waterworks building, originally a high-service pumping station of the Boston Metropolitan Waterworks <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:45, 26 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21376318 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sarah E. Goode]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Edmonia Lewis.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sarah Elisabeth Goode''' (1850 – April 8, 1905) was an inventor. She was the second known African-American woman to receive the MOST, a United States patent, which she received in 1885. The first known African-American woman to receive a patent was Judy W. Reed on September 23, 1884, but Reed only signed her patent with her mark (an X) and not her signature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 10 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zuzu Angel]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zuzu Angel durante o lançamento de sua coleção em Nova York, 1972.tif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zuleika Angel Jones''' (June 5, 1921 – April 14, 1976), better known as Zuzu Angel, was a Brazilian-American fashion designer, who became famous for opposing the Brazilian military dictatorship after the forced disappearance of her son, Stuart. She was also the mother of journalist Hildegard Angel. In 2014, the National Truth Commission created to gather and review information about crimes committed during the years of the CIA and U.S. government-backed Brazilian military dictatorship, a former agent of the military repression named Cláudio Antônio Guerra, confirmed the participation of agents of the security apparatus in the death of Angel. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 17 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Blue space]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Downtown Green Bay CityDeck along the Fox River.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Blue space''' in urban planning and design comprises all the areas dominated by surface waterbodies or watercourses. In conjunction with greenspace (parks, gardens, etc. specifically: urban open space), it may help in reducing the risks of heat-related illness from high urban temperatures. Substantial urban waterbodies naturally exist as integral features of the geography of many cities because of their historical geopolitical significance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 24 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Breakthrough infection]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''breakthrough infection''' is a case of illness in which a vaccinated individual becomes sick from the same illness that the vaccine is meant to prevent. Simply, they occur when vaccines fail to provide immunity against the pathogen they are designed to target. In April 2021, the CDC reported that in the United States there were 5,814 COVID-19 breakthrough infections, and 74 deaths, among the more than 75 million people fully vaccinated for the COVID-19 virus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 7 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tutankhamun's trumpets]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Silver trumpet from Tutankhamun's tomb.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tutankhamun's trumpets''' are a pair of trumpets found in the burial chamber of the Eighteenth Dynasty Pharaoh Tutankhamun. The trumpets, one of sterling silver and one of bronze or copper, are considered to be the oldest operational trumpets in the world, and the only known surviving examples from ancient Egypt. The trumpets were found in 1922 by Howard Carter during the excavation of Tutankhamun's tomb. The bronze trumpet was discovered in the tomb's antechamber in a large chest containing various military objects and walking sticks. The silver trumpet was subsequently found in the burial chamber. Both are finely engraved, with decorative images of the gods Ra-Horakhty, Ptah and Amun. The silver trumpet's bell is engraved with a whorl of sepals and calices representing a lotus flower, and the praenomen and nomen of the king. The bronze trumpet may in fact be made of copper; the metal has not yet been analysed. Similar looking trumpets feature in Egyptian wall-paintings that are usually, though not always, associated with military scenes. Silent for over 3,000 years, the trumpets were sounded before a live audience of an estimated 150 million listeners through an international BBC broadcast aired on 16 April 1939. The trumpets were played by a bandsman, James Tappern of Prince Albert's Own 11th Royal Hussars regiment. The recording was recently featured, and can be heard on the BBC Radio 4 program Ghost Music. Rex Keating, who presented the 1939 broadcast, later claimed that during a rehearsal, the silver trumpet shattered, and Alfred Lucas, a member of Carter's team who had restored the finds, was so distressed he needed to go to hospital. Due to their fragility, it is unlikely the trumpets will be played again in any official musical reconstructions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sumidouro State Park]]'''<br /><small>''([[:pt:Parque Estadual do Sumidouro]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Texturas da Gruta da Lapinha.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sumidouro State Park''' (Portuguese: Parque Estadual do Sumidouro) is a state park in the state of Minas Gerais, Brazil. The remains of the first human inhabitants of Brazil were found in the park area in the early 19th century, along with bones of now-extinct megafauna. The main attraction is the Gruta da Lapinha, a large limestone cave. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 28 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Justus Ier]]'''<br /><small>''([[:en:Justus of Jerusalem]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Justus I''' was a 2nd-century Jewish Christian leader, third bishop of Jerusalem, supposedly tied to the family of Jesus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:12, 5 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21653910 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:El Palo Alto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:El-palo-alto-tree-california.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''El Palo Alto''' (Spanish for 'the tall pole' or 'post') is a coastal redwood (Sequoia sempervirens) located in El Palo Alto Park on the banks of San Francisquito Creek in Palo Alto, California, United States. It is famous for its historical significance and as the namesake of the city of Palo Alto. As of July 2016, El Palo Alto is currently 110 feet (33.5 meters) in height, down from 162.2 feet (49.4 meters) in 1814. Its top progressively died from 1865 to 1955 from lowering of the water table so that its roots could no longer reach sustenance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:52, 12 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21702842 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sèvres Egyptian Service]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plate showing statues of Amenhotep III at Luxor, Egypt. Commissioned by Napoleon as a present to Josephine but she rejected it. From France. The Victoria and Albert Museum, London.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sèvres Egyptian Service''' is a name used for two sets of tableware made by the Manufacture nationale de Sèvres during the First French Empire. The first was produced between 1804 and 1806 for Napoleon I and was presented by him to Alexander I of Russia in 1808, as a diplomatic gift following the Treaties of Tilsit. It is now held in the State Museum of Ceramics in Russia. The second set was produced between 1810 and 1812. It was intended as a gift from Napoleon to Empress Joséphine. The service consisted of 72 plates with the wells depicting scenes from Egypt based on sketches made by Vivant Denon. Joséphine refused to accept the service, which she described as "too severe". It was returned to the factory and given as a gift to the Duke of Wellington by Louis XVIII in 1818, following the Bourbon Restoration. The service was purchased by the Victoria and Albert Museum in 1979 and, except for one plate, was loaned to English Heritage to display at Apsley House, London, the former residence of the first duke. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 19 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21719762 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:La plus que lente]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:La Plus Que Lente (edit).ogg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''La plus que lente''''', L. 121 is a waltz for solo piano written by Claude Debussy in 1910, shortly after his publication of the Préludes, Book I <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 26 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21757255 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abstract photography]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Denkmal für die ermordeten Juden Europas .jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Abstract photography''', sometimes called non-objective, experimental or conceptual photography, is a means of depicting a visual image that does not have an immediate association with the object world and that has been created through the use of photographic equipment, processes or materials. An abstract photograph may isolate a fragment of a natural scene in order to remove its inherent context from the viewer, it may be purposely staged to create a seemingly unreal appearance from real objects, or it may involve the use of color, light, shadow, texture, shape and/or form to convey a feeling, sensation or impression. The image may be produced using traditional photographic equipment like a camera, darkroom or computer, or it may be created without using a camera by directly manipulating film, paper or other photographic media, including digital presentations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 2 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Michaux-Perreaux steam velocipede]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Michaux-Perreaux steam velocipède.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Michaux-Perreaux steam velocipede''' was a steam powered velocipede made in France sometime from 1867 to 1871, when a small Louis-Guillaume Perreaux commercial steam engine was attached to a Pierre Michaux manufactured iron framed pedal bicycle. It is one of three motorcycles claimed to be the first motorcycle, along with the Roper steam velocipede of 1867 or 1868, and the internal combustion engine Daimler Reitwagen of 1885. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:29, 9 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:zh:祝融号火星车]]'''<br /><small>''([[:en:Zhurong (rover)]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Mars Global Remote Sensing Orbiter and Small Rover at IAC Bremen 2018 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zhurong''' (Chinese: 祝融; pinyin: Zhùróng) is China's first Mars rover, which formed part of the Chinese Tianwen 1 mission to Mars. It landed on May 14, 2021, to make China the second country to successfully soft land on Mars and establish communications from the Martian surface, after the United States. Zhurong was successfully deployed on 22 May 2021, 02:40 UTC <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:06, 16 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21857549 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luna Park (Coney Island, 1903)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Night in Luna Park, Coney Island (1905).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luna Park''' was an amusement park in Coney Island, Brooklyn, New York City. Luna Park was located on a site bounded by Surf Avenue to the south, West 8th Street to the east, Neptune Avenue to the north, and West 12th Street to the west. Luna Park opened in 1903 and operated until 1944. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 23 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21914746 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Philippines)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PH flags near ccp.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Filipino: Araw ng Kasarinlán; also known as Araw ng Kalayaan, "Day of Freedom") is an annual national holiday in the Philippines observed on June 12, commemorating the declaration of Philippine independence from Spain in 1898. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 30 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21948194 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Flyby (spaceflight)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PIA22316 MarCO InSight.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''flyby''' (/ˈflaɪˌbaɪ/) is a spaceflight operation in which a spacecraft passes in proximity to another body, usually a target of its space exploration mission and/or a source of a gravity assist to impel it towards another target <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 6 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21969329 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Whang Youn Dai Achievement Award]]'''<br /><small>''([[:ko:황연대 성취상]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Whang Youn Dai Achievement Award''' is named after South Korean Dr. Whang Youn Dai, who contracted polio at the age of three. She devoted her life to the development of paralympic sport in Korea and around the world. At the 1988 Paralympic Summer Games in Seoul, Korea, the International Paralympic Committee (IPC) recognized her lifelong contributions to the Paralympic Movement and established the Whang Youn Dai Achievement Award (formerly the Whang Youn Dai Overcome Prize). Since then, this award has been presented at every Paralympic Games to one male and one female athlete who each "best exemplify the spirit of the Games and inspire and excite the world". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:55, 13 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22004646 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Behavior-altering parasite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Succinea mit Leucocholoridium.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Behavior-altering parasites''' are parasites with two or more hosts, capable of causing changes in the behavior of one of their hosts to enhance their transmission, sometimes directly affecting the hosts' decision-making and behavior control mechanisms. They do this by making the intermediate host, where they may reproduce asexually, more likely to be eaten by a predator at a higher trophic level which becomes the definitive host where the parasite reproduces sexually. Examples can be found in bacteria, protozoa, viruses, and animals. Parasites may also alter the host behaviour to increase the protection to the parasites or their offspring. The term bodyguard manipulation is used for such mechanisms. Among the behavioral changes caused by parasites is carelessness, making their hosts easier prey. The protozoan Toxoplasma gondii, for example, infects small rodents and causes them to become careless and may even cause them to become attracted to the smell of feline urine, both of which increase their risk of predation and the parasite's chance of infecting a cat, its definitive host. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 27 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22066226 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Proclamation Day of the Republic of Latvia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:18.novembra svinīgie pasākumi (30966699131).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Proclamation Day of the Republic of Latvia''' is celebrated annually on 18 November. It marks the anniversary of the Proclamation of Independence of Latvia by the People's Council of Latvia in 1918. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 11 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22160753 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Juice jacking]]'''<br /><small>''([[:fr:Juice jacking]]) ([[:de:Juice jacking]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Juice jacking''' is a type of cyber attack involving a charging port that doubles as a data connection, typically over USB. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22187362 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Kidnappers]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Cape Kidnappers, New Zealand.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Kidnappers''' / Te Kauwae-a-Māui is a headland at the southeastern extremity of Hawke's Bay on the east coast of New Zealand's North Island and sits at the end of an 8 kilometres (5.0 mi) peninsula which protrudes into the Pacific Ocean. It is 20 kilometres (12 mi) south-east of the city of Napier. Access to the Cape by road stops at Clifton, which is the departure point for many tourists. The Cape Kidnappers Golf Course lies between the headland and the nearby coastal community of Te Awanga. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 25 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22229282 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita muli na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia''']] ngayong 2021 naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Tatakbo ito sa buong buwan ng Nobyembre 2021. Maari kang makatanggap muli ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2021/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na at natapos mo na ang lahok mo, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2021-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong ka tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:32, 31 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Islamic ornament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Abu 'Inaniya.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Islamic ornament''' is the use of decorative patterns in Islamic art. They can be broadly divided into the arabesque, using curving plant-based elements, geometric patterns with straight lines or regular curves, and calligraphy, consisting of religious texts with stylised appearance, used both decoratively and to convey meaning. All three often involve elaborate interlacing. The three types of ornament are often used together. Islamic decoration has had a significant influence on European decorative artforms, especially as Western arabesque. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 1 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22272778 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Southern Crab Nebula]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Crab of the Southern Sky Hen 2-104.tif|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Southern Crab Nebula''' (or WRAY-16-47 or Hen 2-104) is a nebula in the constellation Centaurus. The nebula is several thousand light years from Earth, and its central star is a symbiotic Mira variable - white dwarf pair. It is named for its resemblance to the Crab Nebula, which is in the northern sky. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 8 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22282200 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Netto Question]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Questão Netto 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Netto Question''' (Portuguese: Questão Netto) was the largest collective action for the liberation of slaves in the Americas. The lawsuit is related to the liberation of 217 slaves in Brazilian lands in the 1870s. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 15 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22333164 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casa Grande del Pueblo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plaza Murillo .jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Casa Grande del Pueblo''' (English: Great House of the People), is the Bolivian presidential residence that replaced the Palacio Quemado in 2018. Inaugurated on 9 August 2018 during the presidency of Evo Morales as the official residence of the President of Bolivia, the interim government of Jeanine Áñez reverted to occupying the Palacio Quemado from 2019 to 2020. Following the inauguration of Luis Arce on 8 November 2020, it has again become the residence of the president. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 22 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22360705 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:William Morrison (chemist)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Arntz and Morrison 1890.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''William Morrison''' (23 August 1855 – 29 August 1927) was a Scottish chemist. His background in chemistry piqued his interest in improving storage batteries. He concentrated on how to produce the most available energy for a unit of weight for efficiency in the working of an individual battery cell. Eventually, he developed storage batteries far more powerful than what had then been available. To demonstrate his batteries, Morrison installed 24 of them on a common horse-drawn carriage and attached an electric motor to the rear axle to be powered by them. Through various innovations, he developed the controls for the power used and the vehicle's steering so that the driver had complete control. Morrison invented the first practical self-powered four-wheeled electric carriage in the United States. His electric vehicle was the first to be driven in Chicago and in his hometown of Des Moines, Iowa. This electric horseless buggy of the late 19th century helped pave the way for the hybrid electric automobile of the 21st century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:54, 29 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22383453 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Madagascar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Maki.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The composition of '''Madagascar's wildlife''' reflects the fact that the island has been isolated for about 88 million years. The prehistoric breakup of the supercontinent Gondwana separated the Madagascar-Antarctica-India landmass from the Africa-South America landmass around 135 million years ago. Madagascar later split from India about 88 million years ago, allowing plants and animals on the island to evolve in relative isolation. As a result of the island's long isolation from neighboring continents, Madagascar is home to an abundance of plants and animals found nowhere else on Earth. Approximately 90 percent of all plant and animal species found in Madagascar are endemic, including the lemurs (a type of strepsirrhine primate), the carnivorous fossa and many birds. This distinctive ecology has led some ecologists to refer to Madagascar as the "eighth continent", and the island has been classified by Conservation International as a biodiversity hotspot. As recent as 2021, the "smallest reptile on earth" was also found in Madagascar, known as the Brookesia nana, or nano-chameleon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:13, 6 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Phromnia rosea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flatid leaf bugs and nymphs (Phromnia rosea).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Phromnia rosea''''', the flower-spike bug or the flatid leaf bug, is a species of planthopper in the family Flatidae. It is found in dry, tropical forests in Madagascar, and the adult insects are gregarious, the groups orienting themselves in such a way that they resemble a flower spike <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 13 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Great Meadow National Nature Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Velykyi Luh.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Great Meadow National Nature Park''' (Ukrainian: Великий Луг (національний природний парк)) (also, Velykyi Luh) covers historic steppe terrain in southeast Ukraine. It is on the south bank of the Dnieper River's Kakhovka Reservoir, which was created by the Dnieper Hydroelectric Station. The meadows and reed beds on the shore support one of the largest transmigration spots for birds in Eastern Europe <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 20 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22450595 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luís Gama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Luiz Gama by Raul Pompeia 1882.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luís Gonzaga Pinto da Gama''' (Salvador, June 21, 1830 – São Paulo, August 24, 1882) was a Brazilian Rábula (self-taught lawyer), abolitionist, orator, journalist and writer, and the Patron of the Abolition of Slavery in Brazil. Born to a free black mother and a white father, he was nevertheless made a slave at the age of 10, and remained illiterate until the age of 17. He judicially won his own freedom and began to work as a lawyer on behalf of the captives, and by the age of 29 he was already an established author and considered "the greatest abolitionist in Brazil". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 27 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22472971 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas tree production]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Christmas tree farm East Lansing MI check for pine shoot beetles.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas tree production''' occurs worldwide on Christmas tree farms, in artificial tree factories and from native strands of pine and fir trees. Christmas trees, pine and fir trees purposely grown for use as a Christmas tree, are grown on plantations in many western nations, including Australia, the United Kingdom and the United States. In Australia, the industry is relatively new, and nations such as the United States, Germany and Canada are among world leaders in annual production. Great Britain consumes about 8 million trees annually, while in the United States between 35 and 40 million trees are sold during the Christmas season. Artificial Christmas trees are mostly produced in the Pearl River delta area of China. Christmas tree prices were described using a Hotelling-Faustmann model in 2001, the study showed that Christmas tree pr <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:42, 3 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lobster War]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conflit de la langouste entre la France et le Brésil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Brazilian Boeing B-17 flies over the French destroyer Tartu (D636) during the 1963 Lobster War.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Lobster War''' (also known as the Lobster Operation; Portuguese: Guerra da Lagosta; French: Conflit de la langouste) was a dispute over spiny lobsters which occurred from 1961 to 1963 between Brazil and France. The Brazilian government refused to allow French fishing vessels to catch spiny lobsters 100 miles (160 km) off the Brazilian northeast coast, arguing that lobsters "crawl along the continental shelf", while the French maintained that "lobsters swim" and that, therefore, they might be caught by any fishing vessel from any country. The dispute was resolved unilaterally by Brazil, which extended its territorial waters to a 200-nautical-mile (370 km; 230 mi) zone, taking in the disputed lobsters' bed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 10 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Henry Adams Thompson]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Henry A. Thompson.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Henry Adams Thompson''' (March 23, 1837 – July 8, 1920) was an American prohibitionist and professor who was the vice-presidential nominee of the Prohibition Party in 1880. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 17 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22614498 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:26, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:11, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bidriware]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bidriware Hookah.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bidriware''' is a metal handicraft from Bidar, India. It was developed in the 14th century C.E. during the rule of the Bahamani Sultans. The term "bidriware" originates from the township of Bidar, which is still the chief centre for the manufacture of the unique metalware. Due to its striking inlay artwork, bidriware is an important export handicraft of India and is prized as a symbol of wealth. The metal used is a blackened alloy of zinc and copper inlaid with thin sheets of pure silver. This native art form has obtained Geographical Indications (GI) registry. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:43, 14 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Loktak Folklore Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯂꯣꯛꯇꯥꯛ ꯈꯨꯟꯅꯨꯡ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:LOKTAK FOLKLORE MUSEUM.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Loktak Folklore Museum''' or the Thanga Folklore Museum is a folk museum in Thanga Island in the Loktak lake of Manipur. It cares for and displays a collection of artistic, cultural and historical artefacts associated with the Loktak lake. The museum preserves the folk customs and beliefs, folk medicines, folk literature associated with the Loktak lake. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 21 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Naghsh-e rostam, Irán, 2016-09-24, DD 12.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam''' is located 3 kilometers north of Persepolis. It is the most impressive of eight Sasanian rock carvings cut into the cliff beneath the tombs of their Achaemenid predecessors <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:27, 28 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the National Flag (Ukraine)]]'''<br /><small>''([[:uk:День Державного Прапора України]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flag of Ukraine.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> August 23 every year since 2004 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 7 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22918026 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hermila Galindo]]'''<br /><small>''([[:es:Hermila Galindo]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Portrait of Hermila Galindo.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hermila Galindo Acosta''' (also known as Hermila Galindo de Topete) (2 June 1886 – 18 August 1954) was a Mexican feminist and a writer. She was an early supporter of many radical feminist issues, primarily sex education in schools, women's suffrage, and divorce. She was one of the first feminists to state that Catholicism in Mexico was thwarting feminist efforts, and was the first woman to run for elected office in Mexico. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 14 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22964474 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Farn-Sasan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bronze coin of Farn-Sasan.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Farn-Sasan''' was the last king of the Indo-Parthian Kingdom, ruling the region of Sakastan approximately from 210 to 226. Literary sources makes no mention of him, and he is only known through the coins he issued. He was defeated in 226 by the Sasanian ruler Ardashir I (r. 224–242), which marked the end of Indo-Parthian rule. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:29, 21 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23020670 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Dummy tank]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Inflatable dummy weapons - NARA - 292565.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Dummy tanks''' superficially resemble real tanks and are often deployed as a means of military deception in the absence of real tanks. Early designs included wooden shells and inflatable props that could fool enemy intelligence; they were fragile and only believable from a distance. Modern designs are more advanced and can imitate heat signatures, making them more effective illusions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 28 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23058505 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ankarana Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tsingy Ankarana Madagascar 16-07-2004.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ankarana Special Reserve''' in northern Madagascar was created in 1956. It is a small, partially vegetated plateau composed of 150-million-year-old middle Jurassic limestone <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 11 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23120296 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gwoździec Synagogue]]'''<br /> <small>''([[:pl:Synagoga w Gwoźdźcu]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Warszawa - synagoga z Gwoźdźca 2.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''synagogue''' was erected around 1650 in Gwoździec (Ukrainian: Гвіздець - Hvizdets), then in the Polish–Lithuanian Commonwealth, today in the Kolomyia Raion, Ukraine. The building was seriously damaged in a fire during World War I. It was rebuilt in the interwar period, but destroyed completely by the Germans in 1941 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 18 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23159940 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:School of the Air]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:SchooloftheAir.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''School of the Air''' is a generic term for correspondence schools catering for the primary and early secondary education of children in remote and outback Australia where some or all classes were historically conducted by radio, although this is now replaced by telephone and internet technology. In these areas, the school-age population is too small for a conventional school to be viable. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 25 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23192890 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:K-ration]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:KRation Breakfast.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''K-ration''' was an individual daily combat food ration which was introduced by the United States Army during World War II. It was originally intended as an individually packaged daily ration for issue to airborne troops, tank crews, motorcycle couriers, and other mobile forces for short durations. The K-ration provided three separately boxed meal units: Breakfast, Dinner, and Supper. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 04:04, 2 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cyrus the Great Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:7aban1394.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cyrus the Great Day''' (Persian: روز کوروش بزرگ, romanized: ruz-e kuroš-e bozorg) is an unofficial Iranian holiday that takes place on the seventh day of Aban, the eighth month of the Solar Hijri calendar (October 29th on the Gregorian calendar), to commemorate Cyrus the Great, the founder of the ancient Achaemenid Persian Empire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 9 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lift Every Voice and Sing]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lift Every Voice and Sing - U.S. Navy Band Southwest, Jacksonville, Fla.opus|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''''Lift Every Voice and Sing'''''" – often referred to as the Black national anthem in the United States – is a hymn with lyrics by James Weldon Johnson (1871–1938) and set to music by his brother, J. Rosamond Johnson (1873–1954), for the anniversary of President Abraham Lincoln's birthday in 1900 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 16 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zangbeto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zangbeto.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zangbeto''' are the traditional voodoo guardians of the night among the Ogu or Egun people of Benin, Togo and Nigeria. A traditional police and security institution, the Zangbeto cult is charged with the maintenance of law and order, and ensures safety and security within Ogu communities <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 30 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23338388 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trabala vishnou]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Trabala vishnou (Walker, 1855) Rose Myrtle Lappet Moth female Lasiocampidae (16076304697).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trabala vishnou''', the rose-myrtle lappet moth, is a moth of the family Lasiocampidae. It is found in south-east Asia, including Pakistan, India, Thailand, Sri Lanka, Myanmar, Java, China, Japan, Taiwan, Hong Kong, Vietnam and Indonesia. Four subspecies are recognized. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 6 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23366994 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tirumala septentrionis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tirumala septentrionis''', the dark blue tiger, is a danaid butterfly found in the Indian subcontinent and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 13 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23389957 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Statehood Day (Slovenia)]]'''<br /> <small>''([[:sl:Dan državnosti]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Statehood Day''' (Slovene: Dan državnosti) is a holiday that occurs on every 25 June in Slovenia to commemorate the country's declaration of independence from Yugoslavia in 1991. Although the formal declaration of independence did not come until 26 June 1991, Statehood Day is considered to be 25 June since that was the date on which the initial acts regarding independence were passed and Slovenia became independent <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 20 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23396992 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roll Out Solar Array]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:View of the ISS taken during Crew-2 flyaround (ISS066-E-080651).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Roll Out Solar Array''' (ROSA) and its larger version ISS Roll Out Solar Array (iROSA) are lightweight, flexible power sources designed by NASA to be deployed and used in space. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 27 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23436479 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Road Goes Ever On (song)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Hobbiton, New Zealand.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Road Goes Ever On'''" is a title that encompasses several walking songs that J. R. R. Tolkien wrote for his Middle-earth legendarium. Within the stories, the original song was composed by Bilbo Baggins and recorded in The Hobbit. Different versions of it also appear in The Lord of the Rings, along with some similar walking songs. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:51, 4 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23473250 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Everard Calthrop]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Everard Richard Calthrop''' (3 March 1857 – 30 March 1927) was a British railway engineer and inventor. Calthrop was a notable promoter and builder of narrow-gauge railways, especially of 2 ft 6 in (762 mm) narrow gauge, and was especially prominent in India. His most notable achievement was the Barsi Light Railway, but he is best known in his home country for the Leek and Manifold Valley Light Railway. Calthrop has been described as a "railway genius. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 11 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Church of St. Clare, Horodkivka]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Horodkivka Catholic Church RB.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of St. Clare, Horodkivka''' is a Roman Catholic religious building and an architectural monument of local importance in the village of Horodkivka (alternative spelling Gorodkivka), Andrushivka Raion, Zhytomyr region, Ukraine. Horodkivka was called Khalaimgorodok before 1946 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 18 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sack of Shamakhi]]'''<br /> <small>''([[:fa:تاراج شماخی]]) ''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sack of Shamakhi''' took place on 18 August 1721, when rebellious Sunni Lezgins, within the declining Safavid Empire, attacked the capital of Shirvan province, Shamakhi (in present-day Azerbaijan Republic). The initially successful counter-campaign was abandoned by the central government at a critical moment and with the threat then left unchecked, Shamakhi was taken by 15,000 Lezgin tribesmen, its Shia population massacred, and the city ransacked. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 25 Hulyo 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lau Pa Sat]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Telok Ayer Market Above, June 2015.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lau Pa Sat''', also known as Telok Ayer Market, is a historic building located within the Downtown Core in the Central Area of Singapore. It was first built in 1824 as a fish market on the waterfront serving the people of early colonial Singapore and rebuilt in 1838. It was then relocated and rebuilt at the present location in 1894. It is currently a food court with stalls selling a variety of local cuisine. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 1 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23601901 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Raggle Taggle Gypsy]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Raggle Taggle Gypsy'''" (Roud 1, Child 200), is a traditional folk song that originated as a Scottish border ballad, and has been popular throughout Britain, Ireland and North America. It concerns a rich lady who runs off to join the gypsies (or one gypsy). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 8 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23635059 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Peroz I Kushanshah]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Extremely rare coin of Peroz I Kushanshah.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Peroz I Kushanshah''' was ruler of the Kushano-Sasanian Kingdom from 245 to 275. He was the successor of Ardashir I Kushanshah. He was an energetic ruler, who minted coins in Balkh, Herat, and Gandhara. Under him, the Kushano-Sasanians further expanded their domains into the west, pushing the weakened Kushan Empire to Mathura in North India. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 15 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23661098 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:47, 22 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Imphal Peace Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯏꯝꯐꯥꯜ ꯑꯌꯤꯡ ꯑꯆꯤꯛ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Imphal Peace Museum.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Imphal Peace Museum''' (IPM) (Meitei: Imphal Aying-Achik Pukei Lankei Shanglen, Japanese: インパール平和資料館, romanized: Inpāru heiwa shiryōkan) is a WWII museum at the foothills of the Red Hills (Maibam Lokpa Ching) in Manipur. It is a living memory of the Battle of Imphal and other WWII battles (March-July 1944) fought in Manipur. It is supported by the Nippon Foundation (TNF), a non profit grant making organization, collaborating with the Manipur Tourism Forum and the Government of Manipur. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23722272 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Saint John Church of Sohrol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Holy SURP Hovhannes Church.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of Saint John''' (Armenian: Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի) is a 5th or 6th century Armenian Catholic church in Sohrol, Shabestar County, East Azerbaijan Province, Iran. It was rebuilt in 1840 by Samson Makintsev (Sam Khan; member of Bogatyr Battalion) in brick on the older church foundation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 5 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23742791 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2022 Melilla incident]]'''<br /> <small>''([[:ca:Massacre de Melilla]]) ([[:es:Tragedia de la valla de Melilla]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On June 24, 2022, at least 37 migrants were killed at the Melilla border fence during a conflict with Moroccan and Spanish security forces. Conflict broke out as between 500 and 2,000 people gathered in the early hours of the day to cross the border with Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 19 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23818984 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:George W. Johnson (singer)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:George W. Johnson, 1898.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''George Washington Johnson''' (c. October 1846 – January 23, 1914) was an American singer and pioneer sound recording artist. Johnson was the first African American recording star of the phonograph <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:07, 26 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23831378 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Meitei classical language movement]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''social movement of Meitei language''' (officially known as "Manipuri language") to achieve the officially recognised status of the "Classical language of India" is advocated by various literary, political, social associations and organisations as well as notable individual personalities of Bangladesh, Myanmar, Northeast India (prominently Assam, Manipur and Tripura). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:55, 10 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Urânia Vanério]]'''<br /> <small>''([[:pt:Urânia Vanério]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Urânia Vanério de Argollo Ferrão''' (Salvador, 14 December 1811 — 3 December 1849) was a Brazilian teacher, writer and translator. In her childhood she witnessed the conflict between Brazilian and Portuguese troops in early 1822, in the context of the Bahia's Independence process, which led her to write the poem "Lamentos de uma Baiana..." ("Laments of a girl from Bahia"). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 17 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pagoda of the Celestial Lady]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:ThienMuPagoda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Pagoda of the Celestial Lady''' (Vietnamese: Chùa Thiên Mụ; also called Linh Mụ Pagoda) is a historic temple in the city of Huế in Vietnam. Its iconic seven-story pagoda is regarded as the unofficial symbol of the city, and the temple has often been the subject of folk rhymes and ca dao about Huế. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:52, 24 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23972116 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women in Qatar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Shaikha Khalaf Al Mohammed, Mehbubeh Akhlaghi, Bahya Al-Hamad 2011 (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Women's rights in Qatar''' are restricted by the country's male guardianship law and influenced by the Wahhabi interpretation of Islam. Both women and men were enfranchised in the country at the same time, in 1999. Labour force participation rates of Qatari women are above the world average and among the highest in the Arab World, which comes mainly as a result of an increasing number of Qatari women who are attaining academic degrees. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:14, 31 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Truck art in South Asia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PK Truck on N-5 near Thatta asv2020-02 img2.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Truck art in South Asia''' is a popular form of regional decoration, with trucks featuring elaborate floral patterns and calligraphy. It is especially common in Pakistan and India. During the War in Afghanistan, Pakistani decorated trucks that ran services between Pakistan and Afghanistan came to be known as jingle trucks by American troops and contractors who were deployed across the latter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:23, 7 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gorgany Nature Reserve]]'''<br /> <small>''([[:uk:Ґорґани (заповідник)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gorgany Syniak.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Gorgany Nature Reserve''' (Ukrainian: Ґорґани заповідник) is a strict nature reserve (a 'zapovidnyk') of Ukraine that covers a part of the Gorgany mountain range of the Outer Eastern Carpatians in southwest Ukraine. The reserve is 46% old-growth forest, one of the last and largest such stands in Europe. The reserve was originally created in 1996 to protect relic stands of Stone pine trees (Pinus cembra). The reserve is administratively in the Nadvirna District of Ivano-Frankivsk Oblast. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 14 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24059284 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pizza quattro formaggi]]'''<br /> <small>''([[:it:Pizza ai quattro formaggi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pizza quattro formaggi at restaurant, Chalk Farm Road, London.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pizza quattro formaggi''' (four cheese pizza) is a variety of pizza in Italian cuisine that is topped with a combination of four kinds of cheese, usually melted together, with (rossa, red) or without (bianca, white) tomato sauce. It is popular worldwide, including in Italy, and is one of the iconic items from pizzerias' menus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 21 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24072249 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Equestrian statue of the Duke of Wellington, Glasgow]]'''<br /> <small>''([[:de:Reiterstatue des Duke of Wellington (Glasgow)]]) ([[:es:Estatua de Wellington]]) ([[:ja:ウェリントン公爵騎馬像 (グラスゴー)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Statue of the Duke of Wellington on his horse Copenhagen unveiled in front of the Royal Exchange, in Royal Exchange Square, Glasgow in 1844.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''equestrian statue of Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington''' located outside the Gallery of Modern Art, Glasgow, Scotland, is one of Glasgow's most iconic landmarks. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 28 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Woman with Child]]'''<br /> <small>''([[:pt:A Mulher Negra]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Eckhout, Albert - Mulher Africana.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Black Woman with Child''' is a circa 1650 full-length portrait painting by Albert Eckhout. It is in the collection of the National Gallery of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 5 Disyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zakia Khudadadi]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zakia Khudadadi''' also spelt as Zakia Khodadadi (Pashto: ذکیه خدادادی; born 29 September 1998) is an Afghan parataekwondo practitioner. She is the first Afghan female taekwondo practitioner. She rose to prominence after winning the African International Parataekwondo Championship in 2016 at the age of 18. She represented Afghanistan at the 2020 Summer Paralympics. She was initially denied the opportunity to compete at her maiden Paralympics due to the Taliban takeover but she was later allowed by the International Paralympic Committee to compete in the event after being safely evacuated from Afghanistan. She was able to compete and became the first Afghan female Paralympic competitor to compete at the Paralympics after 17 years since Mareena Karim's participation at the 2004 Summer Paralympics. She also officially became the first Afghan female sportsperson to participate in an international sporting event after the Taliban takeover. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 9 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24306136 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Léopoldville riots]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Léopoldville riots damage.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Léopoldville riots''' were an outbreak of civil disorder in Léopoldville (modern-day Kinshasa) in the Belgian Congo which took place in January 1959 and which were an important moment for the Congolese independence movement. The rioting occurred when members of the Alliance des Bakongo (ABAKO) political party were not allowed to assemble for a protest and colonial authorities reacted harshly. The exact death toll is not known, but at least 49 people were killed and total casualties may have been as high as 500. Following these riots, a round table conference was organized in Brussels to negotiate the terms of Congo's independence, The Congo received its independence on 30 June 1960, becoming the Republic of the Congo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:38, 16 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24351847 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sweden Finns' Day]] '''<br /> <small>''([[:fi:Ruotsinsuomalaisten päivä]]) ([[:sv:Sverigefinnarnas dag]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sverigefinskaflaggan.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sweden Finns' Day''' (Finnish: Ruotsinsuomalaisten päivä, Swedish: Sverigefinnarnas dag) is an anniversary celebrated in Sweden on 24 February. The anniversary of the calendar was approved by the Swedish Academy in 2010 and was celebrated for the first time in 2011. February 24 was chosen as the birthday of Carl Axel Gottlund, a collector of folk poetry and a defender of the status of the Finnish language. The purpose of the day is to celebrate the Sweden Finns and to recognize their history, language and culture as a prominent part of Sweden's cultural heritage. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 6 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24491747 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Delivery robot]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Woman Takes Groceries from Dax Delivery Robot.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''delivery robot''' is an autonomous robot that provides "last mile" delivery services. An operator may monitor and take control of the robot remotely in certain situations that the robot cannot resolve by itself such as when it is stuck in an obstacle. Delivery robots can be used in different settings such as food delivery, package delivery, hospital delivery, and room service. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 13 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24515453 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Buddha Dhatu Jadi]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Swarno Mandir.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Buddha Dhatu Jadi''' (Bengali: বুদ্ধ ধাতু জাদি; Burmese: ဗုဒ္ဓဓာတုစေတီ also known as the Bandarban Golden Temple) is located close to Balaghata town, in Bandarban City, in Bangladesh. Dhatu are the material remains of a holy person, and in this temple the relics belong to Buddha. It is the largest Theravada Buddhist temple in Bangladesh and has the second-largest Buddha statue in the country. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 20 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24581813 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Alina Scholtz]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alina Scholtz''' (24 September 1908 – 25 February 1996) was a Polish landscape architect, known as one of country's pioneers in developing the field. Throughout her career she worked on various public and private projects for cemeteries, parks and green spaces. Some of her most noted works include the grounds of a villa on Kielecka Street in Warsaw for which she won a Silver Medal at the 1937 World Exhibition in Paris, the memorial cemetery to the victims of the Palmiry massacre, and landscaping projects along the East-West traffic route of Warsaw. In addition to her design work, she served as one of the founding members of the International Federation of Landscape Architects. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 27 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24617511 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mary Nzimiro]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mary Nzimiro''', birthname Mary Nwametu Onumonu, MBE (1898–1993) was a pioneering Nigerian businesswoman, politician and women's activist. In 1948, she was appointed principal representative of the United Africa Company (UAC) for Eastern Nigeria, while maintaining textile and cosmetics retail outlets of her own in Port Harcourt, Aba and Owerri. By the early 1950s, she was among the richest individuals in West Africa, becoming a resident of the exclusive Bernard Carr Street in Port Harcourt. On the political front, she was a member of the influential National Council of Nigeria and the Cameroons, becoming a member of its executive committee in 1957 and vice-president of the NCNC Estern Women's Association in 1962. During the Nigerian Civil War (1967–1970), she organized Igbo women in support of the Biafrans. As a result she lost most of her property in Port Harcourt and returned to her native Oguta where she died in 1993. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 6 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24636259 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elizabeth Langdon Williams]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Elizabeth Langdon Williams.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elizabeth Langdon Williams''' (February 8, 1879 in Putnam, Connecticut – 1981 in Enfield, New Hampshire) was an American human computer and astronomer whose work helped lead to the discovery of Pluto, or Planet X. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 13 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24700408 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:I Didn't Raise My Boy to Be a Soldier]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Peerless Quartet - I Didn't Raise my Boy to be a Soldier.ogg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> an American anti-war song that was influential within the pacifist movement that existed in the United States before it entered World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 20 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24720571 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Diana Aguavil]]'''<br /> <small>''([[:en:Diana Aguavil]]) ([[:pt:Diana Aguavil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Diana Aguavil.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Diana Alexandra Aguavil Calazacón''' (born 7 August 1983) is an Ecuadorian indigenous leader, since 25 August 2018, the first female governor of the Tsáchila nationality after 104 years of male administrations and winning the 2018 Tsáchila election. She was also the second woman to become a candidate. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 27 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24758626 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ca:María Fernanda Castro Maya]]'''<br /> <small>''([[:pt:María Fernanda Castro Maya]]) ([[:eu:María Fernanda Castro Maya]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''María Fernanda Castro Maya''' is a Mexican self-advocate disability rights activist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 24 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sonia Orbuch]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sonia Shainwald Orbuch''' (born Sarah Shainwald, May 24, 1925 – September 30, 2018) was an American Holocaust educator. During the Second World War she was a Jewish resistance fighter in eastern Poland. Orbuch hid in the forests of Poland with her family during the Second World War. She joined a group of Soviet partisans, being renamed Sonia in case she was captured, and helped fight against the Germans. After the war, she returned home, where she met her future husband. After having a daughter in a refugee camp in Germany, the family eventually emigrated to the United States. She spent the rest of life in public engagement, speaking about her experiences and in 2009, published her autobiography, Here, There Are No Sarahs: A Woman's Courageous Fight Against the Nazis and Her Bittersweet Fulfillment of the American Dream. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:24, 1 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nadia Ghulam]]'''<br /><small>''([[:fr:Nadia Ghulam]]) ([[:es:Nadia Ghulam]]) ([[:ca:Nadia Ghulam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Nadia Ghulam (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Nadia Ghulam Dastgir''' is an Afghan woman who spent ten years posing as her dead brother to evade the Taliban's strictures against women. Her book about her experiences, written with Agnès Rotger and published in 2010, El secret del meu turbant (The Secret of My Turban), won the Prudenci Bertrana Prize for fiction. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 8 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24966177 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Purple Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Epilepsy Warrior Brooch May 2018 Purple Day.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Purple Day''' is a global grassroots event that was formed with the intention to increase worldwide awareness of epilepsy, and to dispel common myths and fears of this neurological disorder. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:17, 15 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25000361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Valencian Art Nouveau]]'''<br /> <small>''([[:es:Modernismo valenciano]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Santuario Novelda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Valencian Art Nouveau''' (Spanish: modernismo valenciano, Valencian: modernisme valencià), is the historiographic denomination given to an art and literature movement associated with the Art Nouveau in the Valencian Community, in Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 29 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25074014 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Alessandra Korap]]'''<br /> <small>''([[:en:Alessandra Korap]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alessandra Korap''' is an indigenous leader and Brazilian environmental activist from the Munduruku ethnic group. Her main work is defending the demarcation of indigenous territory and denouncing the illegal exploitation and activities of the mining and logging industries. Alessandra is internationally recognized for her work. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 5 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cassinga Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cassinga Day''' is a national public holiday in Namibia remembering the Cassinga Massacre. Commemorated annually on 4 May, the date "remembers those (approximately 600) killed in 1978 when the South African Defence Force attacked a SWAPO base at Cassinga in southern Angola". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:07, 12 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rawon]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rawon Setan.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Rawon''' (Javanese: ꦫꦮꦺꦴꦤ꧀) is an Indonesian beef soup. Originating from East Java, rawon utilizes the black keluak nut as the main seasoning, which gives a dark color and nutty flavor to the soup. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 26 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25177056 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hook echo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tornadic classic supercell radar.gif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''hook echo''' is a pendant or hook-shaped weather radar signature as part of some supercell thunderstorms. It is found in the lower portions of a storm as air and precipitation flow into a mesocyclone, resulting in a curved feature of reflectivity. The echo is produced by rain, hail, or even debris being wrapped around the supercell <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 3 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25241057 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Esther Cooper Jackson]]'''<br /> <small>''([[:fr:Esther Cooper Jackson]]) ([[:simple:Esther Cooper Jackson]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Esther Cooper Jackson, 1968, Great Barrington.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Esther Victoria Cooper Jackson''' was an American civil rights activist and social worker. She was one of the founding editors of the magazine Freedomways. She also was an organizational and executive secretary at the Southern Negro Youth Congress. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 17 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25266525 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cut of pork]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:American Pork Cuts.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''cuts of pork''' are the different parts of the pig which are consumed as food by humans. The terminology and extent of each cut varies from country to country. There are between four and six primal cuts, which are the large parts in which the pig is first cut: the shoulder (blade and picnic), loin, belly (spare ribs and side) and leg <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 24 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25318972 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gunhild Cross]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gunhildkorset.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Gunhild Cross''' (Danish: Gunhildkorset), named for its first owner, Gunhild, a daughter of Svend III of Denmark, is a mid-12th-century crucifix carved in walrus tusk and with both Latin and Runic inscriptions. It is now in the collection of the National Museum of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 31 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25380210 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Polyura athamas]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Close wing mud-puddling position of Charaxes bharata (C.& R. Felder,1867) - Indian Nawab.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Polyura athamas''''', the common nawab, is a species of fast-flying canopy butterfly found in tropical Asia. It belongs to the Charaxinae (rajahs and nawabs) in the brush-footed butterfly family (Nymphalidae). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:14, 7 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25410866 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women's page]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:"Doings in Pittsburg Society" The Pittsburg Press February 1, 1920.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''women's page''' (sometimes called home page or women's section) of a newspaper was a section devoted to covering news assumed to be of interest to women. Women's pages started out in the 19th century as society pages and eventually morphed into features sections in the 1970s. Although denigrated during much of that period, they had a significant impact on journalism and in their communities. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:51, 14 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Insect toxin]]'''<br /> <small>''([[:de:Insektengift]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PDB 1lmr EBI.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Insect toxins''' are various protein toxins produced by insect species. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:32, 21 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Manchester Blitz]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Air Raid Damage in Britain- Manchester HU49833.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Manchester Blitz''' (also known as the Christmas Blitz) was the heavy bombing of the city of Manchester and its surrounding areas in North West England during the Second World War by the German Luftwaffe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 28 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ghana Independence Act 1957]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ghana Independence Act 1957''' is an Act of the Parliament of the United Kingdom that granted the Gold Coast fully responsible government within the British Commonwealth of Nations under the name of Ghana <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 4 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Betrayal trauma]]'''<br /> <small>''([[:sv:Svektrauma]]) ([[:ar:صدمة الخيانة]]) ([[:ko:배신 트라우마]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Betrayal trauma''' is defined as a trauma perpetrated by someone with whom the victim is close to and reliant upon for support and survival. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 11 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Genocidio del Putumayo]]'''<br /> <small>''([[:en:Putumayo genocide]]) ([[:ca:Genocidi del Putumayo]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Putumayo - the devil's paradise, travels in the Peruvian Amazon Region and an account of the atrocities committed upon the Indians therein (1913) (14782203995).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Putumayo genocide''' is the term which is used in reference to the enslavement, massacres and ethnocide of the indigenous population of the Amazon at the hands of the Peruvian Amazon Company, specifically in the area between the Putumayo River and the Caquetá River during the Amazon rubber boom period from 1879 to 1912. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:38, 18 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25599361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Athyma nefte]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Athyma nefte''''', the colour sergeant, is a species of brush-footed butterfly found in tropical South and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 16 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Typhoon Rusa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rusa 2002-08-27 0350Z.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Typhoon Rusa''' was the most powerful typhoon to strike South Korea in 43 years. It was the 21st JTWC tropical depression, the 15th named storm, and the 10th typhoon of the 2002 Pacific typhoon season. It developed on August 22 from the monsoon trough in the northwestern Pacific Ocean, well to the southeast of Japan. For several days, Rusa moved to the northwest, eventually intensifying into a powerful typhoon. On August 26, the storm moved across the Amami Islands of Japan, where Rusa left 20,000 people without power and caused two fatalities. Across Japan, the typhoon dropped torrential rainfall peaking at 902 mm (35.5 in) in Tokushima Prefecture. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 23 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hein Eersel]]'''<br /> <small>''([[:nl:Hein Eersel]]) ([[:it:Hein Eersel]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:HeinEersel.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christiaan Hendrik "Hein" Eersel''' was a Surinamese linguist and cultural researcher. He served as Minister of Education and Population Development in the cabinet of acting Prime Minister Arthur Johan May. He was also the first chancellor of the University of Suriname. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 30 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Reclaim the Night]]'''<br /> <small>''([[:de:Reclaim the Night]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Reclaim the Night 2014.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Reclaim the Night''' is a movement started in Leeds in 1977 as part of the Women's Liberation Movement. Marches demanding that women be able to move throughout public spaces at night took place across England until the 1990s. Later, the organisation was revived and sponsors annual and national marches against rape and violence against women. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:40, 8 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ishe Komborera Africa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Ishe Komborera Africa.mp3|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''Ishe Komborera Africa'''" (Shona for: God Bless Africa), also called "Ishe Komborera Zimbabwe" (Shona for: God Bless Zimbabwe), was the Zimbabwean national anthem from 1980 to 1994. It was the country's first national anthem after gaining independence in 1980. It is a translation of 19th-century South African schoolteacher Enoch Sontonga's popular African hymn "Nkosi Sikelel' iAfrika" into Zimbabwe's native Shona and Ndebele languages. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 13 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bhagavata Mela]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bhagavata Mela''' is a classical Indian dance that is performed in Tamil Nadu, particularly the Thanjavur area. It is choreographed as an annual Vaishnavism tradition in Melattur and nearby regions, and celebrated as a dance-drama performance art. The dance art has roots in a historic migration of practitioners of Kuchipudi, another Indian classical dance art, from Andhra Pradesh to the kingdom of Tanjavur. The term Bhagavata, state Brandon and Banham, refers to the Hindu text Bhagavata Purana. Mela is a Sanskrit word that means "gathering, meeting of a group" and connotes a folk festival. The traditional Bhagavata Mela performance acts out the legends of Hinduism, set to the Carnatic style music. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 04:07, 20 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Zanskari]]'''<br /> <small>''([[:en:Zaniskari]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zaniskari Horse in Ladakh, India.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Zaniskari''' or '''Zanskari''' is a breed of small mountain horse or pony from Ladakh, in northern India. It is named for the Zanskar valley or region in Kargil district. It is similar to the Spiti breed of Himachal Pradesh, but is better adapted to work at high altitude. Like the Spiti, it shows similarities to the Tibetan breeds of neighbouring Tibet. It is of medium size, and is often grey in colour. The breed is considered endangered, as there are only a few hundred alive today, and a conservation programme has been started at Padum, Zanskar, in the Kargil district of Ladakh. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 27 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sheikh Hussein]]'''<br /> <small>''([[:fr:Sheikh Hussein]]) ([[:it:Scec Hussèn]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sheikh Hussein.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sheikh Hussein''' is a town in south-eastern Ethiopia. The site has been recorded in the tentative list for UNESCO World Heritage List since 2011 as a religious, cultural and historical site. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 4 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25921616 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Applaudissements aux fenêtres pendant la pandémie de Covid-19]]'''<br /> <small>''([[:es:Aplauso por los trabajadores de la salud]]) ([[:gl:Aplauso ao persoal sanitario]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Koronabirus konfinamendua Lasarten 2020-03-29.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> During the COVID-19 pandemic, applauding daily at a scheduled hour was a gesture of acclamation, recognition and gratitude towards health professionals in tribute to their work at the time. This habit emerged in January 2020 in Wuhan, where the pandemic originated, and then spread to several cities around the world during the quarantines and sanitary cordons ordered as preventive measures, Italy being the first one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:26, 11 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25925561 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jamaica Bay Wildlife Refuge]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Aerial view of Subway Island, July 2019.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jamaica Bay Wildlife Refuge''' is a wildlife refuge in New York City managed by the National Park Service as part of Gateway National Recreation Area. It is composed of the open water and intertidal salt marshes of Jamaica Bay. It lies entirely within the boundaries of New York City, divided between the boroughs of Brooklyn to the west and Queens to the east. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 18 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25951007 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plant blindness]]'''<br /> <small>''([[:fr:Cécité botanique]]) ([[:de:Pflanzenblindheit]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plant blindness 0323.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Plant blindness''' is an informally-proposed form of cognitive bias, which in its broadest meaning, is a human tendency to ignore plant species. This includes such phenomena as not noticing plants in the surrounding environment, not recognizing the importance of plant life to the whole biosphere and to human affairs, a philosophical view of plants as an inferior form of life to animals and/or the inability to appreciate the unique features or aesthetics of plants. Related terms include plant‐neglect, zoo-centrism, and zoo‐chauvinism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 25 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25971304 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pax airship disaster]]'''<br /> <small>''([[:pt:Catástrofe do dirigível Pax]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sim new-mcclures-magazine 1902-09 19 5 (page 75 crop).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Pax''''' '''airship disaster''' was the explosion of the ''Pax'' airship on May 12, 1902, in Paris, which killed the Brazilian inventor Augusto Severo and the French mechanic Georges Saché. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:14, 8 January 2024 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26033876 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Conversion to Islam]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conversion à l'islam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sahadah-Topkapi-Palace.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Conversion to Islam''' is accepting Islam as a religion or faith and rejecting any other religion or irreligion. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:11, 15 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kinder der Landstrasse]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kinderdlandstrasse plakat.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kinder der Landstrasse''' (literally: Children of the Country Road) was a project implemented by the Swiss foundation Pro Juventute from 1926 to 1973. The project aimed to assimilate the itinerant Yenish people in Switzerland by forcibly removing their children from their parents and placing them in orphanages or foster homes. Approximately 590 children were affected by this program. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 22 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Qurm Nature Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Al-Qurm Wetlands.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Qurm Nature Reserve''' is a national nature reserve in Muscat Governorate, Oman. Located on the Gulf of Oman coast, the reserve protects a mangrove forest and the surrounding wetland in a small estuary within the urban area of Qurm. Established in 1975, the reserve has been designated as an Important Bird Area since 1994, and as a protected Ramsar site since 2013. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:03, 29 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26149847 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Timurid architecture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gur-e-Amir Mausolueum - Samarkand - Uzbekistan (7488414078).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Timurid architecture''' was an important stage in the architectural history of Iran and Central Asia during the late 14th and 15th centuries. The Timurid Empire (1370–1507), founded by Timur (d. 1405) and conquering most of this region, oversaw a cultural renaissance. In architecture, the Timurid dynasty patronized the construction of palaces, mausoleums, and religious monuments across the region. Their architecture is distinguished by its grand scale, luxurious decoration in tilework, and sophisticated geometric vaulting. This architectural style, along with other aspects of Timurid art, spread across the empire and subsequently influenced the architecture of other empires from the Middle East to the Indian subcontinent. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 5 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26169542 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adoration of the Magi (Fra Angelico and Filippo Lippi)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Fra Angelico, Fra Filippo Lippi, The Adoration of the Magi.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''''Adoration of the Magi''''' is a tondo, or circular painting, of the Adoration of the Magi assumed to be that recorded in 1492 in the Palazzo Medici Riccardi in Florence as by Fra Angelico. It dates from the mid-15th century and is now in the National Gallery of Art in Washington D.C. Most art historians think that Filippo Lippi painted more of the original work, and that it was added to some years after by other artists, as well as including work by assistants in the workshops of both the original masters. It has been known as the Washington Tondo and Cook Tondo after Herbert Cook, and this latter name in particular continues to be used over 50 years after the painting left the Cook collection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 07:01, 12 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26187446 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:nl:Graf met de handjes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Weg langs het kerkhof tegenover 1, Roermond.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The monument '''Van Gorkum-Van Aefferden''', more well known as the "'''grave with the little hands'''" is a monumental Tombstone in the Dutch city of Roermond. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:24, 19 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Doorway effect]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''doorway effect''' is a known psychological event where a person's short-term memory declines when passing through a doorway moving from one location to another when it would not if they had remained in the same place. People experience this effect by forgetting what they were going to do, thinking about, or planning upon entering a different room. This is thought to be due to the change in one's physical environment, which is used to distinguish boundaries between remembered events: memories of events encountered in the present environment are more accessible than those beyond it. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:30, 26 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sissieretta Jones]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:1899 poster of Mme. M. Sissieretta Jones.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Matilda Sissieretta Joyner Jones''' (January 5, 1868, or 1869 – June 24, 1933) was an American soprano. She sometimes was called "The Black Patti" in reference to Italian opera singer Adelina Patti. Jones' repertoire included grand opera, light opera, and popular music <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 4 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26313143 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Preventative Coup of November 11]]'''<br /> <small>''([[:es:Golpe de Estado en Brasil de 1955]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Exército na casa de Café Filho.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Preventative Coup of November 11''' sometimes called the '''1955 Brazilian coup d'état''' or referred to as an "anti-coup" or a "counter-coup" (Portuguese: ''Novembrada, Movimento de 11 de Novembro, Contragolpe, Golpe Preventivo do Marechal Lott'') was a series of military and political events led by Henrique Teixeira Lott that resulted in Nereu Ramos assuming the presidency of Brazil until being peacefully succeeded by Juscelino Kubitschek a few months later. The bloodless coup removed Carlos Luz from the presidency because he was suspected of plotting to prevent Kubitschek from taking office. As a result of the tensions, Brazil had three presidents in the span of a single week. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 11 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hojang Taret]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hojang Taret''' is a classical Meitei language play based on Euripides's ancient Greek tragedy The Phoenician Women. It is directed by Oasis Sougaijam and produced by The Umbilical Theatre in Imphal, Kangleipak. It depicts the moral ambiguities of conflict between brothers resulting to the ruination of the ancient city of Thebes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 18 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Magna Lykseth-Skogman]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Magna Lykseth in Tristan och Isolde at Kungliga Operan 1909 - SMV - GL164.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magna Elvine Lykseth-Skogman''' (6 February 1874 – 13 November 1949), also known as Magna Lykseth-Schjerven, was a Norwegian-born Swedish operatic soprano. After making her début at the Royal Swedish Opera in 1901 as Santuzza in Cavalleria rusticana, she was engaged there until 1918 becoming the company's prima donna. She performed leading roles in a wide range of operas but is remembered in particular for her Wagnerian interpretations, creating Brünnhilde in the Swedish premières of Siegfried and Götterdämmerung, and Isolde in 1909. Considered to be one of the most outstanding Swedish opera singers of her generation, she was awarded the Litteris et Artibus medal in 1907 and became a member of the Royal Swedish Academy of Music in 1912 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 25 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26447450 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lidder Valley]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pahalgam Valley.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Lidder Valley''' or Liddar Valley is a Himalayan sub-valley that forms the southeastern corner of Anantnag district in Indian-administered Kashmir. The Lidder River flows down the valley. The entrance to the valley lies 7 km northeast from Anantnag town and 62 km southeast from Srinagar, the summer capital of Jammu and Kashmir. It is a 40-km-long gorge valley with an average width of 3 km. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:15, 1 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26509189 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Operation Kraai]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Overzicht van het vliegveld te Djokja vanuit de 'Control Tower', Bestanddeelnr 5128.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Operation Kraai''' (Operation Crow) was a Dutch military offensive against the de facto Republic of Indonesia in December 1948 after negotiations failed. With the advantage of surprise the Dutch managed to capture the Indonesian Republic's temporary capital, Yogyakarta, and seized Indonesian leaders such as de facto Republican President Sukarno. This apparent military success was however followed by guerrilla warfare, while the violation of the Renville Agreement ceasefire diplomatically isolated the Dutch, leading to the Dutch–Indonesian Round Table Conference and recognition of the United States of Indonesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:47, 8 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26550154 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Павильон Росси]]'''<br /> <small>''([[:en:Rossi Pavilion]])&#32;([[:fr:Pavillon Rossi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rossi's Pavilion in Mikhailovsky Garden. Saint-Petersburg. 1825..jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rossi Pavilion''' (Russian: Павильон Росси) is a pavilion on the bank of the Moyka River in the Mikhailovsky Garden in Saint Petersburg. It was designed by architect Carlo Rossi in the early 1820s and built in 1825 during his redevelopment of the garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 15 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26565118 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Devorà Ascarelli]]'''<br /> <small>''([[:it:Debora Ascarelli]])&#32;([[:es:Devorà Ascarelli]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Devorà Ascarelli''' was a 16th-century Italian poet living in Rome, Italy. Ascarelli may have been the first Jewish woman to have a book of her own work published. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 22 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1989 Serbian general election]]'''<br /> <small>''([[:sr:Председнички избори у Србији 1989.]])&#32;([[:vi:Tổng tuyển cử Serbia 1989]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Parliament of SR Serbia (1989–1991).svg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''General elections were held in Serbia''', a constituent federal unit of SFR Yugoslavia, on 12 November 1989 to elect the president of the presidency of the Socialist Republic of Serbia and delegates of the Assembly of SR Serbia. Voting for delegates also took place on 10 and 30 November 1989. In addition to the general elections, local elections were held simultaneously. These were the first direct elections conducted after the adoption of the 1974 Yugoslav Constitution and the delegate electoral system, and the last elections conducted under a one-party system. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:32, 29 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heinrich Bünting]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Heinrich Bünting''' (1545 – 1606) was a Protestant pastor and theologian. He is best known for his book of woodcut maps titled Itinerarium Sacrae Scripturae (Travel book through Holy Scripture) first published in 1581. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 6 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:var(--background-color-backdrop-dark, #DDDDDD); border:1px solid #BBBBBB; color:var(--color-inverted, #000000); padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ruyan (district)]]'''<br /> <small>''([[:fa:رویان (طبرستان)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Northern Iran and its surroundings during the Iranian intermezzo.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ruyan''' (Persian: رویان), later known as Rustamdar (رستمدار), was the name of a mountainous district that encompassed the western part of Tabaristan/Mazandaran, a region on the Caspian coast of northern Iran. In Iranian mythology, Ruyan appears as one of the places that the legendary archer Arash shot his arrow from, reaching the edge of Khorasan to mark the border between Iran and Turan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:39, 13 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26755244 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Turlough (lake)]]'''<br /> <small>''([[:de:Turlough]])&#32;([[:no:Turlough]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Carran Turlough.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''turlough''' is a seasonal or periodic water body found mostly in limestone karst areas of Ireland, west of the River Shannon. [...] The water bodies fill and empty with the changes in the level of the water table, usually being very low or empty during summer and autumn and full in the winter. As groundwater levels drop the water drains away underground through cracks in the karstic limestone. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:31, 20 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26789673 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Geiranger Church]]'''<br /> <small>''([[:no:Geiranger kirke]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Iglesia parroquial, Geiranger, Noruega, 2019-09-07, DD 84-97 PAN.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Geiranger Church''' (Norwegian: Geiranger kyrkje) is a parish church of the Church of Norway in Stranda Municipality in Møre og Romsdal county, Norway. It is located in the village of Geiranger, and the end of the famous Geirangerfjorden. It is the church for the Geiranger parish which is part of the Nordre Sunnmøre prosti (deanery) in the Diocese of Møre. The white, wooden church was built in an octagonal design in 1842 using plans drawn up by the architect Hans Klipe. The church seats about 165 people. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:48, 27 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Guillermo Larrazábal]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Guillermo Larrazábal Arzubide''' (10 February 1907 – 1983) was a Spanish stained glass artist who was active in Ecuador. He is considered Ecuador's most important stained glass artist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 3 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:de:Magdalena Zeger]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magdalena Zeger''' ([mak.da.ˈleː.na ˈt͡seː.gɐ], * 1491; † 16. January 1568 in Kolding) was a calendar maker, astronomer and astrologist. Her Hamburg almanacs and forecasts from 1561 and 1563 have been preserved. Zeger's calendars are the first independent publications by a woman in the field of astronomy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:29, 17 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koreans in Micronesia]]'''<br /> <small>''([[:zh:朝鮮裔密克羅尼西亞人]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koreans in Micronesia''' used to form a significant population before World War II, when most of the region was ruled as the South Seas Mandate of the Empire of Japan; for example, they formed 7.3% of the population of Palau in 1943. However, after the area came under the control of the United States as the Trust Territory of the Pacific Islands, most Koreans returned to their homeland. As of 2013, about seven thousand South Korean expatriates & immigrants and Korean Americans reside in the Marianas (Guam and the Commonwealth of the Northern Mariana Islands), which have remained under U.S. control, while only around two hundred South Korean expatriates reside in the independent countries of Micronesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:03, 24 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roller printing on textiles]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Silverstudio.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Roller printing''' on fabrics is a textile printing process patented by Thomas Bell of Scotland in 1783 in an attempt to reduce the cost of the earlier copperplate printing. This method was used in Lancashire fabric mills to produce cotton dress fabrics from the 1790s, most often reproducing small monochrome patterns characterized by striped motifs and tiny dotted patterns called "machine grounds". Improvements in the technology resulted in more elaborate roller prints in bright, rich colours from the 1820s; Turkey red and chrome yellow were particularly popular. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 1 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:India naming dispute]]'''<br /> <small>''([[:ur:انڈیا نام کا تنازعہ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''India naming dispute''' in 1947 refers to the argument over the use of the name India during and after the partition of British Raj, between the countries of Pakistan and the Republic of India. This dispute involved key figures such as Lord Mountbatten, the last Viceroy of British Raj, and Muhammad Ali Jinnah, the leader of the Muslim League and a founder of Pakistan. By 1947, the British Raj was going to be divided into two new nation states – Hindustan and Pakistan. Jinnah was initially convinced that Hindustan would not use the term India, since it lacked indigenous pedigree, etymologically and historically India meant the Indus Valley (modern-Pakistan). He also opposed the use of the name India as it would cause confusion regarding history. The disagreement had significant implications for national identity and international recognition. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 8 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adumu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Maasai 2012 05 31 2782 (7522645058).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Adumu''', is a type of dance that the Maasai people of Kenya and Tanzania practice. Young Maasai warriors generally perform the energetic and acrobatic dance at ceremonial occasions including weddings, religious rites, and other significant cultural events. The Adumu dance is characterized by a sequence of jumps performed by the dancers, who stand in a circle and alternately jump while keeping their bodies as straight and upright as possible. In addition to wearing vividly colored shúkàs (clothes) and beaded jewelry, the dancers are typically clad in traditional Maasai costume. Traditional Maasai songs and chants are also performed during the dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:15, 15 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rathaus-Glockenspiel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:2019-11-16, Glockenspiel, Neues Münchner Rathaus, IMG 7463 edit Christoph Braun.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rathaus-Glockenspiel''' is a large mechanical clock located in Marienplatz Square, in the heart of Munich, Germany. Famous for its life-size characters, the clock twice daily re-enacts scenes from Munich's history. First is the story of the marriage of Duke Wilhelm V to Renata of Lorraine in 1568, followed by the story of the Schäfflerstanz, also known as the coopers' dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 22 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nederlandsche Cocaïnefabriek]]'''<br /> <small>''([[:es:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])&#32;([[:nl:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Nederlandsche Cocainefabriek Schinkelstraat Amsterdam architect HH Baanders 1902.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Nederlandsche Cocaïnefabriek''' (Dutch pronunciation: [ˈneːdərlɑntsə koːkaːˈinəfaːˌbrik]; English: Dutch Cocaine Factory) or NCF was an Amsterdam-based company producing cocaine for medical purposes in the 20th century. It imported its raw materials mainly from the Dutch East Indies and sold its products across Europe, making good profits especially in the early years of World War I. The NCF produced morphine, heroin and ephedrine as well. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 29 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Suffrage drama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 5 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Karatgurk]]'''<br /> <small>''([[:it:Karatgurk]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 12 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27264174 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:B1 (classification)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class. The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies. Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27278917 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Erzi (village)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:19, 26 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27345183 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:42, 9 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27357319 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:29, 23 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 30 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Little Danes experiment]]'''<br /> <small>''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as "little Danes". While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:16, 14 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kharayeb]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 21 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas horror]]'''<br /> <small>''([[:es:Terror navideño]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 28 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Placenta cake]]'''<br /> <small>''([[:simple:Placenta cake]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:17, 4 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trisomy 16]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chromosome 16.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 11 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27708700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Boana platanera]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:53, 18 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27735014 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wang Su-bok]]'''<br /> <small>''([[:fa:وانگ سو بوک]])&#32;([[:ko:왕수복]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 25 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Storm Filomena]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:48, 2 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Syrian literature]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 9 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mars ocean theory]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:AncientMars.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 16 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:55, 23 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''<br /> <small>''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:37, 30 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28019313 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:56, 6 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28070038 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas seals]]'''<br /> <small>''([[:no:Julemerke]])&#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 13 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28086717 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 20 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:30, 27 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:21, 3 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 10 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 17 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 24 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:50, 3 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:51, 10 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 17 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 24 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:52, 31 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 7 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 14 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 21 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:57, 28 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:29, 5 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 12 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 19 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 06:04, 26 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:39, 2 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 9 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 16 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:18, 23 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 30 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:10, 7 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:44, 14 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:28, 21 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:41, 28 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 4 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 11 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 18 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 25 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:40, 1 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:28, 8 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 15 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:45, 22 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 29 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:48, 6 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:06, 13 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 20 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:52, 27 Oktubre 2025 (UTC) |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Kumusta == Magandang araw, Tagasalinero! Kumusta ka na (po)? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 09:43, 31 Oktubre 2025 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 3 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 10 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 17 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 24 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 08:01, 1 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 8 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 15 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:26, 22 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 29 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:00, 5 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 12 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 19 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:06, 26 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 2 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:59, 9 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:45, 16 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:43, 23 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 2 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:31, 9 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 16 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:07, 23 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 30 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:27, 6 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:56, 13 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:34, 20 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 27 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:16, 4 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:54, 11 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:05, 21 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 25 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 1 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 8 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 15 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 22 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:44, 29 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:35, 6 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 13 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 20 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 27 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plot of Prats de Molló]]'''<br /> <small>''([[:ca:Fets de Prats de Molló]])&#32;([[:es:Complot de Prats de Molló]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''plot of Prats de Molló''' was an attempted military invasion of Catalonia carried out from France to achieve its independence planned by Francesc Macià and the leadership of the Estat Català party, discovered and aborted in 1926. The plan consisted of the penetration of two columns (one from Saint-Laurent-de-Cerdans, the other from Coll d'Ares), which were to occupy Olot and proclaim the Catalan Republic. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:11, 3 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30879613 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Composizione VII]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Composition VII - Wassily Kandinsky, GAC.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Composizione VII''' (Композиция VII o Zu Komposition 7) è un olio su tela del 1913, realizzato dal pittore russo Vasilij Vasil'evič Kandinskij e conservato nella Galleria Tret'jakov di Mosca. Prodotto centrale del pittore russo nel periodo 1910-1915, essa è considerata l'opera che certificò la raggiunta maturità creativa da parte di Kandinskij, rappresentando anche l'apice della sua energia creativa. È considerato il più rappresentativo tra i lavori completati durante l'anno del successo internazionale dell'artista, simboleggiando il punto di emancipazione definitivo dell'Astrattismo. Opera più grande mai realizzata dall'artista per dimensione, facente parte della serie denominata Composizioni, rappresenta un'allegoria dell'Apocalisse, di cui riprende il tema e lo propone in una versione astratta, trasfigurata dalla realtà in una forma composta da sole linee e colori. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30889664 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Divorce in Poland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Divorce in Poland''' occurs at a rate slightly below that of the average for Europe. In the Polish legal system, divorce proceedings fall within the exclusive jurisdiction of the civil court; there is no legal basis for resolving a marriage through the agreement of the spouses or through administrative procedures. Divorce requests are assessed by the court, in accordance with the positive and negative prerequisites set in the relevant law. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 17 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the Macedonian Revolutionary Struggle]]'''<br /> <small>''([[:mk:Ден на македонската револуционерна борба]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Day of the Macedonian Revolutionary Struggle''' (Macedonian: Ден на македонската револуционерна борба),[1] also known as Day of VMRO, is a national holiday which is celebrated on October 23 in North Macedonia. In 2007, the holiday was voted into law as a new national holiday. It is a non-working day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:15, 24 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wimmen's Comix]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Wimmen's Comix''''', later retitled (respelled) as Wimmin's Comix, is an influential all-female underground comics anthology published from 1972 to 1992. Though it covered a wide range of genres and subject matters, Wimmen's Comix focused more than other anthologies of the time on feminist concerns, homosexuality, sex and politics in general, and autobiographical comics. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 31 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30988228 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulet affair]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulet affair''', also known as British Hawaii, was the insubordinate five-month occupation of the Hawaiian Kingdom in 1843 by British naval officer Captain Lord George Paulet, of HMS Carysfort. It was ended by the arrival of American warships sent to defend Hawaii's independence. The British government in London did not authorise the move and it had no official status. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 7 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30993988 --> roep2kn4nzaawj4r2w94roag7ih86yj 3 307691 2223921 2222928 2026-09-07T01:59:12Z MediaWiki message delivery 49557 /* Wikipedia translation of the week: 2026-37 */ bagong seksiyon 2223921 wikitext text/x-wiki ==Late reply== Walang anoman po.[[Tagagamit:Ivan P. Clarin|Ivan P. Clarin]] ([[Usapang tagagamit:Ivan P. Clarin|makipag-usap]]) 06:18, 15 Enero 2021 (UTC) == Baybayin == Nakita mo ba 'yung komento ko dito [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa napiling nilalaman/Baybayin]]. Kung gusto mo maging Napiling Artikulo ang [[Baybayin]], pakisunod na lamang ang aking rekomendasyon. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:54, 25 Enero 2021 (UTC) :Noted ko na po ngunit ineedit ko rin po yung sa Globalisasyon. Hindi ko na po ata magagawa ang rekomendasyon ni GinawaSaHapon at ninyo kasi natambak ako sa pahinang iyon. Kapag summer nalang po baka may time ako. Atsaka po pwedeng magpalagay ng proteksyon sa Globalisasyon? May mga nag-eedit kasi habang naedit ko kaya hindi ko na po matapos-tapos. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 06:57, 25 Enero 2021 (UTC) ::Sige, nakabinbin muna 'yung pagbabago sa Baybayin. Naprotekta ko na 'yung Globalisasyon. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:30, 25 Enero 2021 (UTC) :::Salamat po --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 11:39, 25 Enero 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mammoth central]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:A Mammoth Hunt.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mammoth central''' is a paleontological site on the grounds of the Santa Lucía Airport in the state of Mexico, Mexico which contains the remains of at least 200 Columbian mammoths as well as 25 camels and five horses. The site is the world's largest concentration of mammoth remains; the previous was the Mammoth Site of Hot Springs in South Dakota with only 61 individuals. Human tools and carved bones have also been discovered at the site, suggesting that humans utilized the site to trap and kill large mammals. More fossils continue to be found at the site. The dig will end in 2022, when the airport's construction is projected to conclude. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 01:45, 12 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21319298 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Palo Alto Baylands Nature Preserve]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Palo Alto Baylands January 2013 002.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Palo Alto Baylands Nature Preserve''', known officially as the Baylands Nature Preserve, is the largest tract of undisturbed marshland remaining in the San Francisco Bay. Fifteen miles of multi-use trails provide access to a unique mixture of tidal and fresh water habitats. The preserve encompasses 1,940 acres in both Palo Alto and East Palo Alto, and is owned by the city of Palo Alto, California, United States <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 19 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21356077 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Metropolitan Waterworks Museum]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:High Service Pumping Station, Chestnut Hill, Sudbury Aqueduct.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Waterworks Museum''' is a museum in the Che]stnut Hill Waterworks building, originally a high-service pumping station of the Boston Metropolitan Waterworks <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:45, 26 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21376318 --> == UnangPahinaBalita == Kapag maglalagay ka ng balita sa [[Template:UnangPahinaBalita]], pakilagay na rin sa kaugnay na petsa nito ang balitang dinagdag mo. Halimbawa, kung ang balita ay noong Abril 26, 2021, idagdag rin iyan dito: [[Wikipedia:Kasalukuyang pangyayari/2021 Abril 26]]. Tapos, dapat hanggang '''lima''' lamang ang nakapasok sa [[Template:UnangPahinaBalita]]. Kaya, kailangan ibawas ang pinakalumang balita kung nagdagdag ka ng bago. Basahin ang [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]] para sa karagdagang patakaran. Pakigawa na lamang ito sa susunod. Sa ngayon, ako na ang mag-aayos. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:23, 3 Mayo 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sarah E. Goode]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Edmonia Lewis.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sarah Elisabeth Goode''' (1850 – April 8, 1905) was an inventor. She was the second known African-American woman to receive the MOST, a United States patent, which she received in 1885. The first known African-American woman to receive a patent was Judy W. Reed on September 23, 1884, but Reed only signed her patent with her mark (an X) and not her signature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 10 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zuzu Angel]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zuzu Angel durante o lançamento de sua coleção em Nova York, 1972.tif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zuleika Angel Jones''' (June 5, 1921 – April 14, 1976), better known as Zuzu Angel, was a Brazilian-American fashion designer, who became famous for opposing the Brazilian military dictatorship after the forced disappearance of her son, Stuart. She was also the mother of journalist Hildegard Angel. In 2014, the National Truth Commission created to gather and review information about crimes committed during the years of the CIA and U.S. government-backed Brazilian military dictatorship, a former agent of the military repression named Cláudio Antônio Guerra, confirmed the participation of agents of the security apparatus in the death of Angel. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 17 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Blue space]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Downtown Green Bay CityDeck along the Fox River.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Blue space''' in urban planning and design comprises all the areas dominated by surface waterbodies or watercourses. In conjunction with greenspace (parks, gardens, etc. specifically: urban open space), it may help in reducing the risks of heat-related illness from high urban temperatures. Substantial urban waterbodies naturally exist as integral features of the geography of many cities because of their historical geopolitical significance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 24 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Breakthrough infection]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''breakthrough infection''' is a case of illness in which a vaccinated individual becomes sick from the same illness that the vaccine is meant to prevent. Simply, they occur when vaccines fail to provide immunity against the pathogen they are designed to target. In April 2021, the CDC reported that in the United States there were 5,814 COVID-19 breakthrough infections, and 74 deaths, among the more than 75 million people fully vaccinated for the COVID-19 virus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 7 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tutankhamun's trumpets]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Silver trumpet from Tutankhamun's tomb.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tutankhamun's trumpets''' are a pair of trumpets found in the burial chamber of the Eighteenth Dynasty Pharaoh Tutankhamun. The trumpets, one of sterling silver and one of bronze or copper, are considered to be the oldest operational trumpets in the world, and the only known surviving examples from ancient Egypt. The trumpets were found in 1922 by Howard Carter during the excavation of Tutankhamun's tomb. The bronze trumpet was discovered in the tomb's antechamber in a large chest containing various military objects and walking sticks. The silver trumpet was subsequently found in the burial chamber. Both are finely engraved, with decorative images of the gods Ra-Horakhty, Ptah and Amun. The silver trumpet's bell is engraved with a whorl of sepals and calices representing a lotus flower, and the praenomen and nomen of the king. The bronze trumpet may in fact be made of copper; the metal has not yet been analysed. Similar looking trumpets feature in Egyptian wall-paintings that are usually, though not always, associated with military scenes. Silent for over 3,000 years, the trumpets were sounded before a live audience of an estimated 150 million listeners through an international BBC broadcast aired on 16 April 1939. The trumpets were played by a bandsman, James Tappern of Prince Albert's Own 11th Royal Hussars regiment. The recording was recently featured, and can be heard on the BBC Radio 4 program Ghost Music. Rex Keating, who presented the 1939 broadcast, later claimed that during a rehearsal, the silver trumpet shattered, and Alfred Lucas, a member of Carter's team who had restored the finds, was so distressed he needed to go to hospital. Due to their fragility, it is unlikely the trumpets will be played again in any official musical reconstructions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sumidouro State Park]]'''<br /><small>''([[:pt:Parque Estadual do Sumidouro]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Texturas da Gruta da Lapinha.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sumidouro State Park''' (Portuguese: Parque Estadual do Sumidouro) is a state park in the state of Minas Gerais, Brazil. The remains of the first human inhabitants of Brazil were found in the park area in the early 19th century, along with bones of now-extinct megafauna. The main attraction is the Gruta da Lapinha, a large limestone cave. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 28 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Justus Ier]]'''<br /><small>''([[:en:Justus of Jerusalem]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Justus I''' was a 2nd-century Jewish Christian leader, third bishop of Jerusalem, supposedly tied to the family of Jesus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:12, 5 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21653910 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:El Palo Alto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:El-palo-alto-tree-california.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''El Palo Alto''' (Spanish for 'the tall pole' or 'post') is a coastal redwood (Sequoia sempervirens) located in El Palo Alto Park on the banks of San Francisquito Creek in Palo Alto, California, United States. It is famous for its historical significance and as the namesake of the city of Palo Alto. As of July 2016, El Palo Alto is currently 110 feet (33.5 meters) in height, down from 162.2 feet (49.4 meters) in 1814. Its top progressively died from 1865 to 1955 from lowering of the water table so that its roots could no longer reach sustenance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:52, 12 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21702842 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sèvres Egyptian Service]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plate showing statues of Amenhotep III at Luxor, Egypt. Commissioned by Napoleon as a present to Josephine but she rejected it. From France. The Victoria and Albert Museum, London.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sèvres Egyptian Service''' is a name used for two sets of tableware made by the Manufacture nationale de Sèvres during the First French Empire. The first was produced between 1804 and 1806 for Napoleon I and was presented by him to Alexander I of Russia in 1808, as a diplomatic gift following the Treaties of Tilsit. It is now held in the State Museum of Ceramics in Russia. The second set was produced between 1810 and 1812. It was intended as a gift from Napoleon to Empress Joséphine. The service consisted of 72 plates with the wells depicting scenes from Egypt based on sketches made by Vivant Denon. Joséphine refused to accept the service, which she described as "too severe". It was returned to the factory and given as a gift to the Duke of Wellington by Louis XVIII in 1818, following the Bourbon Restoration. The service was purchased by the Victoria and Albert Museum in 1979 and, except for one plate, was loaned to English Heritage to display at Apsley House, London, the former residence of the first duke. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 19 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21719762 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:La plus que lente]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:La Plus Que Lente (edit).ogg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''La plus que lente''''', L. 121 is a waltz for solo piano written by Claude Debussy in 1910, shortly after his publication of the Préludes, Book I <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 26 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21757255 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abstract photography]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Denkmal für die ermordeten Juden Europas .jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Abstract photography''', sometimes called non-objective, experimental or conceptual photography, is a means of depicting a visual image that does not have an immediate association with the object world and that has been created through the use of photographic equipment, processes or materials. An abstract photograph may isolate a fragment of a natural scene in order to remove its inherent context from the viewer, it may be purposely staged to create a seemingly unreal appearance from real objects, or it may involve the use of color, light, shadow, texture, shape and/or form to convey a feeling, sensation or impression. The image may be produced using traditional photographic equipment like a camera, darkroom or computer, or it may be created without using a camera by directly manipulating film, paper or other photographic media, including digital presentations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 2 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Michaux-Perreaux steam velocipede]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Michaux-Perreaux steam velocipède.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Michaux-Perreaux steam velocipede''' was a steam powered velocipede made in France sometime from 1867 to 1871, when a small Louis-Guillaume Perreaux commercial steam engine was attached to a Pierre Michaux manufactured iron framed pedal bicycle. It is one of three motorcycles claimed to be the first motorcycle, along with the Roper steam velocipede of 1867 or 1868, and the internal combustion engine Daimler Reitwagen of 1885. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:29, 9 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:zh:祝融号火星车]]'''<br /><small>''([[:en:Zhurong (rover)]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Mars Global Remote Sensing Orbiter and Small Rover at IAC Bremen 2018 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zhurong''' (Chinese: 祝融; pinyin: Zhùróng) is China's first Mars rover, which formed part of the Chinese Tianwen 1 mission to Mars. It landed on May 14, 2021, to make China the second country to successfully soft land on Mars and establish communications from the Martian surface, after the United States. Zhurong was successfully deployed on 22 May 2021, 02:40 UTC <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:06, 16 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21857549 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luna Park (Coney Island, 1903)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Night in Luna Park, Coney Island (1905).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luna Park''' was an amusement park in Coney Island, Brooklyn, New York City. Luna Park was located on a site bounded by Surf Avenue to the south, West 8th Street to the east, Neptune Avenue to the north, and West 12th Street to the west. Luna Park opened in 1903 and operated until 1944. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 23 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21914746 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Philippines)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PH flags near ccp.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Filipino: Araw ng Kasarinlán; also known as Araw ng Kalayaan, "Day of Freedom") is an annual national holiday in the Philippines observed on June 12, commemorating the declaration of Philippine independence from Spain in 1898. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 30 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21948194 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Flyby (spaceflight)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PIA22316 MarCO InSight.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''flyby''' (/ˈflaɪˌbaɪ/) is a spaceflight operation in which a spacecraft passes in proximity to another body, usually a target of its space exploration mission and/or a source of a gravity assist to impel it towards another target <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 6 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21969329 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Whang Youn Dai Achievement Award]]'''<br /><small>''([[:ko:황연대 성취상]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Whang Youn Dai Achievement Award''' is named after South Korean Dr. Whang Youn Dai, who contracted polio at the age of three. She devoted her life to the development of paralympic sport in Korea and around the world. At the 1988 Paralympic Summer Games in Seoul, Korea, the International Paralympic Committee (IPC) recognized her lifelong contributions to the Paralympic Movement and established the Whang Youn Dai Achievement Award (formerly the Whang Youn Dai Overcome Prize). Since then, this award has been presented at every Paralympic Games to one male and one female athlete who each "best exemplify the spirit of the Games and inspire and excite the world". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:55, 13 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22004646 --> == UnangPahinaBalita uli == Sinabi ko na dati na dapat '''lima''' lamang ang ''entry'' ng Template:UnangPahinaBalita. Paulit-ulit kang nagbabawas pero di ka naman nagdaragdag. Paki-''review'' uli ng patakaran: [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]]. Maganda at nakapag-''edit'' ka ng balita ngunit pakiusap, ayusin mo naman ang pag-''edit''. Ang UnangPahinaBalita ay nababasa ng maraming tao kaya mahalaga na maayos ito. Sana naunawaan mo ang ''concern'' ko. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:04, 26 Setyembre 2021 (UTC) :Hindi siya pang-Wiki. Plus mali-mali pa po yung links. Pakitingnan po kung saan nakaturo ang Datu Piang sa Unang Pahina Balita. Isa pa ang granada na link ay nakaturo sa ibang Granada na hindi nangangahulugang pasabog kaya inayos ko ito noong una mo itong dinagdag (Proof: https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Granada&action=history) . Ang pangyayaring ito ay hindi kilala o tanyag para magawan pa ng pahina. Walang katanyagan ang paksang ito kaya tinanggal ko. Kung malaking bagay ito, dapat magawan ng pahina ngunit mukhang isa lamang ito sa mga maraming pangyayari ng Pilipinas. Sa pangkalahatan, not for wiki. Oo nga po na marami ang makakabasa ngunit kung mali-mali naman ang impormasyon at ang mga links, maaaring magdagdag na lamang ng iba imbis na iyon. Ang tungkol naman sa hidwaan ng Myanmar, mukhang wala pang pahinang nagagawan at maaaring maging problematiko. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 06:22, 26 Setyembre 2021 (UTC) ::Kung ''links'' pala ang problema, bakit di mo inayos 'yung links? E, ang ginawa mo tinanggal mo 'yung buong ''entry'' tapos hindi ka naman nagbigay ng kapalit para manatiling lima siya. Tungkol naman sa katanyagan, hindi ipinagbabawal sa kasalukuyang patakaran kung tanyag man ito o hindi. Ang kailangan lamang ay mayroon itong sanggunian. Na mayroon naman, tingnan ito: [[Wikipedia:Kasalukuyang pangyayari/2021 Setyembre 18]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:46, 27 Setyembre 2021 (UTC) :::Tungkol sa links, hindi ko naman po gamay 'yang lahat. Kung sino po ang nagdagdag, siya po ang nakakaalam kung ano ang nilalaman ng idinaragdag niya. Baka po kasi ang impormasyon na mapapalitan ko ay maiba sa tunay na paksa o kaya ay maging nakakalito. Halimbawa, sa granada na kawing, sigurado ako sa kung ano ang tinutukoy nito na isang pasabog kaya nai-redirect ko ito sa tingin ko ay tama. Ang Datu Piang naman po ay medyo nalito ako kaya hindi ko muna ito ginalaw. Aaminin ko na nilabag ko ang quota na dapat lima ang entries at hindi ko agad napalitan ang tinanggal ko. Ang importante lang po sa akin ay yung impormasyon mismo, at hindi ang bilang o dami ng entries. Ang kalidad ay higit mahalaga kaysa sa kantidad. :::Sa dako naman po ng criteria ng balita, mukhang problematiko ang pagdaragdag ng anumang balita na basta lamang ay may sanggunian. Muli, ito ay ensiklopedya na mayroong antas ng katanyagan at kahalagahan sa maraming tao. Maaari naman pong idagdag ang tungkol sa pagsabog ngunit wala naman po itong kasamang mahalagang pangyayari. Halimbawa, kung ang pagsabog sa Datu Piang ay kabilang sa isang opensibang militar o pandaigdigang digmaan kontra terorismo (''hindi po ako sigurado dito, halimbawa lang po'') , na isang mahalagang pangyayari (AT maaaring gawan ng pahina), totoo nga na sapat itong isama sa Unang Pahina Balita at ang mahalagang pangyayari ay nakasama na rin sa entry. Pero kung titingnan sa balita mismo, walang binanggit na mahalagang pangyayari. Kung titingan pati, ito ay isa lamang katulad sa mga maraming pangyayari sa Mindanao na binabalita kamakailan lang. Ang sa akin po kasi, una kong tinitingnan kung ang balita ay may pahina na sa tl Wiki at saka nilalagay ko ang pangyayari sa Unang Pahina Balita. Halimbawa ang kay Abdelaziz Bouteflika, SpaceX, at ang COVID-19 sa Pilipinas, na pawang mahahalaga at mayroong katanyagan. :::Sa ibang usapin naman po, mukhang hindi ko kayang mag-host sa official translation election ng TL Wiki. Marami kasi po akong ginagawa sa eskuwela kaya sagabal ito sa pagpapa-request ko ng mga mungkahing pagsalin. Kung kaya niyo pong mag-host sir at mag-start sa eleksyon at mungkahi ng mga bagong opisyal na termino, sasali naman po ako sa pagboto kung sakali man na sisimulan niyo sir. Salamat po --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 05:23, 27 Setyembre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Behavior-altering parasite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Succinea mit Leucocholoridium.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Behavior-altering parasites''' are parasites with two or more hosts, capable of causing changes in the behavior of one of their hosts to enhance their transmission, sometimes directly affecting the hosts' decision-making and behavior control mechanisms. They do this by making the intermediate host, where they may reproduce asexually, more likely to be eaten by a predator at a higher trophic level which becomes the definitive host where the parasite reproduces sexually. Examples can be found in bacteria, protozoa, viruses, and animals. Parasites may also alter the host behaviour to increase the protection to the parasites or their offspring. The term bodyguard manipulation is used for such mechanisms. Among the behavioral changes caused by parasites is carelessness, making their hosts easier prey. The protozoan Toxoplasma gondii, for example, infects small rodents and causes them to become careless and may even cause them to become attracted to the smell of feline urine, both of which increase their risk of predation and the parasite's chance of infecting a cat, its definitive host. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 27 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22066226 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Proclamation Day of the Republic of Latvia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:18.novembra svinīgie pasākumi (30966699131).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Proclamation Day of the Republic of Latvia''' is celebrated annually on 18 November. It marks the anniversary of the Proclamation of Independence of Latvia by the People's Council of Latvia in 1918. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 11 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22160753 --> == ABN == {{AlamBaNinyoUsapan2|Oktubre 5|2021|Tulay ng Laguna Garzón}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:31, 11 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Juice jacking]]'''<br /><small>''([[:fr:Juice jacking]]) ([[:de:Juice jacking]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Juice jacking''' is a type of cyber attack involving a charging port that doubles as a data connection, typically over USB. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22187362 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Kidnappers]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Cape Kidnappers, New Zealand.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Kidnappers''' / Te Kauwae-a-Māui is a headland at the southeastern extremity of Hawke's Bay on the east coast of New Zealand's North Island and sits at the end of an 8 kilometres (5.0 mi) peninsula which protrudes into the Pacific Ocean. It is 20 kilometres (12 mi) south-east of the city of Napier. Access to the Cape by road stops at Clifton, which is the departure point for many tourists. The Cape Kidnappers Golf Course lies between the headland and the nearby coastal community of Te Awanga. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 25 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22229282 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Kurigo, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia''']] ngayong 2021 naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Tatakbo ito sa buong buwan ng Nobyembre 2021. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2021/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na at natapos mo na ang lahok mo, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2021-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong ka tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 11:02, 31 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Islamic ornament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Abu 'Inaniya.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Islamic ornament''' is the use of decorative patterns in Islamic art. They can be broadly divided into the arabesque, using curving plant-based elements, geometric patterns with straight lines or regular curves, and calligraphy, consisting of religious texts with stylised appearance, used both decoratively and to convey meaning. All three often involve elaborate interlacing. The three types of ornament are often used together. Islamic decoration has had a significant influence on European decorative artforms, especially as Western arabesque. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 1 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22272778 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Southern Crab Nebula]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Crab of the Southern Sky Hen 2-104.tif|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Southern Crab Nebula''' (or WRAY-16-47 or Hen 2-104) is a nebula in the constellation Centaurus. The nebula is several thousand light years from Earth, and its central star is a symbiotic Mira variable - white dwarf pair. It is named for its resemblance to the Crab Nebula, which is in the northern sky. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 8 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22282200 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Netto Question]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Questão Netto 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Netto Question''' (Portuguese: Questão Netto) was the largest collective action for the liberation of slaves in the Americas. The lawsuit is related to the liberation of 217 slaves in Brazilian lands in the 1870s. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 15 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22333164 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casa Grande del Pueblo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plaza Murillo .jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Casa Grande del Pueblo''' (English: Great House of the People), is the Bolivian presidential residence that replaced the Palacio Quemado in 2018. Inaugurated on 9 August 2018 during the presidency of Evo Morales as the official residence of the President of Bolivia, the interim government of Jeanine Áñez reverted to occupying the Palacio Quemado from 2019 to 2020. Following the inauguration of Luis Arce on 8 November 2020, it has again become the residence of the president. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 22 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22360705 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:William Morrison (chemist)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Arntz and Morrison 1890.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''William Morrison''' (23 August 1855 – 29 August 1927) was a Scottish chemist. His background in chemistry piqued his interest in improving storage batteries. He concentrated on how to produce the most available energy for a unit of weight for efficiency in the working of an individual battery cell. Eventually, he developed storage batteries far more powerful than what had then been available. To demonstrate his batteries, Morrison installed 24 of them on a common horse-drawn carriage and attached an electric motor to the rear axle to be powered by them. Through various innovations, he developed the controls for the power used and the vehicle's steering so that the driver had complete control. Morrison invented the first practical self-powered four-wheeled electric carriage in the United States. His electric vehicle was the first to be driven in Chicago and in his hometown of Des Moines, Iowa. This electric horseless buggy of the late 19th century helped pave the way for the hybrid electric automobile of the 21st century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:54, 29 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22383453 --> == Maraming salamat sa paglahok mo sa [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021]] == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Maraming salamat sa pagsumite ng mga lahok!''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|100px]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ''Congrats'', nakaanim kang lahok sa patimpalak na ito. Ayon sa patakaran, makakatanggap ka ng postkard na iproproseso ng internasyunal na pangkat ng ''Wikipedia Asian Month''. Antabayanan mo lamang ito. Kapag tila natatagalan sila, ako mismo ang magpa-''follow-up'' sa kanila. Nawa'y naging maganda ang iyong karanasan sa patimpalak na ito. Kung may mga katanungan ka, huwag kang mag-atubiling magbigay ng mensahe sa aking [[Usapang tagagamit:Jojit fb|pahina ng usapan]]. Muli, maraming salamat at nawa'y magpatuloy kang mag-ambag ng mataas na kalidad na artikulo dito sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 23:11, 1 Disyembre 2021 (UTC) |} == Wikipedia translation of the week: 2021-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Madagascar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Maki.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The composition of '''Madagascar's wildlife''' reflects the fact that the island has been isolated for about 88 million years. The prehistoric breakup of the supercontinent Gondwana separated the Madagascar-Antarctica-India landmass from the Africa-South America landmass around 135 million years ago. Madagascar later split from India about 88 million years ago, allowing plants and animals on the island to evolve in relative isolation. As a result of the island's long isolation from neighboring continents, Madagascar is home to an abundance of plants and animals found nowhere else on Earth. Approximately 90 percent of all plant and animal species found in Madagascar are endemic, including the lemurs (a type of strepsirrhine primate), the carnivorous fossa and many birds. This distinctive ecology has led some ecologists to refer to Madagascar as the "eighth continent", and the island has been classified by Conservation International as a biodiversity hotspot. As recent as 2021, the "smallest reptile on earth" was also found in Madagascar, known as the Brookesia nana, or nano-chameleon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:13, 6 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Phromnia rosea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flatid leaf bugs and nymphs (Phromnia rosea).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Phromnia rosea''''', the flower-spike bug or the flatid leaf bug, is a species of planthopper in the family Flatidae. It is found in dry, tropical forests in Madagascar, and the adult insects are gregarious, the groups orienting themselves in such a way that they resemble a flower spike <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 13 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Great Meadow National Nature Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Velykyi Luh.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Great Meadow National Nature Park''' (Ukrainian: Великий Луг (національний природний парк)) (also, Velykyi Luh) covers historic steppe terrain in southeast Ukraine. It is on the south bank of the Dnieper River's Kakhovka Reservoir, which was created by the Dnieper Hydroelectric Station. The meadows and reed beds on the shore support one of the largest transmigration spots for birds in Eastern Europe <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 20 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22450595 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luís Gama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Luiz Gama by Raul Pompeia 1882.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luís Gonzaga Pinto da Gama''' (Salvador, June 21, 1830 – São Paulo, August 24, 1882) was a Brazilian Rábula (self-taught lawyer), abolitionist, orator, journalist and writer, and the Patron of the Abolition of Slavery in Brazil. Born to a free black mother and a white father, he was nevertheless made a slave at the age of 10, and remained illiterate until the age of 17. He judicially won his own freedom and began to work as a lawyer on behalf of the captives, and by the age of 29 he was already an established author and considered "the greatest abolitionist in Brazil". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 27 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22472971 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas tree production]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Christmas tree farm East Lansing MI check for pine shoot beetles.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas tree production''' occurs worldwide on Christmas tree farms, in artificial tree factories and from native strands of pine and fir trees. Christmas trees, pine and fir trees purposely grown for use as a Christmas tree, are grown on plantations in many western nations, including Australia, the United Kingdom and the United States. In Australia, the industry is relatively new, and nations such as the United States, Germany and Canada are among world leaders in annual production. Great Britain consumes about 8 million trees annually, while in the United States between 35 and 40 million trees are sold during the Christmas season. Artificial Christmas trees are mostly produced in the Pearl River delta area of China. Christmas tree prices were described using a Hotelling-Faustmann model in 2001, the study showed that Christmas tree pr <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:42, 3 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lobster War]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conflit de la langouste entre la France et le Brésil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Brazilian Boeing B-17 flies over the French destroyer Tartu (D636) during the 1963 Lobster War.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Lobster War''' (also known as the Lobster Operation; Portuguese: Guerra da Lagosta; French: Conflit de la langouste) was a dispute over spiny lobsters which occurred from 1961 to 1963 between Brazil and France. The Brazilian government refused to allow French fishing vessels to catch spiny lobsters 100 miles (160 km) off the Brazilian northeast coast, arguing that lobsters "crawl along the continental shelf", while the French maintained that "lobsters swim" and that, therefore, they might be caught by any fishing vessel from any country. The dispute was resolved unilaterally by Brazil, which extended its territorial waters to a 200-nautical-mile (370 km; 230 mi) zone, taking in the disputed lobsters' bed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 10 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Henry Adams Thompson]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Henry A. Thompson.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Henry Adams Thompson''' (March 23, 1837 – July 8, 1920) was an American prohibitionist and professor who was the vice-presidential nominee of the Prohibition Party in 1880. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 17 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22614498 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:26, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:11, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bidriware]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bidriware Hookah.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bidriware''' is a metal handicraft from Bidar, India. It was developed in the 14th century C.E. during the rule of the Bahamani Sultans. The term "bidriware" originates from the township of Bidar, which is still the chief centre for the manufacture of the unique metalware. Due to its striking inlay artwork, bidriware is an important export handicraft of India and is prized as a symbol of wealth. The metal used is a blackened alloy of zinc and copper inlaid with thin sheets of pure silver. This native art form has obtained Geographical Indications (GI) registry. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:43, 14 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Loktak Folklore Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯂꯣꯛꯇꯥꯛ ꯈꯨꯟꯅꯨꯡ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:LOKTAK FOLKLORE MUSEUM.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Loktak Folklore Museum''' or the Thanga Folklore Museum is a folk museum in Thanga Island in the Loktak lake of Manipur. It cares for and displays a collection of artistic, cultural and historical artefacts associated with the Loktak lake. The museum preserves the folk customs and beliefs, folk medicines, folk literature associated with the Loktak lake. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 21 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia Asian Month 2021 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear Participants, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2021, the seventh Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2021. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSck2FFBSatWmQYubvyCSWDEAvYzplfL_ZNDvr8j5hWU2bmNww/viewform the form], let the postcard can send to you asap! :This form will be closed at March 15. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2021/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2022.02 </div> </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Winners&oldid=22878389 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Naghsh-e rostam, Irán, 2016-09-24, DD 12.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam''' is located 3 kilometers north of Persepolis. It is the most impressive of eight Sasanian rock carvings cut into the cliff beneath the tombs of their Achaemenid predecessors <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:27, 28 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the National Flag (Ukraine)]]'''<br /><small>''([[:uk:День Державного Прапора України]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flag of Ukraine.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> August 23 every year since 2004 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 7 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22918026 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hermila Galindo]]'''<br /><small>''([[:es:Hermila Galindo]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Portrait of Hermila Galindo.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hermila Galindo Acosta''' (also known as Hermila Galindo de Topete) (2 June 1886 – 18 August 1954) was a Mexican feminist and a writer. She was an early supporter of many radical feminist issues, primarily sex education in schools, women's suffrage, and divorce. She was one of the first feminists to state that Catholicism in Mexico was thwarting feminist efforts, and was the first woman to run for elected office in Mexico. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 14 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22964474 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Farn-Sasan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bronze coin of Farn-Sasan.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Farn-Sasan''' was the last king of the Indo-Parthian Kingdom, ruling the region of Sakastan approximately from 210 to 226. Literary sources makes no mention of him, and he is only known through the coins he issued. He was defeated in 226 by the Sasanian ruler Ardashir I (r. 224–242), which marked the end of Indo-Parthian rule. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:29, 21 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23020670 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Dummy tank]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Inflatable dummy weapons - NARA - 292565.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Dummy tanks''' superficially resemble real tanks and are often deployed as a means of military deception in the absence of real tanks. Early designs included wooden shells and inflatable props that could fool enemy intelligence; they were fragile and only believable from a distance. Modern designs are more advanced and can imitate heat signatures, making them more effective illusions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 28 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23058505 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ankarana Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tsingy Ankarana Madagascar 16-07-2004.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ankarana Special Reserve''' in northern Madagascar was created in 1956. It is a small, partially vegetated plateau composed of 150-million-year-old middle Jurassic limestone <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 11 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23120296 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gwoździec Synagogue]]'''<br /> <small>''([[:pl:Synagoga w Gwoźdźcu]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Warszawa - synagoga z Gwoźdźca 2.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''synagogue''' was erected around 1650 in Gwoździec (Ukrainian: Гвіздець - Hvizdets), then in the Polish–Lithuanian Commonwealth, today in the Kolomyia Raion, Ukraine. The building was seriously damaged in a fire during World War I. It was rebuilt in the interwar period, but destroyed completely by the Germans in 1941 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 18 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23159940 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:School of the Air]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:SchooloftheAir.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''School of the Air''' is a generic term for correspondence schools catering for the primary and early secondary education of children in remote and outback Australia where some or all classes were historically conducted by radio, although this is now replaced by telephone and internet technology. In these areas, the school-age population is too small for a conventional school to be viable. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 25 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23192890 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:K-ration]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:KRation Breakfast.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''K-ration''' was an individual daily combat food ration which was introduced by the United States Army during World War II. It was originally intended as an individually packaged daily ration for issue to airborne troops, tank crews, motorcycle couriers, and other mobile forces for short durations. The K-ration provided three separately boxed meal units: Breakfast, Dinner, and Supper. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 04:04, 2 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cyrus the Great Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:7aban1394.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cyrus the Great Day''' (Persian: روز کوروش بزرگ, romanized: ruz-e kuroš-e bozorg) is an unofficial Iranian holiday that takes place on the seventh day of Aban, the eighth month of the Solar Hijri calendar (October 29th on the Gregorian calendar), to commemorate Cyrus the Great, the founder of the ancient Achaemenid Persian Empire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 9 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lift Every Voice and Sing]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lift Every Voice and Sing - U.S. Navy Band Southwest, Jacksonville, Fla.opus|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''''Lift Every Voice and Sing'''''" – often referred to as the Black national anthem in the United States – is a hymn with lyrics by James Weldon Johnson (1871–1938) and set to music by his brother, J. Rosamond Johnson (1873–1954), for the anniversary of President Abraham Lincoln's birthday in 1900 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 16 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zangbeto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zangbeto.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zangbeto''' are the traditional voodoo guardians of the night among the Ogu or Egun people of Benin, Togo and Nigeria. A traditional police and security institution, the Zangbeto cult is charged with the maintenance of law and order, and ensures safety and security within Ogu communities <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 30 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23338388 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trabala vishnou]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Trabala vishnou (Walker, 1855) Rose Myrtle Lappet Moth female Lasiocampidae (16076304697).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trabala vishnou''', the rose-myrtle lappet moth, is a moth of the family Lasiocampidae. It is found in south-east Asia, including Pakistan, India, Thailand, Sri Lanka, Myanmar, Java, China, Japan, Taiwan, Hong Kong, Vietnam and Indonesia. Four subspecies are recognized. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 6 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23366994 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tirumala septentrionis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tirumala septentrionis''', the dark blue tiger, is a danaid butterfly found in the Indian subcontinent and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 13 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23389957 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Statehood Day (Slovenia)]]'''<br /> <small>''([[:sl:Dan državnosti]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Statehood Day''' (Slovene: Dan državnosti) is a holiday that occurs on every 25 June in Slovenia to commemorate the country's declaration of independence from Yugoslavia in 1991. Although the formal declaration of independence did not come until 26 June 1991, Statehood Day is considered to be 25 June since that was the date on which the initial acts regarding independence were passed and Slovenia became independent <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 20 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23396992 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roll Out Solar Array]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:View of the ISS taken during Crew-2 flyaround (ISS066-E-080651).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Roll Out Solar Array''' (ROSA) and its larger version ISS Roll Out Solar Array (iROSA) are lightweight, flexible power sources designed by NASA to be deployed and used in space. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 27 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23436479 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Road Goes Ever On (song)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Hobbiton, New Zealand.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Road Goes Ever On'''" is a title that encompasses several walking songs that J. R. R. Tolkien wrote for his Middle-earth legendarium. Within the stories, the original song was composed by Bilbo Baggins and recorded in The Hobbit. Different versions of it also appear in The Lord of the Rings, along with some similar walking songs. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:51, 4 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23473250 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Everard Calthrop]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Everard Richard Calthrop''' (3 March 1857 – 30 March 1927) was a British railway engineer and inventor. Calthrop was a notable promoter and builder of narrow-gauge railways, especially of 2 ft 6 in (762 mm) narrow gauge, and was especially prominent in India. His most notable achievement was the Barsi Light Railway, but he is best known in his home country for the Leek and Manifold Valley Light Railway. Calthrop has been described as a "railway genius. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 11 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Church of St. Clare, Horodkivka]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Horodkivka Catholic Church RB.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of St. Clare, Horodkivka''' is a Roman Catholic religious building and an architectural monument of local importance in the village of Horodkivka (alternative spelling Gorodkivka), Andrushivka Raion, Zhytomyr region, Ukraine. Horodkivka was called Khalaimgorodok before 1946 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 18 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sack of Shamakhi]]'''<br /> <small>''([[:fa:تاراج شماخی]]) ''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sack of Shamakhi''' took place on 18 August 1721, when rebellious Sunni Lezgins, within the declining Safavid Empire, attacked the capital of Shirvan province, Shamakhi (in present-day Azerbaijan Republic). The initially successful counter-campaign was abandoned by the central government at a critical moment and with the threat then left unchecked, Shamakhi was taken by 15,000 Lezgin tribesmen, its Shia population massacred, and the city ransacked. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 25 Hulyo 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lau Pa Sat]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Telok Ayer Market Above, June 2015.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lau Pa Sat''', also known as Telok Ayer Market, is a historic building located within the Downtown Core in the Central Area of Singapore. It was first built in 1824 as a fish market on the waterfront serving the people of early colonial Singapore and rebuilt in 1838. It was then relocated and rebuilt at the present location in 1894. It is currently a food court with stalls selling a variety of local cuisine. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 1 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23601901 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Raggle Taggle Gypsy]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Raggle Taggle Gypsy'''" (Roud 1, Child 200), is a traditional folk song that originated as a Scottish border ballad, and has been popular throughout Britain, Ireland and North America. It concerns a rich lady who runs off to join the gypsies (or one gypsy). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 8 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23635059 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Peroz I Kushanshah]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Extremely rare coin of Peroz I Kushanshah.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Peroz I Kushanshah''' was ruler of the Kushano-Sasanian Kingdom from 245 to 275. He was the successor of Ardashir I Kushanshah. He was an energetic ruler, who minted coins in Balkh, Herat, and Gandhara. Under him, the Kushano-Sasanians further expanded their domains into the west, pushing the weakened Kushan Empire to Mathura in North India. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 15 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23661098 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:47, 22 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Imphal Peace Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯏꯝꯐꯥꯜ ꯑꯌꯤꯡ ꯑꯆꯤꯛ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Imphal Peace Museum.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Imphal Peace Museum''' (IPM) (Meitei: Imphal Aying-Achik Pukei Lankei Shanglen, Japanese: インパール平和資料館, romanized: Inpāru heiwa shiryōkan) is a WWII museum at the foothills of the Red Hills (Maibam Lokpa Ching) in Manipur. It is a living memory of the Battle of Imphal and other WWII battles (March-July 1944) fought in Manipur. It is supported by the Nippon Foundation (TNF), a non profit grant making organization, collaborating with the Manipur Tourism Forum and the Government of Manipur. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23722272 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Saint John Church of Sohrol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Holy SURP Hovhannes Church.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of Saint John''' (Armenian: Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի) is a 5th or 6th century Armenian Catholic church in Sohrol, Shabestar County, East Azerbaijan Province, Iran. It was rebuilt in 1840 by Samson Makintsev (Sam Khan; member of Bogatyr Battalion) in brick on the older church foundation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 5 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23742791 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2022 Melilla incident]]'''<br /> <small>''([[:ca:Massacre de Melilla]]) ([[:es:Tragedia de la valla de Melilla]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On June 24, 2022, at least 37 migrants were killed at the Melilla border fence during a conflict with Moroccan and Spanish security forces. Conflict broke out as between 500 and 2,000 people gathered in the early hours of the day to cross the border with Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 19 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23818984 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:George W. Johnson (singer)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:George W. Johnson, 1898.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''George Washington Johnson''' (c. October 1846 – January 23, 1914) was an American singer and pioneer sound recording artist. Johnson was the first African American recording star of the phonograph <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:07, 26 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23831378 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Meitei classical language movement]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''social movement of Meitei language''' (officially known as "Manipuri language") to achieve the officially recognised status of the "Classical language of India" is advocated by various literary, political, social associations and organisations as well as notable individual personalities of Bangladesh, Myanmar, Northeast India (prominently Assam, Manipur and Tripura). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:55, 10 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Urânia Vanério]]'''<br /> <small>''([[:pt:Urânia Vanério]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Urânia Vanério de Argollo Ferrão''' (Salvador, 14 December 1811 — 3 December 1849) was a Brazilian teacher, writer and translator. In her childhood she witnessed the conflict between Brazilian and Portuguese troops in early 1822, in the context of the Bahia's Independence process, which led her to write the poem "Lamentos de uma Baiana..." ("Laments of a girl from Bahia"). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 17 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pagoda of the Celestial Lady]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:ThienMuPagoda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Pagoda of the Celestial Lady''' (Vietnamese: Chùa Thiên Mụ; also called Linh Mụ Pagoda) is a historic temple in the city of Huế in Vietnam. Its iconic seven-story pagoda is regarded as the unofficial symbol of the city, and the temple has often been the subject of folk rhymes and ca dao about Huế. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:52, 24 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23972116 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women in Qatar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Shaikha Khalaf Al Mohammed, Mehbubeh Akhlaghi, Bahya Al-Hamad 2011 (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Women's rights in Qatar''' are restricted by the country's male guardianship law and influenced by the Wahhabi interpretation of Islam. Both women and men were enfranchised in the country at the same time, in 1999. Labour force participation rates of Qatari women are above the world average and among the highest in the Arab World, which comes mainly as a result of an increasing number of Qatari women who are attaining academic degrees. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:14, 31 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Truck art in South Asia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PK Truck on N-5 near Thatta asv2020-02 img2.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Truck art in South Asia''' is a popular form of regional decoration, with trucks featuring elaborate floral patterns and calligraphy. It is especially common in Pakistan and India. During the War in Afghanistan, Pakistani decorated trucks that ran services between Pakistan and Afghanistan came to be known as jingle trucks by American troops and contractors who were deployed across the latter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:23, 7 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gorgany Nature Reserve]]'''<br /> <small>''([[:uk:Ґорґани (заповідник)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gorgany Syniak.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Gorgany Nature Reserve''' (Ukrainian: Ґорґани заповідник) is a strict nature reserve (a 'zapovidnyk') of Ukraine that covers a part of the Gorgany mountain range of the Outer Eastern Carpatians in southwest Ukraine. The reserve is 46% old-growth forest, one of the last and largest such stands in Europe. The reserve was originally created in 1996 to protect relic stands of Stone pine trees (Pinus cembra). The reserve is administratively in the Nadvirna District of Ivano-Frankivsk Oblast. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 14 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24059284 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pizza quattro formaggi]]'''<br /> <small>''([[:it:Pizza ai quattro formaggi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pizza quattro formaggi at restaurant, Chalk Farm Road, London.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pizza quattro formaggi''' (four cheese pizza) is a variety of pizza in Italian cuisine that is topped with a combination of four kinds of cheese, usually melted together, with (rossa, red) or without (bianca, white) tomato sauce. It is popular worldwide, including in Italy, and is one of the iconic items from pizzerias' menus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 21 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24072249 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Equestrian statue of the Duke of Wellington, Glasgow]]'''<br /> <small>''([[:de:Reiterstatue des Duke of Wellington (Glasgow)]]) ([[:es:Estatua de Wellington]]) ([[:ja:ウェリントン公爵騎馬像 (グラスゴー)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Statue of the Duke of Wellington on his horse Copenhagen unveiled in front of the Royal Exchange, in Royal Exchange Square, Glasgow in 1844.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''equestrian statue of Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington''' located outside the Gallery of Modern Art, Glasgow, Scotland, is one of Glasgow's most iconic landmarks. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 28 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Woman with Child]]'''<br /> <small>''([[:pt:A Mulher Negra]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Eckhout, Albert - Mulher Africana.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Black Woman with Child''' is a circa 1650 full-length portrait painting by Albert Eckhout. It is in the collection of the National Gallery of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 5 Disyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zakia Khudadadi]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zakia Khudadadi''' also spelt as Zakia Khodadadi (Pashto: ذکیه خدادادی; born 29 September 1998) is an Afghan parataekwondo practitioner. She is the first Afghan female taekwondo practitioner. She rose to prominence after winning the African International Parataekwondo Championship in 2016 at the age of 18. She represented Afghanistan at the 2020 Summer Paralympics. She was initially denied the opportunity to compete at her maiden Paralympics due to the Taliban takeover but she was later allowed by the International Paralympic Committee to compete in the event after being safely evacuated from Afghanistan. She was able to compete and became the first Afghan female Paralympic competitor to compete at the Paralympics after 17 years since Mareena Karim's participation at the 2004 Summer Paralympics. She also officially became the first Afghan female sportsperson to participate in an international sporting event after the Taliban takeover. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 9 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24306136 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Léopoldville riots]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Léopoldville riots damage.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Léopoldville riots''' were an outbreak of civil disorder in Léopoldville (modern-day Kinshasa) in the Belgian Congo which took place in January 1959 and which were an important moment for the Congolese independence movement. The rioting occurred when members of the Alliance des Bakongo (ABAKO) political party were not allowed to assemble for a protest and colonial authorities reacted harshly. The exact death toll is not known, but at least 49 people were killed and total casualties may have been as high as 500. Following these riots, a round table conference was organized in Brussels to negotiate the terms of Congo's independence, The Congo received its independence on 30 June 1960, becoming the Republic of the Congo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:38, 16 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24351847 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sweden Finns' Day]] '''<br /> <small>''([[:fi:Ruotsinsuomalaisten päivä]]) ([[:sv:Sverigefinnarnas dag]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sverigefinskaflaggan.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sweden Finns' Day''' (Finnish: Ruotsinsuomalaisten päivä, Swedish: Sverigefinnarnas dag) is an anniversary celebrated in Sweden on 24 February. The anniversary of the calendar was approved by the Swedish Academy in 2010 and was celebrated for the first time in 2011. February 24 was chosen as the birthday of Carl Axel Gottlund, a collector of folk poetry and a defender of the status of the Finnish language. The purpose of the day is to celebrate the Sweden Finns and to recognize their history, language and culture as a prominent part of Sweden's cultural heritage. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 6 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24491747 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Delivery robot]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Woman Takes Groceries from Dax Delivery Robot.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''delivery robot''' is an autonomous robot that provides "last mile" delivery services. An operator may monitor and take control of the robot remotely in certain situations that the robot cannot resolve by itself such as when it is stuck in an obstacle. Delivery robots can be used in different settings such as food delivery, package delivery, hospital delivery, and room service. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 13 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24515453 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Buddha Dhatu Jadi]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Swarno Mandir.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Buddha Dhatu Jadi''' (Bengali: বুদ্ধ ধাতু জাদি; Burmese: ဗုဒ္ဓဓာတုစေတီ also known as the Bandarban Golden Temple) is located close to Balaghata town, in Bandarban City, in Bangladesh. Dhatu are the material remains of a holy person, and in this temple the relics belong to Buddha. It is the largest Theravada Buddhist temple in Bangladesh and has the second-largest Buddha statue in the country. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 20 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24581813 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Alina Scholtz]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alina Scholtz''' (24 September 1908 – 25 February 1996) was a Polish landscape architect, known as one of country's pioneers in developing the field. Throughout her career she worked on various public and private projects for cemeteries, parks and green spaces. Some of her most noted works include the grounds of a villa on Kielecka Street in Warsaw for which she won a Silver Medal at the 1937 World Exhibition in Paris, the memorial cemetery to the victims of the Palmiry massacre, and landscaping projects along the East-West traffic route of Warsaw. In addition to her design work, she served as one of the founding members of the International Federation of Landscape Architects. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 27 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24617511 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mary Nzimiro]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mary Nzimiro''', birthname Mary Nwametu Onumonu, MBE (1898–1993) was a pioneering Nigerian businesswoman, politician and women's activist. In 1948, she was appointed principal representative of the United Africa Company (UAC) for Eastern Nigeria, while maintaining textile and cosmetics retail outlets of her own in Port Harcourt, Aba and Owerri. By the early 1950s, she was among the richest individuals in West Africa, becoming a resident of the exclusive Bernard Carr Street in Port Harcourt. On the political front, she was a member of the influential National Council of Nigeria and the Cameroons, becoming a member of its executive committee in 1957 and vice-president of the NCNC Estern Women's Association in 1962. During the Nigerian Civil War (1967–1970), she organized Igbo women in support of the Biafrans. As a result she lost most of her property in Port Harcourt and returned to her native Oguta where she died in 1993. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 6 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24636259 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elizabeth Langdon Williams]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Elizabeth Langdon Williams.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elizabeth Langdon Williams''' (February 8, 1879 in Putnam, Connecticut – 1981 in Enfield, New Hampshire) was an American human computer and astronomer whose work helped lead to the discovery of Pluto, or Planet X. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 13 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24700408 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:I Didn't Raise My Boy to Be a Soldier]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Peerless Quartet - I Didn't Raise my Boy to be a Soldier.ogg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> an American anti-war song that was influential within the pacifist movement that existed in the United States before it entered World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 20 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24720571 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Diana Aguavil]]'''<br /> <small>''([[:en:Diana Aguavil]]) ([[:pt:Diana Aguavil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Diana Aguavil.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Diana Alexandra Aguavil Calazacón''' (born 7 August 1983) is an Ecuadorian indigenous leader, since 25 August 2018, the first female governor of the Tsáchila nationality after 104 years of male administrations and winning the 2018 Tsáchila election. She was also the second woman to become a candidate. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 27 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24758626 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ca:María Fernanda Castro Maya]]'''<br /> <small>''([[:pt:María Fernanda Castro Maya]]) ([[:eu:María Fernanda Castro Maya]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''María Fernanda Castro Maya''' is a Mexican self-advocate disability rights activist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 24 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sonia Orbuch]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sonia Shainwald Orbuch''' (born Sarah Shainwald, May 24, 1925 – September 30, 2018) was an American Holocaust educator. During the Second World War she was a Jewish resistance fighter in eastern Poland. Orbuch hid in the forests of Poland with her family during the Second World War. She joined a group of Soviet partisans, being renamed Sonia in case she was captured, and helped fight against the Germans. After the war, she returned home, where she met her future husband. After having a daughter in a refugee camp in Germany, the family eventually emigrated to the United States. She spent the rest of life in public engagement, speaking about her experiences and in 2009, published her autobiography, Here, There Are No Sarahs: A Woman's Courageous Fight Against the Nazis and Her Bittersweet Fulfillment of the American Dream. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:24, 1 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nadia Ghulam]]'''<br /><small>''([[:fr:Nadia Ghulam]]) ([[:es:Nadia Ghulam]]) ([[:ca:Nadia Ghulam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Nadia Ghulam (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Nadia Ghulam Dastgir''' is an Afghan woman who spent ten years posing as her dead brother to evade the Taliban's strictures against women. Her book about her experiences, written with Agnès Rotger and published in 2010, El secret del meu turbant (The Secret of My Turban), won the Prudenci Bertrana Prize for fiction. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 8 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24966177 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Purple Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Epilepsy Warrior Brooch May 2018 Purple Day.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Purple Day''' is a global grassroots event that was formed with the intention to increase worldwide awareness of epilepsy, and to dispel common myths and fears of this neurological disorder. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:17, 15 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25000361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Valencian Art Nouveau]]'''<br /> <small>''([[:es:Modernismo valenciano]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Santuario Novelda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Valencian Art Nouveau''' (Spanish: modernismo valenciano, Valencian: modernisme valencià), is the historiographic denomination given to an art and literature movement associated with the Art Nouveau in the Valencian Community, in Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 29 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25074014 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Alessandra Korap]]'''<br /> <small>''([[:en:Alessandra Korap]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alessandra Korap''' is an indigenous leader and Brazilian environmental activist from the Munduruku ethnic group. Her main work is defending the demarcation of indigenous territory and denouncing the illegal exploitation and activities of the mining and logging industries. Alessandra is internationally recognized for her work. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 5 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cassinga Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cassinga Day''' is a national public holiday in Namibia remembering the Cassinga Massacre. Commemorated annually on 4 May, the date "remembers those (approximately 600) killed in 1978 when the South African Defence Force attacked a SWAPO base at Cassinga in southern Angola". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:07, 12 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rawon]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rawon Setan.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Rawon''' (Javanese: ꦫꦮꦺꦴꦤ꧀) is an Indonesian beef soup. Originating from East Java, rawon utilizes the black keluak nut as the main seasoning, which gives a dark color and nutty flavor to the soup. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 26 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25177056 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hook echo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tornadic classic supercell radar.gif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''hook echo''' is a pendant or hook-shaped weather radar signature as part of some supercell thunderstorms. It is found in the lower portions of a storm as air and precipitation flow into a mesocyclone, resulting in a curved feature of reflectivity. The echo is produced by rain, hail, or even debris being wrapped around the supercell <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 3 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25241057 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Esther Cooper Jackson]]'''<br /> <small>''([[:fr:Esther Cooper Jackson]]) ([[:simple:Esther Cooper Jackson]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Esther Cooper Jackson, 1968, Great Barrington.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Esther Victoria Cooper Jackson''' was an American civil rights activist and social worker. She was one of the founding editors of the magazine Freedomways. She also was an organizational and executive secretary at the Southern Negro Youth Congress. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 17 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25266525 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cut of pork]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:American Pork Cuts.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''cuts of pork''' are the different parts of the pig which are consumed as food by humans. The terminology and extent of each cut varies from country to country. There are between four and six primal cuts, which are the large parts in which the pig is first cut: the shoulder (blade and picnic), loin, belly (spare ribs and side) and leg <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 24 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25318972 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gunhild Cross]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gunhildkorset.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Gunhild Cross''' (Danish: Gunhildkorset), named for its first owner, Gunhild, a daughter of Svend III of Denmark, is a mid-12th-century crucifix carved in walrus tusk and with both Latin and Runic inscriptions. It is now in the collection of the National Museum of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 31 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25380210 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Polyura athamas]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Close wing mud-puddling position of Charaxes bharata (C.& R. Felder,1867) - Indian Nawab.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Polyura athamas''''', the common nawab, is a species of fast-flying canopy butterfly found in tropical Asia. It belongs to the Charaxinae (rajahs and nawabs) in the brush-footed butterfly family (Nymphalidae). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:14, 7 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25410866 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women's page]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:"Doings in Pittsburg Society" The Pittsburg Press February 1, 1920.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''women's page''' (sometimes called home page or women's section) of a newspaper was a section devoted to covering news assumed to be of interest to women. Women's pages started out in the 19th century as society pages and eventually morphed into features sections in the 1970s. Although denigrated during much of that period, they had a significant impact on journalism and in their communities. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:51, 14 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Insect toxin]]'''<br /> <small>''([[:de:Insektengift]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PDB 1lmr EBI.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Insect toxins''' are various protein toxins produced by insect species. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:32, 21 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Manchester Blitz]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Air Raid Damage in Britain- Manchester HU49833.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Manchester Blitz''' (also known as the Christmas Blitz) was the heavy bombing of the city of Manchester and its surrounding areas in North West England during the Second World War by the German Luftwaffe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 28 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ghana Independence Act 1957]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ghana Independence Act 1957''' is an Act of the Parliament of the United Kingdom that granted the Gold Coast fully responsible government within the British Commonwealth of Nations under the name of Ghana <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 4 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Betrayal trauma]]'''<br /> <small>''([[:sv:Svektrauma]]) ([[:ar:صدمة الخيانة]]) ([[:ko:배신 트라우마]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Betrayal trauma''' is defined as a trauma perpetrated by someone with whom the victim is close to and reliant upon for support and survival. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 11 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Genocidio del Putumayo]]'''<br /> <small>''([[:en:Putumayo genocide]]) ([[:ca:Genocidi del Putumayo]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Putumayo - the devil's paradise, travels in the Peruvian Amazon Region and an account of the atrocities committed upon the Indians therein (1913) (14782203995).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Putumayo genocide''' is the term which is used in reference to the enslavement, massacres and ethnocide of the indigenous population of the Amazon at the hands of the Peruvian Amazon Company, specifically in the area between the Putumayo River and the Caquetá River during the Amazon rubber boom period from 1879 to 1912. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:38, 18 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25599361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Athyma nefte]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Athyma nefte''''', the colour sergeant, is a species of brush-footed butterfly found in tropical South and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 16 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Typhoon Rusa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rusa 2002-08-27 0350Z.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Typhoon Rusa''' was the most powerful typhoon to strike South Korea in 43 years. It was the 21st JTWC tropical depression, the 15th named storm, and the 10th typhoon of the 2002 Pacific typhoon season. It developed on August 22 from the monsoon trough in the northwestern Pacific Ocean, well to the southeast of Japan. For several days, Rusa moved to the northwest, eventually intensifying into a powerful typhoon. On August 26, the storm moved across the Amami Islands of Japan, where Rusa left 20,000 people without power and caused two fatalities. Across Japan, the typhoon dropped torrential rainfall peaking at 902 mm (35.5 in) in Tokushima Prefecture. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 23 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hein Eersel]]'''<br /> <small>''([[:nl:Hein Eersel]]) ([[:it:Hein Eersel]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:HeinEersel.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christiaan Hendrik "Hein" Eersel''' was a Surinamese linguist and cultural researcher. He served as Minister of Education and Population Development in the cabinet of acting Prime Minister Arthur Johan May. He was also the first chancellor of the University of Suriname. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 30 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Reclaim the Night]]'''<br /> <small>''([[:de:Reclaim the Night]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Reclaim the Night 2014.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Reclaim the Night''' is a movement started in Leeds in 1977 as part of the Women's Liberation Movement. Marches demanding that women be able to move throughout public spaces at night took place across England until the 1990s. Later, the organisation was revived and sponsors annual and national marches against rape and violence against women. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:40, 8 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ishe Komborera Africa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Ishe Komborera Africa.mp3|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''Ishe Komborera Africa'''" (Shona for: God Bless Africa), also called "Ishe Komborera Zimbabwe" (Shona for: God Bless Zimbabwe), was the Zimbabwean national anthem from 1980 to 1994. It was the country's first national anthem after gaining independence in 1980. It is a translation of 19th-century South African schoolteacher Enoch Sontonga's popular African hymn "Nkosi Sikelel' iAfrika" into Zimbabwe's native Shona and Ndebele languages. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 13 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bhagavata Mela]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bhagavata Mela''' is a classical Indian dance that is performed in Tamil Nadu, particularly the Thanjavur area. It is choreographed as an annual Vaishnavism tradition in Melattur and nearby regions, and celebrated as a dance-drama performance art. The dance art has roots in a historic migration of practitioners of Kuchipudi, another Indian classical dance art, from Andhra Pradesh to the kingdom of Tanjavur. The term Bhagavata, state Brandon and Banham, refers to the Hindu text Bhagavata Purana. Mela is a Sanskrit word that means "gathering, meeting of a group" and connotes a folk festival. The traditional Bhagavata Mela performance acts out the legends of Hinduism, set to the Carnatic style music. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 04:07, 20 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Zanskari]]'''<br /> <small>''([[:en:Zaniskari]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zaniskari Horse in Ladakh, India.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Zaniskari''' or '''Zanskari''' is a breed of small mountain horse or pony from Ladakh, in northern India. It is named for the Zanskar valley or region in Kargil district. It is similar to the Spiti breed of Himachal Pradesh, but is better adapted to work at high altitude. Like the Spiti, it shows similarities to the Tibetan breeds of neighbouring Tibet. It is of medium size, and is often grey in colour. The breed is considered endangered, as there are only a few hundred alive today, and a conservation programme has been started at Padum, Zanskar, in the Kargil district of Ladakh. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 27 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sheikh Hussein]]'''<br /> <small>''([[:fr:Sheikh Hussein]]) ([[:it:Scec Hussèn]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sheikh Hussein.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sheikh Hussein''' is a town in south-eastern Ethiopia. The site has been recorded in the tentative list for UNESCO World Heritage List since 2011 as a religious, cultural and historical site. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 4 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25921616 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Applaudissements aux fenêtres pendant la pandémie de Covid-19]]'''<br /> <small>''([[:es:Aplauso por los trabajadores de la salud]]) ([[:gl:Aplauso ao persoal sanitario]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Koronabirus konfinamendua Lasarten 2020-03-29.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> During the COVID-19 pandemic, applauding daily at a scheduled hour was a gesture of acclamation, recognition and gratitude towards health professionals in tribute to their work at the time. This habit emerged in January 2020 in Wuhan, where the pandemic originated, and then spread to several cities around the world during the quarantines and sanitary cordons ordered as preventive measures, Italy being the first one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:26, 11 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25925561 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jamaica Bay Wildlife Refuge]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Aerial view of Subway Island, July 2019.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jamaica Bay Wildlife Refuge''' is a wildlife refuge in New York City managed by the National Park Service as part of Gateway National Recreation Area. It is composed of the open water and intertidal salt marshes of Jamaica Bay. It lies entirely within the boundaries of New York City, divided between the boroughs of Brooklyn to the west and Queens to the east. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 18 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25951007 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plant blindness]]'''<br /> <small>''([[:fr:Cécité botanique]]) ([[:de:Pflanzenblindheit]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plant blindness 0323.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Plant blindness''' is an informally-proposed form of cognitive bias, which in its broadest meaning, is a human tendency to ignore plant species. This includes such phenomena as not noticing plants in the surrounding environment, not recognizing the importance of plant life to the whole biosphere and to human affairs, a philosophical view of plants as an inferior form of life to animals and/or the inability to appreciate the unique features or aesthetics of plants. Related terms include plant‐neglect, zoo-centrism, and zoo‐chauvinism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 25 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25971304 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pax airship disaster]]'''<br /> <small>''([[:pt:Catástrofe do dirigível Pax]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sim new-mcclures-magazine 1902-09 19 5 (page 75 crop).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Pax''''' '''airship disaster''' was the explosion of the ''Pax'' airship on May 12, 1902, in Paris, which killed the Brazilian inventor Augusto Severo and the French mechanic Georges Saché. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:14, 8 January 2024 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26033876 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Conversion to Islam]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conversion à l'islam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sahadah-Topkapi-Palace.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Conversion to Islam''' is accepting Islam as a religion or faith and rejecting any other religion or irreligion. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:11, 15 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kinder der Landstrasse]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kinderdlandstrasse plakat.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kinder der Landstrasse''' (literally: Children of the Country Road) was a project implemented by the Swiss foundation Pro Juventute from 1926 to 1973. The project aimed to assimilate the itinerant Yenish people in Switzerland by forcibly removing their children from their parents and placing them in orphanages or foster homes. Approximately 590 children were affected by this program. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 22 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Qurm Nature Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Al-Qurm Wetlands.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Qurm Nature Reserve''' is a national nature reserve in Muscat Governorate, Oman. Located on the Gulf of Oman coast, the reserve protects a mangrove forest and the surrounding wetland in a small estuary within the urban area of Qurm. Established in 1975, the reserve has been designated as an Important Bird Area since 1994, and as a protected Ramsar site since 2013. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:03, 29 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26149847 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Timurid architecture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gur-e-Amir Mausolueum - Samarkand - Uzbekistan (7488414078).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Timurid architecture''' was an important stage in the architectural history of Iran and Central Asia during the late 14th and 15th centuries. The Timurid Empire (1370–1507), founded by Timur (d. 1405) and conquering most of this region, oversaw a cultural renaissance. In architecture, the Timurid dynasty patronized the construction of palaces, mausoleums, and religious monuments across the region. Their architecture is distinguished by its grand scale, luxurious decoration in tilework, and sophisticated geometric vaulting. This architectural style, along with other aspects of Timurid art, spread across the empire and subsequently influenced the architecture of other empires from the Middle East to the Indian subcontinent. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 5 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26169542 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adoration of the Magi (Fra Angelico and Filippo Lippi)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Fra Angelico, Fra Filippo Lippi, The Adoration of the Magi.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''''Adoration of the Magi''''' is a tondo, or circular painting, of the Adoration of the Magi assumed to be that recorded in 1492 in the Palazzo Medici Riccardi in Florence as by Fra Angelico. It dates from the mid-15th century and is now in the National Gallery of Art in Washington D.C. Most art historians think that Filippo Lippi painted more of the original work, and that it was added to some years after by other artists, as well as including work by assistants in the workshops of both the original masters. It has been known as the Washington Tondo and Cook Tondo after Herbert Cook, and this latter name in particular continues to be used over 50 years after the painting left the Cook collection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 07:01, 12 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26187446 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:nl:Graf met de handjes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Weg langs het kerkhof tegenover 1, Roermond.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The monument '''Van Gorkum-Van Aefferden''', more well known as the "'''grave with the little hands'''" is a monumental Tombstone in the Dutch city of Roermond. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:24, 19 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Doorway effect]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''doorway effect''' is a known psychological event where a person's short-term memory declines when passing through a doorway moving from one location to another when it would not if they had remained in the same place. People experience this effect by forgetting what they were going to do, thinking about, or planning upon entering a different room. This is thought to be due to the change in one's physical environment, which is used to distinguish boundaries between remembered events: memories of events encountered in the present environment are more accessible than those beyond it. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:30, 26 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sissieretta Jones]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:1899 poster of Mme. M. Sissieretta Jones.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Matilda Sissieretta Joyner Jones''' (January 5, 1868, or 1869 – June 24, 1933) was an American soprano. She sometimes was called "The Black Patti" in reference to Italian opera singer Adelina Patti. Jones' repertoire included grand opera, light opera, and popular music <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 4 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26313143 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Preventative Coup of November 11]]'''<br /> <small>''([[:es:Golpe de Estado en Brasil de 1955]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Exército na casa de Café Filho.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Preventative Coup of November 11''' sometimes called the '''1955 Brazilian coup d'état''' or referred to as an "anti-coup" or a "counter-coup" (Portuguese: ''Novembrada, Movimento de 11 de Novembro, Contragolpe, Golpe Preventivo do Marechal Lott'') was a series of military and political events led by Henrique Teixeira Lott that resulted in Nereu Ramos assuming the presidency of Brazil until being peacefully succeeded by Juscelino Kubitschek a few months later. The bloodless coup removed Carlos Luz from the presidency because he was suspected of plotting to prevent Kubitschek from taking office. As a result of the tensions, Brazil had three presidents in the span of a single week. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 11 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hojang Taret]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hojang Taret''' is a classical Meitei language play based on Euripides's ancient Greek tragedy The Phoenician Women. It is directed by Oasis Sougaijam and produced by The Umbilical Theatre in Imphal, Kangleipak. It depicts the moral ambiguities of conflict between brothers resulting to the ruination of the ancient city of Thebes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 18 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Magna Lykseth-Skogman]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Magna Lykseth in Tristan och Isolde at Kungliga Operan 1909 - SMV - GL164.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magna Elvine Lykseth-Skogman''' (6 February 1874 – 13 November 1949), also known as Magna Lykseth-Schjerven, was a Norwegian-born Swedish operatic soprano. After making her début at the Royal Swedish Opera in 1901 as Santuzza in Cavalleria rusticana, she was engaged there until 1918 becoming the company's prima donna. She performed leading roles in a wide range of operas but is remembered in particular for her Wagnerian interpretations, creating Brünnhilde in the Swedish premières of Siegfried and Götterdämmerung, and Isolde in 1909. Considered to be one of the most outstanding Swedish opera singers of her generation, she was awarded the Litteris et Artibus medal in 1907 and became a member of the Royal Swedish Academy of Music in 1912 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 25 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26447450 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lidder Valley]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pahalgam Valley.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Lidder Valley''' or Liddar Valley is a Himalayan sub-valley that forms the southeastern corner of Anantnag district in Indian-administered Kashmir. The Lidder River flows down the valley. The entrance to the valley lies 7 km northeast from Anantnag town and 62 km southeast from Srinagar, the summer capital of Jammu and Kashmir. It is a 40-km-long gorge valley with an average width of 3 km. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:15, 1 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26509189 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Operation Kraai]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Overzicht van het vliegveld te Djokja vanuit de 'Control Tower', Bestanddeelnr 5128.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Operation Kraai''' (Operation Crow) was a Dutch military offensive against the de facto Republic of Indonesia in December 1948 after negotiations failed. With the advantage of surprise the Dutch managed to capture the Indonesian Republic's temporary capital, Yogyakarta, and seized Indonesian leaders such as de facto Republican President Sukarno. This apparent military success was however followed by guerrilla warfare, while the violation of the Renville Agreement ceasefire diplomatically isolated the Dutch, leading to the Dutch–Indonesian Round Table Conference and recognition of the United States of Indonesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:47, 8 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26550154 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Павильон Росси]]'''<br /> <small>''([[:en:Rossi Pavilion]])&#32;([[:fr:Pavillon Rossi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rossi's Pavilion in Mikhailovsky Garden. Saint-Petersburg. 1825..jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rossi Pavilion''' (Russian: Павильон Росси) is a pavilion on the bank of the Moyka River in the Mikhailovsky Garden in Saint Petersburg. It was designed by architect Carlo Rossi in the early 1820s and built in 1825 during his redevelopment of the garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 15 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26565118 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Devorà Ascarelli]]'''<br /> <small>''([[:it:Debora Ascarelli]])&#32;([[:es:Devorà Ascarelli]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Devorà Ascarelli''' was a 16th-century Italian poet living in Rome, Italy. Ascarelli may have been the first Jewish woman to have a book of her own work published. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 22 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1989 Serbian general election]]'''<br /> <small>''([[:sr:Председнички избори у Србији 1989.]])&#32;([[:vi:Tổng tuyển cử Serbia 1989]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Parliament of SR Serbia (1989–1991).svg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''General elections were held in Serbia''', a constituent federal unit of SFR Yugoslavia, on 12 November 1989 to elect the president of the presidency of the Socialist Republic of Serbia and delegates of the Assembly of SR Serbia. Voting for delegates also took place on 10 and 30 November 1989. In addition to the general elections, local elections were held simultaneously. These were the first direct elections conducted after the adoption of the 1974 Yugoslav Constitution and the delegate electoral system, and the last elections conducted under a one-party system. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:32, 29 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heinrich Bünting]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Heinrich Bünting''' (1545 – 1606) was a Protestant pastor and theologian. He is best known for his book of woodcut maps titled Itinerarium Sacrae Scripturae (Travel book through Holy Scripture) first published in 1581. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 6 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:var(--background-color-backdrop-dark, #DDDDDD); border:1px solid #BBBBBB; color:var(--color-inverted, #000000); padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ruyan (district)]]'''<br /> <small>''([[:fa:رویان (طبرستان)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Northern Iran and its surroundings during the Iranian intermezzo.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ruyan''' (Persian: رویان), later known as Rustamdar (رستمدار), was the name of a mountainous district that encompassed the western part of Tabaristan/Mazandaran, a region on the Caspian coast of northern Iran. In Iranian mythology, Ruyan appears as one of the places that the legendary archer Arash shot his arrow from, reaching the edge of Khorasan to mark the border between Iran and Turan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:39, 13 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26755244 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Turlough (lake)]]'''<br /> <small>''([[:de:Turlough]])&#32;([[:no:Turlough]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Carran Turlough.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''turlough''' is a seasonal or periodic water body found mostly in limestone karst areas of Ireland, west of the River Shannon. [...] The water bodies fill and empty with the changes in the level of the water table, usually being very low or empty during summer and autumn and full in the winter. As groundwater levels drop the water drains away underground through cracks in the karstic limestone. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:31, 20 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26789673 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Geiranger Church]]'''<br /> <small>''([[:no:Geiranger kirke]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Iglesia parroquial, Geiranger, Noruega, 2019-09-07, DD 84-97 PAN.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Geiranger Church''' (Norwegian: Geiranger kyrkje) is a parish church of the Church of Norway in Stranda Municipality in Møre og Romsdal county, Norway. It is located in the village of Geiranger, and the end of the famous Geirangerfjorden. It is the church for the Geiranger parish which is part of the Nordre Sunnmøre prosti (deanery) in the Diocese of Møre. The white, wooden church was built in an octagonal design in 1842 using plans drawn up by the architect Hans Klipe. The church seats about 165 people. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:48, 27 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Guillermo Larrazábal]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Guillermo Larrazábal Arzubide''' (10 February 1907 – 1983) was a Spanish stained glass artist who was active in Ecuador. He is considered Ecuador's most important stained glass artist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 3 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:de:Magdalena Zeger]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magdalena Zeger''' ([mak.da.ˈleː.na ˈt͡seː.gɐ], * 1491; † 16. January 1568 in Kolding) was a calendar maker, astronomer and astrologist. Her Hamburg almanacs and forecasts from 1561 and 1563 have been preserved. Zeger's calendars are the first independent publications by a woman in the field of astronomy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:29, 17 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koreans in Micronesia]]'''<br /> <small>''([[:zh:朝鮮裔密克羅尼西亞人]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koreans in Micronesia''' used to form a significant population before World War II, when most of the region was ruled as the South Seas Mandate of the Empire of Japan; for example, they formed 7.3% of the population of Palau in 1943. However, after the area came under the control of the United States as the Trust Territory of the Pacific Islands, most Koreans returned to their homeland. As of 2013, about seven thousand South Korean expatriates & immigrants and Korean Americans reside in the Marianas (Guam and the Commonwealth of the Northern Mariana Islands), which have remained under U.S. control, while only around two hundred South Korean expatriates reside in the independent countries of Micronesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:03, 24 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roller printing on textiles]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Silverstudio.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Roller printing''' on fabrics is a textile printing process patented by Thomas Bell of Scotland in 1783 in an attempt to reduce the cost of the earlier copperplate printing. This method was used in Lancashire fabric mills to produce cotton dress fabrics from the 1790s, most often reproducing small monochrome patterns characterized by striped motifs and tiny dotted patterns called "machine grounds". Improvements in the technology resulted in more elaborate roller prints in bright, rich colours from the 1820s; Turkey red and chrome yellow were particularly popular. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 1 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:India naming dispute]]'''<br /> <small>''([[:ur:انڈیا نام کا تنازعہ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''India naming dispute''' in 1947 refers to the argument over the use of the name India during and after the partition of British Raj, between the countries of Pakistan and the Republic of India. This dispute involved key figures such as Lord Mountbatten, the last Viceroy of British Raj, and Muhammad Ali Jinnah, the leader of the Muslim League and a founder of Pakistan. By 1947, the British Raj was going to be divided into two new nation states – Hindustan and Pakistan. Jinnah was initially convinced that Hindustan would not use the term India, since it lacked indigenous pedigree, etymologically and historically India meant the Indus Valley (modern-Pakistan). He also opposed the use of the name India as it would cause confusion regarding history. The disagreement had significant implications for national identity and international recognition. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 8 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adumu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Maasai 2012 05 31 2782 (7522645058).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Adumu''', is a type of dance that the Maasai people of Kenya and Tanzania practice. Young Maasai warriors generally perform the energetic and acrobatic dance at ceremonial occasions including weddings, religious rites, and other significant cultural events. The Adumu dance is characterized by a sequence of jumps performed by the dancers, who stand in a circle and alternately jump while keeping their bodies as straight and upright as possible. In addition to wearing vividly colored shúkàs (clothes) and beaded jewelry, the dancers are typically clad in traditional Maasai costume. Traditional Maasai songs and chants are also performed during the dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:15, 15 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rathaus-Glockenspiel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:2019-11-16, Glockenspiel, Neues Münchner Rathaus, IMG 7463 edit Christoph Braun.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rathaus-Glockenspiel''' is a large mechanical clock located in Marienplatz Square, in the heart of Munich, Germany. Famous for its life-size characters, the clock twice daily re-enacts scenes from Munich's history. First is the story of the marriage of Duke Wilhelm V to Renata of Lorraine in 1568, followed by the story of the Schäfflerstanz, also known as the coopers' dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 22 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nederlandsche Cocaïnefabriek]]'''<br /> <small>''([[:es:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])&#32;([[:nl:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Nederlandsche Cocainefabriek Schinkelstraat Amsterdam architect HH Baanders 1902.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Nederlandsche Cocaïnefabriek''' (Dutch pronunciation: [ˈneːdərlɑntsə koːkaːˈinəfaːˌbrik]; English: Dutch Cocaine Factory) or NCF was an Amsterdam-based company producing cocaine for medical purposes in the 20th century. It imported its raw materials mainly from the Dutch East Indies and sold its products across Europe, making good profits especially in the early years of World War I. The NCF produced morphine, heroin and ephedrine as well. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 29 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Suffrage drama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 5 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Karatgurk]]'''<br /> <small>''([[:it:Karatgurk]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 12 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27264174 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:B1 (classification)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class. The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies. Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27278917 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Erzi (village)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:19, 26 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27345183 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:42, 9 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27357319 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:29, 23 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 30 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Little Danes experiment]]'''<br /> <small>''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as "little Danes". While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:16, 14 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kharayeb]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 21 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas horror]]'''<br /> <small>''([[:es:Terror navideño]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 28 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Placenta cake]]'''<br /> <small>''([[:simple:Placenta cake]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:17, 4 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trisomy 16]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chromosome 16.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 11 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27708700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Boana platanera]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:53, 18 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27735014 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wang Su-bok]]'''<br /> <small>''([[:fa:وانگ سو بوک]])&#32;([[:ko:왕수복]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 25 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Storm Filomena]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:48, 2 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Syrian literature]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 9 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mars ocean theory]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:AncientMars.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 16 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:55, 23 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''<br /> <small>''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:37, 30 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28019313 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:56, 6 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28070038 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas seals]]'''<br /> <small>''([[:no:Julemerke]])&#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 13 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28086717 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 20 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:30, 27 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:21, 3 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 10 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 17 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 24 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:50, 3 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:51, 10 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 17 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 24 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:52, 31 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 7 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 14 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 21 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:57, 28 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:29, 5 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 12 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 19 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 06:04, 26 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:39, 2 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 9 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 16 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:18, 23 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 30 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:10, 7 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:44, 14 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:28, 21 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:41, 28 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 4 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 11 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 18 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 25 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:40, 1 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:28, 8 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 15 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:45, 22 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 29 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:48, 6 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:06, 13 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 20 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:52, 27 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 3 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 10 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 17 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 24 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 08:01, 1 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 8 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 15 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:26, 22 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 29 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:00, 5 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 12 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 19 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:06, 26 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 2 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:59, 9 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:45, 16 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:43, 23 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 2 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:31, 9 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 16 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:07, 23 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 30 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:27, 6 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:56, 13 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:34, 20 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 27 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:16, 4 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:54, 11 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:05, 21 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 25 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 1 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 8 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 15 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 22 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:44, 29 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:35, 6 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 13 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 20 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 27 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plot of Prats de Molló]]'''<br /> <small>''([[:ca:Fets de Prats de Molló]])&#32;([[:es:Complot de Prats de Molló]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''plot of Prats de Molló''' was an attempted military invasion of Catalonia carried out from France to achieve its independence planned by Francesc Macià and the leadership of the Estat Català party, discovered and aborted in 1926. The plan consisted of the penetration of two columns (one from Saint-Laurent-de-Cerdans, the other from Coll d'Ares), which were to occupy Olot and proclaim the Catalan Republic. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:11, 3 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30879613 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Composizione VII]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Composition VII - Wassily Kandinsky, GAC.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Composizione VII''' (Композиция VII o Zu Komposition 7) è un olio su tela del 1913, realizzato dal pittore russo Vasilij Vasil'evič Kandinskij e conservato nella Galleria Tret'jakov di Mosca. Prodotto centrale del pittore russo nel periodo 1910-1915, essa è considerata l'opera che certificò la raggiunta maturità creativa da parte di Kandinskij, rappresentando anche l'apice della sua energia creativa. È considerato il più rappresentativo tra i lavori completati durante l'anno del successo internazionale dell'artista, simboleggiando il punto di emancipazione definitivo dell'Astrattismo. Opera più grande mai realizzata dall'artista per dimensione, facente parte della serie denominata Composizioni, rappresenta un'allegoria dell'Apocalisse, di cui riprende il tema e lo propone in una versione astratta, trasfigurata dalla realtà in una forma composta da sole linee e colori. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30889664 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Divorce in Poland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Divorce in Poland''' occurs at a rate slightly below that of the average for Europe. In the Polish legal system, divorce proceedings fall within the exclusive jurisdiction of the civil court; there is no legal basis for resolving a marriage through the agreement of the spouses or through administrative procedures. Divorce requests are assessed by the court, in accordance with the positive and negative prerequisites set in the relevant law. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 17 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the Macedonian Revolutionary Struggle]]'''<br /> <small>''([[:mk:Ден на македонската револуционерна борба]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Day of the Macedonian Revolutionary Struggle''' (Macedonian: Ден на македонската револуционерна борба),[1] also known as Day of VMRO, is a national holiday which is celebrated on October 23 in North Macedonia. In 2007, the holiday was voted into law as a new national holiday. It is a non-working day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:15, 24 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wimmen's Comix]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Wimmen's Comix''''', later retitled (respelled) as Wimmin's Comix, is an influential all-female underground comics anthology published from 1972 to 1992. Though it covered a wide range of genres and subject matters, Wimmen's Comix focused more than other anthologies of the time on feminist concerns, homosexuality, sex and politics in general, and autobiographical comics. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 31 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30988228 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulet affair]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulet affair''', also known as British Hawaii, was the insubordinate five-month occupation of the Hawaiian Kingdom in 1843 by British naval officer Captain Lord George Paulet, of HMS Carysfort. It was ended by the arrival of American warships sent to defend Hawaii's independence. The British government in London did not authorise the move and it had no official status. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 7 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30993988 --> odxw0oazm23nayqf8ygsddomz2yb07a 14 313878 2223993 1915040 2026-09-07T07:07:37Z JWilz12345 77302 {{Hiddencat}} -> {{Tracking category}} 2223993 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} c0ffdph9218lr6cwq6fp25x4uy7nnq7 2223994 2223993 2026-09-07T07:09:00Z JWilz12345 77302 +Tingnan din 2223994 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} ==Tingnan din== * {{clc|Template film date with category override}} * {{clc|Template film date with 1 release date}} * {{clc|Template film date with 2 release dates}} * {{clc|Template film date with 3 release dates}} * {{clc|Template film date with 4 release dates}} nufgrkhcx0g6m4y0v2n912hqbditnlf 828 314983 2223870 2151655 2026-09-06T23:45:24Z Jojit fb 38 2223870 Scribunto text/plain return { aria_label = 'Navbox', nowrap_item = '%s<span class="nowrap">%s</span>', templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Navbox/styles.css' } }, hlist_templatestyles = 'Hlist/styles.css', plainlist_templatestyles = 'Plainlist/styles.css', -- do not localize marker table marker = { oddeven = '\127_ODDEVEN_\127', restart = '\127_ODDEVEN0_\127', regex = '\127_ODDEVEN(%d?)_\127' }, category = { orphan = '[[Category:Navbox orphans]]', horizontal_lists = 'Navigational boxes without horizontal lists', background_colors = 'Navboxes using background colours', illegible = 'Potentially illegible navboxes', borders = 'Navboxes using borders', without_first_col = '[[Category:Pages using navbox columns without the first column]]' }, keyword = { border_subgroup = 'subgroup', border_child = 'child', border_none = 'none', evenodd_swap = 'swap', navbar_off = 'off', navbar_plain = 'plain', nocat_false = 'false', nowrapitems_yes = 'yes', orphan_yes = 'yes', state_collapsed = 'collapsed', state_off = 'off', state_plain = 'plain', state_uncollapsed = 'uncollapsed', subgroups = {'subgroup', 'child', ''}, subpage_doc = 'doc', subpage_sandbox = 'sandbox', subpage_testcases = 'testcases', tracking_no = 'no', with_collapsible_groups = 'with collapsible groups', with_collapsible_groups_short = 'collapsible', with_columns = 'with columns', with_columns_short = 'columns', }, class = { autocollapse = 'autocollapse', collapsible = 'mw-collapsible', collapsed = 'mw-collapsed', -- Warning navbox = 'navbox', -- WMF currently hides 'navbox' from mobile, -- so you probably shouldn't change the navbox class. navbox_abovebelow = 'navbox-abovebelow', navbox_group = 'navbox-group', navbox_image = 'navbox-image', navbox_inner = 'navbox-inner', navbox_list = 'navbox-list', navbox_list_with_group = 'navbox-list-with-group', navbox_part = 'navbox-', -- do not l10n navbox_styles = 'navbox-styles', navbox_subgroup = 'navbox-subgroup', navbox_title = 'navbox-title', -- l10n only if you change pattern.navbox_title below navbox_odd_part = 'odd', -- do not l10n navbox_even_part = 'even', -- do not l10n nomobile = 'nomobile', nowraplinks = 'nowraplinks', noviewer = 'noviewer', -- used to remove images from MediaViewer notheme = 'notheme' }, pattern = { class = 'class', colnum = '^col(%d+)$', colheadernum = '^col(%d+)header$', colfooternum = '^col(%d+)footer$', contentnum = '^content(%d+)$', groupnum = '^group(%d+)$', hlist = 'hlist', listnum = '^list(%d+)$', navbox = 'Template:Navbox', navbox_title = '<th[^>]*"navbox%-title"', nowrap = '^<span class="nowrap">', num = '^%a+(%d+)$', plainlist = 'plainlist', sandbox = '/sandbox$', sectionnum = '^section(%d+)$', sectnum = '^sect(%d+)$', style = 'style$', with_collapsible_groups = 'Template:Navbox with collapsible groups', with_columns = 'Template:Navbox with columns', }, arg = { abbr_and_num = 'abbr%d', above = 'above', aboveclass = 'aboveclass', abovestyle = 'abovestyle', basestyle = 'basestyle', below = 'below', belowclass = 'belowclass', belowstyle = 'belowstyle', bodyclass = 'bodyclass', bodystyle = 'bodystyle', border = 'border', content_and_num = 'content%d', contentstyle = 'contentstyle', contentstyle_and_num = 'content%dstyle', colheaderstyle = 'colheaderstyle', colheader_and_num = 'col%dheader', colheaderstyle_and_num = 'col%dheaderstyle', colheadercolspan_and_num = 'col%dheadercolspan', colstyle = 'colstyle', col_and_num = 'col%d', colstyle_and_num = 'col%dstyle', colwidth = 'colwidth', colwidth_and_num = 'col%dwidth', colfooterstyle = 'colfooterstyle', colfooter_and_num = 'col%dfooter', colfooterstyle_and_num = 'col%dfooterstyle', colfootercolspan_and_num = 'col%dfootercolspan', coltablestyle = 'coltablestyle', evencolstyle = 'evencolstyle', evenodd = 'evenodd', evenstyle = 'evenstyle', fullwidth = 'fullwidth', group1 = 'group1', group2 = 'group2', group_and_num = 'group%d', groupclass = 'groupclass', groupstyle = 'groupstyle', groupstyle_and_num = 'group%dstyle', groupwidth = 'groupwidth', image = 'image', image_and_num = 'image%d', imageclass = 'imageclass', imageleft = 'imageleft', imageleft_and_num = 'imageleft%d', imageleftstyle = 'imageleftstyle', imagestyle = 'imagestyle', innerstyle = 'innerstyle', list1padding = 'list1padding', list_and_num = 'list%d', listclass = 'listclass', listclass_and_num = 'list%dclass', listpadding = 'listpadding', liststyle = 'liststyle', liststyle_and_num = 'list%dstyle', name = 'name', navbar = 'navbar', navboxclass = 'navboxclass', nocat = 'nocat', nowrapitems = 'nowrapitems', oddcolstyle = 'oddcolstyle', oddstyle = 'oddstyle', orphan = 'orphan', padding = 'padding', sect_and_num = 'sect%d', section_and_num = 'section%d', sectiontitlestyle_and_num = 'section%dtitlestyle', secttitlestyle = 'secttitlestyle', selected = 'selected', state = 'state', state_and_num = 'state%d', style = 'style', subgroups_and_num = {'subgroup%d', 'child%d', '%d'}, templatestyles = 'templatestyles', child_templatestyles = 'child templatestyles', title = 'title', titleclass = 'titleclass', titlestyle = 'titlestyle', tracking = 'tracking', }, -- names of navbar arguments navbar = { name = 1, fontstyle = 'fontstyle', mini = 'mini' } } hfe9tuviwm23frg4eyuetl5fcr6lsto 0 315560 2224002 2090933 2026-09-07T08:21:47Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2224002 wikitext text/x-wiki Ang '''pansamantalang pamahalaan''', na tinatawag ding [[pamahalaan]]g interim, isang pamahalaang pang-emergency, o isang pamahalaang transisyonal, aty isang pang-emerhensiyang awtoridad ng pamahalaan na itinakda upang pamahalaan ang isang pampulitikang transisyon sa pangkalahatan sa mga kaso ng mga bagong bansa o kasunod ng pagbagsak ng nakaraang namamahalang administrasyon. Ang mga pansamantalang pamahalaan ay karaniwang hinirang at madalas na lumilitaw sa panahon man o pagkatapos ng mga [[digmaang sibil]] o dayuhan.<ref>[https://books.google.com/ngrams/graph?content=interim+government%2C+provisional+government%2C+morning+government%2C+transitional+government&year_start=1800&year_end=2000&corpus=18&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2Cinterim%20government%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2Cprovisional%20government%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2Ctransitional%20government%3B%2Cc0 Google Ngram Viewer]</ref> Nananatili ang pansamantalang pamahalaan sa kapangyarihan hanggang maaring hirangin ang isang bagong pamahalaan ng isang regular na prosesong pampolitika, na pangkalahatang ay isang [[halalan]].<ref>{{Cite web|url = http://search.credoreference.com/content/entry/acbgovtpol/caretaker_government|title = caretaker government|access-date = 18 Disyembre 2015|website = Credo Reference|publisher = Dictionary of politics and government|language = en}}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Isa sa halimbawa ng pansamantalang pamahalaan ay ang nangyari sa [[Pilipinas]] kasunod ng [[Rebolusyong EDSA ng 1986]] na natapos noong Pebrero 25, 1986. Bilang resulta ng rebolusyon, natanggal sa puwesto si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]], at naluklok si [[Corazon Aquino]] bilang bagong pangulo ng bansa.<ref name=aquino-proclaims>{{cite news |last1=Clines |first1=Francis X. |title=Aquino Proclaims Interim Government |url=https://www.nytimes.com/1986/03/26/world/aquino-proclaims-interim-government.html |access-date=17 Agosto 2021 |work=The New York Times |date=26 Marso 1986|language=en}}</ref><ref name=freereign>{{cite news |last1=Cawley |first1=Janet |title=`Freedom Constitution` Gives Aquino Free Reign Reign |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1986-03-26-8601220421-story.html |access-date=17 Agosto 2021 |work=Chicago Tribune |date=26 Marso 1986|language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Pamahalaan]] gxh4o4lmchiw781auhfnyfzykynjucc 0 321466 2224012 2219345 2026-09-07T08:54:23Z Antarck 158411 /* Kahulugan ng Kasarinlan */ The first letter of the first paragraph was not capitalized 2224012 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Philippine independence.jpg|right|thumb| Mga balangkas-kalatas ng Pagpapahayag ng Kasarinlan ng Pilipinas, sulat ni Ambrosio Rianzares Bautista na ipinapahayag ang kalayaan ng bansa mula sa Espanya, at opisyal na pinagtibay ni Heneral Emilio Aguinaldo noong Hunyo 12, 1898.]] Ang '''kasarinlan''' ay isang katayuan o kalagayan ng isang [[tao]], [[bansa]], [[bayan]], o [[estado]] kung saan ang mga naninirahan at mamamayan, o ilang bahagi nito, ay nagpapamalas ng [[pamamahala sa sarili]], at kapangyarihan sa [[nasasakupang teritoryo]] nito. Ang kabaligtaran ng kasarinlan ay ang katayuan ng isang [[teritoryong dumedepende]]. Ang paggunita sa araw ng kalayaan o kasarinlan ng isang bansa o bayan ay pagdiriwang kapag ang isang bansa ay malaya sa lahat ng anyo ng padayuhang pananakop o [[kolonyalismo]]; malayang magtatag ang isang bansa o bayan nang walang panghihimasok ng ibang mga bansa.<ref>{{cite web | url=https://www.duniapengertian.com/2014/08/seputar-pengertian-kemerdekaan.html | title=Seputar Pengertian Kemerdekaan | access-date=2022-12-21 | archive-date=2022-11-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221124070343/https://www.duniapengertian.com/2014/08/seputar-pengertian-kemerdekaan.html | url-status=dead }}</ref> == Kahulugan ng KasarinlanKung ang pagkakamit ng kasarinlan ay iba sa [[himagsikan|panghihimagsik]] ay matagal nang pinagtatalunan, at madalas na pinagtatalunan sa usapin ng karahasan bilang mga lehitimong paraan sa pagkamit ng kasarinlan.<ref>{{cite book|last=Benjamin|first=Walter|author-link=Walter Benjamin|title=Walter Benjamin: Selected Writings, Volume 1: 1913–1926|orig-year=1921|year=1996|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge |pages=236–252|no-pp=true|isbn=0-674-94585-9}}</ref> Sa pangkalahatan, ang mga himagsikan ay naglalayon lamang na baguhin ang pamamahagi ang kapangyarihan, mayroon man o walang salik ng pagpapalaya, tulad ng sa demokratisasyon sa loob ng isang estado, na dahil dito ay maaaring manatiling hindi magbabago. Halimbawa, ang [[Himagsikang Mehikano]] (1910) ay isang labanan ng mararaming pangkat na kalaunan ay humantong sa isang bagong saligang batas; ito ay bihirang ginagamit upang tumukoy sa armadong pakikibaka nito (1821) laban sa Espanya. Gayunpaman, ang ilang mga digmaanng pangkasarinlan ay inilarawan bilang mga himagsikan, tulad na lamang sa Estados Unidos (1783) at Indonesia (1949), habang ang ilang mga himagsikan na tungkol sa pagbabago sa istrukturang pampulitika ay nagresulta sa mga humiwalay na estado. Ang Mongolia at Finland, halimbawa, ay nakakuha ng kanilang kalayaan noong mga rebolusyong naganap sa Tsina (1911) at Rusya (1917) ayon sa pagkakabanggit. Ang mga dahilan para sa isang bansa o lalawigan na nagnanais na maghangad ng kalayaan ay marami, ngunit karamihan ay maaaring ibuod bilang isang pakiramdam ng hindi pagkakapantay-pantay kumpara sa nangingibabaw na kapangyarihan. Ang paraan para sa nilalayon ay maaaring mga mapayapang demonstrasyon tulad ng naganap sa India (1947), o isang marahas na digmaan, tulad ng sa kaso ng Algeria (1962). Sa ilang mga pangyayari, ang isang bansa ay maaari ring magpahayag ng kasarinlan, ngunit maaaring hindi ito kilalanin ng ibang mga bansa; tulad ng Kosovo (2008), na ang paghiwalay at paglaya mula sa [[Serbia]] ay hindi kinikilala.<ref>{{cite news |title=Kosovo MPs proclaim independence |publisher=BBC News |date=17 February 2008 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7249034.stm}}</ref><ref>{{cite news |title=The world's newest state |newspaper=The Economist |date=21 February 2008|url= http://www.economist.com/node/10727947}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfa-ks.net/en/politika/483/njohjet-ndrkombtare-t-republiks-s-kosovs/483|title=International recognitions of the Republic of Kosovo|publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Kosovo)|Ministry of Foreign Affairs]]|accessdate=6 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515153650/https://www.mfa-ks.net/en/politika/483/njohjet-ndrkombtare-t-republiks-s-kosovs/483|archive-date=15 May 2021|url-status=live}}</ref> == == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{usbong}} [[Kategorya:Pagsasarili]] [[Kategorya:Awtonomiya]] [[Kategorya:Batas internasyonal]] [[Kategorya:Heograpiyang pampulitika]] [[Kategorya:Mga konseptong pampolitika]] kotohogjrpv7pz4sm578kj1kpw91hfp 2224014 2224012 2026-09-07T08:55:30Z Antarck 158411 Kinansela ang pagbabagong 2224012 ni [[Special:Contributions/Antarck|Antarck]] ([[User talk:Antarck|Usapan]]) 2224014 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Philippine independence.jpg|right|thumb| Mga balangkas-kalatas ng Pagpapahayag ng Kasarinlan ng Pilipinas, sulat ni Ambrosio Rianzares Bautista na ipinapahayag ang kalayaan ng bansa mula sa Espanya, at opisyal na pinagtibay ni Heneral Emilio Aguinaldo noong Hunyo 12, 1898.]] Ang '''kasarinlan''' ay isang katayuan o kalagayan ng isang [[tao]], [[bansa]], [[bayan]], o [[estado]] kung saan ang mga naninirahan at mamamayan, o ilang bahagi nito, ay nagpapamalas ng [[pamamahala sa sarili]], at kapangyarihan sa [[nasasakupang teritoryo]] nito. Ang kabaligtaran ng kasarinlan ay ang katayuan ng isang [[teritoryong dumedepende]]. Ang paggunita sa araw ng kalayaan o kasarinlan ng isang bansa o bayan ay pagdiriwang kapag ang isang bansa ay malaya sa lahat ng anyo ng padayuhang pananakop o [[kolonyalismo]]; malayang magtatag ang isang bansa o bayan nang walang panghihimasok ng ibang mga bansa.<ref>{{cite web | url=https://www.duniapengertian.com/2014/08/seputar-pengertian-kemerdekaan.html | title=Seputar Pengertian Kemerdekaan | access-date=2022-12-21 | archive-date=2022-11-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221124070343/https://www.duniapengertian.com/2014/08/seputar-pengertian-kemerdekaan.html | url-status=dead }}</ref> == Kahulugan ng Kasarinlan == Kung ang pagkakamit ng kasarinlan ay iba sa [[himagsikan|panghihimagsik]] ay matagal nang pinagtatalunan, at madalas na pinagtatalunan sa usapin ng karahasan bilang mga lehitimong paraan sa pagkamit ng kasarinlan.<ref>{{cite book|last=Benjamin|first=Walter|author-link=Walter Benjamin|title=Walter Benjamin: Selected Writings, Volume 1: 1913–1926|orig-year=1921|year=1996|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge |pages=236–252|no-pp=true|isbn=0-674-94585-9}}</ref> Sa pangkalahatan, ang mga himagsikan ay naglalayon lamang na baguhin ang pamamahagi ang kapangyarihan, mayroon man o walang salik ng pagpapalaya, tulad ng sa demokratisasyon sa loob ng isang estado, na dahil dito ay maaaring manatiling hindi magbabago. Halimbawa, ang [[Himagsikang Mehikano]] (1910) ay isang labanan ng mararaming pangkat na kalaunan ay humantong sa isang bagong saligang batas; ito ay bihirang ginagamit upang tumukoy sa armadong pakikibaka nito (1821) laban sa Espanya. Gayunpaman, ang ilang mga digmaanng pangkasarinlan ay inilarawan bilang mga himagsikan, tulad na lamang sa Estados Unidos (1783) at Indonesia (1949), habang ang ilang mga himagsikan na tungkol sa pagbabago sa istrukturang pampulitika ay nagresulta sa mga humiwalay na estado. Ang Mongolia at Finland, halimbawa, ay nakakuha ng kanilang kalayaan noong mga rebolusyong naganap sa Tsina (1911) at Rusya (1917) ayon sa pagkakabanggit. Ang mga dahilan para sa isang bansa o lalawigan na nagnanais na maghangad ng kalayaan ay marami, ngunit karamihan ay maaaring ibuod bilang isang pakiramdam ng hindi pagkakapantay-pantay kumpara sa nangingibabaw na kapangyarihan. Ang paraan para sa nilalayon ay maaaring mga mapayapang demonstrasyon tulad ng naganap sa India (1947), o isang marahas na digmaan, tulad ng sa kaso ng Algeria (1962). Sa ilang mga pangyayari, ang isang bansa ay maaari ring magpahayag ng kasarinlan, ngunit maaaring hindi ito kilalanin ng ibang mga bansa; tulad ng Kosovo (2008), na ang paghiwalay at paglaya mula sa [[Serbia]] ay hindi kinikilala.<ref>{{cite news |title=Kosovo MPs proclaim independence |publisher=BBC News |date=17 February 2008 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7249034.stm}}</ref><ref>{{cite news |title=The world's newest state |newspaper=The Economist |date=21 February 2008|url= http://www.economist.com/node/10727947}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfa-ks.net/en/politika/483/njohjet-ndrkombtare-t-republiks-s-kosovs/483|title=International recognitions of the Republic of Kosovo|publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Kosovo)|Ministry of Foreign Affairs]]|accessdate=6 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515153650/https://www.mfa-ks.net/en/politika/483/njohjet-ndrkombtare-t-republiks-s-kosovs/483|archive-date=15 May 2021|url-status=live}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{usbong}} [[Kategorya:Pagsasarili]] [[Kategorya:Awtonomiya]] [[Kategorya:Batas internasyonal]] [[Kategorya:Heograpiyang pampulitika]] [[Kategorya:Mga konseptong pampolitika]] bvf62lc1vm5k7446ffqqomnr7pjfnp8 0 322219 2224024 2093663 2026-09-07T09:58:18Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2224024 wikitext text/x-wiki [[File:Admonitions Scroll Scene 11.jpg|thumb|300px|alt=A lady seated by herself|Ito ang sumunod sa huling eksena ng ''Nüshi zhen tu'' na pinapakita ang isang dama na nakaupo sa tahimik na pagmumuni-muni, na sumusunod siguro sa mga paalala sa mga kasamang linya:<ref>{{Citation |last=McCausland |first=Shane |title=First Masterpiece of Chinese Painting: The Admonitions Scroll |page=78 |year=2003 |publisher=British Museum Press |isbn=978-0-7141-2417-9|language=en}}.</ref> "Kaya't sinasabi ko: Maging maingat at mahinahon sa lahat ng iyong ginagawa, at mula rito, lilitaw ang magandang kapalaran. Isipin ang iyong mga gawain ng mahinahon at magalang, at maghihintay sa iyo ang karangalan at kasikatan."]] Ang '''sariling pagninilay''' ay ang kakayahan na saksihan at suriin ang sariling mga prosesong kaalaman, damdamin, at pag-uugali. Sa [[sikolohiya]], kabilang sa iba pang katawagan sa sariling obserbasyon na ito ang 'kaalamang mapanimdim' at 'kamalayang mapanimdim', na nagmula sa gawa ni William James.<ref>James, W. (1981/1890). The principles of psychology (Vol. 1). New York: Dover. (sa Ingles)</ref><ref>Farthing, G. W. (1992). The psychology of consciousness. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. (sa Ingles)</ref> Nakasalalay ang sariling pagninilay sa isang hanay ng mga gawain, kabilang ang introspeksyon at metakognisyon, na nabubuo mula kumusmusan hanggang adolosensya, na nakakaapekto kung papaano ang interaskyon ng mga indibiduwal sa iba, at gumawa ng mga pasya.<ref>{{Cite web|title=Self-Reflection {{!}} Encyclopedia of Adolescence - Credo Reference|url=https://search.credoreference.com/content/entry/sprgstv/self_reflection/0|access-date=2020-12-17|website=search.credoreference.com|language=en}}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sinauna ang konsepto ng sariling pagninilay. Halimbawa, higit sa 3,000 taong nakalipas, natala ang "Kilalanin ang Sarili", isang sinaunang kasabihan ng [[Delphi|orakulong Delpos]], si [[Pythia|Pitia]], sa harapan ng Templo ni [[Apolo]] nang itinayo ito sa isa sa pinakalumang relihiyosong lugar sa [[Sinaunang Griyego]]. Tinuturing din ito bilang isang anyo ng kaisipan na naglilikha ng bagong kahulugan<ref>{{Cite book |last=Merleau-Ponty |first=Maurice |url=http://worldcat.org/oclc/1105849980 |title=Phenomenology of perception |date=15 Oktubre 2018 |isbn=978-0-343-27541-9 |oclc=1105849980|language=en}}</ref> at isang pagkakataon upang sumali sa bagay na para bagang salungat.<ref>{{Cite book |author=Heidegger |first=Martin |url=http://worldcat.org/oclc/821883241 |title=Discourse on thinking : a translation of Gelassenheit |publisher=Harper Perennial |year=1966 |isbn=978-0-06-131459-9 |oclc=821883241|language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Pilosopiya ng buhay]] 8mf4eelwcy0n863ojh8acskwcpg9by9 10 324086 2223875 2023235 2026-09-07T00:04:42Z Jojit fb 38 2223875 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ /* * hlist styles are defined in core and Minerva and differ in Minerva. The * current definitions here (2023-01-01) are sufficient to override Minerva * without use of the hlist-separated class. The most problematic styles were * related to margin, padding, and the bullet. Check files listed at * [[MediaWiki talk:Common.css/to do#hlist-separated]] */ /* * TODO: When the majority of readership supports it (or some beautiful world * in which grade C support is above the minimum threshold), use :is() */ .hlist dl, .hlist ol, .hlist ul { margin: 0; padding: 0; } /* Display list items inline */ .hlist dd, .hlist dt, .hlist li { /* * don't trust the note that says margin doesn't work with inline * removing margin: 0 makes dds have margins again * We also want to reset margin-right in Minerva */ margin: 0; display: inline; } /* Display requested top-level lists inline */ .hlist.inline, .hlist.inline dl, .hlist.inline ol, .hlist.inline ul, /* Display nested lists inline */ .hlist dl dl, .hlist dl ol, .hlist dl ul, .hlist ol dl, .hlist ol ol, .hlist ol ul, .hlist ul dl, .hlist ul ol, .hlist ul ul { display: inline; } /* Hide empty list items */ .hlist .mw-empty-li { display: none; } /* TODO: :not() can maybe be used here to remove the later rule. naive test * seems to work. more testing needed. like so: *.hlist dt:not(:last-child)::after { * content: ": "; *} *.hlist dd:not(:last-child)::after, *.hlist li:not(:last-child)::after { * content: " · "; * font-weight: bold; *} */ /* Generate interpuncts */ .hlist dt::after { content: ": "; } .hlist dd::after, .hlist li::after { content: "\a0· "; font-weight: bold; } .hlist dd:last-child::after, .hlist dt:last-child::after, .hlist li:last-child::after { content: none; } /* Add parentheses around nested lists */ .hlist dd dd:first-child::before, .hlist dd dt:first-child::before, .hlist dd li:first-child::before, .hlist dt dd:first-child::before, .hlist dt dt:first-child::before, .hlist dt li:first-child::before, .hlist li dd:first-child::before, .hlist li dt:first-child::before, .hlist li li:first-child::before { content: " ("; font-weight: normal; } .hlist dd dd:last-child::after, .hlist dd dt:last-child::after, .hlist dd li:last-child::after, .hlist dt dd:last-child::after, .hlist dt dt:last-child::after, .hlist dt li:last-child::after, .hlist li dd:last-child::after, .hlist li dt:last-child::after, .hlist li li:last-child::after { content: ")"; font-weight: normal; } /* Put ordinals in front of ordered list items */ .hlist ol { counter-reset: listitem; } .hlist ol > li { counter-increment: listitem; } .hlist ol > li::before { content: " " counter(listitem) "\a0"; } .hlist dd ol > li:first-child::before, .hlist dt ol > li:first-child::before, .hlist li ol > li:first-child::before { content: " (" counter(listitem) "\a0"; } c4a9gdxc068l0us4sz11634bne7iv2z 14 324658 2223992 2036879 2026-09-07T07:07:16Z JWilz12345 77302 {{Hiddencat}} -> {{Tracking category}} 2223992 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} c0ffdph9218lr6cwq6fp25x4uy7nnq7 2223996 2223992 2026-09-07T07:09:28Z JWilz12345 77302 +Tingnan din 2223996 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} ==Tingnan din== * {{clc|Template film date with category override}} * {{clc|Template film date with 1 release date}} * {{clc|Template film date with 2 release dates}} * {{clc|Template film date with 3 release dates}} * {{clc|Template film date with 4 release dates}} nufgrkhcx0g6m4y0v2n912hqbditnlf 0 326302 2223916 2160882 2026-09-07T01:35:52Z PaulLim11 154386 Pinalitan ang larawan 2223916 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Disyembre 2023|reason=Kailangang ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita}} {{MOS|date=Disyembre 2023}} }} {{Infobox person|name=Milla Jovovich|image=Milla Jovovich - Protector.jpg|caption=Si Jovovich noong 2026|birth_name=Milica Bogdanovna Jovović|birth_date={{birth date and age|1975|12|17}}|birth_place=[[Kyiv]], [[Ukrainian SSR]], Soviet Union|citizenship={{ubl | Ukrainian (hanggang 1994) | American (mula 1994) }}|occupation={{hlist|Aktres|modelo|mang-aawit|manunulat ng kanta}}|years_active=1988–kasalukuyan|spouse={{Ubl|{{marriage|[[Shawn Andrews (actor)|Shawn Andrews]]|1992|1992|end={{abbr|ann.|annulled}}}}|{{marriage|[[Luc Besson]]|1997|1999|end=divorced}}|{{marriage|[[Paul W. S. Anderson]]|2009}}}}|children=3, including [[Ever Anderson|Ever]]|mother=[[Galina Jovovich|Galina Loginova]]|website={{Official URL}}}} [[Category:Articles with hCards]] '''Si Milica Bogdanovna Jovovich''' {{Efn|Jovovich has no second name; however, one journalist, by mistake used the pseudonym Nataša, which is her cousin's name.<ref>{{cite interview |subject=Milla Jovovich's mother |title=Галина Логінова: Сьогодні Київ, наче весела дiвчина, гарно вбрана i нафарбована |website=www.umoloda.kyiv.ua |publisher=Україна Молода |date=August 23, 2005 |url=https://www.umoloda.kyiv.ua/number/495/164/17925/ |access-date=May 15, 2013 |language=uk |archive-date=January 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122050234/https://www.umoloda.kyiv.ua/number/495/164/17925 |url-status=live }}</ref>}} {{Efn|{{lang-sr-Cyrl-Latn|Милица Богдановна Јововић|separator=" / "|Milica Bogdanovna Jovović}}; {{lang-ru|Милица Богдановна Йовович}}; {{lang-uk|Милиця Богданівна Йовович}}}} ( {{IPAc-en|ˈ|j|oʊ|v|ə|v|ɪ|tʃ}} {{Respell|YOH|və|vitch}} ; ay ipinanganak noong Disyembre 17, 1975, propesyunal na kilala bilang '''Milla Jovovich''' ( {{Respell|MEE|lə}} ), Sya ay isang Amerikanang artista at modelo. <ref>{{Cite web |title=Milla Jovovich Official Site |url=http://millaj.com/faq.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707003739/http://www.millaj.com/faq.shtml |archive-date=July 7, 2017 |access-date=July 11, 2017 |website=millaj.com}}</ref> Ang kanyang mga pinagbidahang papel sa maraming science-fiction at [[Pelikulang aksiyon|action na pelikula]] ay humantong sa music channel na VH1 na ituring siyang "reigning queen of kick-butt" noong 2006. <ref name="VH1">{{Cite news |last=Bottomley |first=C. |date=March 2, 2006 |title=Milla Jovovich: Building a Perfect Action Star |work=[[VH1]] |url=http://www.vh1.com/news/articles/1525247/20060302/index.jhtml |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130209121011/http://www.vh1.com/news/articles/1525247/20060302/index.jhtml |archive-date=February 9, 2013}}</ref> Noong 2004, natukoy ''[[Forbes|ng Forbes]]'' na siya ang may pinakamataas na bayad bilang modelo sa buong mundo. <ref name="Forbes">{{Cite web |date=July 28, 2004 |title=Milla: The world's richest model |url=http://inhome.rediff.com/money/2004/jul/28look.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071207213450/http://inhome.rediff.com/money/2004/jul/28look.htm |archive-date=December 7, 2007 |access-date=May 15, 2013 |website=[[Forbes]]}}</ref> Ipinanganak sa [[Kyiv]] at lumaki sa Los Angeles, nagsimulang magmodelo si Jovovich nang kunan siya ng litrato ni Herb Ritts para sa cover ng Italian magazine na ''Lei'' noong 1987. <ref name="PurpleLove">{{Cite web |year=1990 |title=Millaj: Purple Love |url=http://www.millaj.com/archive/archive09.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807133606/http://www.millaj.com/archive/archive09.shtml |archive-date=August 7, 2013 |access-date=May 15, 2013 |website=Purple magazine |publisher=MillaJ.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Leon |first=Sarah |date=October 19, 2011 |title=Milla Jovovich Magazine Cover, 1987: A Look Back |url=https://www.huffpost.com/entry/milla-jovovich-magazine-cover_n_1018495 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407203340/https://www.huffpost.com/entry/milla-jovovich-magazine-cover_n_1018495 |archive-date=April 7, 2019 |access-date=May 15, 2013 |website=[[The Huffington Post]]}}</ref> Itinampok siya ni Richard Avedon sa mga advertisement ng [[Revlon]] na "Most Unforgettable Women in the World". <ref>{{Cite magazine|magazine=[[Paper (magazine)|Paper]]}}</ref> Noong 1988, ginawa ni Jovovich ang kanyang screen debut sa pelikula sa telebisyon na ''The Night Train to Kathmandu'' at gumanap sa kanyang unang tampok na pelikula, ''Two Moon Junction''. Nakuha ni Jovovich ang atensyon para sa kanyang papel sa 1991 romance film ''na Return to the Blue Lagoon'', dahil siya ay 15 taong gulang noong panahong iyon. <ref>{{Cite web |last=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Milla Jovovich Filmography |url=http://www.millaj.com/film/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131204073319/http://www.millaj.com/film/ |archive-date=December 4, 2013 |access-date=November 28, 2013 |website=MillaJ.com}}</ref> Siya ay itinuturing na may isang pambihirang tagumpay sa kanyang papel sa 1997 French science-fiction action film ''na The Fifth Element'', na isinulat at idinirek ni Luc Besson . Siya at si Besson ay ikinasal sa taong iyon, ngunit di-nagtagal ay naghiwalay. Nag-bida siya bilang pangunahing tauhang babae at martir sa Besson's ''The Messenger: The Story of Joan of Arc'' noong 1999. Mula 2002 hanggang 2016, ginampanan ni Jovovich si Alice sa action horror film franchise ''na Resident Evil'', <ref name="new release date">{{Cite news |date=January 11, 2010 |title=Resident Evil: Afterlife Back to 2010 |work=ShockTilYouDrop.com |publisher=[[CraveOnline]] |url=http://www.shocktillyoudrop.com/news/topnews.php?id=13587 |url-status=dead |access-date=May 15, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612140229/http://www.shocktillyoudrop.com/news/topnews.php?id=13587 |archive-date=June 12, 2010}}</ref> na nagkaroon ng pinakamataas na kita bilang isang serye ng pelikula na batay sa mga video game. <ref>{{Cite news |last=Hopewell |first=John |date=May 21, 2017 |title='Resident Evil' Franchise Set for a Reboot (EXCLUSIVE) |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://variety.com/2017/film/global/resident-evil-reboot-cannes-film-festival-1202439086/ |url-status=live |access-date=March 19, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180320043928/http://variety.com/2017/film/global/resident-evil-reboot-cannes-film-festival-1202439086/amp/ |archive-date=March 20, 2018}}</ref> Naglabas si Jovovich ng debut album, ''The Divine Comedy'', noong 1994, at isang follow-up, ''The People Tree Sessions'', noong 1998. Patuloy siyang naglalabas ng mga demo para sa iba pang mga kanta sa kanyang opisyal na website at madalas na nag-aambag sa mga soundtrack ng pelikula. Noong 2003, ang modelong si Carmen Hawk at at sya ay nilikha ang isang clothing line na Jovovich–Hawk, na tumakbo hanggang 2008. Si Jovovich ay may sariling production company, ang Creature Entertainment. <ref name="H&Q">{{Cite journal |date=January 2003 |title=Milla's Tale |url=http://www.millaj.com/art/harpersqueen0103.shtml |url-status=live |journal=[[Harpers & Queen]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026085410/http://www.millaj.com/art/harpersqueen0103.shtml |archive-date=October 26, 2014 |access-date=May 15, 2013}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Ruso]] [[Kategorya:Mga mamamayang naturalisado ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1975]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] c2oilxny5bsfi4xsd6c69wwomf8gg2y 0 327219 2223934 2223469 2026-09-07T02:44:21Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2223934 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms |name = Coat of arms of Costa Rica |image = Coat of arms of Costa Rica.svg |image_width = 250 |middle = |middle_width = |middle_caption = |lesser = |lesser_width = |lesser_caption = |armiger = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]] |year_adopted = 1848 <br> (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes<ref>[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19</ref>) |crest = An ribbon azure bearing the legend "[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]". |torse = |shield = |supporters = |compartment = |motto = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]] |orders = |other_elements = A [[Console (heraldry)|console]] or. |earlier_versions = |use = }} Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.<ref name= "1998ExecDecree">[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&nNorma=43741&nVersion=46098&nTamanoLetra=10&strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&strServidor=\\pgr04&strUnidad=D:&strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}</ref> == Pre-1821 colony of Spanish Empire == Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823. == Sandata ng pederal at estado == Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]]. Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.<ref name="historia">[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}</ref> == Mga armas ng isang malayang estado == Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.<ref name="historia" /> ==Makasaysayang eskudo ng republika== [[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]] Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.<ref name="historia" /> t3gjwksj4rka7zlaejf2ixkic92a7lw 0 330740 2223862 2198445 2026-09-06T22:00:03Z Superastig 11141 Update. 2223862 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Infinite Radio Batangas | callsign = DWKV | logo = | city = [[Lipa, Batangas|Lipa]] | area = Silangang [[Batangas]] at mga karatig na lugar | branding = 102.3 Infinite Radio | frequency = 102.3 MHz | airdate = {{start date|2010|12|22}} | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = | callsign_meaning = | class = | former_names = Citibeat (Disyembre 22, 2010-Marso 15, 2023) | network = Infinite Radio | owner = [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]] | website = [http://tricabmediaproductions.com/ Website] | webcast = | coordinates = {{coord|13.94252|121.15209|format=dms|type:landmark_region:PH|display=inline,title}} }} Ang '''DWKV''' (102.3 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''102.3 Infinite Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]]. Ang studio at transmitter nito ay matatagpuan sa EMT Building, P. Laygo St., [[Lipa, Batangas]].<ref>{{Citation |title=TABLE 20.7a |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2011PY_Communications.pdf |work=2011 Philippine Yearbook |pages=18–45 |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |access-date=2021-02-13}}</ref><ref>{{Cite web |title=2020 NTC FM Stations |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/krwjuYylHVSLLIneBnTI5jc9Tbe8fFM96hdHaRzlgo7uawnkM2AZ1usAzYkN26EeDvlaV0yL56GpT830ccMGHZyTnhk31ReKna5l/FM%20Listing.pdf |access-date=2021-02-13 |website=[[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]}}</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang istasyong ito noong Disyembre 22, 2010 bilang '''CitiBeat 102.3 FM''' sa ilalim ng pagmamay-ari ng [[Kaissar Broadcasting Network]]. Noong panahong iyon, nasa 3rd floor ng JR Business Complex sa Brgy. Mataas na Lupa ang una nitong tahanan. Kabilang sa mga personalidad nito ay sina Ron Lozano (ngayon ay nasa [[DWIZ-AM|DWIZ]]), Zeus Corneja, Cristina Parriente, at Amor Santiago (ngayon ay nasa [[DZLC|98.5 Cool FM]]). Sa mga unang buwan ng operasyon nito, pinuna ang CitiBeat dahil sa problema ng signal feed nito. Inayos ito nung 2013. Noong Marso 2012, inilunsad ng istasyon ang ''Radyo Istariray'', isang paligsahang pag-awit sa radyo na nagtampok sa mga naghahangad na mang-aawit na naglalaban para sa mga premyo mula sa mga sponsor ng istasyon. Gayunpaman, noong Hunyo 2012, pinilitang itigil ng istasyong ito ang paligsahan dahil sa mga isyu sa sponsorship nito. Noong Marso 15, 2023, nawala sa ere ang CitiBeat. Sa panahaong ito, binili ng [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]] ang talapihitang ito. Noong Abril 2023, bumalik ito sa ere, sa pagkakataong ito bilang '''Tricab Infinite Radio''' sa ilalim ng pamamahala ng Tricab Media Production. Noong Mayo 2025, kinuha ng SJTIT ang buong operasyon ng himpilang ito. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://tricabmediaproductions.com/ Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127183324/https://tricabmediaproductions.com/ |date=2024-11-27 }} {{Batangas Radio}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Batangas]] jaawenp2hmmo3r2oywmpbyt2vgdclen 0 332688 2223864 2146135 2026-09-06T22:06:51Z Superastig 11141 Update. 2223864 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Infinite Radio Butuan | callsign = DXKA | logo = | city = [[Butuan]] | area = [[Agusan del Norte]] at mga karatig na lugar | branding = 90.1 Nonglading Infinite Radio | airdate = Enero 31, 2014 | last_airdate = | frequency = 90.1 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5 kW | erp = | class = | former_names = {{ubl|KA 90 (2014-2020)|Radyo Kaibigan (2020-2021)|Power Radio (2021-2023)|Mark FM (2023-2024)}} | callsign_meaning = Kaissar | owner = [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]] | operator = Nonglading Broadcasting Services | website = }} Ang '''DXKA''' (90.1 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''90.1 Nonglading Infinite Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]] at pinamamahalaan ng Nonglading Broadcasting Services. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa 3rd Floor, Cebu CFI Community Cooperative Building, Ochoa Ave. cor. New Rd., Butuan, [[Butuan]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Mt. Mayapay, Brgy. Bonbon, [[Butuan]].<ref>{{Cite web | url = https://drive.google.com/file/d/1-13OSyi49X00Jj1YfoovMBSNIKStN25l/view | title = 2024 NTC FM Stations | website = [[National Telecommunications Commission|ntc.gov.ph]] | access-date = 2025-05-06}}</ref><ref>{{cite web|title=2025 NTC FM Stations|url=https://ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2026/BSD/FM_122025.pdf|website=foi.gov.ph|date=March 10, 2026}}</ref><ref>{{Cite web | url = https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0Rs9aFDWfxVsHpS9haQg5mHpPTTCuPY91c446iEVBH3kiNG5vSHQt1JGpPQZpsxwSl&id=61588753418179&__cft__[0]=AZb_ok8F0H_e19JwFYbD2uij3eYrGIaQECYjykp2VSHpBOgpwlddElIDG6vJadi5AxNCS6nx4r9lgjplXvbYGGcJM_H8kyW4wIDhHSZ3tOy_p_fCiyVEQm5ifM4nK57knxHNgUH5Fe5mrwcI23sXLLkdWmNOFGEG2cERvdya-3g2oIfF9BTcT1V3b1kx7oZK47peqFgBcstAJKLe1Yo1dkDx&__tn__=%2CO%2CP-R| title = 90.1 Nonglading Infinite Radio Butuan City FB Page | website = [[90.1 Nonglading Infinite Radio Butuan City FB Page|facebook.com ]] | access-date = 2026-06-30}}</ref> ==Kasaysayan== Itinatag ang himpilang ito noong Enero 31, 2014 sa ilalim ng pagmamay-ari ng Kaissar Broadcasting Network. Sumahimpapawid ito bilang '''KA90''' na may soft adult contemporary na format. Noong panahong yan, nasa Jose C. Aquino Ave. ang tahana nito. Nawala ito sa ere noong 2016. Noong Enero 2019, bumalik ito sa ere na may halong musika at talakayan sa format nito. Noong Agosto 2020, naging '''Radyo Kaibigan''' ito. Noong Pebrero 2021, naging '''Power Radio''' ito lumipat ito sa Ochoa St. sa Brgy. Limaha. Noong 2023, naging '''Mark FM''' ito sa ilalim ng pamamahala ni Atty. Mark Tolention. Nawala ito sa ere noong 2024.<ref>{{Cite web | url = http://storage.googleapis.com/request-attachments/krwjuYylHVSLLIneBnTI5jc9Tbe8fFM96hdHaRzlgo7uawnkM2AZ1usAzYkN26EeDvlaV0yL56GpT830ccMGHZyTnhk31ReKna5l/FM%20Listing.pdf | title = 2020 NTC FM Stations | website = [[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]] | access-date = 2021-03-06}}</ref> Noong 2025, binili ng [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]] ang talapihitang ito. Noong Mayo 1, 2026, bumalik ito sa ere bilang '''Nonglading Infinite Radio''' sa ilalim ng pamamahala ng Nonglading Broadcasting Services. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Butuan Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Butuan]] byuldq9yg3lqlsu859tfpnnuvfuvgpq 0 333834 2224025 2223811 2026-09-07T10:00:12Z Superastig 11141 Kinansela ang pagbabagong 2223811 ni [[Special:Contributions/Sdtl2026|Sdtl2026]] ([[User talk:Sdtl2026|Usapan]]) 2224025 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DWLV | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | country = PH | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = DWLV 603 | airdate = | frequency = 603 kHz | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs programming|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = C/D/E | callsign_meaning = | owner = Bicol Broadcasting System | sister_stations = [[DWLV-FM|91.9 BBS FM]]<br>[[DWBN|96.5 Radyo Kafuerte]] | website = }} Ang '''DWLV''' (603 [[:en:AM_broadcasting|AM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Bicol Broadcasting System]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa BBS Bldg., Balatas Rd., Brgy. Balatas, [[Naga, Camarines Sur]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=December 12, 2020}}</ref><ref>[http://naga.gov.ph/uncategorized/media/ Media in Naga]</ref><ref>[http://www.bicolstandard.com/2016/12/bicol-standard-partners-with-dwlv.html BICOL STANDARD partners with DWLV]</ref><ref>[http://www.bicolstandard.com/2016/09/broadcasting-from-facebook-new-trend-in-bicol.html Broadcasting from Facebook: a new trend in Bicol]</ref><ref>[http://sanjose.camarinessur.gov.ph/kbp-members-participates-in-oplan-broadcastreeing-in-san-jose/ KBP Members Participates in OPLAN BROADCASTREEING in San Jose]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.bworldonline.com/senate-resolution-on-abs-cbn-operation-turned-over-to-ntc/ Senate resolution on ABS-CBN operation turned over to NTC]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] 97leh89sj4ttxnhmzt3elksbresl928 0 333845 2224026 2223809 2026-09-07T10:03:17Z Superastig 11141 Kinansela ang pagbabagong 2223809 ni [[Special:Contributions/Sdtl2026|Sdtl2026]] ([[User talk:Sdtl2026|Usapan]]) 2224026 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = BBS FM | callsign = DWLV | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | country = PH | area = [[Camarines Sur]] at mga karatig na lugar | branding = 91.9 BBS FM | airdate = 2004 | frequency = 91.9 MHz | format = [[:en:Classic Hits|Classic Hits]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]], [[English language|English]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = | former_callsigns = DZLR (2004–2015) | former_names = Mixx FM (2004–2015) | owner = Bicol Broadcasting System | sister_stations = [[DWLV-AM|DWLV]]<br>[[DWBN|96.5 Radyo Kafuerte]] | website = }} Ang '''DWLV''' (91.9 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''91.9 BBS FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Bicol Broadcasting System]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa BBS Bldg., Balatas Rd., Brgy. Balatas, [[Naga, Camarines Sur]].<ref>{{Cite web |title=2015 ANNUAL PERFORMANCE REPORT {{!}} NTC Region 5 |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=December 9, 2020}}</ref><ref>[https://www.kbp.org.ph/wp-content/uploads/2019/02/Bicol-Broadcasting-System-Inc.jpg KBP Members]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.bworldonline.com/senate-resolution-on-abs-cbn-operation-turned-over-to-ntc/ Senate resolution on ABS-CBN operation turned over to NTC]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] dl9dnhzjur8ae6ax663ar78moltot4c 0 334071 2224000 2223754 2026-09-07T08:08:07Z ~2026-47620-00 165944 /* Personal na buhay */ 2224000 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">[https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/8/24/alex-eala-now-world-s-no-18-and-the-highest-ranked-southeast-asian-in-wta-singles-history-1953 De Guzman, Alyana (August 24, 2026) "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history. " ABS CBN News. Retrieved August 24, 2026.]</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026 at umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon.<ref name="WTA-profile2" /> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International Tennis Grand Slam (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay napanalunan ang doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/ }}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020. Nagsimula siya sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor. <ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag siya ng isa pang singles crown sa ITF W25 Chiang Rai. Umabot siya sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles">{{cite news|title=Eala ITF titles|url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs|website=ITF tennis|access-date=October 5, 2025}}</ref> Noong 2023, nanalo si Eala sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton.<ref name="ITFtitles" /> Pumasok din siya sa qualifying draw ng Australian Open, na nagmarka ng kanyang unang pagsubok sa isang Grand Slam event.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz. Nanalo rin siya ng tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> Nagpatuloy siyang lumaban sa qualifiers sa Grand Slams.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Noong 2025, nagsimula si Eala sa Canberra International (WTA 125) kung saan umabot siya sa semifinals. Sa Australian Open at Singapore Open, hindi siya pinalad na makalusot sa qualifiers.<ref name="WTA-profile2" /> Noong Marso, bilang world No. 140, nakatanggap siya ng wildcard sa Miami Open. Doon, gumawa siya ng kasaysayan nang makarating sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions. Siya ang kauna-unahang Filipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100, umakyat sa rangko na 75.<ref name="WTA-profile2" /> Sumunod, lumaban siya sa Madrid Open at Italian Open ngunit hindi nakalampas sa unang yugto. Sa doubles, umabot siya sa quarterfinals kasama si Gauff.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneong damuhan, hindi siya nakalusot sa unang rawnd ng Birmingham Open at Nottingham Open. Sa Ilkley Open, nakarating siya sa quarterfinals. Sa Eastbourne Open, nakarating sa final, ngunit nabigo sa championship.<ref name="WTA-profile2" /> Sa kanyang debut sa Wimbledon, natalo siya sa unang round ng parehong singles at doubles. Pagkatapos nito, lumahok siya sa Canadian Open ngunit hindi nakalampas sa unang rawnd. Dahil sa pinsala sa balikat, umatras siya sa Cincinnati Open at Monterrey Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa US Open, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Filipino na nanalo ng match sa isang Grand Slam, bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Guadalajara 125 Open, tinanghal siyang kampeon — ang kanyang unang titutlong pangisahan sa WTA 125. Pagkatapos nito, umabot siya sa quarterfinals ng São Paulo Open, semifinals ng Jingshan Open, at quarterfinals ng Suzhou Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneo sa Asya, hindi siya nakalusot sa qualifying ng Wuhan Open at natalo rin sa opening rounds ng Japan Women's Open at Guangzhou Open. Sa Hong Kong Open, nakarating siya sa pangalawang yugto. Sa doubles, umabot siya sa semifinals ng Guangzhou Open kasama si Kichenok.<ref name="WTA-profile2" /> Natapos niya ang taon sa career-high ranking na No. 50 sa idahan at No. 160 sa pangdalawahan.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Noong unang bahagi ng 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland Open sa parehong singles at doubles, bago mabigo kina Wang at Xu/Yang. Sa Australian Open, hindi siya pinalad sa unang rawnd.<ref name="WTA-profile2" /> Pagdating sa mga palaro sa Gitnang Silangan, umabot siya sa quarterfinals ng Abu Dhabi Open laban kay Alexandrova, at sa Dubai Championships kung saan dinaig siya ni Gauff. Sa Indian Wells at Miami Open, nakarating siya sa ika-apat na yugto, ngunit tinalo siya nina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga palaro sa lumad, lumaban siya hanggang third yugto ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit maagang naalis sa French Open nang matalo kay Jovic. Pagdating ng palaro sa damo, muling bumangon si Eala: tinanghal siyang kampeon sa Birmingham 125 Open matapos talunin si Bartůňková sa final. Sa Berlin Open, pinatumba niya sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková sa semifinals. Sa Wimbledon, gumawa siya ng kasaysayan nang talunin ang defending champion na si Świątek at makarating sa ika-apat na yugto bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open nakamit niya ang kanyang unang titulo sa WTA 500. Sa makasaysayang kampanya, tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at sa final ay dinaig si Pegula. Sa panalong ito, naging kauna-unahang Filipino na nagwagi ng titulo da WTA tour at umakyat sa pinakamataas na ranggo sa karera na bilang 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nagpatuloy ang kanyang magandang porma sa Canadian Open, umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Bencic, at sa Cincinnati Open kung saan nakarating siya sa third round laban kay Anisimova.<ref name="WTA-profile2" /> Sa U.S. Open, tinalo niya sina Stoiana at Oliynykova bago natalo kay Jovic sa ikatlong round.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=August 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=August 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref>[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final. |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>[https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba't ibang henerasyon ng '''Babolat Pure Aero'''. Noong junior years sa Les Petits As, ginamit niya ang 2016 Pure Aero na mas matigas at may bukas na string pattern para sa mataas na spin ngunit kulang sa kontrol. Sa US Open junior Grand Slam win, ginamit niya ang 2019 cosmetic version na bahagyang mas malambot. Noong 2023, kadalasang inilarawan siyang gumagamit ng Pure Aero (2023) na may NF² Tech para bawasan ang vibration at dagdagan ang comfort, at mas siksik na 16×19 string pattern para sa mas kontrol. May mga ulat na baka 2016 frame pa rin ang gamit sa ilalim ng 2023 cosmetics, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang '''Babolat RPM Blast''' strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg). Ang RPM Blast ay co-polyester monofilament na may octagonal cross-section at silicone coating, dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol sa mabilis na swing.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Mga isponsorsip === Nagsimula si Eala sa endorsements sa edad na walo bilang ambassador ng Globe Telecom.<ref>{{cite news |date=July 21, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life, Wins, & What Keeps Her Going |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |access-date=January 12, 2026 |website=Globe |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810101245/https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |archive-date=August 10, 2025 |url-status=live}}</ref> Suportado siya ng Babolat mula sa kanyang junior career,<ref>{{cite news |last=Canniza |first=Annika |title=3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court |url=https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |date=January 24, 2025 |website=The Game |publisher=One Mega |access-date=April 23, 2025 |archive-date=November 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102185049/https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |url-status=live}}</ref> at pumirma sa Nike noong 2019.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 6, 2023 |title=Look: Nike Customizes Alex Eala Kicks to Commemorate US Open Victory |url=https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213094932/https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |archive-date=December 13, 2024 |access-date=April 23, 2025 |website=The Game |publisher=One Mega}}</ref> Noong 2022, siya ay naging endorser ng Bank of the Philippine Islands.<ref>{{cite news |title=Champ's choice: Alex Eala signs up as BPI's newest endorser |url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |date=January 25, 2023 |access-date=July 2, 2025 |website=Bilyonaryo |archive-date=February 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201031436/https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |url-status=live}}</ref> Lumabas din siya sa Vogue Philippines (2022) at Tatler Philippines (2025).<ref>{{cite magazine |last=Sampayan |first=Jacs |title=In Her Court: Tennis Star Alex Eala Looks To The Future |url=https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |date=October 29, 2022 |access-date=April 23, 2025 |magazine=Vogue Philippines |archive-date=March 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315200339/https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |url-status=live}}</ref> Noong Hulyo 2025, binigyan siya ng Nike ng sampaguita-inspired hair tie sa Wimbledon debut,<ref>{{cite news |last1=Morales |first1=Luisa |title=Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut |url=https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |website=One Sports |publisher=One Sports |date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717221418/https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |archive-date=July 17, 2025 |url-status=live}}</ref> at naging ambassador ng Locally juice.<ref>{{cite news |title=Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino Youth |url=https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |newspaper=The Manila Times |date=July 25, 2025 |access-date=July 31, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315090310/https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |archive-date=March 15, 2026 |url-access=subscription |url-status=live }}</ref> Noong Agosto, naglabas ang Nike ng limitadong edisyon na shirt na dinisenyo ni Georgina Camus.<ref>{{Cite magazine |last=Burrack |first=Emily |title=Introducing Alex Eala |url=https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |magazine=Town & Country |date=August 18, 2025 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315080311/https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |url-status=live |archive-date=March 15, 2026}}</ref> Noong Pebrero 2026, siya ay naging ambassador ng Milo Philippines,<ref>{{cite news |last=Manahan |first=Millie |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |access-date=February 24, 2026 |website=Manila Standard |archive-date=February 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225074346/https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |url-status=live}}</ref> at noong Agosto ay naging mukha siya ng Marriott Bonvoy Asia Pacific campaign na “Tennis The World” at ambassador ng Panasonic<ref>{{Cite magazine |title=Alex Eala Signs Up With Marriott Bonvoy |url=https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |access-date=August 10, 2026 |magazine=World Tennis Magazine |archive-date=August 10, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810182718/https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=August 28, 2026 |title="Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home." |work=Panasonic Philippines |url=https://www.panasonic.com/ph/corporate/news/articles/20260828-alex-eala-for-panasonic-bringing-excellence-closer-to-home.html |access-date=August 28, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] gy7vdlg6kue22v5t7amegkca6pwnwv2 2224003 2224000 2026-09-07T08:23:28Z ~2026-47620-00 165944 /* Kagamitan */ 2224003 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">[https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/8/24/alex-eala-now-world-s-no-18-and-the-highest-ranked-southeast-asian-in-wta-singles-history-1953 De Guzman, Alyana (August 24, 2026) "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history. " ABS CBN News. Retrieved August 24, 2026.]</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026 at umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon.<ref name="WTA-profile2" /> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International Tennis Grand Slam (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay napanalunan ang doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/ }}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020. Nagsimula siya sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor. <ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag siya ng isa pang singles crown sa ITF W25 Chiang Rai. Umabot siya sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles">{{cite news|title=Eala ITF titles|url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs|website=ITF tennis|access-date=October 5, 2025}}</ref> Noong 2023, nanalo si Eala sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton.<ref name="ITFtitles" /> Pumasok din siya sa qualifying draw ng Australian Open, na nagmarka ng kanyang unang pagsubok sa isang Grand Slam event.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz. Nanalo rin siya ng tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> Nagpatuloy siyang lumaban sa qualifiers sa Grand Slams.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Noong 2025, nagsimula si Eala sa Canberra International (WTA 125) kung saan umabot siya sa semifinals. Sa Australian Open at Singapore Open, hindi siya pinalad na makalusot sa qualifiers.<ref name="WTA-profile2" /> Noong Marso, bilang world No. 140, nakatanggap siya ng wildcard sa Miami Open. Doon, gumawa siya ng kasaysayan nang makarating sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions. Siya ang kauna-unahang Filipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100, umakyat sa rangko na 75.<ref name="WTA-profile2" /> Sumunod, lumaban siya sa Madrid Open at Italian Open ngunit hindi nakalampas sa unang yugto. Sa doubles, umabot siya sa quarterfinals kasama si Gauff.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneong damuhan, hindi siya nakalusot sa unang rawnd ng Birmingham Open at Nottingham Open. Sa Ilkley Open, nakarating siya sa quarterfinals. Sa Eastbourne Open, nakarating sa final, ngunit nabigo sa championship.<ref name="WTA-profile2" /> Sa kanyang debut sa Wimbledon, natalo siya sa unang round ng parehong singles at doubles. Pagkatapos nito, lumahok siya sa Canadian Open ngunit hindi nakalampas sa unang rawnd. Dahil sa pinsala sa balikat, umatras siya sa Cincinnati Open at Monterrey Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa US Open, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Filipino na nanalo ng match sa isang Grand Slam, bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Guadalajara 125 Open, tinanghal siyang kampeon — ang kanyang unang titutlong pangisahan sa WTA 125. Pagkatapos nito, umabot siya sa quarterfinals ng São Paulo Open, semifinals ng Jingshan Open, at quarterfinals ng Suzhou Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneo sa Asya, hindi siya nakalusot sa qualifying ng Wuhan Open at natalo rin sa opening rounds ng Japan Women's Open at Guangzhou Open. Sa Hong Kong Open, nakarating siya sa pangalawang yugto. Sa doubles, umabot siya sa semifinals ng Guangzhou Open kasama si Kichenok.<ref name="WTA-profile2" /> Natapos niya ang taon sa career-high ranking na No. 50 sa idahan at No. 160 sa pangdalawahan.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Noong unang bahagi ng 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland Open sa parehong singles at doubles, bago mabigo kina Wang at Xu/Yang. Sa Australian Open, hindi siya pinalad sa unang rawnd.<ref name="WTA-profile2" /> Pagdating sa mga palaro sa Gitnang Silangan, umabot siya sa quarterfinals ng Abu Dhabi Open laban kay Alexandrova, at sa Dubai Championships kung saan dinaig siya ni Gauff. Sa Indian Wells at Miami Open, nakarating siya sa ika-apat na yugto, ngunit tinalo siya nina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga palaro sa lumad, lumaban siya hanggang third yugto ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit maagang naalis sa French Open nang matalo kay Jovic. Pagdating ng palaro sa damo, muling bumangon si Eala: tinanghal siyang kampeon sa Birmingham 125 Open matapos talunin si Bartůňková sa final. Sa Berlin Open, pinatumba niya sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková sa semifinals. Sa Wimbledon, gumawa siya ng kasaysayan nang talunin ang defending champion na si Świątek at makarating sa ika-apat na yugto bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open nakamit niya ang kanyang unang titulo sa WTA 500. Sa makasaysayang kampanya, tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at sa final ay dinaig si Pegula. Sa panalong ito, naging kauna-unahang Filipino na nagwagi ng titulo da WTA tour at umakyat sa pinakamataas na ranggo sa karera na bilang 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nagpatuloy ang kanyang magandang porma sa Canadian Open, umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Bencic, at sa Cincinnati Open kung saan nakarating siya sa third round laban kay Anisimova.<ref name="WTA-profile2" /> Sa U.S. Open, tinalo niya sina Stoiana at Oliynykova bago natalo kay Jovic sa ikatlong round.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=August 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=August 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref>[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final. |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>[https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Mga isponsorsip === Nagsimula si Eala sa endorsements sa edad na walo bilang ambassador ng Globe Telecom.<ref>{{cite news |date=July 21, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life, Wins, & What Keeps Her Going |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |access-date=January 12, 2026 |website=Globe |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810101245/https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |archive-date=August 10, 2025 |url-status=live}}</ref> Suportado siya ng Babolat mula sa kanyang junior career,<ref>{{cite news |last=Canniza |first=Annika |title=3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court |url=https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |date=January 24, 2025 |website=The Game |publisher=One Mega |access-date=April 23, 2025 |archive-date=November 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102185049/https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |url-status=live}}</ref> at pumirma sa Nike noong 2019.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 6, 2023 |title=Look: Nike Customizes Alex Eala Kicks to Commemorate US Open Victory |url=https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213094932/https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |archive-date=December 13, 2024 |access-date=April 23, 2025 |website=The Game |publisher=One Mega}}</ref> Noong 2022, siya ay naging endorser ng Bank of the Philippine Islands.<ref>{{cite news |title=Champ's choice: Alex Eala signs up as BPI's newest endorser |url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |date=January 25, 2023 |access-date=July 2, 2025 |website=Bilyonaryo |archive-date=February 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201031436/https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |url-status=live}}</ref> Lumabas din siya sa Vogue Philippines (2022) at Tatler Philippines (2025).<ref>{{cite magazine |last=Sampayan |first=Jacs |title=In Her Court: Tennis Star Alex Eala Looks To The Future |url=https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |date=October 29, 2022 |access-date=April 23, 2025 |magazine=Vogue Philippines |archive-date=March 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315200339/https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |url-status=live}}</ref> Noong Hulyo 2025, binigyan siya ng Nike ng sampaguita-inspired hair tie sa Wimbledon debut,<ref>{{cite news |last1=Morales |first1=Luisa |title=Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut |url=https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |website=One Sports |publisher=One Sports |date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717221418/https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |archive-date=July 17, 2025 |url-status=live}}</ref> at naging ambassador ng Locally juice.<ref>{{cite news |title=Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino Youth |url=https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |newspaper=The Manila Times |date=July 25, 2025 |access-date=July 31, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315090310/https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |archive-date=March 15, 2026 |url-access=subscription |url-status=live }}</ref> Noong Agosto, naglabas ang Nike ng limitadong edisyon na shirt na dinisenyo ni Georgina Camus.<ref>{{Cite magazine |last=Burrack |first=Emily |title=Introducing Alex Eala |url=https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |magazine=Town & Country |date=August 18, 2025 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315080311/https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |url-status=live |archive-date=March 15, 2026}}</ref> Noong Pebrero 2026, siya ay naging ambassador ng Milo Philippines,<ref>{{cite news |last=Manahan |first=Millie |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |access-date=February 24, 2026 |website=Manila Standard |archive-date=February 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225074346/https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |url-status=live}}</ref> at noong Agosto ay naging mukha siya ng Marriott Bonvoy Asia Pacific campaign na “Tennis The World” at ambassador ng Panasonic<ref>{{Cite magazine |title=Alex Eala Signs Up With Marriott Bonvoy |url=https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |access-date=August 10, 2026 |magazine=World Tennis Magazine |archive-date=August 10, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810182718/https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=August 28, 2026 |title="Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home." |work=Panasonic Philippines |url=https://www.panasonic.com/ph/corporate/news/articles/20260828-alex-eala-for-panasonic-bringing-excellence-closer-to-home.html |access-date=August 28, 2026}}</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 7h56v1xjrbgafbgpj59d2zyuta0776a 2224004 2224003 2026-09-07T08:31:30Z ~2026-47620-00 165944 /* Endorso */ 2224004 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">[https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/8/24/alex-eala-now-world-s-no-18-and-the-highest-ranked-southeast-asian-in-wta-singles-history-1953 De Guzman, Alyana (August 24, 2026) "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history. " ABS CBN News. Retrieved August 24, 2026.]</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026 at umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon.<ref name="WTA-profile2" /> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International Tennis Grand Slam (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay napanalunan ang doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/ }}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020. Nagsimula siya sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor. <ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag siya ng isa pang singles crown sa ITF W25 Chiang Rai. Umabot siya sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles">{{cite news|title=Eala ITF titles|url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs|website=ITF tennis|access-date=October 5, 2025}}</ref> Noong 2023, nanalo si Eala sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton.<ref name="ITFtitles" /> Pumasok din siya sa qualifying draw ng Australian Open, na nagmarka ng kanyang unang pagsubok sa isang Grand Slam event.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz. Nanalo rin siya ng tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> Nagpatuloy siyang lumaban sa qualifiers sa Grand Slams.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Noong 2025, nagsimula si Eala sa Canberra International (WTA 125) kung saan umabot siya sa semifinals. Sa Australian Open at Singapore Open, hindi siya pinalad na makalusot sa qualifiers.<ref name="WTA-profile2" /> Noong Marso, bilang world No. 140, nakatanggap siya ng wildcard sa Miami Open. Doon, gumawa siya ng kasaysayan nang makarating sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions. Siya ang kauna-unahang Filipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100, umakyat sa rangko na 75.<ref name="WTA-profile2" /> Sumunod, lumaban siya sa Madrid Open at Italian Open ngunit hindi nakalampas sa unang yugto. Sa doubles, umabot siya sa quarterfinals kasama si Gauff.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneong damuhan, hindi siya nakalusot sa unang rawnd ng Birmingham Open at Nottingham Open. Sa Ilkley Open, nakarating siya sa quarterfinals. Sa Eastbourne Open, nakarating sa final, ngunit nabigo sa championship.<ref name="WTA-profile2" /> Sa kanyang debut sa Wimbledon, natalo siya sa unang round ng parehong singles at doubles. Pagkatapos nito, lumahok siya sa Canadian Open ngunit hindi nakalampas sa unang rawnd. Dahil sa pinsala sa balikat, umatras siya sa Cincinnati Open at Monterrey Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa US Open, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Filipino na nanalo ng match sa isang Grand Slam, bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Guadalajara 125 Open, tinanghal siyang kampeon — ang kanyang unang titutlong pangisahan sa WTA 125. Pagkatapos nito, umabot siya sa quarterfinals ng São Paulo Open, semifinals ng Jingshan Open, at quarterfinals ng Suzhou Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneo sa Asya, hindi siya nakalusot sa qualifying ng Wuhan Open at natalo rin sa opening rounds ng Japan Women's Open at Guangzhou Open. Sa Hong Kong Open, nakarating siya sa pangalawang yugto. Sa doubles, umabot siya sa semifinals ng Guangzhou Open kasama si Kichenok.<ref name="WTA-profile2" /> Natapos niya ang taon sa career-high ranking na No. 50 sa idahan at No. 160 sa pangdalawahan.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Noong unang bahagi ng 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland Open sa parehong singles at doubles, bago mabigo kina Wang at Xu/Yang. Sa Australian Open, hindi siya pinalad sa unang rawnd.<ref name="WTA-profile2" /> Pagdating sa mga palaro sa Gitnang Silangan, umabot siya sa quarterfinals ng Abu Dhabi Open laban kay Alexandrova, at sa Dubai Championships kung saan dinaig siya ni Gauff. Sa Indian Wells at Miami Open, nakarating siya sa ika-apat na yugto, ngunit tinalo siya nina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga palaro sa lumad, lumaban siya hanggang third yugto ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit maagang naalis sa French Open nang matalo kay Jovic. Pagdating ng palaro sa damo, muling bumangon si Eala: tinanghal siyang kampeon sa Birmingham 125 Open matapos talunin si Bartůňková sa final. Sa Berlin Open, pinatumba niya sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková sa semifinals. Sa Wimbledon, gumawa siya ng kasaysayan nang talunin ang defending champion na si Świątek at makarating sa ika-apat na yugto bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open nakamit niya ang kanyang unang titulo sa WTA 500. Sa makasaysayang kampanya, tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at sa final ay dinaig si Pegula. Sa panalong ito, naging kauna-unahang Filipino na nagwagi ng titulo da WTA tour at umakyat sa pinakamataas na ranggo sa karera na bilang 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nagpatuloy ang kanyang magandang porma sa Canadian Open, umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Bencic, at sa Cincinnati Open kung saan nakarating siya sa third round laban kay Anisimova.<ref name="WTA-profile2" /> Sa U.S. Open, tinalo niya sina Stoiana at Oliynykova bago natalo kay Jovic sa ikatlong round.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=August 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=August 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref>[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final. |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>[https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref>Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.</ref> at sa BPI noong 2022.<ref>''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.</ref> Lumabas siya sa ''Vogue Philippines'' (2022)<ref>Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.</ref> at ''Tatler Philippines'' (2025).<ref>Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.</ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref>Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.</ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref>Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega.</ref> naging endorser ng Locally,<ref>''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.</ref> at tampok muli ng Nike sa Wimbledon.<ref>Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.</ref> Naglabas din ang Nike ng limitadong edisyon ng shirt hango sa kanya.<ref>Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.</ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref>Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard.</ref> Panasonic,<ref>''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.</ref> at Marriott Bonvoy.<ref>''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.</ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref>Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes.</ref> Itinuturing niya ang karera bilang negosyo, muling ipinupuhunan sa koponan, maingat na pinamamahalaan ang imahe, at sumusunod sa rutina para sa malalaking torneo.<ref>Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube.</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 0fjqjwpmiv1in397o3w1vdvqsl88vhd 2224005 2224004 2026-09-07T08:36:55Z ~2026-47620-00 165944 /* */ 2224005 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International Tennis Grand Slam (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay napanalunan ang doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/ }}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020. Nagsimula siya sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor. <ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag siya ng isa pang singles crown sa ITF W25 Chiang Rai. Umabot siya sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles">{{cite news|title=Eala ITF titles|url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs|website=ITF tennis|access-date=October 5, 2025}}</ref> Noong 2023, nanalo si Eala sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton.<ref name="ITFtitles" /> Pumasok din siya sa qualifying draw ng Australian Open, na nagmarka ng kanyang unang pagsubok sa isang Grand Slam event.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz. Nanalo rin siya ng tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> Nagpatuloy siyang lumaban sa qualifiers sa Grand Slams.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Noong 2025, nagsimula si Eala sa Canberra International (WTA 125) kung saan umabot siya sa semifinals. Sa Australian Open at Singapore Open, hindi siya pinalad na makalusot sa qualifiers.<ref name="WTA-profile2" /> Noong Marso, bilang world No. 140, nakatanggap siya ng wildcard sa Miami Open. Doon, gumawa siya ng kasaysayan nang makarating sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions. Siya ang kauna-unahang Filipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100, umakyat sa rangko na 75.<ref name="WTA-profile2" /> Sumunod, lumaban siya sa Madrid Open at Italian Open ngunit hindi nakalampas sa unang yugto. Sa doubles, umabot siya sa quarterfinals kasama si Gauff.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneong damuhan, hindi siya nakalusot sa unang rawnd ng Birmingham Open at Nottingham Open. Sa Ilkley Open, nakarating siya sa quarterfinals. Sa Eastbourne Open, nakarating sa final, ngunit nabigo sa championship.<ref name="WTA-profile2" /> Sa kanyang debut sa Wimbledon, natalo siya sa unang round ng parehong singles at doubles. Pagkatapos nito, lumahok siya sa Canadian Open ngunit hindi nakalampas sa unang rawnd. Dahil sa pinsala sa balikat, umatras siya sa Cincinnati Open at Monterrey Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa US Open, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Filipino na nanalo ng match sa isang Grand Slam, bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Guadalajara 125 Open, tinanghal siyang kampeon — ang kanyang unang titutlong pangisahan sa WTA 125. Pagkatapos nito, umabot siya sa quarterfinals ng São Paulo Open, semifinals ng Jingshan Open, at quarterfinals ng Suzhou Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneo sa Asya, hindi siya nakalusot sa qualifying ng Wuhan Open at natalo rin sa opening rounds ng Japan Women's Open at Guangzhou Open. Sa Hong Kong Open, nakarating siya sa pangalawang yugto. Sa doubles, umabot siya sa semifinals ng Guangzhou Open kasama si Kichenok.<ref name="WTA-profile2" /> Natapos niya ang taon sa career-high ranking na No. 50 sa idahan at No. 160 sa pangdalawahan.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Noong unang bahagi ng 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland Open sa parehong singles at doubles, bago mabigo kina Wang at Xu/Yang. Sa Australian Open, hindi siya pinalad sa unang rawnd.<ref name="WTA-profile2" /> Pagdating sa mga palaro sa Gitnang Silangan, umabot siya sa quarterfinals ng Abu Dhabi Open laban kay Alexandrova, at sa Dubai Championships kung saan dinaig siya ni Gauff. Sa Indian Wells at Miami Open, nakarating siya sa ika-apat na yugto, ngunit tinalo siya nina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga palaro sa lumad, lumaban siya hanggang third yugto ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit maagang naalis sa French Open nang matalo kay Jovic. Pagdating ng palaro sa damo, muling bumangon si Eala: tinanghal siyang kampeon sa Birmingham 125 Open matapos talunin si Bartůňková sa final. Sa Berlin Open, pinatumba niya sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková sa semifinals. Sa Wimbledon, gumawa siya ng kasaysayan nang talunin ang defending champion na si Świątek at makarating sa ika-apat na yugto bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open nakamit niya ang kanyang unang titulo sa WTA 500. Sa makasaysayang kampanya, tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at sa final ay dinaig si Pegula. Sa panalong ito, naging kauna-unahang Filipino na nagwagi ng titulo da WTA tour at umakyat sa pinakamataas na ranggo sa karera na bilang 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nagpatuloy ang kanyang magandang porma sa Canadian Open, umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Bencic, at sa Cincinnati Open kung saan nakarating siya sa third round laban kay Anisimova.<ref name="WTA-profile2" /> Sa U.S. Open, tinalo niya sina Stoiana at Oliynykova bago natalo kay Jovic sa ikatlong round.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=August 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=August 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref>[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final. |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>[https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref>Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.</ref> at sa BPI noong 2022.<ref>''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.</ref> Lumabas siya sa ''Vogue Philippines'' (2022)<ref>Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.</ref> at ''Tatler Philippines'' (2025).<ref>Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.</ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref>Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.</ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref>Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega.</ref> naging endorser ng Locally,<ref>''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.</ref> at tampok muli ng Nike sa Wimbledon.<ref>Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.</ref> Naglabas din ang Nike ng limitadong edisyon ng shirt hango sa kanya.<ref>Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.</ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref>Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard.</ref> Panasonic,<ref>''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.</ref> at Marriott Bonvoy.<ref>''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.</ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref>Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes.</ref> Itinuturing niya ang karera bilang negosyo, muling ipinupuhunan sa koponan, maingat na pinamamahalaan ang imahe, at sumusunod sa rutina para sa malalaking torneo.<ref>Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube.</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] mz89hmubtpkvkqjxroevgt1p8dxld2k 2224006 2224005 2026-09-07T08:37:38Z ~2026-47620-00 165944 2224006 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International Tennis Grand Slam (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay napanalunan ang doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/ }}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020. Nagsimula siya sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor. <ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag siya ng isa pang singles crown sa ITF W25 Chiang Rai. Umabot siya sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles">{{cite news|title=Eala ITF titles|url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs|website=ITF tennis|access-date=October 5, 2025}}</ref> Noong 2023, nanalo si Eala sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton.<ref name="ITFtitles" /> Pumasok din siya sa qualifying draw ng Australian Open, na nagmarka ng kanyang unang pagsubok sa isang Grand Slam event.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz. Nanalo rin siya ng tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> Nagpatuloy siyang lumaban sa qualifiers sa Grand Slams.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Noong 2025, nagsimula si Eala sa Canberra International (WTA 125) kung saan umabot siya sa semifinals. Sa Australian Open at Singapore Open, hindi siya pinalad na makalusot sa qualifiers.<ref name="WTA-profile2" /> Noong Marso, bilang world No. 140, nakatanggap siya ng wildcard sa Miami Open. Doon, gumawa siya ng kasaysayan nang makarating sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions. Siya ang kauna-unahang Filipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100, umakyat sa rangko na 75.<ref name="WTA-profile2" /> Sumunod, lumaban siya sa Madrid Open at Italian Open ngunit hindi nakalampas sa unang yugto. Sa doubles, umabot siya sa quarterfinals kasama si Gauff.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneong damuhan, hindi siya nakalusot sa unang rawnd ng Birmingham Open at Nottingham Open. Sa Ilkley Open, nakarating siya sa quarterfinals. Sa Eastbourne Open, nakarating sa final, ngunit nabigo sa championship.<ref name="WTA-profile2" /> Sa kanyang debut sa Wimbledon, natalo siya sa unang round ng parehong singles at doubles. Pagkatapos nito, lumahok siya sa Canadian Open ngunit hindi nakalampas sa unang rawnd. Dahil sa pinsala sa balikat, umatras siya sa Cincinnati Open at Monterrey Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa US Open, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Filipino na nanalo ng match sa isang Grand Slam, bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Guadalajara 125 Open, tinanghal siyang kampeon — ang kanyang unang titutlong pangisahan sa WTA 125. Pagkatapos nito, umabot siya sa quarterfinals ng São Paulo Open, semifinals ng Jingshan Open, at quarterfinals ng Suzhou Open.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga torneo sa Asya, hindi siya nakalusot sa qualifying ng Wuhan Open at natalo rin sa opening rounds ng Japan Women's Open at Guangzhou Open. Sa Hong Kong Open, nakarating siya sa pangalawang yugto. Sa doubles, umabot siya sa semifinals ng Guangzhou Open kasama si Kichenok.<ref name="WTA-profile2" /> Natapos niya ang taon sa career-high ranking na No. 50 sa idahan at No. 160 sa pangdalawahan.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Noong unang bahagi ng 2026, nakapasok siya sa semifinals ng Auckland Open sa parehong singles at doubles, bago mabigo kina Wang at Xu/Yang. Sa Australian Open, hindi siya pinalad sa unang rawnd.<ref name="WTA-profile2" /> Pagdating sa mga palaro sa Gitnang Silangan, umabot siya sa quarterfinals ng Abu Dhabi Open laban kay Alexandrova, at sa Dubai Championships kung saan dinaig siya ni Gauff. Sa Indian Wells at Miami Open, nakarating siya sa ika-apat na yugto, ngunit tinalo siya nina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa mga palaro sa lumad, lumaban siya hanggang third yugto ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit maagang naalis sa French Open nang matalo kay Jovic. Pagdating ng palaro sa damo, muling bumangon si Eala: tinanghal siyang kampeon sa Birmingham 125 Open matapos talunin si Bartůňková sa final. Sa Berlin Open, pinatumba niya sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková sa semifinals. Sa Wimbledon, gumawa siya ng kasaysayan nang talunin ang defending champion na si Świątek at makarating sa ika-apat na yugto bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open nakamit niya ang kanyang unang titulo sa WTA 500. Sa makasaysayang kampanya, tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at sa final ay dinaig si Pegula. Sa panalong ito, naging kauna-unahang Filipino na nagwagi ng titulo da WTA tour at umakyat sa pinakamataas na ranggo sa karera na bilang 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nagpatuloy ang kanyang magandang porma sa Canadian Open, umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Bencic, at sa Cincinnati Open kung saan nakarating siya sa third round laban kay Anisimova.<ref name="WTA-profile2" /> Sa U.S. Open, tinalo niya sina Stoiana at Oliynykova bago natalo kay Jovic sa ikatlong round.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=August 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=August 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref>[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final. |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>[https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref>Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.</ref> at sa BPI noong 2022.<ref>''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.</ref> Lumabas siya sa ''Vogue Philippines'' (2022)<ref>Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.</ref> at ''Tatler Philippines'' (2025).<ref>Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.</ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref>Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.</ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref>Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega.</ref> naging endorser ng Locally,<ref>''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.</ref> at tampok muli ng Nike sa Wimbledon.<ref>Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.</ref> Naglabas din ang Nike ng limitadong edisyon ng shirt hango sa kanya.<ref>Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.</ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref>Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard.</ref> Panasonic,<ref>''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.</ref> at Marriott Bonvoy.<ref>''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.</ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref>Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes.</ref> Itinuturing niya ang karera bilang negosyo, muling ipinupuhunan sa koponan, maingat na pinamamahalaan ang imahe, at sumusunod sa rutina para sa malalaking torneo.<ref>Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube.</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] ccz6cu2rhbvcf88h154qw9qmph88t2h 2224007 2224006 2026-09-07T08:50:04Z ~2026-47620-00 165944 /* Propesyonal */ 2224007 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International Tennis Grand Slam (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay napanalunan ang doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/ }}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref>[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final. |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>[https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref>Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.</ref> at sa BPI noong 2022.<ref>''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.</ref> Lumabas siya sa ''Vogue Philippines'' (2022)<ref>Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.</ref> at ''Tatler Philippines'' (2025).<ref>Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.</ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref>Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.</ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref>Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega.</ref> naging endorser ng Locally,<ref>''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.</ref> at tampok muli ng Nike sa Wimbledon.<ref>Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.</ref> Naglabas din ang Nike ng limitadong edisyon ng shirt hango sa kanya.<ref>Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.</ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref>Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard.</ref> Panasonic,<ref>''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.</ref> at Marriott Bonvoy.<ref>''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.</ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref>Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes.</ref> Itinuturing niya ang karera bilang negosyo, muling ipinupuhunan sa koponan, maingat na pinamamahalaan ang imahe, at sumusunod sa rutina para sa malalaking torneo.<ref>Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube.</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] s2p12rgyh2bbezco8iidyylcwyz01mq 2224010 2224007 2026-09-07T08:52:16Z ~2026-47620-00 165944 /* Dyunyor */ 2224010 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo na nagsimula sa Washington Open kung saan tinalo niya sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open matapos talunin sina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref>[https://www.wtatennis.com/news/4556274/eala-extends-win-streak-to-seven-earns-first-career-meeting-with-bencic Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven]. Women's Tennis Association. August 9, 2026. Retrieved August 9, 2026.</ref> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final. |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>[https://www.philstar.com/sports/2025/09/08/2330000/alex-eala-wins-guadalajara-open Alex Eala wins Guadalajara Open]. Philippine Star. September 8, 2025. Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref>Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.</ref> at sa BPI noong 2022.<ref>''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.</ref> Lumabas siya sa ''Vogue Philippines'' (2022)<ref>Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.</ref> at ''Tatler Philippines'' (2025).<ref>Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.</ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref>Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.</ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref>Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega.</ref> naging endorser ng Locally,<ref>''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.</ref> at tampok muli ng Nike sa Wimbledon.<ref>Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.</ref> Naglabas din ang Nike ng limitadong edisyon ng shirt hango sa kanya.<ref>Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.</ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref>Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard.</ref> Panasonic,<ref>''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.</ref> at Marriott Bonvoy.<ref>''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.</ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref>Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes.</ref> Itinuturing niya ang karera bilang negosyo, muling ipinupuhunan sa koponan, maingat na pinamamahalaan ang imahe, at sumusunod sa rutina para sa malalaking torneo.<ref>Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube.</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 9a2yc6esykz3061voowchqy23rxhu07 2224011 2224010 2026-09-07T08:53:21Z ~2026-47620-00 165944 2224011 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref>Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.</ref> at sa BPI noong 2022.<ref>''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.</ref> Lumabas siya sa ''Vogue Philippines'' (2022)<ref>Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.</ref> at ''Tatler Philippines'' (2025).<ref>Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.</ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref>Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.</ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref>Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega.</ref> naging endorser ng Locally,<ref>''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.</ref> at tampok muli ng Nike sa Wimbledon.<ref>Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.</ref> Naglabas din ang Nike ng limitadong edisyon ng shirt hango sa kanya.<ref>Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.</ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref>Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard.</ref> Panasonic,<ref>''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.</ref> at Marriott Bonvoy.<ref>''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.</ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref>Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes.</ref> Itinuturing niya ang karera bilang negosyo, muling ipinupuhunan sa koponan, maingat na pinamamahalaan ang imahe, at sumusunod sa rutina para sa malalaking torneo.<ref>Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube.</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] qpw0a9phwrrvh0tk4h85z1ymh2p9uyv 2224013 2224011 2026-09-07T08:55:02Z ~2026-47620-00 165944 /* Pambansang koponan */ 2224013 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}}</ref> Hindi siya nakasama sa koponan noong 2025 at 2026, kung saan ang roster ay binubuo nina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Shaira Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref>Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.</ref> at sa BPI noong 2022.<ref>''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.</ref> Lumabas siya sa ''Vogue Philippines'' (2022)<ref>Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.</ref> at ''Tatler Philippines'' (2025).<ref>Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.</ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref>Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.</ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref>Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega.</ref> naging endorser ng Locally,<ref>''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.</ref> at tampok muli ng Nike sa Wimbledon.<ref>Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.</ref> Naglabas din ang Nike ng limitadong edisyon ng shirt hango sa kanya.<ref>Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.</ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref>Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard.</ref> Panasonic,<ref>''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.</ref> at Marriott Bonvoy.<ref>''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.</ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref>Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes.</ref> Itinuturing niya ang karera bilang negosyo, muling ipinupuhunan sa koponan, maingat na pinamamahalaan ang imahe, at sumusunod sa rutina para sa malalaking torneo.<ref>Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube.</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 8mh3iydwmn10upxgtq7ch16mk73hv36 2224015 2224013 2026-09-07T08:57:30Z ~2026-47620-00 165944 /* Propesyonal */ 2224015 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}}</ref> Hindi siya nakasama sa koponan noong 2025 at 2026, kung saan ang roster ay binubuo nina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Shaira Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref>Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.</ref> at sa BPI noong 2022.<ref>''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.</ref> Lumabas siya sa ''Vogue Philippines'' (2022)<ref>Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.</ref> at ''Tatler Philippines'' (2025).<ref>Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.</ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref>Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.</ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref>Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega.</ref> naging endorser ng Locally,<ref>''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.</ref> at tampok muli ng Nike sa Wimbledon.<ref>Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.</ref> Naglabas din ang Nike ng limitadong edisyon ng shirt hango sa kanya.<ref>Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.</ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref>Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard.</ref> Panasonic,<ref>''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.</ref> at Marriott Bonvoy.<ref>''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.</ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref>Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes.</ref> Itinuturing niya ang karera bilang negosyo, muling ipinupuhunan sa koponan, maingat na pinamamahalaan ang imahe, at sumusunod sa rutina para sa malalaking torneo.<ref>Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube.</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] qz3ttyqtm3b2vwrwglqgjfk9b42psf3 2224040 2224015 2026-09-07T10:56:04Z ~2026-47620-00 165944 /* Endorso */ 2224040 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap din siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}}</ref> Hindi siya nakasama sa koponan noong 2025 at 2026, kung saan ang roster ay binubuo nina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Shaira Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref> * Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle. * ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo. * Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines. * Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia. </ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref> * Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes. </ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref> * Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega. * ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times. * Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports. * Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country. </ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref> * Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard. * ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com. * ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine. </ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref> * Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes. * Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube. </ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] nkso8a84yo6z1zsf309nvdkwecc5jkk 2224041 2224040 2026-09-07T10:57:18Z ~2026-47620-00 165944 /* Mga parangal */ 2224041 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref> * Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026. </ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref> * "Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021. * Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025. * Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026. * {{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}} </ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}}</ref> Hindi siya nakasama sa koponan noong 2025 at 2026, kung saan ang roster ay binubuo nina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Shaira Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref> * Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle. * ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo. * Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines. * Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia. </ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref> * Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes. </ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref> * Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega. * ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times. * Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports. * Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country. </ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref> * Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard. * ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com. * ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine. </ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref> * Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes. * Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube. </ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 9j7khv2r1v6j7gt2d5odlbmdivus2nk 2224042 2224041 2026-09-07T10:58:15Z ~2026-47620-00 165944 /* Pambansang koponan */ 2224042 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live }}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref>{{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Itinuturing niyang pinakamalaking impluwensiya sa kanyang laro sina Maria Sharapova at Rafael Nadal.<ref>{{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref>{{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}}</ref><ref>{{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}}</ref> Bagaman binawasan niya ang mga ganitong paghahambing,<ref>{{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}}</ref> ang kanyang paggamit ng Tagalog sa ilang panayam pagkatapos ng laban ay nakatulong upang mas mapalapit ang tennis sa mga Pilipino sa bansa at sa diaspora.<ref name="mo">{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Kahit hindi kabilang sa limang pinakamataas na ranggo, kilala siyang nakakaakit ng malaking bilang ng mga manonood sa kanyang mga laban.<ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}}</ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref>{{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref> * Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026. </ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref> * "Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021. * Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025. * Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026. * {{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}} </ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref> * {{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}} </ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref> * {{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}} </ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref> * {{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}} * {{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}} * {{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}} </ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref> * {{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}} </ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref> * Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle. * ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo. * Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines. * Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia. </ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref> * Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes. </ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref> * Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega. * ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times. * Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports. * Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country. </ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref> * Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard. * ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com. * ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine. </ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref> * Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes. * Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube. </ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] oxx7n4usoi4pjnq2ippewijyko4qgw7 2224043 2224042 2026-09-07T11:00:07Z ~2026-47620-00 165944 /* Personal na buhay */ 2224043 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref>{{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego.<ref>{{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref> * {{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live}} * {{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live}} </ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref> * {{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}} * {{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}} * {{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}} </ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref> * {{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}} * {{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}} * {{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}} * {{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}} </ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref> * {{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}} </ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref> * Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026. </ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref> * "Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021. * Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025. * Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026. * {{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}} </ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref> * {{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}} </ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref> * {{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}} </ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref> * {{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}} * {{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}} * {{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}} </ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref> * {{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}} </ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref> * Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle. * ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo. * Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines. * Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia. </ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref> * Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes. </ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref> * Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega. * ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times. * Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports. * Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country. </ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref> * Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard. * ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com. * ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine. </ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref> * Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes. * Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube. </ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] jq57cwe7z2kz7swp60rl18fsbf2q6dq 2224044 2224043 2026-09-07T11:01:40Z ~2026-47620-00 165944 /* Maagang yugto ng buhay */ 2224044 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos,<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref>{{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}}</ref> at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref>{{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref> * {{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}} </ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission, at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda. Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref> * {{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}} * {{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}} * {{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}} </ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego. Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref> * {{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}} * {{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}} </ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref> * {{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live}} * {{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live}} </ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref> * {{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}} * {{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}} * {{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}} </ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref> * {{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}} * {{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}} * {{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}} * {{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}} </ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref> * {{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}} </ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref> * Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026. </ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref> * "Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021. * Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025. * Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026. * {{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}} </ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref> * {{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}} </ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref> * {{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}} </ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref> * {{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}} * {{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}} * {{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}} </ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref> * {{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}} </ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref> * Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle. * ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo. * Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines. * Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia. </ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref> * Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes. </ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref> * Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega. * ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times. * Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports. * Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country. </ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref> * Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard. * ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com. * ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine. </ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref> * Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes. * Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube. </ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] nwbvn339kxtpv68e5cx3hg69at0pded 2224045 2224044 2026-09-07T11:03:07Z ~2026-47620-00 165944 /* Dyunyor */ 2224045 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026 bago natalo kay Iva Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>GMA News Online. (September 6, 2026). "Alex Eala's 2026 US Open prize money and ranking points." Retrieved September 6, 2026.</ref><ref>ESPN. (September 5, 2026). "Alex Eala falls short in an exciting three-set clash against Iva Jovic in US Open third round." Retrieved September 6, 2026.</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos, at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref> * {{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}} * {{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}} </ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya, at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref> * {{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}} * {{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}} </ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open, at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref> * {{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}} * {{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}} * {{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}} </ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref> * {{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}} </ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open.<ref name="WTA-profile2" /> Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75).<ref name="WTA-profile2" /> Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round.<ref name="WTA-profile2" /> Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová.<ref name="WTA-profile2" /> Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref> * {{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}} </ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission, at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda. Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref> * {{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}} * {{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}} * {{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}} </ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego. Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref> * {{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}} * {{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}} </ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref> * {{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live}} * {{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live}} </ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref> * {{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}} * {{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}} * {{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}} </ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref> * {{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}} * {{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}} * {{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}} * {{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}} </ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref> * {{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}} </ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref> * Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026. </ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref> * "Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021. * Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025. * Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026. * {{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}} </ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref> * {{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}} </ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref> * {{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}} </ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref> * {{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}} * {{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}} * {{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}} </ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref> * {{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}} </ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref> * Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle. * ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo. * Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines. * Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia. </ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref> * Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes. </ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref> * Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega. * ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times. * Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports. * Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country. </ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref> * Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard. * ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com. * ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine. </ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref> * Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes. * Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube. </ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] sb8adz3gm08meg0t8re4jl7hck3u80u 2224046 2224045 2026-09-07T11:09:35Z ~2026-47620-00 165944 2224046 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles. Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026.<ref name="WTA-profile2" /> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos, at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref> * {{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}} * {{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}} </ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya, at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref> * {{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}} * {{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}} </ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open, at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref> * {{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}} * {{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}} * {{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}} </ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref> * {{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}} </ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz. Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open. Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75). Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round. Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová. Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY" /> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref> * {{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}} </ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission, at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda. Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref> * {{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}} * {{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}} * {{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}} </ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego. Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref> * {{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}} * {{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}} </ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref> * {{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live}} * {{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live}} </ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref> * {{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}} * {{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}} * {{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}} </ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref> * {{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}} * {{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}} * {{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}} * {{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}} </ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref> * {{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}} </ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref> * Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026. </ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref> * "Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021. * Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025. * Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026. * {{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}} </ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref> * {{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}} </ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref> * {{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}} </ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref> * {{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}} * {{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}} * {{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}} </ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref> * {{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}} </ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref> * Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle. * ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo. * Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines. * Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia. </ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref> * Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes. </ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref> * Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega. * ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times. * Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports. * Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country. </ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref> * Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard. * ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com. * ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine. </ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref> * Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes. * Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube. </ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 0vvc04xwir6g2nc59lg7ra1z5zqqapr 2224047 2224046 2026-09-07T11:10:57Z ~2026-47620-00 165944 /* Mga Sunod-sunod na Panalo */ 2224047 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]3,045,990 |singlesrecord = {{tennis record|won=232|lost=137}} |singlestitles = 1 WTA |highestsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 18 (ika 24 ng Agosto, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=50}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 124 (ika 24 ng Agosto, 2026) |updated = Agosto 24, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 4R (2026) |USOpenresult = 3R (2026) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 24, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name="APEXRANK1">De Guzman, Alyana (August 24, 2026). "Alex Eala now World’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA Singles history." ABS-CBN News. Retrieved August 24, 2026.</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles. Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026, umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon, at nakarating sa ikatlong round ng US Open 2026.<ref name="WTA-profile2" /> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa Little Mo International (8-and-under) sa Estados Unidos, at noong 2015 ay nagwagi sa Dubrovnik Dub Bowl (11-and-under) sa Croatia.<ref> * {{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}} * {{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}} </ref> Noong 2018, naging wild card champion siya sa Les Petits As sa Pransiya, at noong 2019 ay nanalo ng doubles title sa Orange Bowl.<ref> * {{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}} * {{Cite news |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}} </ref> Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open, at noong 2021 ay muling nakamit ang doubles title sa French Open at nanalo ng singles at doubles sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref> * {{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/}} * {{Cite news |date=June 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}} * {{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=July 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}} </ref> Noong 2022, nakamit niya ang pinakamalaking tagumpay sa junior career nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open.<ref> * {{cite news |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}} </ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{cite news|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2022, nagdagdag ng titulo sa ITF W25 Chiang Rai at umabot sa finals ng W60 Madrid at semifinals ng Vitoria-Gasteiz. Noong 2023, nanalo sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at sumubok sa qualifiers ng Australian Open. Noong 2024, nakamit ang pinakamalaking ITF crown sa W100 Vitoria-Gasteiz at tatlong doubles titles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2025 ==== Umabot siya sa semifinals ng Canberra International (WTA 125). Sa Miami Open, bilang world No. 140, nakarating siya sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging unang Filipino sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 (No. 75). Sa Eastbourne Open, nakarating sa final ngunit natalo. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa Grand Slam bago matalo sa second round. Tinanghal na kampeon sa Guadalajara 125 Open, at nagtapos sa career-high No. 50 sa singles.<ref name="WTA-profile2" /> ==== 2026 ==== Nakapasok sa semifinals ng Auckland Open. Sa Gitnang Silangan, umabot sa quarterfinals laban kina Alexandrova at Gauff. Sa Indian Wells at Miami, nakarating sa ika-apat na round bago matalo kina Nosková at Muchová. Sa lumad, umabot sa third round ng Italian Open kontra kay Rybakina, ngunit natalo kay Jovic sa French Open. Sa damo, tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 laban kay Bartůňková, at sa Berlin Open tinalo sina Rybakina at Svitolina bago matalo kay Nosková. Sa Wimbledon, tinalo ang defending champion na si Świątek at umabot sa ika-apat na round bago matalo kay Paolini.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Washington Open, nakamit ang unang WTA 500 title matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, umakyat sa ranggo na No. 20.<ref name="WTA-profile2" /><ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, umabot sa ika-apat na round ng Canadian Open laban kay Bencic, third round ng Cincinnati kontra kay Anisimova, at ikatlong round ng US Open bago natalo kay Jovic.<ref name="WTA-profile2" /><ref>{{Cite news |last=Giongco |first=Mark |date=September 5, 2026 |title=Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller |url=https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller |access-date=September 6, 2026 |website=INQUIRER.NET |language=en}}</ref> === Mga tala === ==== Estadistika ng karera ==== Makikita sa [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Eala ang tala ng kanyang mga laban at resulta. Nakasama rito ang mga torneo na kanyang sinalihan sa loob ng kanyang propesyonal na karera. ==== Mga Sunod-sunod na Panalo ==== Nakamit ni Eala ang ilang mahahalagang winning streaks sa WTA Tour. Noong 2026, nagtala siya ng pitong sunod na panalo mula Washington Open, kung saan tinalo sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula upang makuha ang WTA 500 na titulo. Naipagpatuloy niya ito sa Canadian Open laban kina Parks at McNally bago matigil kay Bencic sa ika-apat na round. Sa parehong taon, nagwagi rin siya ng limang sunod na laban sa Birmingham Open laban kina Hon, Charaeva, Sawangkaew, Masarova, at Bartůňková upang makuha ang WTA 125 na titulo sa damuhan.<ref name="STREAKY">Women's Tennis Association. August 9, 2026. "Eala holds off McNally in Toronto to extend winning streak to seven." Retrieved August 9, 2026.</ref> Noong 2025, nagtala siya ng anim na sunod na panalo sa Eastbourne Open, kabilang ang mga tagumpay laban kina Sonmez, Baptiste, Bronzetti, Ostapenko (walkover), Yastremska, at Gracheva, bago matalo kay Joint sa final.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=June 28, 2025 |title=Alex Eala’s historic run ends with close loss in Eastbourne Open final |url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/45603378/alex-eala-historic-run-ends-loss-eastbourne-open-final |access-date=June 28, 2025 |website=ESPN}}</ref> Sa parehong taon, nakamit din niya ang limang sunod na panalo sa Guadalajara Open laban kina Hartono, Lepchenko, Fossa Huergo, Day, at Udvardy upang makuha ang WTA 125 na titulo.<ref>Philippine Star. September 8, 2025. "Alex Eala wins Guadalajara Open." Retrieved September 8, 2025.</ref> == Ibang larangan == === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala.<ref> * {{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}} </ref> Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission, at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda. Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref> * {{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}} * {{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}} * {{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}} </ref> Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego. Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref> * {{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}} * {{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}} </ref> === Estilo ng paglalaro === Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na may malakas na forehand, matatag na two‑handed backhand, at kaliwang kamay na topspin na nagbibigay ng lalim sa bola; mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court ngunit nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{cite news |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nagkaroon siya ng iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy, kabilang sina Gomez, Bosch, Viaene, Toni Nadal, at Bauzá, na nakatuon sa consistency, disiplina, at conditioning.<ref>{{cite news |date=April 7, 2026 |title=Alex Eala shares what it's been like to be coached by Toni Nadal recently ahead of the clay court season |website=Tennishead}}</ref> === Kagamitan === Sa kanyang karera, gumamit si Eala ng iba’t ibang modelo ng Babolat Pure Aero. Noong junior years, ginamit niya ang 2016 na mas matigas at may bukas na string pattern para sa spin ngunit kulang sa kontrol. Sa panalo niya sa US Open junior, ginamit niya ang 2019 na mas malambot. Pagsapit ng 2023, karaniwang iniuugnay sa kanya ang Pure Aero (2023) na may teknolohiyang bawas vibration at mas siksik na 16×19 string pattern para sa dagdag na kontrol. May mga ulat na maaaring lumang frame pa rin ang gamit sa ilalim ng bagong disenyo, ngunit hindi nakumpirma.<ref name=":Babolat2">{{Cite web |last=Jonsson|first=Stefan|date=2025-03-27|title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile|url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135|access-date=2026-06-27|website=Tennisnerd.net|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Tennis Express |date=August 17, 2026 |title=Alexandra Eala Tennis gear (video) |url=https://www.tiktok.com/@tennisexpress/video/7618302202796444958 |access-date=August 17, 2026 |website=Tennis Express Tiktok}}</ref> Ginagamit niya ang Babolat RPM Blast strings na naka-tension sa 55 pounds (25 kg), isang co-polyester monofilament na dinisenyo para sa dagdag na spin at kontrol.<ref name=":0" /> === Personal na buhay === Paboritong pagkain pampalubag-loob ni Eala ang caldereta, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref> * {{cite news |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en |archive-date=February 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215210038/https://www.onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |url-status=live}} * {{cite news |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=March 31, 2026 |archive-date=May 27, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527195129/https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |url-status=live}} </ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles at Espanyol, bukod pa sa kanyang katutubong Filipino. Paborito niyang Grand Slam tournament ang Wimbledon, at inilarawan niya ang Centre Court nito bilang pinakamagandang tennis court.<ref> * {{Cite web |last=Schwager-Patel |first=Nischal |date=July 5, 2026 |title=Wimbledon 2026: Alexandra Eala, from playing on makeshift tennis courts to Centre Court victory |url=https://www.olympics.com/en/news/wimbledon-2026-alex-eala-makeshift-tennis-courts-centre-court-victory |access-date=July 5, 2026 |website=Olympics.com}} * {{Cite news |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala's aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518224404/https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |archive-date=May 18, 2026 |access-date=February 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}} * {{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 11, 2022 |title=Alex Eala draws inspiration from idol Rafael Nadal |url=https://mb.com.ph//2022/9/11/alex-eala-draws-inspiration-from-idol-rafael-nadal |access-date=August 14, 2026 |website=Manila Bulletin |language=en}} </ref> Ang kanyang pagsikat sa 2025 Miami Open ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa nangungunang atleta ng Pilipinas, at ikinumpara pa siya ng ilan kay Manny Pacquiao.<ref> * {{cite news |last=Caniza |first=Annika |date=March 28, 2025 |title=All the Ways Alex Eala Made Tennis History at the Miami Open |url=https://www.premieresports.ph/tennis/alex-eala-history-miami-open |access-date=August 14, 2026 |website=Premiere Sports}} * {{cite news |last1=Valderrama |first1=Aeron Paul |title=Coco Gauff: Alex Eala doing for Philippine tennis what Pacquiao did for the country |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/coco-gauff-alex-eala-doing-for-philippine-tennis-what-pacquiao-did-for-the-country/383182 |access-date=6 September 2026 |work=Tiebreaker Times |date=6 September 2026}} * {{cite news |last1=Flores-Colina |first1=Celest |title=Alex Eala on Pacquiao comparisons: ‘I’m still very, very far’ |url=https://sports.inquirer.net/690615/alex-eala-on-pacquiao-comparisons-im-still-very-far |access-date=6 September 2026 |work=Philippine Daily Inquirer |date=14 August 2026 |language=en}} * {{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=March 25, 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kris |title=Filipino tennis star Alex Eala riding a wave of popularity into Toronto tournament |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/alex-eala-tennis-national-bank-ppen-wta-9.7296536 |access-date=6 September 2026 |work=CBC News |date=5 August 2026}} * {{cite news |last1=Reyes |first1=Kate |title=Djokovic says fan frenzy sparked by Eala a ‘nice problem’ to have |url=https://www.spin.ph/tennis/djokovic-sees-upside-in-alex-eala-s-crowd-drawing-ao-debut-a6035-20260123 |access-date=6 September 2026 |work=Sports Interactive Network Philippines |date=20 January 2026 |language=en}} </ref> Sa kanyang paglalakbay sa WTA Tour, nakabuo si Eala ng matibay na pagkakaibigan kina Eva Lys, Zeynep Sonmez, at Iva Jovic, na nagpapakita kung paano nababalanse ng mga batang manlalaro ang matinding kompetisyon at tunay na pagkakaibigan.<ref> * {{Cite web |title=Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309 |access-date=2026-09-07 |website=Spin.ph |language=en}} </ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] [[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]] Nakatanggap si Eala ng iba’t ibang parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026.<ref> * Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026. </ref> Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref> * "Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021. * Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025. * Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026. * {{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}} </ref> === Pambansang koponan === [[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Kumatawan si Eala sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref> * {{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=GMA News}} </ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles kasama si Alcantara.<ref> * {{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=Rappler}} </ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref> * {{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=One Sports}} * {{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}} * {{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}} </ref> Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref> * {{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=The Philippine Inquirer}} </ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}} === Endorso === Unang nakipag-endorso si Eala sa Globe sa edad na walo. Nakipag-partner siya sa Nike noong 2019,<ref> * Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle. * ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo. * Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines. * Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia. </ref> Mula 2022, pinamamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing at sponsorship, lalo na matapos ang tagumpay sa Miami Open noong 2025.<ref> * Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes. </ref> Noong 2025, nakipag-partner siya sa Babolat,<ref> * Caniza, Annika. (January 24, 2025). ''3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court''. The Game – One Mega. * ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times. * Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports. * Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country. </ref> Noong 2026, naging ambassador siya ng Milo,<ref> * Manahan, Millie. (February 23, 2026). ''MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador''. Manila Standard. * ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com. * ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine. </ref> Ang kanyang sponsorship ay nagdadala ng higit $1 milyon kada taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon mula sa Nike sa buong mundo.<ref> * Craig, M. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala’s rise and rise''. Forbes. * Forbes. (August 31, 2023). ''How tennis phenom Alex Eala is building her off-court empire'' [Video]. YouTube. </ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] mqzufwqoxuxds4pzv00pq8t1z81tayl 0 335544 2224033 2209772 2026-09-07T10:23:26Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2224033 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Sona ng Sariling Pangangasiwa ng Kokang|other_name=|native_name={{lang|my|ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|italics=no}}<br/>{{lang|zh-hans|果敢自治区|italics=no}}|settlement_type=[[Sona ng sariling pangangasiwa]]|image_flag=Flag of Kokang Self-Administered Zone.svg|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_map=Kokang SAZ in Shan state.svg|mapsize=200px|map_caption=Lokasyon sa Estado ng Shan|pushpin_map=|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=|subdivision_type=[[List of sovereign states|Bansa]]|subdivision_name={{flag|Myanmar}}|subdivision_type1=[[Administrative divisions of Myanmar|Estado]]|subdivision_name1={{flag|Estado ng Shan}}|subdivision_type2=[[Townships of Myanmar|Bilang ng mga kabayanan]]|subdivision_name2=2|seat_type=Kabisera|seat=[[Laukkai]]|leader_title=Tagapangulo|leader_name=[[Tun Tun Myint]] (''de jure'')<br />''bakante'' (''de facto'')|established_title=Nilikha|established_date=20 Agosto 2010|established_title1=De jure na nabuwag|established_date1=5 Enero 2024|unit_pref=|area_total_km2=1844.1|population_as_of=[[Senso ng Myanmar ng 2014|2014]]|population_footnotes=<ref>{{cite report |title=The Union Report (Volume-3M: Shan State Report |date=2015 |author=[[Ministry of Immigration and Population|Department of Population]] |language=en |url=https://myanmar.unfpa.org/en/publications/union-report-volume-3m-shan-state-report |publisher=UNFPA |access-date=18 November 2023|page=29}}</ref>|population_total=154912|population_demonym=|timezone=[[Pamantayang Oras ng Myanmar|MMT]]|utc_offset=+6.30|coordinates=|elevation_footnotes=|elevation_m=|elevation_ft=5189|website=|footnotes=}}Ang '''Sona ng Sariling Pangangasiwa ng Kokang''' ([[Wikang Birmano|Birmano]]: ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ, [[Wikang Tsino|Tsino]]: 果敢自治区), gayundin ang '''Distrito ng Laukkaing''' ([[Wikang Birmano|Birmano]]: လောက်ကိုင်ခရိုင်) gaya ng itinakda ng Konstitusyon ng Myanmar ng 2008, ay isang dating [[de jure]] na sona ng sariling pangangasiwa sa hilagang Estado ng Shan. Ito ay nilayon na pangasiwaan ang sarili ng mga taong Kokang. Ang opisyal na pangalan nito ay inihayag sa pamamagitan ng kautusan noong 20 Agosto 2010. <ref>{{Cite news |date=20 August 2010 |title=တိုင်းခုနစ်တိုင်းကို တိုင်းဒေသကြီးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့များကို လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြေညာ |language=my |work=[[Weekly Eleven|Weekly Eleven News]] |url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4375:2010-08-20-12-39-51&catid=42:2009-11-10-07-36-59&Itemid=112 |access-date=23 August 2010}}</ref> Ito ay kinikilala bilang ilegal ng Myanmar National Democratic Alliance Army (MNDAA). <ref>{{Cite web |last=果敢资讯网 |date=31 October 2023 |script-title=zh:缅甸掸邦第一特区军事管制委员会对敌伪人员的通令（汉/缅） |url=https://www.163.com/dy/article/II5231D60515M9K0.html |access-date=14 January 2024 |publisher=网易新闻 |language=zh}}</ref> <ref>{{Cite news |last=果敢资讯网 |date=7 November 2023 |script-title=zh:（评论）缅伪政权统治果敢的十宗罪 |publisher=网易新闻 |url=https://www.163.com/dy/article/IIV1BB1D0515M9K0.html |access-date=14 January 2024}}</ref> == Kasaysayan == Noong dekada 1960, kontrolado ng Partido Komunista ng Burma ang malalaking lugar ng Kokang, ngunit nang magsimula itong magwatak-watak noong dekada 1980, itinatag ni Pheung Kya-shin (Peng Jiasheng) ang Myanmar National Democratic Alliance Army (MNDAA). Noong 1989, nakipag-usap siya sa isang tigil-putukan sa militar at binigyan ng ilang awtonomiya sa lugar. <ref name="abc" /> Pagkatapos ng tigil-putukan, ang lugar na kontrolado ng MNDAA ay naging " '''Shan State Special Region No. 1''' " ng Myanmar ([[Wikang Tsino|Tsino]]: 缅甸掸邦第一特区; [[Wikang Birmano|Birmano]]: မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်အထူးဒေသ (၁)). <ref>{{Cite web |title=Myanmar Regional Crime Webs Enjoy Post-Coup Resurgence: The Kokang Story |url=https://www.usip.org/publications/2021/08/myanmar-regional-crime-webs-enjoy-post-coup-resurgence-kokang-story |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827231159/https://www.usip.org/publications/2021/08/myanmar-regional-crime-webs-enjoy-post-coup-resurgence-kokang-story |archive-date=27 August 2021 |access-date=2023-09-21 |website=United States Institute of Peace |language=en}}</ref> Si Pheung ay hindi opisyal na kilala bilang 'Hari ng Kokang' at siya at ang MNDAA ay nasangkot sa industriya ng droga mula noong 1970s sa Kokang, kung saan siya ay nangalakal ng heroin at kalaunan ay methamphetamine. Gayunpaman, kalaunan ay inilipat ni Pheung ang industriya ng lugar mula sa droga at patungo sa pagsusugal. Nawalan ng kontrol si Peng noong 2009 sa insidente sa Kokang. <ref name="abc">{{Cite news |date=2023-12-08 |title=Laukkai is a notorious den of online scams — and the prize in one family's 14-year quest for revenge |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2023-12-09/myanmar-mndaa-brotherhood-alliance-kokang-battle/103159456 |access-date=2023-12-15}}</ref> Noong 17 Pebrero 2015, idineklara ng pangulo ng Myanmar na [[Thein Sein|si Thein Sein]] ang state of emergency na tatlong buwang yugto ng batas militar sa Kokang bilang tugon sa labanan sa pagitan ng mga tropa ng gobyerno at ng Myanmar National Democratic Alliance Army, isang grupo ng mga rebelde. <ref>{{Cite web |last=Soe Zeya Tun |date=17 February 2015 |title=Myanmar declares martial law in troubled Kokang region |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-clashes-idUSKBN0LL11S20150217 |access-date=18 February 2015 |website=[[Reuters]]}}</ref> Ang curfew ay pinalawig noong 9 Setyembre 2019. <ref>{{Cite web |last=Mann |first=Zarni |date=10 September 2019 |title=Curfew Continues in Northern Myanmar's Kokang Over Concerns About Armed Conflict |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/curfew-continues-northern-myanmars-kokang-concerns-armed-conflict.html |access-date=20 December 2023 |website=The Irrawaddy}}</ref> Isang [[Kudeta sa Myanmar ng 2021|kudeta]] ang naganap noong 1 Pebrero 2021, na nagresulta sa isang junta ng militar na kumokontrol sa bansa at nagdulot ng digmaang sibil. Noong Oktubre 2023, naglunsad ang mga pwersang anti-junta ng operasyong militar sa hilagang Myanmar. Noong ika-28 ng Disyembre, iniulat na "karamihan" ng kabisera ng rehiyon, ang Laukkai, ay nasa ilalim na ngayon ng kontrol ng MNDAA, kung saan ang mga puwersa ng junta ay higit na umaabandona sa lungsod. <ref>{{Cite news |date=December 28, 2023 |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |publisher=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |access-date=Agosto 22, 2025 |archive-date=Disyembre 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |url-status=dead }}</ref> Nakuha ng MNDAA ang buong kontrol sa Laukkai kasunod ng malawakang pagsuko ng mga huling pwersa ng junta sa lungsod noong 5 Enero 2024. <ref>{{Cite news |date=January 5, 2024 |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |publisher=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/}}</ref> <ref>{{Cite news |date=January 5, 2024 |title=Myanmar Regime Raises the White Flag in Kokang Zone on China Border in Shan State |publisher=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html}}</ref> == Gobyerno at pulitika == Ang Sona ng Sariling Pangangasiwa ng Kokang (Kokang SAZ) ay pinangangasiwaan ng isang Namumunong Lupon, na binubuo ng hindi bababa sa sampung miyembro at kinabibilangan ng mga miyembro ng Hluttaw ng Estado ng Shan (Asembleya na inihalal mula sa Sona at mga miyembrong hinirang ng Sandatahang Lakas ng Myanmar. Ang Namumunong Lupon ay gumaganap ng parehong ehekutibo at legislatibong fgampanin at pinamumunuan ng isang Tagapangulo. Ang Namumunong Lupon ay may kakayahan sa sampung larangan ng patakaran, kabilang ang pag-unlad sa lungsod at kanayunan, paggawa at pagpapanatili ng kalsada, at kalusugan ng publiko. <ref>{{Cite web |date=9 April 2019 |title=Nagaland: A frontier, for now |url=https://frontiermyanmar.net/en/nagaland-a-frontier-for-now |access-date=22 Agosto 2025 |archive-date=28 Septiyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928143251/https://www.frontiermyanmar.net/en/nagaland-a-frontier-for-now/ |url-status=dead }}</ref> Si Bai Xuoqian ay nahalal bilang [[Miyembro ng parlamento|MP]] ng Amyotha Hluttaw na kumakatawan sa Laukkai Constituency No. 2. <ref>{{Cite web |last=Zin Linn |title=Does the junta use drugs as a weapon in Burma's politics? |url=http://asiancorrespondent.com/44683/does-junta-use-drug-as-a-weapon-in-burma%E2%80%99s-politics/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150723172033/http://asiancorrespondent.com/44683/does-junta-use-drug-as-a-weapon-in-burma%E2%80%99s-politics/ |archive-date=23 July 2015 |access-date=27 February 2015 |website=asiancorrespondent.com/}}</ref> noong 2010 pangkalahatang halalan, at naging unang pinuno ng Kokang SAZ. Sa ilalim ng kanyang pamumuno, ang rehiyon ay naging kilala para sa pangangalakal ng droga at mga armas. <ref>{{Cite web |date=12 February 2015 |title=Tens of thousands flee war, airstrikes in Kokang region |url=http://reliefweb.int/report/myanmar/tens-thousands-flee-war-airstrikes-kokang-region |access-date=24 February 2015 |website=reliefweb.int/r |publisher=Democratic Voice of Burma}}</ref> Si Bai ay hindi masyadong sikat at nakaligtas sa isang tangkang pagpatay noong Marso 2012. <ref>{{Cite web |title=Bai Xuoqian, head of the Kokang Self-Administered |url=http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4508:bai-xuoqian-head-of-the-kokang-self-administered&catid=11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224160141/http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4508%3Abai-xuoqian-head-of-the-kokang-self-administered&catid=11 |archive-date=24 February 2015 |access-date=24 February 2015 |website=www.shanland.org |publisher=Shan Herald}}</ref> Noong 3 Pebrero 2021, ilang sandali matapos ang [[Kudeta sa Myanmar ng 2021]], hinirang ng State Administration Council (SAC) si Myint Swe, isang dating mambabatas ng Union Solidarity and Development Party bilang tagapangulo ng Kokang SAZ. <ref name="myanmaritv">{{Cite web |date=3 February 2021 |title=Self-administered Division & Zones: Chairman of Self-administered Division and Zones Appointed |url=https://www.myanmaritv.com/news/self-administered-division-zones-chairmen-self-administered-division-and-zones-appointed |access-date=18 November 2023 |website=Myanmar International TV |language=en}}</ref> Noong 2023, sa panahon ng Operasyong 1027, pansamantalang pinalitan ng SAC ang Myint Swe ni Brigadier General Tun Tun Myint at naglabas ng warrant para kay dating Kokang SAZ chairman, Bai Xuoqian. Si Tun Tun Myint ay dating kumander na namamahala sa mga operasyon ng Hilagang Estado ng Shan. Ang hakbang ay nauunawaan na sa pag-asam ng Operasyong 1027 na lumilipat patungo sa Laukkai. <ref name="myanmar-now">{{Cite news |date=17 November 2023 |title=Struggling to maintain order, junta replaces Kokang leader with brigadier general |language=en |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/en/news/struggling-to-maintain-order-junta-replaces-kokang-leader-with-brigadier-general/ |access-date=22 Agosto 2025 |archive-date=18 Nobiyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118230310/https://myanmar-now.org/en/news/struggling-to-maintain-order-junta-replaces-kokang-leader-with-brigadier-general/ |url-status=dead }}</ref> Ilang araw bago nito, naglabas ang China ng mga warrant of arrest para sa cybercrime ringleader ng junta-aligned na [[Ming Xuechang|si Ming Xuechang]] at tatlong iba pang miyembro ng pamilya para sa kanilang pagkakasangkot sa mga online scamming operations . <ref>{{Cite news |last=Zuo |first=Mandy |date=12 November 2023 |title=Chinese police order arrest of alleged Myanmar crime family over telecoms fraud |language=en |work=South China Morning Post |agency=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3241258/chinese-police-order-arrest-alleged-myanmar-crime-family-over-vast-telecoms-fraud-operation |url-status=live |access-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114010455/https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3241258/chinese-police-order-arrest-alleged-myanmar-crime-family-over-vast-telecoms-fraud-operation |archive-date=14 November 2023}}</ref> Noong 16 Nobyembre 2023, tatlong miyembro ng pamilya Ming ang inaresto at ipinasa sa China. Namatay si Ming Xuechang habang inaresto ng pulisya ng Myanmar, at inangkin ng pamahalaan ng Myanmar na namatay siya sa pamamagitan ng pagpapakamatay. <ref>{{Cite web |date=2023-11-17 |title=最新消息！缅北电诈头目明学昌，已自杀身亡 |url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html |website=National Business Daily |language=zh-cn |access-date=2025-08-22 |archive-date=2023-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204173627/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Former lawmaker dies in police custody after arrest for Myanmar scams |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |access-date=2023-11-17 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> Ayon sa ''The Diplomat'', ang hakbang na ito ay hudyat ng "tacit na suporta ng China para sa pagtanggal sa pamumuno ng Kokang SAZ". <ref>{{Cite web |date=2023-11-13 |title=Chinese Authorities Issue Arrest Warrants for Criminal Kingpins in Myanmar's Kokang Region |url=https://thediplomat.com/2023/11/chinese-authorities-issue-arrest-warrants-for-criminal-kingpins-in-myanmars-kokang-region/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113104145/https://thediplomat.com/2023/11/chinese-authorities-issue-arrest-warrants-for-criminal-kingpins-in-myanmars-kokang-region/ |archive-date=13 November 2023 |access-date=2023-11-13 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref> == Mga dibisyong administratibo == [[Talaksan:Konkyan_tsp_in_Laukkaing_district.svg|left|thumb|Mga bayan ng Kokang SAZ:{{legend|#E31A1C|[[Kabayanan ng Konkyan]]}}{{legend|#0000FF|[[Kabayanan ng Laukkaing]]}}]] Gaya ng itinakda ng konstitusyon ng 2008, ang Sona ng Sariling Pangangasiwa ng Kokang ay binubuo ng dalawang kabayanan: Konkyan at Laukkaing, <ref name="2008constbur">{{Cite book |url=http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |date=2008 |language=my |archive-url=https://archive.today/20151119231456/http://www.amyothahluttaw.gov.mm/?p=32748 |archive-date=19 November 2015 |url-status=dead}}</ref> ang parehong kabayanan ay administratibong bahagi ng Distrito ng Laukkaing. Gayunpaman, ang Sona ng Sariling Pangangasiwa ay [[de facto]] na nahahati sa dalawang kabayanan, dalawang subkabayanan at isang lugar: * Kabayanan ng Konkyan ({{Lang|zh-hans|拱掌区}}, {{Lang|my|ကုန်ကြမ်းမြို့နယ်}} ) * Kabayanan ng Laukkaing ({{Lang|zh-hans|老街区}}, {{Lang|my|လောက်ကိုင်မြို့နယ်}} ) * [[Chinshwehaw Subtownship|Kabayanan ng Chinshwehaw]] ({{Lang|zh-hans|清水河镇}}, {{Lang|my|ချင်းရွှေဟော်မြို့}} ) * [[Mawhtike Subtownship|Kabayanan ng Mawhtike]] ({{Lang|zh-hans|慕泰镇}}, {{Lang|my|မော်တိုက်မြို့}} ) * Kunlong {{Lang|zh-hans|滚弄地区}}弄地区, {{Lang|my|ကွမ်းလုံဒေသ}} ) == Mga Tagapangulo ng Kokang SAZ == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Number}} ! rowspan="2" |Pangalan ! colspan="3" |Termino ng tungkulin ! rowspan="2" |Partido |- !Umupo sa tungkulin !Umalis sa tungkulin !Panahon sa tungkulin |- ! style="background:{{party color|Union Solidarity and Development Party}};" |{{color|white|1}} |Bai Xuoqian<br /><br />{{Lang|zh-hans|白所成}}<br /><br />{{Lang|my|ပယ်စောက်ချိန်}} |20 Agosto 2010 |30 Marso 2016 |6 na taon, 219 na araw |Union Solidarity and Development Party |- ! style="background:{{party color|Union Solidarity and Development Party}};" |{{color|white|2}} |Zhao Dechen<br /><br />{{Lang|zh-hans|赵德强}}<br /><br />{{Lang|my|ကျောက်တယ်ချန်}} |30 Marso 2016 |19 Pebrero 2021 |4 na taon, 326 na araw |Union Solidarity and Development Party |- ! style="background:{{party color|Union Solidarity and Development Party}};" |{{color|white|3}} |Li Zhanfu (Myint Swe)<br /><br />{{Lang|zh-hans|李正福}}<br /><br />{{Lang|my|လီကျန်းဖု(ခ)မြင့်ဆွေ}} |19 Pebrero 2021 |9 Nobyembre 2023 |2 taon, 263 araw |Union Solidarity and Development Party |- style="background:#e6e6aa;" ! style="background:{{party color|Military}};" |{{color|white|-}} |{{Small|Brigadier General}} Tun Tun Myint<br /><br />{{Lang|my|ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းထွန်းမြင့်}} |9 Nobyembre 2023 |5 Enero 2024<br /><br />(''[[de facto]]'') |57 araw |Military |} == Tingnan din == * [[Constituition of Myanmar|Konstitusyon ng Myanmar]] * 2015 Kokang offensive * Pheung Kya-shin == Karagdagang pagbabasa == * [http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Kokang_Area_Map-Shan_State_North_MIMU1283v01_25May2015_A3_0.pdf Topo Map ng Kokang Self-Administered Zone – Mimu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150929045005/http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Kokang_Area_Map-Shan_State_North_MIMU1283v01_25May2015_A3_0.pdf |date=2015-09-29 }} Archived * [https://web.archive.org/web/20170329062557/http://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/State_Map_VL_Shan_StateNorth_MIMU270v04_04Jun2015_TopoElev_A0.pdf Shan (North) State, Myanmar – Mimu] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Mga Dibisyong Administratibo ng Myanmar}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Birmano]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 3dh5qh43sn1dq2zq04xlpkldewp9ry4 0 336022 2223999 2213104 2026-09-07T07:41:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2223999 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Runners_JFK_Memorial.jpg|thumb|Mga mananakbo ng Maratong Dallas na dumadaan sa Bantayog ni John Fitzgerald Kennedy noong 2024]] Ang '''pagtatakbo''' ay isang paraan ng paggalaw sa lupa kung saan ang mga tao at iba pang hayop ay mabilis na nakikilos gamit ang kanilang mga paa. Ang pagtakbo ay isang paraan ng paggalaw na may yugto sa hangin kung saan walang paa ang nakadikit sa lupa (bagaman may mga eksepsiyon).<ref>{{Cite journal |last=Rubenson |first=Jonas |last2=Heliams |first2=Denham B. |last3=Lloyd |first3=David G. |last4=Fournier |first4=Paul A. |date=22 Mayo 2004 |title=Gait selection in the ostrich: mechanical and metabolic characteristics of walking and running with and without an aerial phase |trans-title=Pagpili ng galaw sa abestrus: mga katangiang mekanikal at metaboliko ng paglalakad at pagtakbo na may at walang yugto sa hangin |journal=Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences |language=en |volume=271 |issue=1543 |pages=1091–1099 |doi=10.1098/rspb.2004.2702 |pmc=1691699 |pmid=15293864}}</ref> Kabaligtaran ito sa paglalakad, isang mas mabagal na anyo ng paggalaw kung saan laging may paa na nakadikit sa lupa, ang mga binti ay nananatiling tuwid, at ang sentro ng grabidad ay lumilipat sa ibabaw ng nakatindig na binti o mga binti sa isang baligtad na pendulong galaw.<ref name="Bie">Biewener, A. A. 2003. Animal Locomotion. Oxford University Press, US. {{ISBN|978-0-19-850022-3}}, [https://books.google.com/books?id=yMaN9pk8QJAC&q=biomechanics+biewener books.google.com]</ref> Ang tampok ng tumatakbong katawan mula sa pananaw ng mekanikang paigkas-masa ay ang sabayang pagbabago ng enerhiyang kinetiko at potensiyal sa loob ng bawat hakbang, na may pag-iimbak ng enerhiya na dulot ng paigkas na litid at pasibong pagkalastiko ng kalamnan.<ref>{{Cite journal |last=Cavagna |first=G. A. |last2=Saibene |first2=F. P. |last3=Margaria |first3=R. |year=1964 |title=Mechanical Work in Running |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-physiology_1964-03_19_2/page/248 |trans-title=Gawaing Mekanikal sa Pagtatakbo |journal=Journal of Applied Physiology |language=en |volume=19 |issue=2 |pages=249–256 |doi=10.1152/jappl.1964.19.2.249 |pmid=14155290}}</ref> Ang salitang “pagtatakbo” ay maaaring tumukoy sa iba't ibang antas ng bilis, mula sa pagja-jog hanggang sa pagspi-sprint. Para sa mga tao, ang pagtatakbo ay may kaugnayan sa pinabuting kalusugan at mas mahabang inaasahang buhay.<ref>{{cite journal |last1=Pedisic |first1=Zeljko |last2=Shrestha |first2=Nipun |last3=Kovalchik |first3=Stephanie |last4=Stamatakis |first4=Emmanuel |last5=Liangruenrom |first5=Nucharapon |last6=Grgic |first6=Jozo |last7=Titze |first7=Sylvia |last8=Biddle |first8=Stuart JH |last9=Bauman |first9=Adrian E |last10=Oja |first10=Pekka |date=4 Nobyembre 2019 |title=Is running associated with a lower risk of all-cause, cardiovascular and cancer mortality, and is the more the better? A systematic review and meta-analysis |trans-title=Nauugnay ba ang pagtatakbo sa mas mababang panganib ng pagkakamatay mula sa lahat ng sanhi, sakit sa puso, at kanser, at mas mainam ba kapag mas marami? Isang sistematikong pagsusuri at meta-analisis |url=https://vuir.vu.edu.au/40291/1/Pedisic_etal%282020%29-Is_running_associated_with_alower_risk.pdf |url-status=live |journal=British Journal of Sports Medicine |language=en |volume=54 |issue=15 |pages=bjsports–2018–100493 |doi=10.1136/bjsports-2018-100493 |pmid=31685526 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010190733/https://vuir.vu.edu.au/40291/1/Pedisic_etal%282020%29-Is_running_associated_with_alower_risk.pdf |archive-date=10 Oktubre 2021 |s2cid=207895264}}</ref> Ipinapalagay na nakabuo ng kakayahang tumakbo nang malalayong distansiya ang mga ninuno ng sangkatauhan mga 2.6&nbsp;milyong taon na ang nakalilipas, marahil upang manghuli ng mga hayop.<ref>{{cite web |year=2006 |title=Born To Run – Humans can outrun nearly every other animal on the planet over long distances. |trans-title=Ipinanganak Para Tumakbo – Kayang lampasan ng mga tao sa pagtakbo ang halos lahat ng iba pang hayop sa planeta sa malalayong distansiya. |url=http://discovermagazine.com/2006/may/tramps-like-us |work=Discover Magazine |page=3 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Heinrich |first=Bernd |title=Why we run: A natural history |url=https://archive.org/details/whywerunnaturalh0000hein |date=7 Mayo 2009 |publisher=Harper Collins |isbn=978-0060958701 |language=en |trans-title=Bakit tayo tumatakbo: Isang natural na kasaysayan}}</ref> Ang mapagkompitensiyang pagtatakbo ay umusbong mula sa mga relihiyosong pagdiriwang sa iba't ibang panig ng daigdig. Ang mga tala ng ganitong karera ay nagsimula sa Palarong Tailteann sa [[Irlanda (pulo)|Irlanda]] sa pagitan ng 1171 BCE at 632 BCE,<ref>{{Cite web |title=Running &#124; the Gale Encyclopedia of Fitness - Credo Reference |trans-title=Pagtatakbo &#124; ang Ensiklopedyang Gale ng Kakayahang Pangkalusugan - Reperensiyang Credo |url=https://search.credoreference.com/content/entry/galefit/running/0 |language=en }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Alpha |first=Rob |title=What Is Sport: A Controversial Essay About Why Humans Play Sports |publisher=BookBaby |year=2015 |isbn=9781483555232 |language=en |trans-title=Ano ang Isport: Isang Kontrobersiyal na Sanaysay kung Bakit Naglalaro ang mga Tao ng Isport}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Nobyembre 2018 |title=History of Running |trans-title=Kasaysayan ng Pagtatakbo |url=https://healthandfitnesshistory.com/explore-history/history-of-running/ |access-date=23 Nobyembre 2018 |website=Health and Fitness History |language=en}}</ref> samantalang ang unang naitalang [[Palarong Olimpiko]] ay naganap noong 776 BCE. Inilalarawan ang pagtakbo bilang pinakamadaling lapitang palaro sa mundo.<ref>Soviet Sport: The Success Story. p. 49, V. Gerlitsyn, 1987</ref> {{TOC limit}} ==Mga sanggunian== {{Reflist|30em}} 3g2adrn5idae186goamhshlzi1oli07 4 336588 2223982 2188518 2026-09-07T06:46:30Z JWilz12345 77302 isama rito ang mga talakayan ng pagbura ng mga midya noong panahon na gumagaya pa sa sistema sa enWiki (base sa petsa) 2223982 wikitext text/x-wiki Nauuna sa talaan ang pinakahuling diskusyon hinggil sa artikulong buburahin. ==Mga artikulo== *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Kalakhang Laguna|Kalakhang Laguna]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/In The Garden|In The Garden]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Red Vox|Red Vox]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Orencio Gabriel|Orencio Gabriel]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Erick Archundia|Erick Archundia]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Richard Vincent Narag|Richard Vincent Narag]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Larawan:Scaledown.png|Larawan:Scaledown.png]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Amiel Angelo Amihan|Amiel Angelo Amihan]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/DZNT-TV|DZNT-TV]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/ET-5|ET-5]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Wikipedia:TV Promos|Wikipedia:TV Promos]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Guardians Stop Global Warming Foundation|Guardians Stop Global Warming Foundation]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Madaling araw|Madaling araw]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/SINAG|SINAG]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Methionylglutaminyl...serine|Methionylglutaminyl...serine]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Roderick Tiongson|Roderick Tiongson]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Marco Ballesteros|Marco Ballesteros]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/I bulos|I bulos]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Samahan ng mga Nagpapakadalubhasa sa Filipino|Samahan ng mga Nagpapakadalubhasa sa Filipino]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Triviang pampulitika|Triviang pampulitika]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Aira|Aira]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/SSC 1 EINSTEIN 08-09|SSC 1 EINSTEIN 08-09]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Jennifer Barzaga|Jennifer Barzaga]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Pinoystories.tk|Pinoystories.tk]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Rachele Tan|Rachele Tan]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Tilbok|Tilbok]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Jackie Aquino|Jackie Aquino]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Balitanghali Iloilo|Balitanghali Iloilo]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Sheryl Moraga|Sheryl Moraga]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaan ng mga sandata ng Hukbong Kawal Pandagat ng Pilipinas|Talaan ng mga sandata ng Hukbong Kawal Pandagat ng Pilipinas]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Pagsamba|Pagsamba]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Marnie Lapuz|Marnie Lapuz]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Michiko Tiongson|Michiko Tiongson]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Jo Anne Chua|Jo Anne Chua]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Katherine Masilungan|Katherine Masilungan]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Archie de Leon|Archie de Leon]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Louie Paraboles|Louie Paraboles]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Montreal Repuyan|Montreal Repuyan]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Grace Cornel|Grace Cornel]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Michael Punzalan|Michael Punzalan]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Rowena Raganit|Rowena Raganit]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Vincent Gutierrez|Vincent Gutierrez]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Pagbabagong Loministratiko|Pagbabagong Loministratiko]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Ministry in the Church of the MessiYàh|Ministry in the Church of the MessiYàh]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Tagalog na Wikipedia|Tagalog na Wikipedia]] (isinama sa [[Wikipedia:Patungkol]]) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Aabo|Aabo]] (ginawang ''redirect'') *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Newton Study Center|Newton Study Center]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/ANG SAN BENITO SA WIKANG TAGALOG|ANG SAN BENITO SA WIKANG TAGALOG]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Francisco Homes College|Franciscoo Homes College]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Pebbles de Asis|Pebbles de Asis]] (binura) *[[Wikipedia:Mga pahinang buburahin/Wikipedia:Pagsasaayos|Wikipedia:Pagsasaayos]] (ginawang ''soft redirect'') *[[Wikipedia:Mga pahinang buburahin/Template:Click|Template:Click]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Paul cagayan|Paul cagayan]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Isau|Isau]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Ang Tanging Lunas|Ang Tanging Lunas]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/...Maybe Fuck You|...Maybe Fuck You]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Michael Charleston Chua|Michael Charleston Chua]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Totoong Simbahan ni Hesus|Totoong Simbahan ni Hesus]] (ipinanatili) ==Mga larawan at midya== *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Ph pres arroyo.jpg|Talaksan:Ph pres arroyo.jpg]] (binura) *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Sipa.JPG|Talaksan:Sipa.JPG]] (binura) *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Big Manila12.jpg|Talaksan:Big Manila12.jpg]] (binura) *[[Wikipedia:Mga larawan at midyang buburahin/Talaksan:Wikipedia TL IE7.png at Talaksan:VistaSB.jpg|Talaksan:Wikipedia TL IE7.png at Talaksan:VistaSB.jpg]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaksan:ET 5.png|Talaksan:ET 5.png]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaksan:Newtimes11.jpg|Talaksan:Newtimes11.jpg]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaksan:Primetime movie et5.png|Talaksan:Primetime movie et5.png]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaksan:Tv-44 dwsa.png|Talaksan:Tv-44 dwsa.png]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaksan:Tv 44 1986.jpg|Talaksan:Tv 44 1986.jpg]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaksan:Blocked with the black.png|Talaksan:Blocked with the black.png]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaksan:MyPHL17logo.png|Talaksan:MyPHL17logo.png]] (binura) *[[Wikipedia:Mga artikulong buburahin/Talaksan:Test blocked.png|Talaksan:Test blocked.png]] (binura) ===Mas luma pang mga sinupan=== *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Enero 28]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Pebrero 15]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Marso 25]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2007 Marso 26]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2017 Hunyo 9]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2017 Agosto 20]] *[[Wikipedia:Images and media for deletion/2017 Setyembre 5]] ==Iba pang mga pahina== [[Kategorya:Mga pahinang minungkahing burahin|*]] 5ieluvp5bw9bmyzx5etn6jefnele4se 0 336926 2223908 2208616 2026-09-07T01:10:54Z GinawaSaHapon 102500 2223908 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}{{IPA notice||brackets=no}}{{Infobox IPA|above=Matunog|ipa symbol=◌̬|decimal=812}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. -->{{Infobox IPA|above=Di-matunog|ipa symbol=◌̥|decimal=805}} Sa [[ponetika]] at [[ponolohiya]], tumutukoy ang '''tunóg''' o '''bóses''' ({{Langx|en|voice|link=y}} o {{Lang|en|voicing}}) sa katangian ng mga tunog sa pagsasalita na kalimitang ginagamit para sa mga [[katinig]]. Maaari itong masabing '''matunóg''' ({{Lang|en|voiced}}) o '''di-matunóg''' ({{Lang|en|voiceless}}).<ref>{{Cite journal|url=https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1012&context=dalumat|title=Titik at Tunog: Pahambing na Palatitikan ng Wikang Ingles at Filipino|last=Lacson|first=Jane Pauleen|date=2022|journal=Dalumat: Multikultural at Multidisiplinaryong E-Journal sa Araling Pilipino|volume=8|via=Animo Repository|last2=Victoria|first2=Vasil|issue=1|access-date=30 Enero 2026|doi=10.59588/2094-4187.1012|format=PDF|pages=7}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/94433025/Varayti_ng_wikang_Surigaonon_Isang_pagsusuri_sa_ponemang_j_at_y-libre.pdf?1668741559=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DVarayti_ng_wikang_Surigaonon_Isang_pagsu.pdf&Expires=1769737438&Signature=O2ki8iLOgxlx3UDcT7DQv6c9DeJE8JhPfmgRSdN4~aswP70Pf6pmreimJWVWAdGNNQYrfJd0JVnuy9P1IebU9RhnhYJ0rQiKHj67ih1agqrZGHYzL1LKqb0kLfG2hf1xqJDU4nVbKAU3kjIqZE3JDnv8cu4B0gH9IFO146LEsAg~WqCZwk8wG5RzuOf8OmZzYwVxVvq62Q-9KPdUSQ0KapJAp7VRw95ZeBzIA1opaxY73~FmP0Gc~kSjF50t92NjTLlXCMZfN7c5Ss3w7atjbiYQJZ7ucFR5MeUrQJg0UMDr3jtvoB3cyQxvdTET0NwUXpO3h-DGkzYQ1jwx3uoq4A__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA|title=Varayti ng wikang Surigaonon: Isang pagsusuri sa ponemang /j/ at /y/|last=Camar|first=Aisah|date=2020|journal=International Journal of Research Studies in Education|volume=9|pages=67|issue=8|doi=10.5861/ijrse.2020.5907|issn=2243-7703|eissn=2243-7711|access-date=30 Enero 2026}}</ref> Ginagamit ang katagang ito para tumukoy sa dalawang magkaibang konsepto: maaari itong tumukoy sa proseso ng artikulasyon kung saan nanginginig ang mga [[Kuwerdas ng boses|kuwerdas]] sa lalamunan upang makagawa ng [[boses]], samantalang ginagamit rin ito bilang isang paraan sa paggugrupo sa mga [[ponema]] sa ponolohiya. == Notasyon == Gumagamit ng mga sari-sariling titik ang [[Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto]] (IPA) para sa marami sa mga pares ng katinig na matunog at walang tunog kagaya ng {{IPA|[p b], [t d], [k ɡ], [q ɢ]}}. Bukod sa mga ito, meron ding tuldik para sa tunog, ⟨{{IPA|◌&#x032C;}}⟩, na madalas ginagamit para sa mga titik na karaniwang ay walang tunog. Sa [[Unicode]], nakakodigo ang mga simbolo bilang {{unichar|032C|COMBINING CARON BELOW|cwith=◌}} at {{unichar|0325|COMBINING RING BELOW|cwith=◌}}. == Sanggunian == [[Kategorya:Ponetika]] 5nf8334rp3abw1slqvkox8v7jjis149 0 336930 2223915 2213405 2026-09-07T01:27:14Z GinawaSaHapon 102500 2223915 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa mga tuldik sa unang banggit ng paksa. -->{{IPA notice}}{{About|uri ng katinig|proseso|Nasalisasyon}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pailóng''' o '''nasál''' ang [[Oklusibong katinig|oklusibong]] [[katinig]] na [[Paraan ng artikulasyon|nagagawa]] sa pamamagitan ng pagbaba ng [[ngala-ngala]], na nagpapahintulot sa hangin na lumabas sa pamamagitan ng [[ilong]] (kumpara sa [[bibig]] sa kaso ng mga [[katinig na pabibig]]). Makikita ito sa halos lahat ng mga [[wika]] ng tao. Ilan sa mga halimbawa sa [[wikang Tagalog]] ang {{IPA|[m]}}, {{IPA|[n]}}, at {{IPA|[ŋ]}}, na sinusulat bilang titik ''[[m]]'', ''[[n]],'' at ''[[ng]]'' tulad sa mga salitang ''manok'', ''nanay'', at ''nginig''. == Kahulugan == Halos lahat ng mga katinig na pailong ay pawang mga [[oklusibong katinig]], kung saan lumalabas ang hangin sa ilong imbes sa bibig dahil hinaharangan ito ng dila o ng labi, Maaari ding sumailalim sa ganitong proseso ([[Pailong (paraan ng artikulasyon)|nasalisasyon]]) ang mga katinig na hindi oklusibo, bagamat bihira ito. [[Matunog na katinig|Matunog]] ang karamihan sa mga katinig na pailong. Isa sa mga pinakakaraniwang ponema na makikita sa halos lahat ng wika ang mga ponemang {{IPA|[n]}} at {{IPA|[m]}}. Lumalabas din ang mga walang tunog na katinig na pailong sa ilang mga wika, kagaya sa [[wikang Birmano]], [[Wikang Gales|Gales]], [[Wikang Islandes|Islandes]], at [[Wikang Guarani|Guarani]]. Sa akustika naman, pawang mga [[sonante]] ang mga katinig na pailong; ibig sabihin, hindi nito pinipigilan nang matindi ang paglabas ng hangin. Gayunpaman, mga [[obstruyente]] pa rin sila dahil sa pagharang sa hangin sa bibig. Nagagawa ang tunog ng mga katinig na pailong mula 200 hanggang 2,000 Hz. == Wika == Halos lahat ng wika sa mundo ay may mga katinig na pailong sa kanilang imbentaryo; tinatayang nasa 2% lamang ang walang ganito. * Makikita sa lahat ng [[mga wika sa Pilipinas]] ang {{IPA|/m/}}, {{IPA|/n/}}, at {{IPA|/ŋ/}}. Bukod dito, nagtatampok rin ang marami sa mga ito ng {{IPA|/ɲ/}} na karaniwang sinulat bilang {{angbr|ñ}} o {{angbr|n(i)y}} at kalimitang nakikita sa mga hiram na salita (hal. ''Niño'') gayundin sa dulas ng dila ({{Lang|en|glide}}, hal. ''ninyo''); sa [[wikang Ibatan]] ng [[Batanes]] at [[wikang Ibanag]] ng [[Cordillera]], isa itong hiwalay na ponema. Samantala, binibigkas naman ang {{IPA|/n/}} sa [[wikang Sebwano]] bilang isang [[katinig na pailong sa ngipin]] {{IPA|/n̪/}}. * Karaniwang tunog sa mga wika sa [[Timog Asya]] at sa mga [[Mga Aboriheng Awstralyano|Aborihinal na wika]] ng Australia ang [[matunog na katinig na pailong sa dilang nakapulupot]] {{IPA|[ɳ]}}. * Karaniwang tunog naman sa [[mga wika sa Europa]] ang [[matunog na katinig na pailong sa paleta]] {{IPA|[ɲ]}} kagaya sa [[wikang Espanyol]] {{angbr|ñ}}, [[Wikang Pranses|Pranses]] at [[Wikang Italyano|Italyano]] {{angbr|gn}}, [[Wikang Katalan|Katalan]] at [[Wikang Ungaro|Unggaro]] {{angbr|ny}}, [[Wikang Tseko|Tseko]] at [[Wikang Eslobako|Eslobako]] {{angbr|ň}}, [[Wikang Portuges|Portuges]] {{angbr|nh}}, at sa [[Wikang Polako|Polako]] {{angbr|ń}}. * Marami sa [[mga wikang Hermaniko]] kagaya ng [[wikang Ingles]], [[Wikang Olandes|Olandes]], [[Wikang Aleman|Aleman]], at [[Wikang Suweko|Suweko]] gayundin sa [[Barayti ng wikang Tsino|mga wikang Tsino]] tulad ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Kantones|Cantones]] ang may {{IPA|/m/}}, {{IPA|/n/}}, at {{IPA|/ŋ/}}. Sa [[wikang Malayalam]], may anim na katinig na pailong: {{IPA|/m, n̪, n, ɳ, ɲ, ŋ/}}, minsan pito {{IPA|/ŋʲ/}} sa ilang mga dayalekto nito. May anim na katinig na pailong sa [[wikang Nuosu]] ng Tsina: {{IPA|/m, n, m̥, n̥, ɲ, ŋ/}}. * Sa kasalukuyan, tanging nadokumento lamang ang {{IPA|/ɱ/}} bilang isang hiwalay na ponema sa wikang Kukuya ng Kongo, na nagtataglay rin ng mga katinig na pailong na {{IPA|/m, n, ɲ, ŋ/}}. May ganito rin noon ang wikang Yuanmen ng Tsina bago ito nalipat sa {{IPA|/m/}}. * Natatangi ang mga katinig na pailong sa [[wikang Hapones]] dahil sinusulat lamang ang lahat ng mga ito sa iisang [[kana]] {{lang|ja|ん}}. Karaniwan itong [[Romaji|rinoromanisa]] bilang ''n'' at minsan ''m'', at maaaring kumatawan sa kahit anong katinig na pailong depende sa katinig na katabi nito. Sinusulat ito sa IPA bilang {{IPA|/N/}} at tinatawag na [[moraikong pailong]]. == Uri == Nakalista sa baba ang mga katinig na pailong na nasa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto (IPA), nakaayos ayon sa [[lugar ng artikulasyon]] mula bibig papaloob sa lalamunan. === Pulmonikong katinig === Para sa bawat [[pulmonikong katinig]] na nakalista, nasa taas ang [[Tunog (ponetika)|di-matunog]] na anyo nito habang nasa baba naman ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pailong sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|m̥}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] | {{Lang|is|kempa}} |'bayani' |{{IPA|[cʰɛm̥pa]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|m}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" | manok |{{IPA|[maˈnok]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi-ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɱ̊}}}} |[[Wikang Kinyamwezi|Kinyamwezi]] |{{Lang|nym|mfulá}} |'mabuti' |{{IPA|[ɱ̊fulá]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɱ}}}} |[[Wikang Indones|Indones]] |{{Lang|id|konflik}} |'hidwaan' |{{IPA|[ˈkɔɱflɪk̚]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi-dila]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̼}}}} |[[Wikang Araki|Araki]] |{{Lang|akr|m̈ana}} |'tawa' |{{IPA|[n̼ana]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't gilagid]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|ńmo}} |'ibon' |{{IPA|[n̪͡mɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't dilang pulupot]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|nmó}} |'tayo' |{{IPA|[ɳ͡mo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't ngala-ngala]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|ngmo}} |'dede' |{{IPA|[ŋ͡mɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̪̊}}}} |[[Wikang Iaai|Iaai]] |{{Lang|iai|hnââ}} |'maliit' |{{IPA|[n̪̊ɔɔ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̪}}}} |[[Wikang Irlandes|Irlandes]] |{{Lang|ga|naoi}} |'siyam' |{{IPA|[n̪ˠɰiː]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̥}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|cotton}} |'bulak' |{{IPA|[ˈkɒˈtn̥̍]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |nipis |{{IPA|[nipis]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̠̊}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|einki}} |'wala' |{{IPA|[ˈɔn̠̊t͡ʃɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̠}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] |{{Lang|it|angelo}} |'anghel' |{{IPA|[ˈän̠ʲːd͡ʒelo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ̊}}}} |[[Wikang Iaai|Iaai]] |{{Lang|iai|hnrathu}} |'malamig' |{{IPA|[ɳ̊aθu]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|ørn}} |'agila' |{{IPA|[œɻɳ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɲ̊}}}} |[[Wikang Jalapa Mazatec|Jalapa Mazatec]] |{{Lang|maj|hñá}} |'brotsa' |{{IPA|[ɲ̊á]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɲ}}}} |[[Wikang Albanes|Albanes]] |{{Lang|sq|një}} |'isa' |{{IPA|[ɲə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ̊}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|fy nghot}} |'amerikana' |{{IPA|[və ŋ̊ɔt]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |nganga |{{IPA|[ŋɐˈŋa]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɴ̥}}}} |[[Wikang Hilagang Totonac|Hilagang Totonac]] |? |'palda ko' |{{IPA|[kiɴˈqαn]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɴ}}}} |[[Wikang Quechua|Quechua]] |{{Lang|qu|sunqu}} |'puso' |{{IPA|[ˈs̠oɴqo]}} |} === Di-pulmonikong katinig === Nakalista sa baba ang mga [[di-pulmonikong katinig]] na makikita sa IPA. Tandaan na nakaayos ang bawat pares batay sa kanilang [[lugar ng artikulasyon]], nasa taas ang [[katinig sa ngala-ngala]] habang nasa baba naman ang [[katinig sa tilao]]. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" |[[Pailong na katinig na pitik sa parehong labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʘ̃|ŋʘ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tonga (Zambia at Zimbabwe)|Tonga]] | rowspan="2" |{{Lang|toi|kumwa}} | rowspan="2" |'uminom' | rowspan="2" |{{IPA|[kʼuᵑʘwa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʘ̃|ɴʘ}}}} |- | rowspan="2" |[[Pailong na katinig na pitik sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǀ̃|ŋǀ}}}} |[[Wikang Khoekhoe|Khoekhoe]] |{{Lang|naq|ǀnam}} |'magmahal' |{{IPA|[ᵑǀȁm̀]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǀ̃|ɴǀ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|incwancwa}} |isang uri ng pagkain |{{IPA|[iɴ͜ǀwáːɴ͜ǀwa]}} |- | rowspan="2" |[[Pailong na katinig na pitik sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǃ̃|ŋǃ}}}} |[[Wikang !Kung|!Kung]] |{{Lang|vaj|nǃan}} |'sa loob' |{{IPA|[ŋ͜ǃáŋ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǃ̃|ɴǃ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|inqola}} |'karwahe' |{{IPA|[iɴ͜ǃɔ́ːla]}} |- | rowspan="2" |[[Pailong na katinig na pitik sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǁ̃|ŋǁ}}}} |[[Wikang Hadza|Hadza]] |{{Lang|hts|konxa}} |'magpares' |{{IPA|[koŋ͜ǁa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǁ̃|ɴǁ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|inxeba}} |'sugat' |{{IPA|[iɴ͜ǁɛ́ːɓa]}} |- | rowspan="2" |[[Pailong na katinig na pitik sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼊̃|ŋ𝼊}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Damin|Damin]] | rowspan="2" |{{Lang|mis|rnǃrn!u}} | rowspan="2" |'tubig-tabang' | rowspan="2" |{{IPA|[𝼊̃\𝼊̃u]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼊̃|ɴ𝼊}}}} |- | rowspan="2" |[[Pailong na katinig na pitik sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǂ̃|ŋǂ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Taa|Taa]] | rowspan="2" |{{Lang|nmn|ǂnûm}} | rowspan="2" |'dalawa' | rowspan="2" |{{IPA|[ᵑǂûm]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǂ̃|ɴǂ}}}} |} == Tingnan din == * [[Nasalisasyon]] * [[Katinig na pabibig]] == Sanggunian == {{Reflist}} == Bibliograpiya == * {{cite thesis|last=Norquest|first=Peter K.|year=2007|title=A phonological reconstruction of Proto-Hlai|publisher=[[University of Arizona]]|hdl=10150/194203|degree=PhD|url=https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/194203/azu_etd_2517_sip1_m.pdf?sequence=1&isAllowed=y|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714100732/https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/194203/azu_etd_2517_sip1_m.pdf?sequence=1&isAllowed=y|archive-date=2021-07-14|url-status=live|trans-title=Ponolohikal na rekonstruksiyon sa Proto-Hlai|lang=en}} * {{citation |last=Paulian |first=Christiane |title=Le Kukuya Langue Teke du Congo: phonologie, classes nominales |year=1975 |trans-title=Wikang Kukuya, bahagi ng wikang Teke ng Kongo: ponolohiya at mga uri ng pangngalan |publisher=Peeters Publishers |language=fr}} * {{citation |last=Sampson |first=Rodney |title=Nasal Vowel Evolution in Romance |year=1999 |trans-title=Ebolusyon ng mga Patinig na Pailong sa mga [wikang] Romanse |publisher=Oxford University Press |language=en |isbn=0-19-823848-7}} {{Articulation navbox}} [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Ponetikang pang-artikulasyon]] [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Bigkas]] itxev3oj9x4plowfzny3zy4nt2zq9p1 0 337296 2223924 2197766 2026-09-07T02:04:26Z TentingZones1 122212 /* Heograpiya */ 2223924 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = Kaolack | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | other_name = كاولاك, Kawlax (Wikang Wolof) | settlement_type = Bayan<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | image_skyline = MedinaBaayMosque.jpg | imagesize = | image_caption = Ang moske sa Medina Baay, Kaolack | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | nickname = | motto = <!-- images and maps -----------> | image_map = <!-- SN-Bakel.png --> | mapsize = 250px | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | pushpin_map = Senegal <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|14|1|N|16|15|W|region:SN|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{Flag|Senegal}} | subdivision_type1 = [[Rehiyon ng Senegal|Rehiyon]] | subdivision_type2 = [[Departmento ng Senegal|Departmento]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Kaolack]] | subdivision_name2 = [[Departamento ng Kaolack]] <!-- Politics ----------------->| established_title = <!-- Settled --> | established_date = <!-- Area ---------------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = <!-- Population -----------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | population_total = 298904 | population_as_of = 2023 census | population_footnotes = <ref>[https://www.citypopulation.de/en/senegal/cities/ Citypopulation.de] Population of the major cities in Senegal</ref> | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = <!-- General information ---------------> | population_note = | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | timezone = [[Greenwich Mean Time|GMT]] | utc_offset = +0 | timezone_DST = | utc_offset_DST = }} Ang '''Kaolack''' ('''كاولاك''', '''Kawlax''') ay isang bayan na may populasyon na 298,904 (sensus noong 2023) sa hilagang pampang ng [[Ilog Saloum]], mga 100 kilometro (62 mi) mula sa bunganga nito at sa [[Lalsadang N1 (Senegal)|kalsadang N1]] sa [[Senegal]]. Ito ang kabisera ng Rehiyon ng Kaolack, na nasa hangganan ng [[Gambia]] sa timog. Ang Kaolack ay isang mahalagang [[bayan ng pamilihan]] sa rehiyon at pangunahing sentro ng kalakalan at pagproseso ng [[mani]] sa Senegal. Bilang sentro ng sangay ng Ibrahimiyya ng orden ng [[Tijaniyyah Sufi]] na itinatag ni [[Ibrayima Ñas]], isa rin itong pangunahing sentro ng edukasyong [[Islamiko]]. Ang moske ng [[Leona Niassene]] (kanan) sa Kaolack ay isa sa pinakamalaki at pinakakilala sa Senegal. ==Heograpiya== Ang Kaolack ay matatagpuan 192 km timog-silangan ng [[Dakar]] sa pamamagitan ng National Route 1, sa kanang pampang ng Ilog [[Saloum]]. Isang bahagi ng motorway ang kasalukuyang ginagawa upang mapabuti ang rutang ito, na inaasahang magbubukas sa bandang 2023/2024. Ang lungsod ay nasa gitnang posisyon sa peanut basin, kaya isa itong mahalagang sentro ng kalsada na nagdurugtong sa Mali, Ang Gambia, Casamance, at sa iba pang bahagi ng Senegal. Ito ay tahanan ng isang mahalagang pamilihan kung saan ipinagbibili ang iba't ibang mga kalakal. Orihinal na nakalagay sa ilalim ng bubong noong panahon ng kolonyal,<ref>''Dakar et ses environs'', carte 1/16 000, édition 2007-2008</ref> ang pamilihang ito ay lubhang napinsala ng sunog, na humantong sa paglawak ng mga puwesto na lampas sa mga orihinal nitong hangganan. Bilang isang sentro ng pagtatagpo, ang Kaolack ay napapalibutan ng ilang kalapit na lugar tulad ng [[Sibassor]], [[Mbadakhoune]], Ndiaffate at [[Kahone]], na dating kabisera ng Sine Saloum. ==Relihiyon== [[File:MedinaBaayMosque.jpg|thumb|left|250px|Ang moske ng Médina Baye.]] Ang Dakilang Mosque ng Kaolack, na itinayo sa ilalim ng patnubay ng orden ng Tijani Sufi, sa pangunguna ng Baye Niass, ay siyang puso ngayon ng distrito ng Medina Baye. Ang pagpapasinaya nito noong Biyernes, Pebrero 26, 2010, ay nagmarka ng isang mahalagang pangyayari sa kasaysayan ng lugar na ito. Ang mga inapo ni Sheikh Ibrahim Niass ay naninirahan pa rin sa Medina Baye, at bawat taon, sa okasyon ng pagdiriwang ng kapanganakan ng Propeta, ang Mawlid, ang lungsod ng Kaolack ay umaakit ng maraming mananampalataya sa relihiyosong lugar na ito. Simula noong Agosto 3, 2020, si Sheikh Mouhamadou Mahi Niass ang naging ikalimang Caliph sa Medina Baye, kapalit ng kanyang hinalinhan, si Serigne Cheikh Ahmed Tidiane Niass, na pumanaw sa edad na 88. Pareho silang mga anak ng tagapagtatag, ang Baye Niass. Ang kasalukuyang imam ng Grand Mosque, si Sheikh Tidjiane Alioune Cissé, ay apo ni Baye Niass. Siya ang humalili sa kanyang kapatid na si Imam Hassan Alioune Cissé, na pumanaw noong Agosto 14, 2008. Ang huli ay gumanap ng pangunahing papel sa pagpapalaganap ng mga turo ng kapatiran sa iba't ibang bansa, kabilang ang [[Pransiya]], [[Estados Unidos]], Ang [[Gambia]], at ilang mga bansang Arabo. Bilang isang kilalang intelektuwal at polyglot, madalas siyang naglalakbay sa ibang bansa. Ang kapatiran ay nag-ambag din sa pagtatayo ng mga imprastraktura tulad ng isang klinika, mga paaralan, at isang botika. Si Mamoune Niass, ang kasalukuyang pinuno ng Rally for the People (RP), isang partidong pampulitika na nakakiling sa kaliwa, ay anak ni Baye Niass. Si Sheikh Mouhamadoul Amine, anak din ni Baye Niass, ay nagsilbi bilang konsul ng [[Saudi Arabia]] at kinatawan ng Senegal. Si Abdoulaye Mountakha, apo ni Baye Niass, ay may hawak ng posisyon bilang Ministro-Tagapayo ng Pangulo, si [[Macky Sall]]. Ang Medina Baye ay namumukod-tangi bilang isa sa iilang mga kapitbahayan sa Kaolack, at sa Senegal nga, kung saan nagtatagpo ang mahigit dalawampung komunidad ng iba't ibang nasyonalidad. May mga grupo ng mga taga-Kanluran at Gitnang Aprikano na nanirahan doon, pati na rin ang mga dayuhan (mga taga-Kanluran man o hindi) na nag-aral ng iba't ibang agham Islamiko. ==Istorya== Ang Kaolack ay ang kahalili na lungsod ng [[Kahone]], ang makasaysayang kabisera ng [[kaharian ng Saloum]]. Orihinal na minarkahan ng isang sagradong puno sa kanang pampang ng Ilog Saloum na nakaharap sa isla ng Kouyong, ang Kahone ay binubuo ng ilang natatanging mga kapitbahayan na pinaghihiwalay ng mga bukas na bukirin, na bawat isa ay nasa ilalim ng hurisdiksyon ng isang magkakaibang dignitaryo o opisyal. Ang Kaolack, 8 kilometro (5.0 mi) pababa ng ilog, ay isa sa mga ito. Ayon sa isang alamat, itinatag ito nina Sega at Massar, dalawang magkapatid na [[Fulani]] na nagmula sa [[Macina]] sa kasalukuyang Mali. Ang anak ni Sega na si Alioune Mboutou Sow, ay kalaunan ay nagsilbing Chef de Canton ng Kaolack. Ang bahay ng pamilyang Mboutou ay nakatayo pa rin sa gitna ng sentro ng bayan. Ang anak ni Mboutou Sow na si Ramatoulaye (Rahmat'oullah) ay ipinakasal sa anak ni [[Amadou Bamba]], kaya naman may kasabihang ''Kaolack worrou Mboutou'' (Kaolack, ang lupain ni Mboutou). Ang isa pang salaysay ay ang Kaolack ay itinatag ng isang prinsesa ng [[Baol]] na nanirahan doon sa ilalim ng proteksyon ni [[Maad Saloum Mbegan Ndour]], na kanyang pinakasalan kalaunan, at itinatag ang tradisyonal na kulto ng [[West African Nile monitor]], na kilala bilang ''mbossé'' sa [[Wolof]], ang [[totem]] ng lungsod. Dumating si Mboutou Sow kalaunan, at naging pinuno dahil sa kanyang kaalaman.<ref>{{cite book| last = Kesteloot| first = Lilyan | last2 = Veirman| first2 = Anja| author-link = | date = 1999| title = Histoire d'Afrique : les enjeux de mémoire|chapter = Un lieu de mémoire sans stèle et sans visite guidée : le culte du Mboose à Kaolack (Sénégal)| url = https://archive.org/details/histoiredafrique0000unse/page/83/mode/1up| location = Paris| publisher = Karthala| pages = 83–91|language = French}}</ref> Tumaas ang interes ng mga [[Pranses]] sa Ilog Saloum noong unang bahagi ng ika-19 na siglo dahil hinanap ang mga lehitimong kalakalan upang palitan ang kalakalan ng mga alipin. Pagsapit ng kalagitnaan ng siglo, ipinakilala ang produksyon ng mani sa kaharian ng Saloum at, sa pahintulot ng hari nito, isang pinatibay na pabrika ang itinatag ng mga Pranses sa tabing-ilog sa Kaolack, na mas paborable ang posisyon para sa pagpapadala kaysa sa Kahone. Inilatag nila ang unang grid ng mga lote noong 1860, sa magiging sentro ng lungsod o kapitbahayan na "Escale". Ang pagtatayo ng isang riles ng tren mula sa daungan patungo sa [[linya ng Dakar-Niger]] noong 1911 ay naging dahilan upang umunlad ang bayan bilang isang sentro ng pagproseso at pag-export ng mani. Mabilis na lumaki ang populasyon nito, mula 5,600 noong 1925 hanggang 44,000 noong 1934. Sa panahong ito naging mahalagang sentro ang Kaolack para sa orden ng [[Tijaniyyah Sufi]], kung saan binuksan ni [[Allaaji Abdulaay Ñas]] ang isang unang malaking zâwiyah, o "lodge", sa kapitbahayan ng Leona noong 1910.<ref>{{Cite book |last1=Salm |first1=Steven J. |url=https://books.google.com/books?id=SBj3HTJ3wJ4C&dq=Kaolack+1930&pg=PA256 |title=African Urban Spaces in Historical Perspective |last2=Falola |first2=Toyin |date=2005 |publisher=University Rochester Press |isbn=978-1-58046-314-0 |page=256 |language=en}}</ref> Inilipat ng kanyang anak na si [[Ibrahim Niass]] ang komunidad, na kilala bilang Jamāʿat al-fayḍa (''lit''. 'Ang Komunidad ng Banal na Baha'), sa isang bagong suburb ng Kaolack na tinatawag na Madina Baye noong mga unang taon ng 1930s, na ngayon ay bahagi na ng lungsod mismo.<ref>{{Cite book |last=Wright |first=Zachary Valentine |url=https://books.google.com/books?id=2h2oBgAAQBAJ&dq=Kaolack+1930&pg=PA3 |title=Living Knowledge in West African Islam: The Sufi Community of Ibrāhīm Niasse |date=2015-02-04 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-28946-8 |page=3 |language=en}}</ref> Sa kasalukuyan, mayroong isang planta ng pagproseso ng langis ng mani na may sariling mga pasilidad sa daungan sa downstream suburb ng Lyndiane, habang ang mga asinan sa kabila ng ilog Saloum ang bumubuo sa tanging iba pang pangunahing aktibidad pang-industriya ng lungsod. ==Mga Kapitbahayan== Kabilang sa maraming kapitbahayan ng Kaolack ay: * Ang '''Lewna''' ('''Léona''' sa Pranses), na kinabibilangan ng halos buong sentro ng lungsod. Kabilang dito ang '''Lewna Ñaseen''' ('''Léona Niassène''' sa Pranses), ang punong-himpilan ng sangay ng orden ng Islam na Tijānī na itinatag noong 1910 ni Allaaji Abdulaay Ñas pagkatapos ng kanyang pagkatapon sa [[Banjul]], [[Gambia]]. Ngunit ngayon, ang Orden ng Islam na Tijānī ay hawak ng panganay na anak ni Mame Khalifa na siyang panganay na anak ni Allaji Abdoulaye Niass. * '''Jaleñ''' ('''Dialègne''' sa Pranses), sa pagitan nina Lewna Ñaseen at Medina Mbabba. * '''Medina Mbàbba''' ('''Médina Mbaba''' sa Pranses), tinatawag ding "Medina I", na ipinangalan kay Baabakar Njaay, binansagan na "Mbàbba Njaay," na siyang [[Serer]] na pinuno ng nayon nang ito ay isinama sa Kaolack. * '''Medina Baay''' ('''Médina Baye''' sa Pranses), tinatawag ding "Medina II", sa hilagang-silangan na gilid ng lungsod. Ito ang sentro ng sangay ng Ibrāhīmiiya ng orden ng Tijānī na itinatag noong 1930 ng anak ni Allaaji Abdulaay Ñas, si [[Ibrayima Ñas]], na kilala sa kanyang mga tagasunod bilang "Baay" ("Ama" sa Wolof). Ang pangalan sa Arabic ay nangangahulugang "Ang Lungsod ng Baay." * Ang '''Saam''' ('''Sam''' sa Pranses), kanluran ng Medina Baay sa hilaga ng Kaolack, itinatag din ni Ibrayima Ñas. Ang Saam ay orihinal na itinalaga bilang mga bukid at taniman ng mga alagad ni Ibrayima Ñas, ngunit mula noong dekada 1970, ang mga puno ay napalitan na ng mga bahay. * '''Ndoorong''' ('''Ndorong''' sa Pranses), kanluran ng Saam, itinatag ni Bashiru Mbàkke at ng kanyang mga disipulong Murid. * Ang '''Coofog''' ('''Thiofoke''' sa Pranses), hilaga ng Saam, na umiral bago pa man ang Kaolack bilang isang nayon ng Serer na pinamumunuan ng dinastiyang Guelowar. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kaolack]] [[Kategorya:Senegal]] qujmliy2w3n0v70wk7pocd27ai1dlko 2223925 2223924 2026-09-07T02:07:37Z TentingZones1 122212 2223925 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = Kaolack | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | other_name = كاولاك, Kawlax (Wikang Wolof) | settlement_type = Bayan<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | image_skyline = KaolackCommerce.JPG | imagesize = | image_caption = Sa kanan, ang silid ng komersiyo. | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | nickname = | motto = <!-- images and maps -----------> | image_map = <!-- SN-Bakel.png --> | mapsize = 250px | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | pushpin_map = Senegal <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|14|1|N|16|15|W|region:SN|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{Flag|Senegal}} | subdivision_type1 = [[Rehiyon ng Senegal|Rehiyon]] | subdivision_type2 = [[Departmento ng Senegal|Departmento]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Kaolack]] | subdivision_name2 = [[Departamento ng Kaolack]] <!-- Politics ----------------->| established_title = <!-- Settled --> | established_date = <!-- Area ---------------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Alkalde (2022–2027) | leader_name = [[Sérigne Mboup]] | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = <!-- Population -----------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 22 | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | population_total = 298904 | population_as_of = 2023 census | population_footnotes = <ref>[https://www.citypopulation.de/en/senegal/cities/ Citypopulation.de] Population of the major cities in Senegal</ref> | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = <!-- General information ---------------> | population_note = | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | timezone = [[Greenwich Mean Time|GMT]] | utc_offset = +0 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | population_demonym = Kaolackois }} Ang '''Kaolack''' ('''كاولاك''', '''Kawlax''') ay isang bayan na may populasyon na 298,904 (sensus noong 2023) sa hilagang pampang ng [[Ilog Saloum]], mga 100 kilometro (62 mi) mula sa bunganga nito at sa [[Lalsadang N1 (Senegal)|kalsadang N1]] sa [[Senegal]]. Ito ang kabisera ng Rehiyon ng Kaolack, na nasa hangganan ng [[Gambia]] sa timog. Ang Kaolack ay isang mahalagang [[bayan ng pamilihan]] sa rehiyon at pangunahing sentro ng kalakalan at pagproseso ng [[mani]] sa Senegal. Bilang sentro ng sangay ng Ibrahimiyya ng orden ng [[Tijaniyyah Sufi]] na itinatag ni [[Ibrayima Ñas]], isa rin itong pangunahing sentro ng edukasyong [[Islamiko]]. Ang moske ng [[Leona Niassene]] (kanan) sa Kaolack ay isa sa pinakamalaki at pinakakilala sa Senegal. Itinatag ng mga awtoridad ng Pransya noong panahon ng kolonyal, ang lokalidad na ito ay umusbong sa loob ng dating [[kaharian ng Saloum]], kaya naman pinatutunayan nito ang kasaysayan at nakaraang impluwensya ng rehiyong ito. ==Heograpiya== Ang Kaolack ay matatagpuan 192 km timog-silangan ng [[Dakar]] sa pamamagitan ng National Route 1, sa kanang pampang ng Ilog [[Saloum]]. Isang bahagi ng motorway ang kasalukuyang ginagawa upang mapabuti ang rutang ito, na inaasahang magbubukas sa bandang 2023/2024. Ang lungsod ay nasa gitnang posisyon sa peanut basin, kaya isa itong mahalagang sentro ng kalsada na nagdurugtong sa Mali, Ang Gambia, Casamance, at sa iba pang bahagi ng Senegal. Ito ay tahanan ng isang mahalagang pamilihan kung saan ipinagbibili ang iba't ibang mga kalakal. Orihinal na nakalagay sa ilalim ng bubong noong panahon ng kolonyal,<ref>''Dakar et ses environs'', carte 1/16 000, édition 2007-2008</ref> ang pamilihang ito ay lubhang napinsala ng sunog, na humantong sa paglawak ng mga puwesto na lampas sa mga orihinal nitong hangganan. Bilang isang sentro ng pagtatagpo, ang Kaolack ay napapalibutan ng ilang kalapit na lugar tulad ng [[Sibassor]], [[Mbadakhoune]], Ndiaffate at [[Kahone]], na dating kabisera ng Sine Saloum. ==Relihiyon== [[File:MedinaBaayMosque.jpg|thumb|left|250px|Ang moske ng Médina Baye.]] Ang Dakilang Mosque ng Kaolack, na itinayo sa ilalim ng patnubay ng orden ng Tijani Sufi, sa pangunguna ng Baye Niass, ay siyang puso ngayon ng distrito ng Medina Baye. Ang pagpapasinaya nito noong Biyernes, Pebrero 26, 2010, ay nagmarka ng isang mahalagang pangyayari sa kasaysayan ng lugar na ito. Ang mga inapo ni Sheikh Ibrahim Niass ay naninirahan pa rin sa Medina Baye, at bawat taon, sa okasyon ng pagdiriwang ng kapanganakan ng Propeta, ang Mawlid, ang lungsod ng Kaolack ay umaakit ng maraming mananampalataya sa relihiyosong lugar na ito. Simula noong Agosto 3, 2020, si Sheikh Mouhamadou Mahi Niass ang naging ikalimang Caliph sa Medina Baye, kapalit ng kanyang hinalinhan, si Serigne Cheikh Ahmed Tidiane Niass, na pumanaw sa edad na 88. Pareho silang mga anak ng tagapagtatag, ang Baye Niass. Ang kasalukuyang imam ng Grand Mosque, si Sheikh Tidjiane Alioune Cissé, ay apo ni Baye Niass. Siya ang humalili sa kanyang kapatid na si Imam Hassan Alioune Cissé, na pumanaw noong Agosto 14, 2008. Ang huli ay gumanap ng pangunahing papel sa pagpapalaganap ng mga turo ng kapatiran sa iba't ibang bansa, kabilang ang [[Pransiya]], [[Estados Unidos]], Ang [[Gambia]], at ilang mga bansang Arabo. Bilang isang kilalang intelektuwal at polyglot, madalas siyang naglalakbay sa ibang bansa. Ang kapatiran ay nag-ambag din sa pagtatayo ng mga imprastraktura tulad ng isang klinika, mga paaralan, at isang botika. Si Mamoune Niass, ang kasalukuyang pinuno ng Rally for the People (RP), isang partidong pampulitika na nakakiling sa kaliwa, ay anak ni Baye Niass. Si Sheikh Mouhamadoul Amine, anak din ni Baye Niass, ay nagsilbi bilang konsul ng [[Saudi Arabia]] at kinatawan ng Senegal. Si Abdoulaye Mountakha, apo ni Baye Niass, ay may hawak ng posisyon bilang Ministro-Tagapayo ng Pangulo, si [[Macky Sall]]. Ang Medina Baye ay namumukod-tangi bilang isa sa iilang mga kapitbahayan sa Kaolack, at sa Senegal nga, kung saan nagtatagpo ang mahigit dalawampung komunidad ng iba't ibang nasyonalidad. May mga grupo ng mga taga-Kanluran at Gitnang Aprikano na nanirahan doon, pati na rin ang mga dayuhan (mga taga-Kanluran man o hindi) na nag-aral ng iba't ibang agham Islamiko. ==Istorya== Ang Kaolack ay ang kahalili na lungsod ng [[Kahone]], ang makasaysayang kabisera ng [[kaharian ng Saloum]]. Orihinal na minarkahan ng isang sagradong puno sa kanang pampang ng Ilog Saloum na nakaharap sa isla ng Kouyong, ang Kahone ay binubuo ng ilang natatanging mga kapitbahayan na pinaghihiwalay ng mga bukas na bukirin, na bawat isa ay nasa ilalim ng hurisdiksyon ng isang magkakaibang dignitaryo o opisyal. Ang Kaolack, 8 kilometro (5.0 mi) pababa ng ilog, ay isa sa mga ito. Ayon sa isang alamat, itinatag ito nina Sega at Massar, dalawang magkapatid na [[Fulani]] na nagmula sa [[Macina]] sa kasalukuyang Mali. Ang anak ni Sega na si Alioune Mboutou Sow, ay kalaunan ay nagsilbing Chef de Canton ng Kaolack. Ang bahay ng pamilyang Mboutou ay nakatayo pa rin sa gitna ng sentro ng bayan. Ang anak ni Mboutou Sow na si Ramatoulaye (Rahmat'oullah) ay ipinakasal sa anak ni [[Amadou Bamba]], kaya naman may kasabihang ''Kaolack worrou Mboutou'' (Kaolack, ang lupain ni Mboutou). Ang isa pang salaysay ay ang Kaolack ay itinatag ng isang prinsesa ng [[Baol]] na nanirahan doon sa ilalim ng proteksyon ni [[Maad Saloum Mbegan Ndour]], na kanyang pinakasalan kalaunan, at itinatag ang tradisyonal na kulto ng [[West African Nile monitor]], na kilala bilang ''mbossé'' sa [[Wolof]], ang [[totem]] ng lungsod. Dumating si Mboutou Sow kalaunan, at naging pinuno dahil sa kanyang kaalaman.<ref>{{cite book| last = Kesteloot| first = Lilyan | last2 = Veirman| first2 = Anja| author-link = | date = 1999| title = Histoire d'Afrique : les enjeux de mémoire|chapter = Un lieu de mémoire sans stèle et sans visite guidée : le culte du Mboose à Kaolack (Sénégal)| url = https://archive.org/details/histoiredafrique0000unse/page/83/mode/1up| location = Paris| publisher = Karthala| pages = 83–91|language = French}}</ref> Tumaas ang interes ng mga [[Pranses]] sa Ilog Saloum noong unang bahagi ng ika-19 na siglo dahil hinanap ang mga lehitimong kalakalan upang palitan ang kalakalan ng mga alipin. Pagsapit ng kalagitnaan ng siglo, ipinakilala ang produksyon ng mani sa kaharian ng Saloum at, sa pahintulot ng hari nito, isang pinatibay na pabrika ang itinatag ng mga Pranses sa tabing-ilog sa Kaolack, na mas paborable ang posisyon para sa pagpapadala kaysa sa Kahone. Inilatag nila ang unang grid ng mga lote noong 1860, sa magiging sentro ng lungsod o kapitbahayan na "Escale". Ang pagtatayo ng isang riles ng tren mula sa daungan patungo sa [[linya ng Dakar-Niger]] noong 1911 ay naging dahilan upang umunlad ang bayan bilang isang sentro ng pagproseso at pag-export ng mani. Mabilis na lumaki ang populasyon nito, mula 5,600 noong 1925 hanggang 44,000 noong 1934. Sa panahong ito naging mahalagang sentro ang Kaolack para sa orden ng [[Tijaniyyah Sufi]], kung saan binuksan ni [[Allaaji Abdulaay Ñas]] ang isang unang malaking zâwiyah, o "lodge", sa kapitbahayan ng Leona noong 1910.<ref>{{Cite book |last1=Salm |first1=Steven J. |url=https://books.google.com/books?id=SBj3HTJ3wJ4C&dq=Kaolack+1930&pg=PA256 |title=African Urban Spaces in Historical Perspective |last2=Falola |first2=Toyin |date=2005 |publisher=University Rochester Press |isbn=978-1-58046-314-0 |page=256 |language=en}}</ref> Inilipat ng kanyang anak na si [[Ibrahim Niass]] ang komunidad, na kilala bilang Jamāʿat al-fayḍa (''lit''. 'Ang Komunidad ng Banal na Baha'), sa isang bagong suburb ng Kaolack na tinatawag na Madina Baye noong mga unang taon ng 1930s, na ngayon ay bahagi na ng lungsod mismo.<ref>{{Cite book |last=Wright |first=Zachary Valentine |url=https://books.google.com/books?id=2h2oBgAAQBAJ&dq=Kaolack+1930&pg=PA3 |title=Living Knowledge in West African Islam: The Sufi Community of Ibrāhīm Niasse |date=2015-02-04 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-28946-8 |page=3 |language=en}}</ref> Sa kasalukuyan, mayroong isang planta ng pagproseso ng langis ng mani na may sariling mga pasilidad sa daungan sa downstream suburb ng Lyndiane, habang ang mga asinan sa kabila ng ilog Saloum ang bumubuo sa tanging iba pang pangunahing aktibidad pang-industriya ng lungsod. ==Mga Kapitbahayan== Kabilang sa maraming kapitbahayan ng Kaolack ay: * Ang '''Lewna''' ('''Léona''' sa Pranses), na kinabibilangan ng halos buong sentro ng lungsod. Kabilang dito ang '''Lewna Ñaseen''' ('''Léona Niassène''' sa Pranses), ang punong-himpilan ng sangay ng orden ng Islam na Tijānī na itinatag noong 1910 ni Allaaji Abdulaay Ñas pagkatapos ng kanyang pagkatapon sa [[Banjul]], [[Gambia]]. Ngunit ngayon, ang Orden ng Islam na Tijānī ay hawak ng panganay na anak ni Mame Khalifa na siyang panganay na anak ni Allaji Abdoulaye Niass. * '''Jaleñ''' ('''Dialègne''' sa Pranses), sa pagitan nina Lewna Ñaseen at Medina Mbabba. * '''Medina Mbàbba''' ('''Médina Mbaba''' sa Pranses), tinatawag ding "Medina I", na ipinangalan kay Baabakar Njaay, binansagan na "Mbàbba Njaay," na siyang [[Serer]] na pinuno ng nayon nang ito ay isinama sa Kaolack. * '''Medina Baay''' ('''Médina Baye''' sa Pranses), tinatawag ding "Medina II", sa hilagang-silangan na gilid ng lungsod. Ito ang sentro ng sangay ng Ibrāhīmiiya ng orden ng Tijānī na itinatag noong 1930 ng anak ni Allaaji Abdulaay Ñas, si [[Ibrayima Ñas]], na kilala sa kanyang mga tagasunod bilang "Baay" ("Ama" sa Wolof). Ang pangalan sa Arabic ay nangangahulugang "Ang Lungsod ng Baay." * Ang '''Saam''' ('''Sam''' sa Pranses), kanluran ng Medina Baay sa hilaga ng Kaolack, itinatag din ni Ibrayima Ñas. Ang Saam ay orihinal na itinalaga bilang mga bukid at taniman ng mga alagad ni Ibrayima Ñas, ngunit mula noong dekada 1970, ang mga puno ay napalitan na ng mga bahay. * '''Ndoorong''' ('''Ndorong''' sa Pranses), kanluran ng Saam, itinatag ni Bashiru Mbàkke at ng kanyang mga disipulong Murid. * Ang '''Coofog''' ('''Thiofoke''' sa Pranses), hilaga ng Saam, na umiral bago pa man ang Kaolack bilang isang nayon ng Serer na pinamumunuan ng dinastiyang Guelowar. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kaolack]] [[Kategorya:Senegal]] m52d04bo7fpbb6jjrj1vftwzb13x1xj 0 337353 2223863 2198446 2026-09-06T22:03:03Z Superastig 11141 Update. 2223863 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Infinite Radio Mati | callsign = DXEV | logo = | city = [[Mati, Davao Oriental|Mati]] | area = [[Davao Oriental]], ilang bahagi ng [[Davao de Oro]] | branding = 107.9 Dino Infinite Radio | airdate = 2008 | frequency = 102.3 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = | class = | callsign_meaning = | former_callsigns = [[DXWM]] (2008–2015)<br>[[DXOR]] (2015-2024) | former_frequencies = 91.9 MHz (2008–2015)<br>102.3 MHz (2015-2024)<br>101.5 MHz (2024-2025) | former_names = Sunrise Gold FM | network = Infinite Radio | owner = [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]] | website = }} Ang '''DXEV''' (107.9 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''107.9 Dino Infinite Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[St. Jude Thaddeus Institute of Technology]]. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa Capitol Hills, Brgy. Central, [[Mati|Mati, Davao Oriental]].<ref>{{Cite web |title=Radio broadcaster slain in Davao Oriental |url=https://www.abs-cbn.com/nation/regions/06/15/10/local-radio-broadcaster-slain-davao-oriental |website=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Davao Oriental radioman nabbed for gun possession |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1076049 |website=www.pna.gov.ph}}</ref><ref>{{Cite web |title=NUJP: Davao radio commentator gets death threat |url=https://www.gmanetwork.com/news/story/257945/news/regions/nujp-davao-radio-commentator-gets-death-threat/ |website=GMA News Online}}</ref><ref>{{Cite web |date=July 1, 2011 |title=High Court okays transfer of venue of alleged gunman's trial in broadcaster's murder |url=https://www.seapa.org/seapa-alert-philippine-high-court-okays-transfer-of-venue-of-alleged-gunmans-trial-in-broadcasters-murder/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823021822/https://www.seapa.org/seapa-alert-philippine-high-court-okays-transfer-of-venue-of-alleged-gunmans-trial-in-broadcasters-murder/ |archive-date=August 23, 2019 |access-date=August 23, 2019}}</ref><ref>[https://spgsped.wordpress.com/2016/02/07/spg-with-lumon-guding/ SPG with Lumon Guding]</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist}} {{Davao Oriental Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Davao Oriental]] 9pyfm3e3uriynnyr8i8a4j6drnwx7n9 0 337664 2223935 2220994 2026-09-07T02:49:33Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Paligsahan sa 2026 */ 2223935 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = Kompetisyon sa musika | creator = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] | based_on = [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] | writer = | screenplay = | teleplay = | story = | director = | presenter = Iba't ibang hosts | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[#Mga bansang kasapi|Iba't ibang kalahok na bansa]] | language = Iba-iba; pangunahin na Ingles | num_seasons = | num_series = | num_episodes = 1 paligsahan<br>1 live na palabas | location = Iba't ibang punong lungsod | runtime = | company = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]]<br>Voxovation<br>S20 Productions | network = | first_aired = {{Start date|2026|11|14}} | last_aired = }} Ang '''''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision sa Asya''''' ([[Wikang Ingles|Ingles]] ''Eurovision Song Contest Asia'') ay isang paparating na internasyonal na paligsahan sa kanta na hinubog mula sa [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]], kung saan ang mga brodkaster mula sa rehiyon ng [[Asya-Pasipiko]] ay maglalaban-laban na kumakatawan sa kani-kanilang mga bansa. Ang unang edisyon, na inorganisa ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at Voxovation, ginawa ng S2O Productions, at itinanghal ng host brodkaster na Channel 3, ay gaganapin sa ika-14 ng Nobyembre 2026 sa IdeaLive sa [[Bangkok]], [[Taylandiya]]. Ang mga plano na iakma ang Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa rehiyon ng Asya-Pasipiko ay nagsimula mula pa noong 2008. Noong 2016, kinuha ng Special Broadcasting Service (SBS) ng Australia ang proyekto, na bumuo ng isang bersyon ng format kasama ang Blink TV at ang EBU para sa isang nakaplanong debut sa 2019. Ipinagpaliban ng SBS ang proyekto noong 2021, at kalaunan ay ipinasa ito sa Voxovation, isang kumpanyang nilikha upang bumuo ng mga adaptasyon ng format ng paligsahan sa iba't ibang teritoryo na may mga lisensya mula sa EBU. Walang karagdagang mga update ang ibinigay hanggang 2025, nang ipalabas ng Bhutan Broadcasting Service (BBS) ang isang kompetisyon na tinatawag na ''Druk Dra'', na naglalayong piliin ang kanilang lahok para sa isang paligsahan sa Eurovision Asia bago hiniling ng Voxovation sa brodkaster na itigil ito. Noong Marso 31, 2026, opisyal na inanunsyo ng EBU at Voxovation ang kompetisyon, kasama ang Thailand bilang host country at isang paunang lineup ng 10 kalahok na bansa. ==Pagsulong== Noong Setyembre 2008, inanunsyo ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) na gaganapin ang isang Asya-Pasipikong katapat ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] sa 2009.<ref name="ABC">{{Cite news |date=19 Setyembre 2008 |title=Asian 'Eurovision' to take place |url=https://www.abc.net.au/news/2008-09-19/asian-eurovision-to-take-place/515172 |access-date=7 Abril 2026 |work=ABC News (Australia)}}</ref> Tinawag na ''Our Sound – The Asia Pacific Song Contest'' pagsapit ng ika-4 ng Marso 2009, nakatakda itong gaganapin sa ikalawang kalahati ng taon, at pangungunahan ng kompanyang Singaporean na Asiavision, na pinamumunuan ng negosyanteng Aleman na si Andreas Gerlach. Nakatakdang makipagkumpetensya ang mga tagapagbalita mula sa labinlimang bansa at rehiyon, katulad ng [[Biyetnam]], [[Hapon]], [[Hong Kong]], [[Indiya]], [[Indonesya]], [[Kambodya]], [[Laos]], [[Macau]], [[Malaysia]], [[Pakistan]], [[Pilipinas]], [[Singapore]], [[Timog Korea]], [[Taiwan]], [[Taylandiya]], at [[Tsina]].<ref name="ABC" /> Ilang beses na naantala ang paligsahan at hindi natuloy. Noong Marso 2016, sinimulan ng EBU ang pagbuo ng isang adaptasyon ng Eurovision Song Contest para sa rehiyon kasama ang Special Broadcasting Service (SBS).<ref name="SBS">{{cite web |url=http://eurovoix.com/2016/03/21/asia-sbs-create-eurovision-song-contest-asia/ |title=Asia: SBS to create Eurovision Song Contest in Asia |first=Anthony |last=Granger |date=21 Marso 2016 |website=Eurovoix |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321081215/http://eurovoix.com/2016/03/21/asia-sbs-create-eurovision-song-contest-asia/ |archive-date=21 Marso 2016 |url-status=live}}</ref> Ang SBS ay nagtatrabaho sa proyekto kasama ang kasosyo sa produksyon nito na Blink TV.<ref name="EurovisionTV">{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-song-contest-concept-to-be-developed-in-asia |title=Eurovision Song Contest concept to be developed in Asia! |date=21 Marso 2016 |first=Paul |last=Jordan |website=Eurovision.tv |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190409/https://eurovision.tv/story/eurovision-song-contest-concept-to-be-developed-in-asia/ |archive-date=19 Agosto 2017 |url-status=live}}</ref> Ang unang paligsahan ay nakatakdang gaganapin sa [[Australya]] sa 2017.<ref name="EurovisionTV" /> Ang opisyal na pangalan ng kompetisyon ay isiniwalat na Eurovision Asia Song Contest (o simpleng Eurovision Asia) noong Agosto 2017.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-is-coming-to-asia |title=The Greatest Song Contest in the World is coming to Asia! |first=Paul |last=Jordan |date=18 Agosto 2017 |website=Eurovision.tv |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170818221335/https://eurovision.tv/story/eurovision-is-coming-to-asia |archive-date=18 Agosto 2017 |url-status=live}}</ref><ref name="EurovoixWorld">{{cite web |url=https://eurovoix-world.com/three-cities-interested-hosting-eurovision-asia/ |title=Three cities interested in hosting Eurovision Asia |first=Anthony |last=Granger |date=19 Mayo 2017 |website=Eurovoix World |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103012/https://eurovoix-world.com/three-cities-interested-hosting-eurovision-asia/ |archive-date=5 Agosto 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://escxtra.com/2018/07/13/eurovision-asia-hold-ebu/ |title=Eurovision Asia on hold? Organizers and EBU "still early in the development process" |first=Ryan |last=Cobb |date=13 Hulyo 2018 |website=ESCXtra |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715010937/https://www.escxtra.com/2018/07/13/eurovision-asia-hold-ebu/ |archive-date=15 Hulyo 2018 |url-status=live}}</ref> Pagsapit ng Mayo, ang Australia, Hong Kong at Singapore ay nagpakita ng interes sa pagho-host ng unang edisyon ng paligsahan.<ref name="EurovoixWorld" /> Naglaan ang gobyerno ng Singapore ng $4 milyon upang mag-host ng kaganapan, habang ang lungsod ng Sydney at ang estado ng New South Wales ay nagsabing mamumuhunan sila sa pagho-host.<ref>{{cite web |url=https://escinsight.com/2017/05/06/eurovision-insight-podcast-insight-asks-australian-head-delegation-paul-clarke/ |title=Eurovision Insight Podcast: Insight Asks Australian Head Of Delegation Paul Clarke |first=Ewan |last=Spence |date=6 Mayo 2017 |website=ESC Insight |access-date=7 Abril 2026}}</ref> Iginiit ng konseho ng lungsod ng Gold Coast noong Nobyembre 2018 na ang unang paligsahan ay magaganap sa Gold Coast Convention and Exhibition Centre mula Nobyembre 30 hanggang Disyembre 7, 2019.<ref>{{cite web |url=https://www.9news.com.au/national/eurovision-asia-gold-coast-inaugural-event/bc4370be-1948-4125-9aca-0533d30b899c |title=Gold Coast to host inaugural Eurovision Asia |first=Brendon |last=Wolf |date=1 Nobyembre 2018 |website=9News |access-date=7 Abril 2026}}</ref> Noong Mayo 2021, nakumpirma na ipinagpaliban ng SBS ang proyekto.<ref>{{Cite web|last=Carter|first=Ford|date=25 Mayo 2021|title=SBS drops plans for Eurovision Asia|url=https://www.aussievision.net/post/sbs-drops-plans-for-eurovision-asia|access-date=7 Abril 2026|website=aussievision|language=en}}</ref> Ang mga plano ng SBS mula Mayo 2016 ay para sa isang brodkaster mula sa bawat bansa sa rehiyon ng Asya-Pasipiko na maging karapat-dapat na lumahok, ibig sabihin ay mayroong maximum na 68 kalahok.<ref>{{cite web |url=http://eurovoix-world.com/asiavision-12-countries-the-aim-for-the-first-contest/ |title=Asiavision 12 countries the aim for the first contest |first=Anthony |last=Granger |date=7 Mayo 2016 |website=Eurovoix World |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507180618/http://eurovoix-world.com/asiavision-12-countries-the-aim-for-the-first-contest/ |archive-date=7 Mayo 2016 |url-status=dead}}</ref> Ang pagiging miyembro sa Asia-Pacific Broadcasting Union (ABU) ay hindi isang kinakailangan para sa pakikilahok. Pagsapit ng Marso 2019, kinumpirma na ng mga brodkaster mula sa sampung bansa ang kanilang intensyon na lumahok: Australya, Hapon, [[Kapuluang Solomon]], [[Kasakistan]], [[Maldives|Maldibas]], [[Nuweba Selandiya]], [[Papua New Guinea|Papua Bagong Guinea]], Timog Korea, Tsina, at [[Vanuatu]].<ref name="EurovoixWorld2">{{cite web |url=https://eurovoix-world.com/eurovision-asia-song-contest-still-in-the-works/ |title=Eurovision Asia Song Contest Still in The Works |first=Anthony |last=Granger |date=4 Marso 2019 |website=Eurovoix World |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320195737/https://eurovoix-world.com/eurovision-asia-song-contest-still-in-the-works/ |archive-date=20 Marso 2019 |url-status=dead}}</ref> Kinumpirma ng SBS ang pakikilahok nito, habang ang Hapon, Timog Korea at Tsina ay pinangalanan bilang mga potensyal na kalahok.<ref name="EurovoixWorld2" /> Noong Mayo 2025, kinumpirma ng Bhutan Broadcasting Service (BBS) ang intensyon nitong lumahok sa Eurovision Asia, na nagsasaad na ang unang paligsahan ay gaganapin sa [[Bangkok]], Taylandiya, na may 18 bansang kalahok. Noong Hunyo 24, inilathala ng EBU ang Brand Impact Report nito para sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision, na naglista ng isang adaptasyon sa Asya-Pasipiko bilang nasa ilalim ng "patuloy na pag-unlad". Noong Agosto, ang lokasyon ay itinalaga ng BBS bilang [[Mumbai]], Indiya, habang sinimulan nitong mag-organisa ng isang pambansang seleksyon na pinamagatang ''Druk Dra'' sa parehong buwan upang piliin ang kanilang kalahok.<ref name="Aussievision">{{Cite web |last=Tsinivits |first=Kyriakos |date=25 Agosto 2025 |title=Is Eurovision Asia actually going to happen? |url=https://www.aussievision.net/post/is-eurovision-asia-actually-going-to-happen |access-date=7 Abril 2026 |website=Aussievision |language=en}}</ref> Bukod pa rito, ang Ho Chi Minh City Television (HTV), na nagsisilbi sa lugar ng [[Lungsod Ho Chi Minh]] sa Biyetnam, ay unang naglaan ng oras para sa isang programang pinamagatang ''Eurovision Asia'' sa Agosto 31.<ref name="Aussievision" /> Noong Agosto 28, sinabi ni Martin Green, direktor ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision, na "walang mga plano ang nakumpirma o inanunsyo hanggang sa kasalukuyan" para sa paligsahan sa Asya-Pasipiko, na lalong naglilinaw na ang ''Druk Dra'' ay inalis sa ere at binura mula sa mga online platform sa kahilingan ng mga kasosyo ng EBU.<ref name="EuroTripPod">{{Cite web |date=28 Agosto 2025 |title=EBU shuts down Eurovision Asia speculation |url=https://eurotrippodcast.com/2025/08/28/ebu-shuts-down-eurovision-asia-speculation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828183848/https://eurotrippodcast.com/2025/08/28/ebu-shuts-down-eurovision-asia-speculation/ |archive-date=28 Agosto 2025 |access-date=7 Abril 2026 |work=The Eurotrip Podcast}}</ref> Noong Nobyembre, si Marcus Tang ay kinuha ng Voxovation upang maglingkod bilang "Managing Director Asia".<ref name="Voxovation">{{Cite web |title=About Us |url=https://www.voxovation.com/about |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251129172829/https://www.voxovation.com/about |archive-date=29 Nobyembre 2025 |access-date=7 Abril 2026}}</ref> Noong ika-15 ng Disyembre, sinabi ni Christer Björkman, Pinuno ng Musika at Tagapagtatag ng Voxovation, sa podcast na ''Eurovision Uncovered'' na ang Eurovision Asia ay patuloy na "masinsinang paghahanda", na may pag-asang maipapahayag ito sa publiko "sa lalong madaling panahon".<ref name="EuroUncovered">{{Cite web |date=15 December 2025 |title=Eurovision Uncovered Meets Christer Björkman: “There are Challenges in Almost Every Act” |url=https://escinsight.com/2025/12/15/christer-bjorkman-eurovision-production-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215170122/https://escinsight.com/2025/12/15/christer-bjorkman-eurovision-production-interview/ |archive-date=15 Disyembre 2025 |access-date=7 Abril 2026 |work=Eurovision Uncovered Podcast}}</ref> Sa isang panayam, sinabi ng Direktor ng Eurovision na si Martin Green na pinahahalagahan ng mga pambansang brodkaster sa Asya-Pasipiko ang paligsahan bilang isang paraan ng pagbibigay ng pagkakataon sa mga pambansang bituin ng pop, na inilalarawan ito bilang isang "simpleng paraan". Sa kahilingan ng mga inaasahang mga kalahok na brodkaster, ang pangalang "Eurovision" ay isinama sa pamagat, kahit na ang paligsahan ay binubuo ng mga kalahok sa Asya-Pasipiko.<ref name="NYTimes">{{Cite news |last=Marshall |first=Alex |date=31 Marso 2026 |title=Eurovision Song Contest to Add Asian Edition This Year |url=https://www.nytimes.com/2026/03/31/arts/music/eurovision-song-contest-asia.html |access-date=7 Abril 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Pormat== Binubuo ng iisang palabas, ang mga resulta ay pagpapasyahan sa pamamagitan ng 50/50 na hati ng boto ng mga propesyonal na hurado at boto ng publiko.<ref name="Pormat">{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/31/eurovision-song-contest-asia-launches/ |title=Eurovision Song Contest Asia Launches With Final in Bangkok This November |date=31 Marso 2026 |access-date=7 Abril 2026 |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix.com}}</ref> Ang bawat kalahok na kalahok ay dapat na wala pang tatlong minuto at itanghal ng hindi hihigit sa anim na tao.<ref name="Pormat" /> Inaasahang lahat ng kalahok na brodkaster ay mag-oorganisa ng pambansang finals upang mapili ang kanilang kalahok. Ang mananalo ay iimbitahang magtanghal bilang panauhin sa susunod na edisyon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision sa Europa.<ref name="NYTimes" /> ==Kasaysayan== {| class="wikitable tsx_sortable" style="font-size: 95%" |- style="background:#efefef" ! rowspan="2" class="autorowspan" | Taon ! rowspan="2" |Petsa ! rowspan="2" |Venue, punong lungsod at bansa ! rowspan="2" |Punong brodkaster ! rowspan="2" |(Mga) presenter ! rowspan="2" |Bansang kalahok ! colspan="3" class="autorowspan" | Kampeon |- !Bansa !Awit !Mang-aawit |- | [[#Paligsahan sa 2026|2026]] |Nobyembre 14 |<small>{{flagicon|THA}} IdeaLive, [[Bangkok]], Taylandiya</small> |Channel 3 |''Iaanunsyo'' |10 |''Iaanunsyo'' |''Iaanunsyo'' |''Iaanunsyo'' |} ==Paligsahan sa 2026== {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision sa Asya | year = 2026 | image = | size = | caption = | theme = | semi1 = | semi2 = | final = {{start date|2026|11|14|df=y}} | venue = [[IdeaLive]]<br />[[Bangkok]], [[Taylandiya]] | organizer = Voxovation | president = | host_broadcaster = [[Channel 3 HD (Taylandiya)|Channel 3]] | producer = S20 Productions | musdirector = | presenters = | entries = 11 | finalists = | debut = {{Plainlist| * {{Flag|Bangladesh}} * {{Flag|Bhutan}} * {{Flag|Biyetnam}} * {{Flag|Kambodya}} * {{Flag|Laos}} * {{Flag|Malaysia}} * {{Flag|Mongolia|name=Mongolya}} * {{Flag|Nepal}} * {{Flag|Pilipinas}} * {{Flag|Taylandiya}} * {{Flag|Timog Korea}} }} | return = | non-return = | winner = | vote = | prev_year = | next_year = |execsupervisor=Marcus Tang|exproducer=Assaf Blecher}} Noong ika-29 ng Marso 2026, isang website ang inilunsad, na nagsasabing ang paligsahan ay gaganapin sa ika-14 ng Nobyembre sa Bangkok, na pansamantalang tampok ang siyam na bansa: [[Bangladesh]], [[Bhutan]], [[Biyetnam]], [[Kambodya]], [[Laos]], [[Malaysia]], [[Nepal]], [[Pilipinas]], at [[Taylandiya]].<ref>{{Cite web |url=https://eurovisionasia.com |title=Eurovision Song Contest Asia 2026 — Bangkok |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329001637/https://eurovisionasia.com/ |archive-date=29 Marso 2026 |url-status=dead}}</ref> Pansamantalang inalis ang website pagkalipas ng ilang oras.<ref>{{Cite web |last=Mouriquand |first=David |date=30 Marso 2026 |title=A decade in the making: Will Eurovision Asia take place in 2026? |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/30/a-decade-in-the-making-will-eurovision-asia-take-place-in-2026 |access-date=7 Abril 2026 |website=Euronews |language=en}}</ref> Pormal na inanunsyo ang paligsahan noong ika-31 ng Marso sa ilalim ng pangalang Eurovision Song Contest Asia, na ioorganisa ng EBU at Voxovation kasama ang S2O Productions bilang mga kasosyo, at ang Channel 3 ng Thailand bilang host broadcaster. Ang unang anunsyo ay naglista ng sampung bansa (ang nabanggit kasama ang [[Timog Korea]]) kasama ang kani-kanilang mga kalahok na broadcaster. Gaganapin ito sa ika-14 ng Nobyembre 2026 sa IdeaLive sa [[Bangkok]], Taylandiya.<ref>{{cite web |title=Eurovision Song Contest Asia will debut in 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-song-contest-asia-will-debut-november-2026/ |website=Eurovision.com |access-date=7 Abril 2026 |date=31 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |last1=Kaur |first1=Baani |title=Eurovision launching Asia edition, grand final to take place in Bangkok in November |url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/entertainment/eurovision-asia-2026-final-bangkok-580901 |website=Channel News Asia |access-date=7 Abril 2026 |date=31 Marso 2026}}</ref> ===Mga kalahok=== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision sa Asya 2026<ref>{{Cite web |date=2 Abril 2026 |title=Eurovision Goes East: Bangkok to Host First-Ever Eurovision Song Contest Asia in 2026 |url=https://www.eurovision.com/newsroom/release/bangkok-to-host-first-ever-eurovision-song-contest-asia-2026/ |access-date=7 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Bangladesh}} | NTV | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Voice of Bangladesh'' | Setyembre 30, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Bhutan}} | BBS | Nyendra | "Lhayi Semo" {{small|(ལྷ་ཡི་སྲས་མོ།)}} | [[Wikang Dzongkha|Dzongkha]] | ''Rhythm of Bhutan'' | Agosto 11, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Biyetnam}} | VTV3 | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''The Sound of Vietnam'' | Oktubre 3, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Kambodya}} | TV5 | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Cambodia's Finest Voice'' | Oktubre 17, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Laos}} | VTE9 | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Sieng Lao: The One'' | Setyembre 24, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Malaysia}} | TV3 | Aina Abdul | {{N/A|}} | {{N/A|}} | Panloob na pagpili | Agosto 15, 2026 {{small|(artista)}}<br>''Iaanunsyo'' {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Mongolia|name=Mongolya}} |MNC | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Mongolia's Chosen One'' | Oktubre 10, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Nepal}} | Himalaya TV | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Nepal Decides'' | Setyembre 19, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Pilipinas}} | [[ABS-CBN]] | Carmelle | "Sobra-Sobra" | [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Filipino|Filipino]] | ''Philippine Selection Night'' | Agosto 30, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Taylandiya}} | Channel 3 | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Thailand's Chosen One'' | Setyembre 27, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Timog Korea}} | [[ENA (Timog Korea)|ENA]] | Junhee | "Deep Dive" | Ingles | ''Korea's Next Wave'' | Setyembre 4, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |} ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Musika]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Music festival]] f0rweph477r5kkyrs38m8usa2yc5c4n 2223937 2223935 2026-09-07T02:57:01Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Mga kalahok */ 2223937 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_alt = | caption = | alt_name = | genre = Kompetisyon sa musika | creator = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] | based_on = [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] | writer = | screenplay = | teleplay = | story = | director = | presenter = Iba't ibang hosts | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[#Mga bansang kasapi|Iba't ibang kalahok na bansa]] | language = Iba-iba; pangunahin na Ingles | num_seasons = | num_series = | num_episodes = 1 paligsahan<br>1 live na palabas | location = Iba't ibang punong lungsod | runtime = | company = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]]<br>Voxovation<br>S20 Productions | network = | first_aired = {{Start date|2026|11|14}} | last_aired = }} Ang '''''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision sa Asya''''' ([[Wikang Ingles|Ingles]] ''Eurovision Song Contest Asia'') ay isang paparating na internasyonal na paligsahan sa kanta na hinubog mula sa [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]], kung saan ang mga brodkaster mula sa rehiyon ng [[Asya-Pasipiko]] ay maglalaban-laban na kumakatawan sa kani-kanilang mga bansa. Ang unang edisyon, na inorganisa ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at Voxovation, ginawa ng S2O Productions, at itinanghal ng host brodkaster na Channel 3, ay gaganapin sa ika-14 ng Nobyembre 2026 sa IdeaLive sa [[Bangkok]], [[Taylandiya]]. Ang mga plano na iakma ang Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa rehiyon ng Asya-Pasipiko ay nagsimula mula pa noong 2008. Noong 2016, kinuha ng Special Broadcasting Service (SBS) ng Australia ang proyekto, na bumuo ng isang bersyon ng format kasama ang Blink TV at ang EBU para sa isang nakaplanong debut sa 2019. Ipinagpaliban ng SBS ang proyekto noong 2021, at kalaunan ay ipinasa ito sa Voxovation, isang kumpanyang nilikha upang bumuo ng mga adaptasyon ng format ng paligsahan sa iba't ibang teritoryo na may mga lisensya mula sa EBU. Walang karagdagang mga update ang ibinigay hanggang 2025, nang ipalabas ng Bhutan Broadcasting Service (BBS) ang isang kompetisyon na tinatawag na ''Druk Dra'', na naglalayong piliin ang kanilang lahok para sa isang paligsahan sa Eurovision Asia bago hiniling ng Voxovation sa brodkaster na itigil ito. Noong Marso 31, 2026, opisyal na inanunsyo ng EBU at Voxovation ang kompetisyon, kasama ang Thailand bilang host country at isang paunang lineup ng 10 kalahok na bansa. ==Pagsulong== Noong Setyembre 2008, inanunsyo ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) na gaganapin ang isang Asya-Pasipikong katapat ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] sa 2009.<ref name="ABC">{{Cite news |date=19 Setyembre 2008 |title=Asian 'Eurovision' to take place |url=https://www.abc.net.au/news/2008-09-19/asian-eurovision-to-take-place/515172 |access-date=7 Abril 2026 |work=ABC News (Australia)}}</ref> Tinawag na ''Our Sound – The Asia Pacific Song Contest'' pagsapit ng ika-4 ng Marso 2009, nakatakda itong gaganapin sa ikalawang kalahati ng taon, at pangungunahan ng kompanyang Singaporean na Asiavision, na pinamumunuan ng negosyanteng Aleman na si Andreas Gerlach. Nakatakdang makipagkumpetensya ang mga tagapagbalita mula sa labinlimang bansa at rehiyon, katulad ng [[Biyetnam]], [[Hapon]], [[Hong Kong]], [[Indiya]], [[Indonesya]], [[Kambodya]], [[Laos]], [[Macau]], [[Malaysia]], [[Pakistan]], [[Pilipinas]], [[Singapore]], [[Timog Korea]], [[Taiwan]], [[Taylandiya]], at [[Tsina]].<ref name="ABC" /> Ilang beses na naantala ang paligsahan at hindi natuloy. Noong Marso 2016, sinimulan ng EBU ang pagbuo ng isang adaptasyon ng Eurovision Song Contest para sa rehiyon kasama ang Special Broadcasting Service (SBS).<ref name="SBS">{{cite web |url=http://eurovoix.com/2016/03/21/asia-sbs-create-eurovision-song-contest-asia/ |title=Asia: SBS to create Eurovision Song Contest in Asia |first=Anthony |last=Granger |date=21 Marso 2016 |website=Eurovoix |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321081215/http://eurovoix.com/2016/03/21/asia-sbs-create-eurovision-song-contest-asia/ |archive-date=21 Marso 2016 |url-status=live}}</ref> Ang SBS ay nagtatrabaho sa proyekto kasama ang kasosyo sa produksyon nito na Blink TV.<ref name="EurovisionTV">{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-song-contest-concept-to-be-developed-in-asia |title=Eurovision Song Contest concept to be developed in Asia! |date=21 Marso 2016 |first=Paul |last=Jordan |website=Eurovision.tv |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190409/https://eurovision.tv/story/eurovision-song-contest-concept-to-be-developed-in-asia/ |archive-date=19 Agosto 2017 |url-status=live}}</ref> Ang unang paligsahan ay nakatakdang gaganapin sa [[Australya]] sa 2017.<ref name="EurovisionTV" /> Ang opisyal na pangalan ng kompetisyon ay isiniwalat na Eurovision Asia Song Contest (o simpleng Eurovision Asia) noong Agosto 2017.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-is-coming-to-asia |title=The Greatest Song Contest in the World is coming to Asia! |first=Paul |last=Jordan |date=18 Agosto 2017 |website=Eurovision.tv |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170818221335/https://eurovision.tv/story/eurovision-is-coming-to-asia |archive-date=18 Agosto 2017 |url-status=live}}</ref><ref name="EurovoixWorld">{{cite web |url=https://eurovoix-world.com/three-cities-interested-hosting-eurovision-asia/ |title=Three cities interested in hosting Eurovision Asia |first=Anthony |last=Granger |date=19 Mayo 2017 |website=Eurovoix World |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170805103012/https://eurovoix-world.com/three-cities-interested-hosting-eurovision-asia/ |archive-date=5 Agosto 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://escxtra.com/2018/07/13/eurovision-asia-hold-ebu/ |title=Eurovision Asia on hold? Organizers and EBU "still early in the development process" |first=Ryan |last=Cobb |date=13 Hulyo 2018 |website=ESCXtra |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715010937/https://www.escxtra.com/2018/07/13/eurovision-asia-hold-ebu/ |archive-date=15 Hulyo 2018 |url-status=live}}</ref> Pagsapit ng Mayo, ang Australia, Hong Kong at Singapore ay nagpakita ng interes sa pagho-host ng unang edisyon ng paligsahan.<ref name="EurovoixWorld" /> Naglaan ang gobyerno ng Singapore ng $4 milyon upang mag-host ng kaganapan, habang ang lungsod ng Sydney at ang estado ng New South Wales ay nagsabing mamumuhunan sila sa pagho-host.<ref>{{cite web |url=https://escinsight.com/2017/05/06/eurovision-insight-podcast-insight-asks-australian-head-delegation-paul-clarke/ |title=Eurovision Insight Podcast: Insight Asks Australian Head Of Delegation Paul Clarke |first=Ewan |last=Spence |date=6 Mayo 2017 |website=ESC Insight |access-date=7 Abril 2026}}</ref> Iginiit ng konseho ng lungsod ng Gold Coast noong Nobyembre 2018 na ang unang paligsahan ay magaganap sa Gold Coast Convention and Exhibition Centre mula Nobyembre 30 hanggang Disyembre 7, 2019.<ref>{{cite web |url=https://www.9news.com.au/national/eurovision-asia-gold-coast-inaugural-event/bc4370be-1948-4125-9aca-0533d30b899c |title=Gold Coast to host inaugural Eurovision Asia |first=Brendon |last=Wolf |date=1 Nobyembre 2018 |website=9News |access-date=7 Abril 2026}}</ref> Noong Mayo 2021, nakumpirma na ipinagpaliban ng SBS ang proyekto.<ref>{{Cite web|last=Carter|first=Ford|date=25 Mayo 2021|title=SBS drops plans for Eurovision Asia|url=https://www.aussievision.net/post/sbs-drops-plans-for-eurovision-asia|access-date=7 Abril 2026|website=aussievision|language=en}}</ref> Ang mga plano ng SBS mula Mayo 2016 ay para sa isang brodkaster mula sa bawat bansa sa rehiyon ng Asya-Pasipiko na maging karapat-dapat na lumahok, ibig sabihin ay mayroong maximum na 68 kalahok.<ref>{{cite web |url=http://eurovoix-world.com/asiavision-12-countries-the-aim-for-the-first-contest/ |title=Asiavision 12 countries the aim for the first contest |first=Anthony |last=Granger |date=7 Mayo 2016 |website=Eurovoix World |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507180618/http://eurovoix-world.com/asiavision-12-countries-the-aim-for-the-first-contest/ |archive-date=7 Mayo 2016 |url-status=dead}}</ref> Ang pagiging miyembro sa Asia-Pacific Broadcasting Union (ABU) ay hindi isang kinakailangan para sa pakikilahok. Pagsapit ng Marso 2019, kinumpirma na ng mga brodkaster mula sa sampung bansa ang kanilang intensyon na lumahok: Australya, Hapon, [[Kapuluang Solomon]], [[Kasakistan]], [[Maldives|Maldibas]], [[Nuweba Selandiya]], [[Papua New Guinea|Papua Bagong Guinea]], Timog Korea, Tsina, at [[Vanuatu]].<ref name="EurovoixWorld2">{{cite web |url=https://eurovoix-world.com/eurovision-asia-song-contest-still-in-the-works/ |title=Eurovision Asia Song Contest Still in The Works |first=Anthony |last=Granger |date=4 Marso 2019 |website=Eurovoix World |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320195737/https://eurovoix-world.com/eurovision-asia-song-contest-still-in-the-works/ |archive-date=20 Marso 2019 |url-status=dead}}</ref> Kinumpirma ng SBS ang pakikilahok nito, habang ang Hapon, Timog Korea at Tsina ay pinangalanan bilang mga potensyal na kalahok.<ref name="EurovoixWorld2" /> Noong Mayo 2025, kinumpirma ng Bhutan Broadcasting Service (BBS) ang intensyon nitong lumahok sa Eurovision Asia, na nagsasaad na ang unang paligsahan ay gaganapin sa [[Bangkok]], Taylandiya, na may 18 bansang kalahok. Noong Hunyo 24, inilathala ng EBU ang Brand Impact Report nito para sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision, na naglista ng isang adaptasyon sa Asya-Pasipiko bilang nasa ilalim ng "patuloy na pag-unlad". Noong Agosto, ang lokasyon ay itinalaga ng BBS bilang [[Mumbai]], Indiya, habang sinimulan nitong mag-organisa ng isang pambansang seleksyon na pinamagatang ''Druk Dra'' sa parehong buwan upang piliin ang kanilang kalahok.<ref name="Aussievision">{{Cite web |last=Tsinivits |first=Kyriakos |date=25 Agosto 2025 |title=Is Eurovision Asia actually going to happen? |url=https://www.aussievision.net/post/is-eurovision-asia-actually-going-to-happen |access-date=7 Abril 2026 |website=Aussievision |language=en}}</ref> Bukod pa rito, ang Ho Chi Minh City Television (HTV), na nagsisilbi sa lugar ng [[Lungsod Ho Chi Minh]] sa Biyetnam, ay unang naglaan ng oras para sa isang programang pinamagatang ''Eurovision Asia'' sa Agosto 31.<ref name="Aussievision" /> Noong Agosto 28, sinabi ni Martin Green, direktor ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision, na "walang mga plano ang nakumpirma o inanunsyo hanggang sa kasalukuyan" para sa paligsahan sa Asya-Pasipiko, na lalong naglilinaw na ang ''Druk Dra'' ay inalis sa ere at binura mula sa mga online platform sa kahilingan ng mga kasosyo ng EBU.<ref name="EuroTripPod">{{Cite web |date=28 Agosto 2025 |title=EBU shuts down Eurovision Asia speculation |url=https://eurotrippodcast.com/2025/08/28/ebu-shuts-down-eurovision-asia-speculation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828183848/https://eurotrippodcast.com/2025/08/28/ebu-shuts-down-eurovision-asia-speculation/ |archive-date=28 Agosto 2025 |access-date=7 Abril 2026 |work=The Eurotrip Podcast}}</ref> Noong Nobyembre, si Marcus Tang ay kinuha ng Voxovation upang maglingkod bilang "Managing Director Asia".<ref name="Voxovation">{{Cite web |title=About Us |url=https://www.voxovation.com/about |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251129172829/https://www.voxovation.com/about |archive-date=29 Nobyembre 2025 |access-date=7 Abril 2026}}</ref> Noong ika-15 ng Disyembre, sinabi ni Christer Björkman, Pinuno ng Musika at Tagapagtatag ng Voxovation, sa podcast na ''Eurovision Uncovered'' na ang Eurovision Asia ay patuloy na "masinsinang paghahanda", na may pag-asang maipapahayag ito sa publiko "sa lalong madaling panahon".<ref name="EuroUncovered">{{Cite web |date=15 December 2025 |title=Eurovision Uncovered Meets Christer Björkman: “There are Challenges in Almost Every Act” |url=https://escinsight.com/2025/12/15/christer-bjorkman-eurovision-production-interview/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215170122/https://escinsight.com/2025/12/15/christer-bjorkman-eurovision-production-interview/ |archive-date=15 Disyembre 2025 |access-date=7 Abril 2026 |work=Eurovision Uncovered Podcast}}</ref> Sa isang panayam, sinabi ng Direktor ng Eurovision na si Martin Green na pinahahalagahan ng mga pambansang brodkaster sa Asya-Pasipiko ang paligsahan bilang isang paraan ng pagbibigay ng pagkakataon sa mga pambansang bituin ng pop, na inilalarawan ito bilang isang "simpleng paraan". Sa kahilingan ng mga inaasahang mga kalahok na brodkaster, ang pangalang "Eurovision" ay isinama sa pamagat, kahit na ang paligsahan ay binubuo ng mga kalahok sa Asya-Pasipiko.<ref name="NYTimes">{{Cite news |last=Marshall |first=Alex |date=31 Marso 2026 |title=Eurovision Song Contest to Add Asian Edition This Year |url=https://www.nytimes.com/2026/03/31/arts/music/eurovision-song-contest-asia.html |access-date=7 Abril 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Pormat== Binubuo ng iisang palabas, ang mga resulta ay pagpapasyahan sa pamamagitan ng 50/50 na hati ng boto ng mga propesyonal na hurado at boto ng publiko.<ref name="Pormat">{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2026/03/31/eurovision-song-contest-asia-launches/ |title=Eurovision Song Contest Asia Launches With Final in Bangkok This November |date=31 Marso 2026 |access-date=7 Abril 2026 |first=Anthony |last=Granger |website=Eurovoix.com}}</ref> Ang bawat kalahok na kalahok ay dapat na wala pang tatlong minuto at itanghal ng hindi hihigit sa anim na tao.<ref name="Pormat" /> Inaasahang lahat ng kalahok na brodkaster ay mag-oorganisa ng pambansang finals upang mapili ang kanilang kalahok. Ang mananalo ay iimbitahang magtanghal bilang panauhin sa susunod na edisyon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision sa Europa.<ref name="NYTimes" /> ==Kasaysayan== {| class="wikitable tsx_sortable" style="font-size: 95%" |- style="background:#efefef" ! rowspan="2" class="autorowspan" | Taon ! rowspan="2" |Petsa ! rowspan="2" |Venue, punong lungsod at bansa ! rowspan="2" |Punong brodkaster ! rowspan="2" |(Mga) presenter ! rowspan="2" |Bansang kalahok ! colspan="3" class="autorowspan" | Kampeon |- !Bansa !Awit !Mang-aawit |- | [[#Paligsahan sa 2026|2026]] |Nobyembre 14 |<small>{{flagicon|THA}} IdeaLive, [[Bangkok]], Taylandiya</small> |Channel 3 |''Iaanunsyo'' |10 |''Iaanunsyo'' |''Iaanunsyo'' |''Iaanunsyo'' |} ==Paligsahan sa 2026== {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision sa Asya | year = 2026 | image = | size = | caption = | theme = | semi1 = | semi2 = | final = {{start date|2026|11|14|df=y}} | venue = [[IdeaLive]]<br />[[Bangkok]], [[Taylandiya]] | organizer = Voxovation | president = | host_broadcaster = [[Channel 3 HD (Taylandiya)|Channel 3]] | producer = S20 Productions | musdirector = | presenters = | entries = 11 | finalists = | debut = {{Plainlist| * {{Flag|Bangladesh}} * {{Flag|Bhutan}} * {{Flag|Biyetnam}} * {{Flag|Kambodya}} * {{Flag|Laos}} * {{Flag|Malaysia}} * {{Flag|Mongolia|name=Mongolya}} * {{Flag|Nepal}} * {{Flag|Pilipinas}} * {{Flag|Taylandiya}} * {{Flag|Timog Korea}} }} | return = | non-return = | winner = | vote = | prev_year = | next_year = |execsupervisor=Marcus Tang|exproducer=Assaf Blecher}} Noong ika-29 ng Marso 2026, isang website ang inilunsad, na nagsasabing ang paligsahan ay gaganapin sa ika-14 ng Nobyembre sa Bangkok, na pansamantalang tampok ang siyam na bansa: [[Bangladesh]], [[Bhutan]], [[Biyetnam]], [[Kambodya]], [[Laos]], [[Malaysia]], [[Nepal]], [[Pilipinas]], at [[Taylandiya]].<ref>{{Cite web |url=https://eurovisionasia.com |title=Eurovision Song Contest Asia 2026 — Bangkok |access-date=7 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329001637/https://eurovisionasia.com/ |archive-date=29 Marso 2026 |url-status=dead}}</ref> Pansamantalang inalis ang website pagkalipas ng ilang oras.<ref>{{Cite web |last=Mouriquand |first=David |date=30 Marso 2026 |title=A decade in the making: Will Eurovision Asia take place in 2026? |url=https://www.euronews.com/culture/2026/03/30/a-decade-in-the-making-will-eurovision-asia-take-place-in-2026 |access-date=7 Abril 2026 |website=Euronews |language=en}}</ref> Pormal na inanunsyo ang paligsahan noong ika-31 ng Marso sa ilalim ng pangalang Eurovision Song Contest Asia, na ioorganisa ng EBU at Voxovation kasama ang S2O Productions bilang mga kasosyo, at ang Channel 3 ng Thailand bilang host broadcaster. Ang unang anunsyo ay naglista ng sampung bansa (ang nabanggit kasama ang [[Timog Korea]]) kasama ang kani-kanilang mga kalahok na broadcaster. Gaganapin ito sa ika-14 ng Nobyembre 2026 sa IdeaLive sa [[Bangkok]], Taylandiya.<ref>{{cite web |title=Eurovision Song Contest Asia will debut in 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/eurovision-song-contest-asia-will-debut-november-2026/ |website=Eurovision.com |access-date=7 Abril 2026 |date=31 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |last1=Kaur |first1=Baani |title=Eurovision launching Asia edition, grand final to take place in Bangkok in November |url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/entertainment/eurovision-asia-2026-final-bangkok-580901 |website=Channel News Asia |access-date=7 Abril 2026 |date=31 Marso 2026}}</ref> ===Mga kalahok=== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision sa Asya 2026<ref>{{Cite web |date=2 Abril 2026 |title=Eurovision Goes East: Bangkok to Host First-Ever Eurovision Song Contest Asia in 2026 |url=https://www.eurovision.com/newsroom/release/bangkok-to-host-first-ever-eurovision-song-contest-asia-2026/ |access-date=7 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Bangladesh}} | NTV | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Voice of Bangladesh'' | Setyembre 30, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Bhutan}} | BBS | Nyendra | "Lhayi Semo" {{small|(ལྷ་ཡི་སྲས་མོ།)}} | [[Wikang Dzongkha|Dzongkha]] | ''Rhythm of Bhutan'' | Agosto 11, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Biyetnam}} | VTV | Tóc Tiên | {{N/A|}} | {{N/A|}} | Panloob na pagpili {{small|(artista)}}<br>''The Sound of Vietnam'' {{small|(kanta)}} | Setyembere 6, 2026 {{small|(artista)}}<br>Oktubre 3, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Kambodya}} | TV5 | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Cambodia's Finest Voice'' | Oktubre 17, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Laos}} | VTE9 | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Sieng Lao: The One'' | Setyembre 24, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Malaysia}} | Media Prima | Aina Abdul | {{N/A|}} | {{N/A|}} | Panloob na pagpili | Agosto 15, 2026 {{small|(artista)}}<br>''Iaanunsyo'' {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Mongolia|name=Mongolya}} |MNC | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Mongolia's Chosen One'' | Oktubre 10, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Nepal}} | Himalaya TV | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Nepal Decides'' | Setyembre 19, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Pilipinas}} | [[ABS-CBN]] | Carmelle | "Sobra-Sobra" | [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Filipino|Filipino]] | ''Philippine Selection Night'' | Agosto 30, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Taylandiya}} | Channel 3 | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | ''Thailand's Chosen One'' | Setyembre 27, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{Flag|Timog Korea}} | [[ENA (Timog Korea)|ENA]] | Junhee | "Deep Dive" | Ingles | ''Korea's Next Wave'' | Setyembre 4, 2026 | style="text-align:center" {{N/A|}} |} ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Musika]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Music festival]] 697bk6m9htemjs8ewm0r4n01bgemb3p 3 338596 2223836 2211931 2026-09-06T14:18:34Z JWilz12345 77302 /* Ayos lang po ba? */ bagong seksiyon 2223836 wikitext text/x-wiki == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 14:31, 18 Hunyo 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == Ayos lang po ba? == Good evening kuya Ralff. Ayos lang po bang nahuli po ako sa pagrehistro sa [[Event:Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino Editathon]] (via private registration)? Nauna po ang paggawa ng dalawang artikulo bago makapagrehistro. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 14:18, 6 Setyembre 2026 (UTC) pvnbcu0czu89kpiywzay1pua2jh21qc 2223872 2223836 2026-09-06T23:55:04Z Ralffralff 104750 /* Ayos lang po ba? */ Tugon 2223872 wikitext text/x-wiki == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 14:31, 18 Hunyo 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == Ayos lang po ba? == Good evening kuya Ralff. Ayos lang po bang nahuli po ako sa pagrehistro sa [[Event:Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino Editathon]] (via private registration)? Nauna po ang paggawa ng dalawang artikulo bago makapagrehistro. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 14:18, 6 Setyembre 2026 (UTC) :Hello @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]! Okay lang, Maraming Salamat sa pagsali sa edit-a-thon! Kamusta at sana maayos lang ikaw ngayon! :))) :- [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) 23:55, 6 Setyembre 2026 (UTC) mqt5wjo3u3158lkbx9405cls3jc6wmp 0 338917 2223847 2223802 2026-09-06T15:30:40Z Allyriana000 119761 2223847 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=Mayo 2027|venue=Tansaniya|before=[[Miss World 2026|2026]]}} Ang '''Miss World 2027''' ang magiging ika-74 na edisyon ng [[Miss World]] pageant, na gaganapin sa Tansaniya. Kokoronahan ni [[Joheirry Mola]] ng Republikang Dominikano ang kaniyang kahalili pagkatapos ng kompetisyon. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 20 Abril 2026, nilagdaan ng tagapangulo at CEO ng Miss World Organization na si Julia Morley kasama ang pamahalaan ng Tansaniya ang kasunduan ng pangunguna, na opisyal na nagpapatibay na magaganap ang ika-74 na edisyon ng Miss World sa Tansaniya sa Mayo 2027.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=4 Mayo 2026 |title=After Vietnam, Tanzania to host Miss World 2027 pageant |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/04/2525605/after-vietnam-tanzania-host-miss-world-2027-pageant |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Maricha |first=Julius |date=20 Abril 2026 |title=Tanzania to host 74th Miss World pageant in 2027 |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/tanzania-to-host-74th-miss-world-pageant-in-2027-5430264 |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260421061959/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/tanzania-to-host-74th-miss-world-pageant-in-2027-5430264 |archive-date=21 Abril 2026}}</ref> == Mga kandidata == Ang mga sumusunod ay mga kumpirmadong kalahok: {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{Sortname|Louisette|N'Guessan|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Louisette Cadic N'Guessan Wins Miss Côte d'Ivoire 2026 |language=en |work=Femina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/louisette-cadic-nguessan-wins-miss-cte-divoire-2026/articleshow/154823809.cms |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702063905/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/louisette-cadic-nguessan-wins-miss-cte-divoire-2026/articleshow/154823809.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Bouaké |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{Sortname|Phương Oanh|Phan||nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=1 Abril 2026 |title=Crowned in Ho Chi Minh: Phan Phuong Oanh leads a new era for Miss World Vietnam |language=en |work=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/03/31/crowned-in-ho-chi-minh-phan-phuong-oanh-leads-a-new-era-for-miss-world-vietnam |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260331223702/https://tribune.net.ph/2026/03/31/crowned-in-ho-chi-minh-phan-phuong-oanh-leads-a-new-era-for-miss-world-vietnam |archive-date=31 Marso 2026}}</ref> |23 |[[Hanoi]] |- |{{flagicon|BOT}} [[Botswana]] |{{Sortname|Magdeline|Modipane|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Malabe |first=Chawada |date=2 Abril 2026 |title=Turning beauty into impact |language=en |work=The Voice |url=https://thevoicebw.com/turning-beauty-into-impact/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260403034846/https://thevoicebw.com/turning-beauty-into-impact/ |archive-date=3 Abril 2026}}</ref> |26 |Tonota |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{Sortname|Ash|Castro|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 2026 |title=Ash Castro es la nueva Miss Mundo Bolivia 2026 |language=es |trans-title=Ash Castro is the new Miss World Bolivia 2026 |work=[[La Patria]] |url=https://lapatria.bo/cultura-viva/eventos/ash-castro-nueva-miss-mundo-bolivia/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726055441/https://lapatria.bo/cultura-viva/eventos/ash-castro-nueva-miss-mundo-bolivia/ |archive-date=26 Hulyo 2026}}</ref> |19 |Cochabamba |- |{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] |{{Sortname|Elin|Kos|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Marso 2026 |title=Elin Kos je Miss Slovenije 2025/26! |language=sl |trans-title=Elin Kos is Miss Slovenia 2025/26! |work=Reporter |url=https://reporter.si/clanek/magazin/miss-slovenije-2025-26-je-1889422 |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330083635/https://reporter.si/clanek/magazin/miss-slovenije-2025-26-je-1889422 |archive-date=30 Marso 2026}}</ref> |21 |Poljane nad Škofjo Loko |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{Sortname|Jade|Glab|nolink=1}}<ref name=":1">{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Mary Sickler to Represent the United States at the 75th Anniversary Edition of Miss World in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/mary-sickler-to-represent-the-united-states-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155158082.cms |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> |26 |Belmar |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{Sortname|Eliise Adele|Toode|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Mia Britt |date=27 Hulyo 2026 |title=Miss World Estonia 2026 Eliisa-Adele Toode: mul olid võiduhetkel pisarad silmis |trans-title=Miss World Estonia 2026 Eliisa-Adele Toode: I had tears in my eyes at the moment of victory |url=https://kroonika.delfi.ee/artikkel/120599794/miss-world-estonia-2026-eliisa-adele-toode-mul-olid-voiduhetkel-pisarad-silmis |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Kroonika |language=Estonian}}</ref> |18 |[[Tallin]] |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{Sortname|Estrella Juana|Mikue|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Setyembre 2025 |title=Ganadores de Miss y Mister Guinea Ecuatorial 2025 |language=es |trans-title=Winners of Miss and Mister Equatorial Guinea 2025 |work=Ministerio Información, prensa y cultura Guinea Ecuatorial |url=https://www.minfopressyculturage.com/ganadores-de-miss-y-mister-guinea-ecuatorial-2025/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909232613/https://www.minfopressyculturage.com/ganadores-de-miss-y-mister-guinea-ecuatorial-2025/ |archive-date=9 Setyembre 2025}}</ref> |23 |Ebibeyin |- |{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{Sortname|Naïda|Estubier|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=14 Hunyo 2026 |title=Quién fueron las ganadoras del Miss Guatemala Contest 2026 |language=es |trans-title=Who were the winners of the Miss Guatemala Contest 2026? |work=Agencia Guatemalteca de Noticias |url=https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615074054/https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |archive-date=15 Hunyo 2026}}</ref> |26 |Zacapa |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{Sortname|Sadhvi|Sail|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Abril 2026 |title=Sadhvi Satish Sail Crowned Femina Miss India 2026 Winner in Bhubaneswar |language=en |work=Open |url=https://openthemagazine.com/entertainment/sadhvi-satish-sail-crowned-femina-miss-india-2026-winner-in-bhubaneswar |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515133308/https://openthemagazine.com/entertainment/sadhvi-satish-sail-crowned-femina-miss-india-2026-winner-in-bhubaneswar |archive-date=15 Mayo 2026}}</ref> |25 |Karwar |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{Sortname|Sofia|Viola|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hunyo 2025 |title=Sofia Viola è Miss Mondo Italia 2025 |language=it |trans-title=Sofia Viola is Miss World Italy 2025 |work=Stato Quotidiano |url=https://www.statoquotidiano.it/16/06/2025/sofia-viola-e-miss-mondo-italia-2025/1211199/ |access-date=28 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Pozzuoli]] |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{Sortname|Shadiyara|Baykenova|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=5 Nobyembre 2025 |title=Miss Qazaqstan 2025 Title Goes to 22-Year-Old from Shymkent |language=en |work=The Caspian Post |url=https://caspianpost.com/kazakhstan/miss-qazaqstan-2025-title-goes-to-22-year-old-from-shymkent |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221120439/https://caspianpost.com/kazakhstan/miss-qazaqstan-2025-title-goes-to-22-year-old-from-shymkent |archive-date=21 Disyembre 2025}}</ref> |23 |[[Almaty]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{Sortname|Suwaida|Bugeja|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Spiteri |first=Rebecca Scalvini |date=5 Hunyo 2025 |title=Introducing Miss And Mister World Malta 2025: Suwaida Bugeja And Sean Jenkins |language=en |work=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/malta/introducing-miss-and-mister-world-malta-2025-suwaida-bugeja-and-sean-jenkins/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250726162635/https://lovinmalta.com/malta/introducing-miss-and-mister-world-malta-2025-suwaida-bugeja-and-sean-jenkins/ |archive-date=26 Hulyo 2025}}</ref> |20 |Żejtun |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{Sortname|Bruna|Nogueira|nolink=1}} |– |[[Lisboa]] |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{Sortname|Lucie|Pisková|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last= |date=23 Mayo 2026 |title=Česko má novou královnu krásy. Miss Czech Republic 2026 je Lucie Pisková |language=cs |trans-title=The Czech Republic has a new beauty queen. Miss Czech Republic 2026 is Lucie Pisková |work=[iDNES.cz |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-czech-republic-2026-vitezka-finale-soutez-krasy-svetove-finale.A260523_115829_missamodelky_zar |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260524044501/https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-czech-republic-2026-vitezka-finale-soutez-krasy-svetove-finale.A260523_115829_missamodelky_zar |archive-date=24 Mayo 2026}}</ref> |23 |[[Praga]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missworld.com/}} {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] 5trspdq8qepo8o5u483tdx8sfn0bg7u 2 338979 2223913 2223438 2026-09-07T01:18:32Z GinawaSaHapon 102500 2223913 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{Infobox IPA|ipa symbol=m|ipa number=114|decimal=109|xsampa=m|braille=134|imagefile=IPA Unicode 0x006D.svg}}{{IPA notice}} '''Matunóg na katínig na pailóng sa paréhong labì''' ang [[katinig]] na tunog na kinakatawan ng {{IPA|⟨m⟩}} sa [[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto]] (IPA). Isa ito sa mga pinakakaraniwang katinig sa mga wika ng mundo, kung saan tinatayang nasa 96% ng lahat ng mga wika ay may ganitong tunog. Meron ito sa [[wikang Tagalog]], na sinusulat gamit ang titik ''[[M]]'' (maliit ''m'') sa [[sulat Latin]] at maririnig sa mga salitang ''mapa'' at ''paalam''. Napakakonti lamang ng mga wikang walang ganitong tunog kagaya ng [[wikang Wyandot]] sa [[Estados Unidos]], habang mas kaunti pa ang mga wikang walang kahit anong malayang [[katinig na pailong]] tulad naman sa mga [[wikang Quileute]], [[Wikang Makah|Makah]], at [[Wikang Gitnang Rotokas|Gitnang Rotokas]]. == Katangian == Mailalarawan ang matunog na katinig na pailong sa parehong labi sa mga sumusunod na katangian: {{nasal stop}} {{bilabial}} {{voiced}} {{nasal}} {{Median–lateral}} {{pulmonic}} == Wika == == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === {{IPA navigation}} ob1s1bq3gtc4quq9bpw9plxa0ytoun6 1728 339217 2223824 2223812 2026-09-06T13:31:34Z JWilz12345 77302 +[[Anak Dalita]] 2223824 wikitext text/x-wiki {{center|'''Maligayang pagdating sa lahat ng mga kalahok sa edit-a-thon!'''}} {| cellspacing="0" style="width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;" |- | valign="top" | {| cellspacing="0" style="height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;" |- | style="padding: 0.3em; width: 50pt;" | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]] | style="padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;" |<center>'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''</center><br> <center>'''Edit-a-thon 2026'''</center>{{#if:{{{shortcut|}}}|&#32; {{!}} style="padding: 0.5em; width: 25%;" {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}} }} |- {{#if:{{{1|}}}|&#32; {{!}} colspan="{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}" style="font-size: 18pt; line-height: 50%;" {{!}} ---- {{nbsp}}{{{1}}} {{!}}-}} |} {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background: transparent; float: right;" |- |} <div style="border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;"> [[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]] Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino. Ito ay kaalinsabay sa paggunita sa Buwan ng Industriya ng Pelikulang Pilipino na opisyal na ipinagdiriwang tuwing Setyembre sa bisa ng Proklamasyon Blg. 1085 na nilagdaan ni Pangulong Rodrigo Duterte noong 2021 upang ideklara ang buwan ng Setyembre bilang "Philippine Film Industry Month". Pinili ang buwan ng Setyembre para gunitain ang Setyembre 12 bilang anibersaryo ng Dalagang Bukid ni Jose Nepomuceno noong 1919, ang unang tampok na pelikulang idinirehe at nilikha ng isang Pilipino. Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagapagtaguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]]. == Mga artikulo == Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito. * [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]] * [[Pelikulang Pilipino]] == Mga naisulat at naisaayos == === Tagalog Wikipedia === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Tagapag-ambag |- |1. |[[Delia Razon]] |[[User:RCJourn|RCJourn]] |- |2. |[[Rosemarie Sonora]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |3. |[[Nestor de Villa]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |4. |[[Bembol Roco]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |5. |''[[Rizal sa Dapitan]]'' |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[Bella Flores]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |7. |[[Amanda Page]] |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |8. |[[Claire de la Fuente]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |9. |[[Sarsi Emmanuelle]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |10. |[[Walter Navarro]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |11. |[[Julie Vega]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |12. |[[Shirley Moreno]] |[[User:GerryYabes|GerryYabes]] |- |13. |''[[Anak Dalita]]'' |[[User:JWilz12345]] |- |14. | | |- |} === Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Wika ng Proyekto !Tagapag-ambag |- |1. |[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |2. |[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |3. |[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |4. |[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |5. |[[:incubator:Wp/hil/Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr.]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[:bcl:Sarsi Emmanuelle|Sarsi Emmanuelle]] |Bikol Central |[[User:Churihan|Churihan]] |- |7. |[[:incubator:Wp/hil/Pokwang|Pokwang]] |Hiligaynon |[[User:Soy20|Soy20]] |- |8. |[[:incubator:Wp/hil/Susan Roces|Susan Roces]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |9. |[[:bcl:Heneral Luna (pelikula)|''Heneral Luna'' (pelikula)]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |10. | | | |- |} == Mga kalahok == * [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) * [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) *[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) *[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) *[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]]) *[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Soy20|Soy20]] ([[Usapang tagagamit:Soy20|kausapin]]) *[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|kausapin]]) == Mga resulta == [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]] c6ba4wvv5vixh1pn36o487e62vm63qm 2223825 2223824 2026-09-06T13:31:54Z JWilz12345 77302 /* Tagalog Wikipedia */ 2223825 wikitext text/x-wiki {{center|'''Maligayang pagdating sa lahat ng mga kalahok sa edit-a-thon!'''}} {| cellspacing="0" style="width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;" |- | valign="top" | {| cellspacing="0" style="height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;" |- | style="padding: 0.3em; width: 50pt;" | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]] | style="padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;" |<center>'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''</center><br> <center>'''Edit-a-thon 2026'''</center>{{#if:{{{shortcut|}}}|&#32; {{!}} style="padding: 0.5em; width: 25%;" {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}} }} |- {{#if:{{{1|}}}|&#32; {{!}} colspan="{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}" style="font-size: 18pt; line-height: 50%;" {{!}} ---- {{nbsp}}{{{1}}} {{!}}-}} |} {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background: transparent; float: right;" |- |} <div style="border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;"> [[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]] Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino. Ito ay kaalinsabay sa paggunita sa Buwan ng Industriya ng Pelikulang Pilipino na opisyal na ipinagdiriwang tuwing Setyembre sa bisa ng Proklamasyon Blg. 1085 na nilagdaan ni Pangulong Rodrigo Duterte noong 2021 upang ideklara ang buwan ng Setyembre bilang "Philippine Film Industry Month". Pinili ang buwan ng Setyembre para gunitain ang Setyembre 12 bilang anibersaryo ng Dalagang Bukid ni Jose Nepomuceno noong 1919, ang unang tampok na pelikulang idinirehe at nilikha ng isang Pilipino. Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagapagtaguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]]. == Mga artikulo == Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito. * [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]] * [[Pelikulang Pilipino]] == Mga naisulat at naisaayos == === Tagalog Wikipedia === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Tagapag-ambag |- |1. |[[Delia Razon]] |[[User:RCJourn|RCJourn]] |- |2. |[[Rosemarie Sonora]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |3. |[[Nestor de Villa]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |4. |[[Bembol Roco]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |5. |''[[Rizal sa Dapitan]]'' |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[Bella Flores]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |7. |[[Amanda Page]] |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |8. |[[Claire de la Fuente]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |9. |[[Sarsi Emmanuelle]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |10. |[[Walter Navarro]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |11. |[[Julie Vega]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |12. |[[Shirley Moreno]] |[[User:GerryYabes|GerryYabes]] |- |13. |''[[Anak Dalita]]'' |[[User:JWilz12345|JWilz12345]] |- |14. | | |- |15. | | |- |} === Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Wika ng Proyekto !Tagapag-ambag |- |1. |[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |2. |[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |3. |[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |4. |[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |5. |[[:incubator:Wp/hil/Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr.]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[:bcl:Sarsi Emmanuelle|Sarsi Emmanuelle]] |Bikol Central |[[User:Churihan|Churihan]] |- |7. |[[:incubator:Wp/hil/Pokwang|Pokwang]] |Hiligaynon |[[User:Soy20|Soy20]] |- |8. |[[:incubator:Wp/hil/Susan Roces|Susan Roces]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |9. |[[:bcl:Heneral Luna (pelikula)|''Heneral Luna'' (pelikula)]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |10. | | | |- |} == Mga kalahok == * [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) * [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) *[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) *[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) *[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]]) *[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Soy20|Soy20]] ([[Usapang tagagamit:Soy20|kausapin]]) *[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|kausapin]]) == Mga resulta == [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]] ojx995gxl1nlwcljd7f5d2hrj4meijx 2223833 2223825 2026-09-06T14:03:14Z JWilz12345 77302 +[[3 Mukha ng Pag-ibig]] 2223833 wikitext text/x-wiki {{center|'''Maligayang pagdating sa lahat ng mga kalahok sa edit-a-thon!'''}} {| cellspacing="0" style="width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;" |- | valign="top" | {| cellspacing="0" style="height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;" |- | style="padding: 0.3em; width: 50pt;" | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]] | style="padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;" |<center>'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''</center><br> <center>'''Edit-a-thon 2026'''</center>{{#if:{{{shortcut|}}}|&#32; {{!}} style="padding: 0.5em; width: 25%;" {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}} }} |- {{#if:{{{1|}}}|&#32; {{!}} colspan="{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}" style="font-size: 18pt; line-height: 50%;" {{!}} ---- {{nbsp}}{{{1}}} {{!}}-}} |} {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background: transparent; float: right;" |- |} <div style="border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;"> [[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]] Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino. Ito ay kaalinsabay sa paggunita sa Buwan ng Industriya ng Pelikulang Pilipino na opisyal na ipinagdiriwang tuwing Setyembre sa bisa ng Proklamasyon Blg. 1085 na nilagdaan ni Pangulong Rodrigo Duterte noong 2021 upang ideklara ang buwan ng Setyembre bilang "Philippine Film Industry Month". Pinili ang buwan ng Setyembre para gunitain ang Setyembre 12 bilang anibersaryo ng Dalagang Bukid ni Jose Nepomuceno noong 1919, ang unang tampok na pelikulang idinirehe at nilikha ng isang Pilipino. Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagapagtaguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]]. == Mga artikulo == Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito. * [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]] * [[Pelikulang Pilipino]] == Mga naisulat at naisaayos == === Tagalog Wikipedia === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Tagapag-ambag |- |1. |[[Delia Razon]] |[[User:RCJourn|RCJourn]] |- |2. |[[Rosemarie Sonora]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |3. |[[Nestor de Villa]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |4. |[[Bembol Roco]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |5. |''[[Rizal sa Dapitan]]'' |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[Bella Flores]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |7. |[[Amanda Page]] |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |8. |[[Claire de la Fuente]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |9. |[[Sarsi Emmanuelle]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |10. |[[Walter Navarro]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |11. |[[Julie Vega]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |12. |[[Shirley Moreno]] |[[User:GerryYabes|GerryYabes]] |- |13. |''[[Anak Dalita]]'' |[[User:JWilz12345|JWilz12345]] |- |14. |''[[3 Mukha ng Pag-ibig]]'' |[[User:JWilz12345|JWilz12345]] |- |15. | | |- |16. | | |} === Mga artikulo sa ibang wika ng Pilipinas === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Wika ng Proyekto !Tagapag-ambag |- |1. |[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |2. |[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |3. |[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |4. |[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |5. |[[:incubator:Wp/hil/Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr.]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[:bcl:Sarsi Emmanuelle|Sarsi Emmanuelle]] |Bikol Central |[[User:Churihan|Churihan]] |- |7. |[[:incubator:Wp/hil/Pokwang|Pokwang]] |Hiligaynon |[[User:Soy20|Soy20]] |- |8. |[[:incubator:Wp/hil/Susan Roces|Susan Roces]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |9. |[[:bcl:Heneral Luna (pelikula)|''Heneral Luna'' (pelikula)]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |10. | | | |- |} == Mga kalahok == * [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) * [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) *[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) *[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) *[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]]) *[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Soy20|Soy20]] ([[Usapang tagagamit:Soy20|kausapin]]) *[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|kausapin]]) == Mga resulta == [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]] a4ndv36po9u20d2i4ryfdtf19u7vo3v 2223873 2223833 2026-09-06T23:58:17Z Ralffralff 104750 2223873 wikitext text/x-wiki {{center|'''Maligayang pagdating sa lahat ng mga kalahok sa edit-a-thon!'''}} {| cellspacing="0" style="width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;" |- | valign="top" | {| cellspacing="0" style="height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;" |- | style="padding: 0.3em; width: 50pt;" | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]] | style="padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;" |<center>'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''</center><br> <center>'''Edit-a-thon 2026'''</center>{{#if:{{{shortcut|}}}|&#32; {{!}} style="padding: 0.5em; width: 25%;" {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}} }} |- {{#if:{{{1|}}}|&#32; {{!}} colspan="{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}" style="font-size: 18pt; line-height: 50%;" {{!}} ---- {{nbsp}}{{{1}}} {{!}}-}} |} {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background: transparent; float: right;" |- |} <div style="border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;"> [[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]] Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino. Ito ay kaalinsabay sa paggunita sa Buwan ng Industriya ng Pelikulang Pilipino na opisyal na ipinagdiriwang tuwing Setyembre sa bisa ng Proklamasyon Blg. 1085 na nilagdaan ni Pangulong Rodrigo Duterte noong 2021 upang ideklara ang buwan ng Setyembre bilang "Philippine Film Industry Month". Pinili ang buwan ng Setyembre para gunitain ang Setyembre 12 bilang anibersaryo ng Dalagang Bukid ni Jose Nepomuceno noong 1919, ang unang tampok na pelikulang idinirehe at nilikha ng isang Pilipino. Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagapagtaguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]]. == Mga artikulo == Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito. * [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]] * [[Pelikulang Pilipino]] == Mga naisulat at naisaayos == === Tagalog Wikipedia === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Tagapag-ambag |- |1. |[[Delia Razon]] |[[User:RCJourn|RCJourn]] |- |2. |[[Rosemarie Sonora]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |3. |[[Nestor de Villa]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |4. |[[Bembol Roco]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |5. |''[[Rizal sa Dapitan]]'' |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[Bella Flores]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |7. |[[Amanda Page]] |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |8. |[[Claire de la Fuente]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |9. |[[Sarsi Emmanuelle]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |10. |[[Walter Navarro]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |11. |[[Julie Vega]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |12. |[[Shirley Moreno]] |[[User:GerryYabes|GerryYabes]] |- |13. |''[[Anak Dalita]]'' |[[User:JWilz12345|JWilz12345]] |- |14. |''[[3 Mukha ng Pag-ibig]]'' |[[User:JWilz12345|JWilz12345]] |- |15. | | |- |16. | | |} === Mga artikulo sa ibat-ibang Wikang Filipino === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Wikang Filipino !Tagapag-ambag |- |1. |[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |2. |[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |3. |[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |4. |[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |5. |[[:incubator:Wp/hil/Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr.]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[:bcl:Sarsi Emmanuelle|Sarsi Emmanuelle]] |Bikol Central |[[User:Churihan|Churihan]] |- |7. |[[:incubator:Wp/hil/Pokwang|Pokwang]] |Hiligaynon |[[User:Soy20|Soy20]] |- |8. |[[:incubator:Wp/hil/Susan Roces|Susan Roces]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |9. |[[:bcl:Heneral Luna (pelikula)|''Heneral Luna'' (pelikula)]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |10. | | | |- |} == Mga kalahok == * [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) * [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) *[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) *[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) *[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]]) *[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Soy20|Soy20]] ([[Usapang tagagamit:Soy20|kausapin]]) *[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|kausapin]]) == Mga resulta == [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]] 9v1nt0vjby0791i8x2e7d1l28lyd61w 2224021 2223873 2026-09-07T09:17:51Z JWilz12345 77302 +[[Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue]] 2224021 wikitext text/x-wiki {{center|'''Maligayang pagdating sa lahat ng mga kalahok sa edit-a-thon!'''}} {| cellspacing="0" style="width: 100%; border: 0; padding: 0 0 0 0; background: transparent;" |- | valign="top" | {| cellspacing="0" style="height: {{#if:{{{1|}}}|115pt|100pt}}; border: 3px black solid; background: lightyellow; width: 100%; margin-bottom: 0.5em;" |- | style="padding: 0.3em; width: 50pt;" | [[file:Philippines film clapperboard.svg|300pt]] | style="padding: 0.3em; text-align: left; font-size: 22pt; font-family: Times New Roman, Times, serif; line-height: 80%;" |<center>'''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino'''</center><br> <center>'''Edit-a-thon 2026'''</center>{{#if:{{{shortcut|}}}|&#32; {{!}} style="padding: 0.5em; width: 25%;" {{!}} {{shortcut|{{{shortcut|}}}|category=no}} }} |- {{#if:{{{1|}}}|&#32; {{!}} colspan="{{#if:{{{shortcut|}}}|3|2}}" style="font-size: 18pt; line-height: 50%;" {{!}} ---- {{nbsp}}{{{1}}} {{!}}-}} |} {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="background: transparent; float: right;" |- |} <div style="border: 6px solid #006699; padding: 2em 1em; margin: 0 auto 15px; overflow: hidden;"> [[File:Pilipinas-Panorama-LuntianAtPula.png|150px|right|link=m:Special:MyLanguage/Pilipinas_Panorama_Community/Membership]] Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino. Ito ay kaalinsabay sa paggunita sa Buwan ng Industriya ng Pelikulang Pilipino na opisyal na ipinagdiriwang tuwing Setyembre sa bisa ng Proklamasyon Blg. 1085 na nilagdaan ni Pangulong Rodrigo Duterte noong 2021 upang ideklara ang buwan ng Setyembre bilang "Philippine Film Industry Month". Pinili ang buwan ng Setyembre para gunitain ang Setyembre 12 bilang anibersaryo ng Dalagang Bukid ni Jose Nepomuceno noong 1919, ang unang tampok na pelikulang idinirehe at nilikha ng isang Pilipino. Ang proyekto na ito ay isang inisyatibo ng [[:meta:Pilipinas Panorama Community|Pilipinas Panorama Community]], isang organisasyon ng mga Pilipinong Wikimedista at tagapagtaguyod ng pamanang kultural na nakabase sa [[Kalakhang Maynila]]. == Mga artikulo == Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. Bilang gabay, maaaring buksan ang mga sumusunod na mga artikulo na may listahan ng mga angkop na artikulo para sa proyektong ito. * [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga pelikulang Pilipino]] * [[Pelikulang Pilipino]] == Mga naisulat at naisaayos == === Tagalog Wikipedia === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Tagapag-ambag |- |1. |[[Delia Razon]] |[[User:RCJourn|RCJourn]] |- |2. |[[Rosemarie Sonora]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |3. |[[Nestor de Villa]] |[[User:Buszmail|Buszmail]] |- |4. |[[Bembol Roco]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |5. |''[[Rizal sa Dapitan]]'' |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[Bella Flores]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |7. |[[Amanda Page]] |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |8. |[[Claire de la Fuente]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |9. |[[Sarsi Emmanuelle]] |[[User:Churihan|Churihan]] |- |10. |[[Walter Navarro]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |11. |[[Julie Vega]] |[[User:Markadan|Markadan]] |- |12. |[[Shirley Moreno]] |[[User:GerryYabes|GerryYabes]] |- |13. |''[[Anak Dalita]]'' |[[User:JWilz12345|JWilz12345]] |- |14. |''[[3 Mukha ng Pag-ibig]]'' |[[User:JWilz12345|JWilz12345]] |- |15. |''[[Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue]]'' |[[User:JWilz12345|JWilz12345]] |- |16. | | |- |17. | | |} === Mga artikulo sa ibat-ibang Wikang Filipino === {| class="wikitable mw-collapsible" !Blg. !Artikulo !Wikang Filipino !Tagapag-ambag |- |1. |[[:bcl:Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |2. |[[:incubator:Wp/hil/Rizal sa Dapitan|''Rizal sa Dapitan'']] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |3. |[[:bcl:Amanda Page|Amanda Page]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |4. |[[:incubator:Wp/hil/Amanda Page|Amanda Page]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |5. |[[:incubator:Wp/hil/Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr.]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |6. |[[:bcl:Sarsi Emmanuelle|Sarsi Emmanuelle]] |Bikol Central |[[User:Churihan|Churihan]] |- |7. |[[:incubator:Wp/hil/Pokwang|Pokwang]] |Hiligaynon |[[User:Soy20|Soy20]] |- |8. |[[:incubator:Wp/hil/Susan Roces|Susan Roces]] |Hiligaynon |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |9. |[[:bcl:Heneral Luna (pelikula)|''Heneral Luna'' (pelikula)]] |Bikol Central |[[User:Ralffralff|Ralffralff]] |- |10. | | | |- |} == Mga kalahok == * [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) * [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]]) *[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]]) *[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]]) *[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]]) *[[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markahan|kausapin]]) *[[Tagagamit:Soy20|Soy20]] ([[Usapang tagagamit:Soy20|kausapin]]) *[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|kausapin]]) == Mga resulta == [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]] 5bx6wosjogdq1ks37d913dtjd70tmhh 0 339255 2223822 2223323 2026-09-06T13:29:28Z Allyriana000 119761 2223822 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=10 Oktubre 2026|venue=MGI Hall, [[Bangkok]], Taylandiya|debuts={{Hlist|Republika ng Konggo}}|returns={{Hlist|Honduras|Iran|Moldabya|Noruwega|Rusya|Sierra Leone|Timog Sudan|Tsile|Ukranya|Urugway}}|before=[[Miss Grand International 2025|2025]]}} Ang '''Miss Grand International 2026''' ang ika-14 na [[Miss Grand International]] pageant, na gaganapin sa Hall sa Bangkok, Taylandiya, sa 10 Oktubre 2026. Kokoronahan ni [[Emma Tiglao]] ng Pilipinas ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kaganapan. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa === Noong 18 Oktubre 2025, sa kasagsagan ng pangwakas na kompetisyon ng [[Miss Grand International 2025]], opisyal na inanunsyo bilang mangungunang bansa ang Indiya para sa taong 2026, at ang pangwakas na kompetisyon ay nakatakdang idaos sa Oktubre 2026, kung saan gaganapin ang mga gawain sa kompetisyon sa tatlong lungsod: [[Jaipur]], [[Agra]], at New Delhi.<ref>{{Cite web |date=18 Oktubre 2025 |title=India será sede del Miss Grand International 2026, que se celebrará en octubre |trans-title=India will host Miss Grand International 2026 in October |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018150621/https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |archive-date=18 Oktubre 2025 |website=22 Agosto 2026 |publisher=El Universo |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Oktubre 2025 |title=Emma Tiglao gives PH a back-to-back win at Miss Grand International 2025 |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |archive-date=5 Pebrero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=25 Oktubre 2025 |title=India Bakal Jadi Tuan Rumah Miss Grand International 2026, Perdana! |trans-title=India Will Host Miss Grand International 2026 For The First Time! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Ang huling kompetisyon ay nakatakdang gaganapin sa 10 Oktubre 2026. Noong Agosto 2026, inanunsyo ng mga tagapag-ayos na ang Indira Gandhi Arena sa New Delhi, India, ang magiging lugar para sa mga paunang at panghuling mga kompetisyon. Nakatakdang dumating ang mga kalahok sa 18 Setyembre 2026.<ref>{{cite news|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/999907/miss-grand-international-2026-to-take-place-in-india-this-october/story/|title=Miss Grand International 2026 to take place in India this October|date=26 Agosto 2026|work=GMA News|publisher=GMA Network|language=en|quote=India will host the Miss Grand International 2026 pageant in October.|access-date=30 Agosto 2026}}</ref> Gayunpaman, noong 3 Setyembre 2026, inanunsyo ng Miss Grand International Organization na ililipat ang kompetisyon mula sa Indiya patungo sa Taylandiya. === Pagpili ng mga kandidata === Sa mga kandidatang itinalaga noong Agosto 2026, tatlong kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa o sa pamamagitan ng isang ''casting process'', at tatlong kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata. Pinalitan ni Lang Sa si Hyun-jin Kim bilang kinatawan ng Timog Korea sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite news |last=원 |first=용길 |date=23 Hulyo 2026 |title=2026 미스 인터내셔널·그랜드 코리아 성료···"K-뷰티 사절단 탄생" |language=ko |trans-title=2026 Miss International & Grand Korea Successfully Conclude... "K-Beauty Ambassadors Born" |work=Seoul Finance |url=https://www.seoulfn.com/news/articleView.html?idxno=633905 |access-date=22 Agosto 2026}}</ref> Lalahok dapat si Rebecca Attiogbe bilang kinatawan ng Gana sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Panassa |first=Abidé |date=21 Agosto 2025 |title=Rebecca Attiogbe, la Togolaise sacrée Miss Grand Ghana 2026 |trans-title=Rebecca Attiogbe, the Togolese crowned Miss Grand Ghana 2026 |url=https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020090524/https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |archive-date=20 Oktubre 2025 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Actu Lomé |language=fr}}</ref> Gayunpaman, dahil sa pagbabago ng prangkisa sa bansang iyon, hindi makakalahok si Attiogbe sa patimpalak, at itinalaga ng bagong may-ari ng prangkisa si Adelaide Somuah Twum bilang kinatawan ng Gana. Pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Grand USA 2026 na si Victoria Oluwakotanmi ang orihinal na nagwagi na si Mekyla Li, dahil sa paglabag nito sa kaniyang kontrata.<ref name="deth2026">{{cite web |author=Fernando |first=Jefferson |date=20 Agosto 2026 |title=Miss Grand USA ends Mekayla Li’s reign ahead of 2026 international pageant |url=https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820120713/http://web.archive.org/screenshot/https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-date=20 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang bansang Republika ng Konggo. Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Timog Sudan na huling sumali noong 2017; Moldabya, Noruwega at Sierra Leone na huling sumali noong 2018; Iran at Urugway na huling sumali noong noong 2020; Ukranya na huling sumali noong 2023; at ang Honduras, Rusya, at Tsile na huling sumali noong [[Miss Grand International 2024|2024.]] Bumitiw si Matangaro Tarabay ng Kapuluang Cook sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last=Melina Etches |date=3 Nobyembre 2025 |title=Spectacular finale for Miss Cook Islands 2025: High-value prizes for the top three winners |url=https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cook Islands News |language=en}}</ref> == Mga kandidata == Nakumpirma na ang mga sumusunod na kalahok. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{Sortname|Sara|Shehu|nolink=1}}<ref name="mgalb2026">{{Cite web |date=9 Pebrero 2026 |title=Sara Shehu, fituese e Miss Grand Albania 2026 |trans-title=Sara Shehu, winner of Miss Grand Albania 2026 |url=https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311201318/https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Shqipëria Post |language=sq}}</ref> |22 |[[Tirana]] |- |{{Flag icon|AUS}} [[Australya]] |{{Sortname|Cat Jane|Shepherd|nolink=1}} |26 |[[Perth]] |- |{{Flag icon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] |{{Sortname|Anonna |Fatima|nolink=1}} |25 |Jashore |- |{{Flag icon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{Sortname|Marlène-Kany|Kouassi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Youant |first=Christ-Asaph |date=24 Agosto 2026 |title=Miss grand international 2026: Marlene Kouassi annonce sa candidature à la grande finale le 10 octobre en Inde |trans-title=Miss Grand International 2026: Marlene Kouassi announces her candidacy for the grand final on October 10th in India |url=https://quoideneuf.info/ |access-date=24 Agosto 2026 |website=Quoideneuf |language=fr}}</ref> |27 |Aboisso |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{Sortname|Lady Di|Mosquera|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 Abril 2026 |title=Lady Di Mosquera is Miss Grand Venezuela 2026 |url=https://en.ultimasnoticias.com.ve/chevere/Lady-Di-Mosquera-is-Miss-Grand-Venezuela-2026/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Últimas Noticias |language=en}}</ref> |26 |Carora |- |{{flagdeco|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{Sortname|Emoura|Phạm|nolink=1}}<ref name="mgvnm2026">{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Emoura Phạm trở thành tân Miss Grand Vietnam 2026, đại diện Việt Nam tại đấu trường quốc tế |language=vi |trans-title=Emoura Phạm crowned Miss Grand Vietnam 2026, to represent Vietnam on the international stage |publisher=Thanh Niên |url=https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821202040/https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |26 |[[Lungsod Ho Chi Minh]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brasil]] |{{Sortname|Paula|Assunção|nolink=1}}<ref name="mgbra2026">{{Cite web |date=25 Hulyo 2026 |title=Paula Assunção é confirmada como Miss Grand Brasil 2026 após indicação oficial |trans-title=Paula Assunção is confirmed as Miss Grand Brazil 2026 after official nomination. |url=https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725200109/https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-date=25 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Correio dos Municípios |language=pt-br}}</ref> |33 |Foz do Iguaçu |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Kaithlyn|da Rocha|nolink=1}} |27 |Cochabamba |- |{{flagicon|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sara|Gouda|nolink=1}} |29 |[[Cairo]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{Sortname|Shyare|Andrade|nolink=1}}<ref name="mgecu2026">{{Cite web |last=Hidalgo |first=Kevin |date=16 Agosto 2026 |title=Shyare Andrade, srta Manabí, representará a Ecuador en el Miss Grand International |trans-title=Shyare Andrade, Miss Manabí, will represent Ecuador at Miss Grand International |url=https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817194508/https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Vistazo |language=es}}</ref> |23 |Portoviejo |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |{{Sortname|Valeria|Amaya|nolink=1}}<ref name="mgslv2026">{{Cite web |last=Serrano |first=Oscar |date=12 Hulyo 2026 |title=¿Quién es Valeria Amaya, la nueva Miss Grand El Salvador 2026? |trans-title=Who is Valeria Amaya, the new Miss Grand El Salvador 2026? |url=https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712173214/https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-date=12 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Xpot |language=es}}</ref> |19 |Santa Tecla |- |{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{Sortname|Viktória|Kloknerová|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Korem |first=Kristián |date=10 Hulyo 2026 |title=Rodáčka z Pezinka Viktória Kloknerová mieri po titule do Indie |trans-title=Viktória Kloknerová, a native of Pezinok, is heading to India after winning the title |url=https://www.bratislavak.sk/clanky/14423/slovenku-caka-svetove-finale-v-indii-viktoria-kloknerova-z-pezinka-ziskala-prestizny-titul-miss-grand |access-date=22 Agosto 2026 |website=Bratislavak.sk |language=sk}}</ref> |21 |Pezinok |- |{{flagicon|SPA}} [[Espanya]] |{{Sortname|Alba María|Ruiz|nolink=1}}<ref name="mgesp2026">{{Cite web |date=14 Hunyo 2026 |title=La belleza jiennense triunfa en el Miss Grand Spain |trans-title=The beauty from Jaén triumphs in Miss Grand Spain |url=https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260616032146/https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-date=16 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Diario Jaén |language=es}}</ref> |22 |Baeza |- |{{flagicon|USA}} [[Miss USA|Estados Unidos]] |{{Sortname|Victoria|Oluwakotanmi|nolink=1}}<ref name="mgusa2026">{{Cite web |last=Serato |first=Arniel C. |date=21 Agosto 2026 |title=Victoria Oluwakotanmi officially becomes Miss Grand USA 2026 |url=https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201558/https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> |25 |[[San Antonio, Texas|San Antonio]] |- |{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] |{{Sortname|Adelaide|Somuah|nolink=1}} |29 |[[Accra]] |- |{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{Sortname|Ximena|Carrillo|nolink=1}}<ref name="mggtm2026">{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=14 Hunyo 2026 |title=Quién fueron las ganadoras del Miss Guatemala Contest 2026 |language=es |trans-title=Who were the winners of the Miss Guatemala Contest 2026? |work=Agencia Guatemalteca de Noticias |url=https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615074054/https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |archive-date=15 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Lungsod ng Guatemala]] |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{Sortname|Simone|Gardner|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Hulyo 2026 |title=Attorney Simone Gardner ready to represent Ja in India |url=http://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260708/attorney-simone-gardner-ready-represent-ja-india |access-date=22 Agosto 2026 |website=The Gleaner |language=en}}</ref> |30 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{Sortname|Sara|Chiba|nolink=1}}<ref name="mgjpn2026">{{Cite web |date=14 Agosto 2026 |title=ミス・グランド・ジャパン2026、日本代表に千葉サラが決定！世界大会で「伝説に残る結果」を目指す |trans-title=Sara Chiba has been selected as Miss Grand Japan 2026's representative for Japan! She aims for a "legendary result" at the world competition. |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260814191939/https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-date=14 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=PR Times |language=ja}}</ref> |21 |[[Higashiura, Aichi|Higashiura]] |- |{{flagicon|GEO}} [[Heorhiya]] |{{sortname|Ioanna|Shervashidze|nolink=1}} |18 |[[Tbilisi]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{Sortname|Emely|Alemán|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=14 Enero 2026 |title=Emely Alemán, la bella Miss Grand Honduras 2026 |trans-title=Emely Alemán, the beautiful Miss Grand Honduras 2026 |url=https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/emely-aleman-bella-miss-grand-honduras-2026-MA28931580 |access-date=22 Agosto 2026 |website=La Prensa |language=es-HN}}</ref> |27 |Catacamas |- |{{flag|Hong Kong}} |{{Sortname|Xuebing|Liu|nolink=1}}<ref name="mghkg&mac2026">{{Cite web |date=6 Mayo 2026 |title=2026 万国小姐港澳总决赛落幕，林旻诗斩获双冠剑指国际总决赛 |trans-title=The 2026 Miss Grand Hong Kong & Macau pageant concluded, with Lin Minshi winning two crowns and setting her sights on the international finals. |url=https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603004540/https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |archive-date=3 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Sina.com.cn |language=zh}}</ref> |27 |Kowloon |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{Sortname|Lakshita|Thilagaraj|nolink=1}}<ref name="mgind2026">{{Cite web |date=13 Mayo 2026 |title=Assam's Mrigashree Baruah shines as first runner-up at Miss Grand India 2026 |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513124610/https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |archive-date=13 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> |23 |[[Chennai]] |- |{{flagicon|INA}} [[Indonesya]] |{{Sortname|Dilza|Salsabila|nolink=1}}<ref name="mgidn2026">{{Cite web |last=Berkat Prima |date=12 Agosto 2026 |title=Hasil Lengkap Ajang Miss Grand Indonesia 2026, Juaranya dari Kepri |trans-title=Complete Results of the Miss Grand Indonesia 2026 Event, the Champion from Riau Islands |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-url=https://web.archive.org/web/20260812045824/http://web.archive.org/screenshot/https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-date=12 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |25 |[[Batam]] |- |{{flagicon|IRN}} [[Iran]] |{{Sortname|Nina|Izadpanah|nolink=1}} |24 |[[Teheran]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Patricia|Seward|nolink=1}} |26 |[[Washington (estado)|Vancouver]] |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{Sortname|Anel|Emel|nolink=1}}<ref name="mgkaz2026">{{Cite web |last=Akhmetov |first=Albert |date=5 Disyembre 2025 |title=22-летняя девушка из Шымкента стала Miss Qazaqstan 2025 |trans-title=A 22-year-old girl from Shymkent became Miss Kazakhstan 2025 |url=https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121090358/https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |archive-date=21 Enero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Kazinform |language=ru}}</ref> |21 |[[Almaty]] |- |{{flagicon|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Rufina|Gasanova|nolink=1}} |22 |Kara-Balta |- |{{flagicon|CRC}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{Sortname|Catalina|Murillo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Céspedes |first=Anniel |date=14 Agosto 2026 |title=Catalina Murillo es Miss Grand Costa Rica 2026 y va para India |trans-title=Catalina Murillo is Miss Grand Costa Rica 2026 and is going to India |url=https://trivisioncr.com/estilo-de-vida/catalina-murillo-es-miss-grand-costa-rica-2026-y-va-para-india/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Trivisión Costa Rica |language=es}}</ref> |28 |Heredia |- |{{flagicon|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{Sortname|Alyanni|Gómez|nolink=1}} |25 |Guanajay |- |{{flagicon|MAC}} [[Macau|Makaw]] |{{Sortname|Minshi|Lin|nolink=1}}<ref name="mghkg&mac2026" /> |23 |[[Shenzhen]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Vyan|Trisni|nolink=1}} |22 |Selangor |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |{{Sortname|Natalia|Galea|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Abril 2026 |title=Natalia Galea tirbaħ Miss Grand Malta 2026 biex issa tirrapreżenta lil pajjiżna fl-Indja |trans-title=Natalia Galea wins Miss Grand Malta 2026 and will now represent our country in India. |url=https://one.com.mt/natalia-galea-tirbah-miss-grand-malta-2026-biex-issa-tirraprezenta-lil-pajjizna-fl-indja/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=One Malta |language=mt }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |27 |Birkirkara |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{Sortname|Pety|Juárez|nolink=1}}<ref name="mgmex2026">{{Cite web |last=Favela |first=Fernanda |date=7 Agosto 2026 |title=La sinaloense Pety Juárez es coronada Miss Grand México 2026 |trans-title=Pety Juárez from Sinaloa is crowned Miss Grand Mexico 2026 |url=https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807064851/https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-date=7 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |publisher=El Sol de Sinaloa |language=es}}</ref> |29 |Angostura |- |{{flagdeco|MDA}} [[Moldabya]] |{{Sortname|Regina|Ganzenko|nolink=1}}<ref name="mgmda2026">{{Cite web |date=3 Agosto 2026 |title=Cine este noua Miss Grand Moldova 2026 |trans-title=Who is the new Miss Grand Moldova 2026 |url=https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805182107/https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |archive-date=5 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=NOI MD |language=ro}}</ref> |24 |[[Chișinău]] |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|Christine|Nan Seng|nolink=1}} |20 |Hpakant |- |{{flagdeco|NPL}} [[Nepal]] |{{sortname|Sumnima|Puri|nolink=1}} |23 |Birendranagar |- |{{flagdeco|NZL}} [[Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Emily|Faulkner|nolink=1}} |22 |Dunedin |- |{{flagdeco|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] |{{sortname|Uzogheli|Ifeoma|nolink=1}} |21 |[[Lagos]] |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Erica Iren|Vihovde|nolink=1}} |22 |Haugesund |- |{{flagdeco|NLD}} [[Holland|Olanda]] |{{sortname|Beau Megan|Goos|nolink=1}} |22 |Groningen |- |{{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |{{Sortname|Micaela|Viveros|nolink=1}}<ref name="mgpry2026">{{Cite web |date=4 Mayo 2026 |title=Coronaron a la nueva Miss Grand [Paraguay] |trans-title=The new Miss Grand [Paraguay] was crowned |url=https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504211344/https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |archive-date=4 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cronica |language=es}}</ref> |21 |Pedro Juan Caballero |- |{{flagicon|PHL}} [[Miss Grand Philippines|Pilipinas]] |{{Sortname|Angelica|Lopez}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=7 Agosto 2026 |title=Angelica Lopez from Palawan crowned Reina Filipinas Grand International |url=https://entertainment.inquirer.net/679767/angelica-lopez-from-palawan-crowned-reina-filipinas-grand-international |access-date=22 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |25 |[[Bataraza]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Milena|Rabelo|nolink=1}} |27 |[[Lisboa]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |{{sortname|Axelle|Varin|nolink=1}} |20 |Honfleur |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |Roxana Ngouadi |24 |[[Brazzaville]] |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{Sortname|Keitty|Familia|nolink=1}}<ref name="mgdom2026">{{Cite news |last=De Los Santo |first=Elizabeth |date=19 Hulyo 2026 |title=¡Monte Plata tiene reina! Keitty Familia es coronada Miss Grand República Dominicana 2026 |language=es |trans-title=Monte Plata has a queen! Keitty Familia is crowned Miss Grand Dominican Republic 2026 |work=Noticias Telemicro |url=https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721020319/https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |archive-date=21 Hulyo 2026}}</ref> |19 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{Sortname|Dominique|Alagia|nolink=1}}<ref name="mgcze2026">{{Cite web |date=23 Mayo 2026 |title=Novou Miss Czech Republic 2026 se stala Lucie Pisková |trans-title=Lucie Pisková became the new Miss Czech Republic 2026 |url=https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523234420/https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |archive-date=23 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Nova.cz |language=cs}}</ref> |21 |[[Praga]] |- |{{flagdeco|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |{{Sortname|Pooja|Ghodekar|nolink=1}}<ref name="mggrb2026">{{Cite web |date=18 Agosto 2026 |title=Pooja Ghodekar, Miss Grand United Kingdom 2026, Joins Newly Crowned British Beauty Queens in Cebu |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201855/https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=SunStar Cebu |language=en}}</ref> |25 |[[Mumbai]] |- |{{flagdeco|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Charity|Mumba|nolink=1}} |26 |Ndola |- |{{flagdeco|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{Sortname|Adel Caroline|Jusu|nolink=1}} |24 |Pujehun |- |{{flagdeco|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Shelly|Usman|nolink=1}} |27 |Gweru |- |{{flagdeco|SIN}} [[Singapura]] |{{Sortname|Nicole|Bacon|nolink=1}} |23 |[[Singapura]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{Sortname|Jihan|Dimack|nolink=1}}<ref name="mgtan2026">{{Cite news |date=9 Agosto 2026 |title=Jihan Dimack crowned Miss Grand Tanzania 2026 |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809095902/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagdeco|THA}} [[Taylandiya]] |{{Sortname|Patthama|Jitsawat|nolink=1}}<ref name="mgtha2026">{{Cite web |date=28 Marso 2026 |title=ไม่พลิกโผ! 'หนิง ปัทมา' นักร้องลูกทุ่งสาว ฝ่าดราม่า คว้ามงมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2026 |trans-title=No surprise! 'Ning Patthama', the Thai country singer, overcame the drama to win the Miss Grand Thailand 2026 crown |url=https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328232429/https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-date=28 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Khaosod |language=th}}</ref> |33 |[[Lalawigan ng Surin|Surin]] |- |{{flagdeco|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{Sortname|Estèe-Mari|Smit|nolink=1}}<ref name="mgzaf2026">{{Cite web |last=Tleane |first=Lebo |title=Estée-Mari Smit Crowned Miss Grand South Africa 2026 |url=https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260627204840/https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-date=27 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Youth Village |language=en}}</ref> |18 |Roodepoort |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Lang|Sa|nolink=1}} |28 |[[Seoul]] |- |{{flagdeco|SSD}} [[Timog Sudan]] |{{sortname|Akoi|Arok|nolink=1}} |29 |[[Melbourne]] |- |{{flagdeco|UKR}} [[Ukranya]] |{{Sortname|Maria|Kolotilo|nolink=1}}<ref name="mgukr2026">{{Cite web |date=3 Oktubre 2025 |title=Детский врач из «Охматдета» победила в конкурсе «Королева Украины 2025» |trans-title=Pediatrician from "Okhmatdet" won the "Queen of Ukraine 2025" contest |url=https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311202254/https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Oboz.ua}}</ref> |24 |[[Kyiv]] |- |{{flagdeco|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{Sortname|Francie|Millan|nolink=1}}<ref name="mgury2026">{{Cite web |date=17 Agosto 2026 |title=Hija de sanduceros, Francie Millan, fue electa Miss Grand Uruguay |trans-title=Francie Millan, daughter of parents from Paysandú, was elected Miss Grand Uruguay |url=https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818094906/https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-date=18 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=El Telégrafo |language=es}}</ref> |24 |[[New Orleans]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Panlabas na kawing == * [https://missgrandinternational.com Opisyal na website ng Miss Grand International] {{Miss Grand International}} 597fwtj64cifs0udnxmgioc8e5mixwt 0 339508 2224027 2223810 2026-09-07T10:06:13Z Superastig 11141 Kinansela ang pagbabagong 2223810 ni [[Special:Contributions/Sdtl2026|Sdtl2026]] ([[User talk:Sdtl2026|Usapan]]) 2224027 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Radyo Kafuerte | callsign = DWBN | logo = | city = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | country = PH | area = [[Camarines Sur]] and surrounding areas | branding = 96.5 Radyo Kafuerte | airdate = 2025 | frequency = {{Frequency|96.5|MHz}} | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs programming|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission|NTC]] | power = 10 kW | erp = | class = | callsign_meaning = | owner = Bicol Broadcasting System | operator = Pamahalaan ng Camarines Sur | sister_stations = [[DWLV-FM|DWLV 603]]<br>[[DWLV-FM|91.9 BBS FM]] | website = }} Ang '''DWBN''' (96.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''96.5 Radyo Kafuerte''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng Bicol Broadcasting System at pinapatakbo ng pinamamahalaan ng pamahalaan ng Camarines Sur. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa 4th Floor, Annelle Bldg., Biak na Bato, Brgy. Tabuco, [[Naga, Camarines Sur]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa [[Sipocot]].<ref>{{Cite web |title=2025 NTC FM Stations |url=https://drive.google.com/file/d/1yBb7XZyU5Ao5MgZXcjMG3brs1P1dyTjQ/view |access-date=2026-08-08 |website=[[National Telecommunications Commission|ntc.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=2026 NTC FM Stations |url=https://ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2026/BSD/FM_042026.pdf |access-date=2026-08-08 |website=[[National Telecommunications Commission|ntc.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=KBP Members Participates in Oplan Broadcastreeing in San Jose |url=http://sanjose.camarinessur.gov.ph/kbp-members-participates-in-oplan-broadcastreeing-in-san-jose/ |access-date=2026-08-08 |website=elgu-san-jose-camarines-sur-news.e.gov.ph}}{{Dead link|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist}} {{Naga Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Camarines Sur]] jx1j3i47p5uqvipgc804lf2ke9r4t65 0 339531 2223814 2026-09-06T12:26:21Z Lafarga2007 149406 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1272557624|Bulul]]" 2223814 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Ifugao_sculpture_Louvre_70-1999-4-1.jpg|thumb| isang anitong ''Bulul'' noong ika-15 siglo na may ''pamahan'' (mangkok pangseremonya) sa [[Museo ng Louvre]]]] [[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|thumb| Mga anitong kahoy ng mga ninuno sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Lalawigang Bulubundukin|Mountain Province]], [[Pilipinas]]]] Ang '''Bulul''', na kilala rin bilang bu-lul o tinagtaggu, ay isang uri ng rebultong kahoy o [[anito]]. Ito ay inukit na pigurang kahoy na ginagamit ng mga Ifugao (at ng kanilang sub-tribong Kalanguya) sa hilagang Luzon upang bantayan at protektahan ang mga pananim na palay. Ang mga [[Idolo|anitong]] ito ay mga lubhang estilong representasyon ng mga ninuno at pinaniniwalaang nagkakaroon ng kapangyarihan at kasaganaan sa pamamagitan ng presensya ng espiritu ng ninuno. Partikular na kilala ang mga Ifugao sa kanilang husay sa pag-uukit ng mga bulul. <ref>{{Cite book |last=William A. Dyrness |title=Global Dictionary of Theology: A Resource for the Worldwide Church |last2=Veli-Matti Kärkkäinen |last3=Juan Francisco Martinez |publisher=InterVarsity Press |year=2008 |isbn=978-0-8308-2454-0 |page=64}}</ref> . [[Talaksan:Ifugao_people_rice_gods12.jpg|right|thumb|150x150px| Mga diyos-diyosan ng bigas ng mga Ifugao sa isang museo]] == Pormularyo == Ang mga estatwa ng bulul na lalaki at babae ay kadalasang matatagpuan nang magkasama, na may mga simbolo na may kaugnayan sa kasarian tulad ng lusong para sa babae at halo para sa lalaki. <ref>{{Cite book |last=Virgil Mayor Apostol |url=https://books.google.com/books?id=KXmIq_BGr8wC&pg=PA124 |title=Way of the Ancient Healer: Sacred Teachings from the Philippine Ancestral Traditions |publisher=North Atlantic Books |year=2010 |isbn=978-1-55643-941-4 |page=124}}</ref> Ang lalaking bulul ay maaaring minsang ilarawan na may [[Tapis|balakang]], at ang mga babae naman ay may ''tapis'' ( mga palda na nababalot ), hikaw at mga pulseras sa bukung-bukong. Bagama't iba-iba ang anyo, ang bulul ay karaniwang kinakatawan bilang nakaupo sa lupa, na naka-krus ang mga braso sa ibabaw ng kanyang nakataas na mga tuhod. Ang bulul ay may pinasimpleng anyo, at tradisyonal na inukit mula sa kahoy [[Asana|na narra]] o [[Ipil (Intsia bijuga)|ipil]] . Ang bulul ay hinihipo ng mga kamay na inilublob sa dugo ng manok o baboy sa isang ritwal na tinatawag na ''tunog'' tuwing panahon ng pagtatanim ng palay. Sa paglipas ng panahon, ang dugo ay nagbibigay ng madilim na kulay sa mga pigura, na nababalutan ng patina ng grasa mula sa mga handog na pagkain. Ang mga Bulul ay ipinapasa sa panganay na anak ng isang pamilya. Karaniwang ang mga lumang estatwa ay may mga butas ng salagubang na gawa ng mga insekto sa kamalig. <ref>{{Cite web |title=OLD SEATED BULUL WITH RITUAL OFFERING BOWL |url=http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020084959/http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |archive-date=October 20, 2008 |access-date=April 3, 2011 |website=Tribal Mania}}</ref> Ang mga Bulul sa kasalukuyan ay kadalasang ginagawa para sa kalakalang pangturista, ngunit maaaring bumili ang isang lokal na pamilya ng ganitong bulul at gamitin ito para sa mga seremonyal na layunin, kaya sa isang diwa ay nagdaragdag ng pagiging tunay . Gayunpaman, isang dating "mumbaki" ( [[Shamanismo|shaman]] ) ng Ifugao ang nagsabi na ang huling tradisyonal na mga ritwal ay ginanap noong dekada 1960. <ref name="Anderson2010">{{Cite book |last=Anderson |first=Eric |title=In the Shape of Tradition: Indigenous Art of the Northern Philippines |publisher=C. Zwartenkot Art Books |year=2010 |isbn=978-90-5450-009-4 |location=Leiden |pages=99–126}}</ref> Ang ilan sa mga manlililok, tulad ni Rey Paz Contreras, ay naging mga kilalang artista, at ang kanilang mga gawa ay malawakang naipapakita at naibebenta sa Kanluraning mundo. Gumagamit si Contreras ng mga itinapong kahoy mula sa mga riles para sa kaniyang mga inukit na bulul at iba pang mga pigura ng [[anito]] (diyos na tagapag-alaga). <ref>{{Cite book |last=Alice Guillermo |url=https://books.google.com/books?id=WTDhb5ZtDoIC&pg=PA88 |title=Image to meaning: essays on Philippine art |publisher=Ateneo de Manila University Press |year=2001 |isbn=971-550-376-4 |page=88}}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist|30em}} [[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]] 1xarct01p3j3cb2lmxub2vn6hmmb1x8 2223815 2223814 2026-09-06T12:27:14Z Lafarga2007 149406 2223815 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Ifugao_sculpture_Louvre_70-1999-4-1.jpg|thumb| isang anitong ''Bulul'' noong ika-15 siglo na may ''pamahan'' (mangkok pangseremonya) sa [[Museo ng Louvre]]]] [[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|thumb| Mga anitong kahoy ng mga ninuno sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Lalawigang Bulubundukin|Mountain Province]], [[Pilipinas]]]] Ang '''Bulul''', na kilala rin bilang bu-lul o tinagtaggu, ay isang uri ng rebultong kahoy o [[anito]]. Ito ay inukit na pigurang kahoy na ginagamit ng mga Ifugao (at ng kanilang sub-tribong Kalanguya) sa hilagang Luzon upang bantayan at protektahan ang mga pananim na palay. Ang mga [[Idolo|anitong]] ito ay mga lumang estilong representasyon ng mga ninuno at pinaniniwalaang nagkakaroon ng kapangyarihan at kasaganaan sa pamamagitan ng presensya ng espiritu ng ninuno. Partikular na kilala ang mga Ifugao sa kanilang husay sa pag-uukit ng mga bulul. <ref>{{Cite book |last=William A. Dyrness |title=Global Dictionary of Theology: A Resource for the Worldwide Church |last2=Veli-Matti Kärkkäinen |last3=Juan Francisco Martinez |publisher=InterVarsity Press |year=2008 |isbn=978-0-8308-2454-0 |page=64}}</ref> . [[Talaksan:Ifugao_people_rice_gods12.jpg|right|thumb|150x150px| Mga diyos-diyosan ng bigas ng mga Ifugao sa isang museo]] == Pormularyo == Ang mga estatwa ng bulul na lalaki at babae ay kadalasang matatagpuan nang magkasama, na may mga simbolo na may kaugnayan sa kasarian tulad ng lusong para sa babae at halo para sa lalaki. <ref>{{Cite book |last=Virgil Mayor Apostol |url=https://books.google.com/books?id=KXmIq_BGr8wC&pg=PA124 |title=Way of the Ancient Healer: Sacred Teachings from the Philippine Ancestral Traditions |publisher=North Atlantic Books |year=2010 |isbn=978-1-55643-941-4 |page=124}}</ref> Ang lalaking bulul ay maaaring minsang ilarawan na may [[Tapis|balakang]], at ang mga babae naman ay may ''tapis'' ( mga palda na nababalot ), hikaw at mga pulseras sa bukung-bukong. Bagama't iba-iba ang anyo, ang bulul ay karaniwang kinakatawan bilang nakaupo sa lupa, na naka-krus ang mga braso sa ibabaw ng kanyang nakataas na mga tuhod. Ang bulul ay may pinasimpleng anyo, at tradisyonal na inukit mula sa kahoy [[Asana|na narra]] o [[Ipil (Intsia bijuga)|ipil]] . Ang bulul ay hinihipo ng mga kamay na inilublob sa dugo ng manok o baboy sa isang ritwal na tinatawag na ''tunog'' tuwing panahon ng pagtatanim ng palay. Sa paglipas ng panahon, ang dugo ay nagbibigay ng madilim na kulay sa mga pigura, na nababalutan ng patina ng grasa mula sa mga handog na pagkain. Ang mga Bulul ay ipinapasa sa panganay na anak ng isang pamilya. Karaniwang ang mga lumang estatwa ay may mga butas ng salagubang na gawa ng mga insekto sa kamalig. <ref>{{Cite web |title=OLD SEATED BULUL WITH RITUAL OFFERING BOWL |url=http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020084959/http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |archive-date=October 20, 2008 |access-date=April 3, 2011 |website=Tribal Mania}}</ref> Ang mga Bulul sa kasalukuyan ay kadalasang ginagawa para sa kalakalang pangturista, ngunit maaaring bumili ang isang lokal na pamilya ng ganitong bulul at gamitin ito para sa mga seremonyal na layunin, kaya sa isang diwa ay nagdaragdag ng pagiging tunay . Gayunpaman, isang dating "mumbaki" ( [[Shamanismo|shaman]] ) ng Ifugao ang nagsabi na ang huling tradisyonal na mga ritwal ay ginanap noong dekada 1960. <ref name="Anderson2010">{{Cite book |last=Anderson |first=Eric |title=In the Shape of Tradition: Indigenous Art of the Northern Philippines |publisher=C. Zwartenkot Art Books |year=2010 |isbn=978-90-5450-009-4 |location=Leiden |pages=99–126}}</ref> Ang ilan sa mga manlililok, tulad ni Rey Paz Contreras, ay naging mga kilalang artista, at ang kanilang mga gawa ay malawakang naipapakita at naibebenta sa Kanluraning mundo. Gumagamit si Contreras ng mga itinapong kahoy mula sa mga riles para sa kaniyang mga inukit na bulul at iba pang mga pigura ng [[anito]] (diyos na tagapag-alaga). <ref>{{Cite book |last=Alice Guillermo |url=https://books.google.com/books?id=WTDhb5ZtDoIC&pg=PA88 |title=Image to meaning: essays on Philippine art |publisher=Ateneo de Manila University Press |year=2001 |isbn=971-550-376-4 |page=88}}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist|30em}} [[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]] b74fwf6tzcfpjezb506tbs5qbwp19l5 2223816 2223815 2026-09-06T12:28:37Z Lafarga2007 149406 2223816 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Ifugao_sculpture_Louvre_70-1999-4-1.jpg|thumb| isang anitong ''Bulul'' noong ika-15 siglo na may ''pamahan'' (mangkok pangseremonya) sa [[Museo ng Louvre]]]] [[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|thumb| Mga anitong kahoy ng mga ninuno sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Lalawigang Bulubundukin|Mountain Province]], [[Pilipinas]]]] Ang '''Bulul''', na kilala rin bilang bu-lul o tinagtaggu, ay isang uri ng rebultong kahoy o [[anito]]. Ito ay inukit na pigurang kahoy na ginagamit ng mga Ifugao (at ng kanilang sub-tribong Kalanguya) sa hilagang Luzon upang bantayan at protektahan ang mga pananim na palay. Ang mga [[Idolo|anitong]] ito ay mga lumang estilong representasyon ng mga ninuno at pinaniniwalaang nagkakaroon ng kapangyarihan at kasaganaan sa pamamagitan ng presensya ng espiritu ng ninuno. Partikular na kilala ang mga Ifugao sa kanilang husay sa pag-uukit ng mga bulul. <ref>{{Cite book |last=William A. Dyrness |title=Global Dictionary of Theology: A Resource for the Worldwide Church |last2=Veli-Matti Kärkkäinen |last3=Juan Francisco Martinez |publisher=InterVarsity Press |year=2008 |isbn=978-0-8308-2454-0 |page=64}}</ref> . [[Talaksan:Ifugao_people_rice_gods12.jpg|right|thumb|150x150px| Mga diyos-diyosan ng bigas ng mga Ifugao sa isang museo]] == Pormularyo == Ang mga estatwa ng bulul na lalaki at babae ay kadalasang matatagpuan nang magkasama, na may mga simbolo na may kaugnayan sa kasarian tulad ng lusong para sa babae at halo para sa lalaki. <ref>{{Cite book |last=Virgil Mayor Apostol |url=https://books.google.com/books?id=KXmIq_BGr8wC&pg=PA124 |title=Way of the Ancient Healer: Sacred Teachings from the Philippine Ancestral Traditions |publisher=North Atlantic Books |year=2010 |isbn=978-1-55643-941-4 |page=124}}</ref> Ang lalaking bulul ay maaaring minsang ilarawan na may [[Tapis|balakang]], at ang mga babae naman ay may ''tapis'' ( mga palda na nababalot ), hikaw at mga pulseras sa bukung-bukong. Bagama't iba-iba ang anyo, ang bulul ay karaniwang kinakatawan bilang nakaupo sa lupa, na naka-krus ang mga braso sa ibabaw ng kanyang nakataas na mga tuhod. Ang bulul ay may pinasimpleng anyo, at tradisyonal na inukit mula sa kahoy [[Asana|na narra]] o [[Ipil (Intsia bijuga)|ipil]] . Ang bulul ay hinihipo ng mga kamay na inilublob sa dugo ng manok o baboy sa isang ritwal na tinatawag na ''tunog'' tuwing panahon ng pagtatanim ng palay. Sa paglipas ng panahon, ang dugo ay nagbibigay ng madilim na kulay sa mga pigura, na nababalutan ng patina ng grasa mula sa mga handog na pagkain. Ang mga Bulul ay ipinapasa sa panganay na anak ng isang pamilya. Karaniwang ang mga lumang estatwa ay may mga butas ng salagubang na gawa ng mga insekto sa kamalig. <ref>{{Cite web |title=OLD SEATED BULUL WITH RITUAL OFFERING BOWL |url=http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020084959/http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |archive-date=October 20, 2008 |access-date=April 3, 2011 |website=Tribal Mania}}</ref> Ang mga Bulul sa kasalukuyan ay kadalasang ginagawa para sa kalakalang pangturista, ngunit maaaring bumili ang isang lokal na pamilya ng ganitong bulul at gamitin ito para sa mga seremonyal na layunin, kaya sa isang diwa ay nagdaragdag ng pagiging tunay . Gayunpaman, isang dating "mumbaki" ( [[Shamanismo|shaman]] ) ng Ifugao ang nagsabi na ang huling tradisyonal na mga ritwal ay ginanap noong dekada 1960. <ref name="Anderson2010">{{Cite book |last=Anderson |first=Eric |title=In the Shape of Tradition: Indigenous Art of the Northern Philippines |publisher=C. Zwartenkot Art Books |year=2010 |isbn=978-90-5450-009-4 |location=Leiden |pages=99–126}}</ref> Ang ilan sa mga manlililok, tulad ni Rey Paz Contreras, ay naging mga kilalang artista, at ang kanilang mga gawa ay malawakang naipapakita at naibebenta sa Kanluraning mundo. Gumagamit si Contreras ng mga itinapong kahoy mula sa mga riles para sa kaniyang mga inukit na bulul at iba pang mga pigura ng [[anito]] (diyos na tagapag-alaga). <ref>{{Cite book |last=Alice Guillermo |url=https://books.google.com/books?id=WTDhb5ZtDoIC&pg=PA88 |title=Image to meaning: essays on Philippine art |publisher=Ateneo de Manila University Press |year=2001 |isbn=971-550-376-4 |page=88}}</ref> == Tignan din == *[[anito]] *[[idolo]] == Mga Sanggunian == {{Reflist|30em}} [[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]] qidzg5er1t96iufuthbsvbj7givjlvh 2223817 2223816 2026-09-06T12:30:02Z Lafarga2007 149406 /* Pormularyo */ 2223817 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Ifugao_sculpture_Louvre_70-1999-4-1.jpg|thumb| isang anitong ''Bulul'' noong ika-15 siglo na may ''pamahan'' (mangkok pangseremonya) sa [[Museo ng Louvre]]]] [[Talaksan:Wodden_Carvings_of_the_Bululs.jpg|thumb| Mga anitong kahoy ng mga ninuno sa isang museo sa [[Bontoc, Mountain Province|Bontoc]], [[Lalawigang Bulubundukin|Mountain Province]], [[Pilipinas]]]] Ang '''Bulul''', na kilala rin bilang bu-lul o tinagtaggu, ay isang uri ng rebultong kahoy o [[anito]]. Ito ay inukit na pigurang kahoy na ginagamit ng mga Ifugao (at ng kanilang sub-tribong Kalanguya) sa hilagang Luzon upang bantayan at protektahan ang mga pananim na palay. Ang mga [[Idolo|anitong]] ito ay mga lumang estilong representasyon ng mga ninuno at pinaniniwalaang nagkakaroon ng kapangyarihan at kasaganaan sa pamamagitan ng presensya ng espiritu ng ninuno. Partikular na kilala ang mga Ifugao sa kanilang husay sa pag-uukit ng mga bulul. <ref>{{Cite book |last=William A. Dyrness |title=Global Dictionary of Theology: A Resource for the Worldwide Church |last2=Veli-Matti Kärkkäinen |last3=Juan Francisco Martinez |publisher=InterVarsity Press |year=2008 |isbn=978-0-8308-2454-0 |page=64}}</ref> . [[Talaksan:Ifugao_people_rice_gods12.jpg|right|thumb|150x150px| Mga diyos-diyosan ng bigas ng mga Ifugao sa isang museo]] == Estilo == Ang mga estatwa ng bulul na lalaki at babae ay kadalasang matatagpuan nang magkasama, na may mga simbolo na may kaugnayan sa kasarian tulad ng lusong para sa babae at halo para sa lalaki. <ref>{{Cite book |last=Virgil Mayor Apostol |url=https://books.google.com/books?id=KXmIq_BGr8wC&pg=PA124 |title=Way of the Ancient Healer: Sacred Teachings from the Philippine Ancestral Traditions |publisher=North Atlantic Books |year=2010 |isbn=978-1-55643-941-4 |page=124}}</ref> Ang lalaking bulul ay maaaring minsang ilarawan na may [[Tapis|balakang]], at ang mga babae naman ay may ''tapis'' ( mga palda na nababalot ), hikaw at mga pulseras sa bukung-bukong. Bagama't iba-iba ang anyo, ang bulul ay karaniwang kinakatawan bilang nakaupo sa lupa, na naka-krus ang mga braso sa ibabaw ng kanyang nakataas na mga tuhod. Ang bulul ay may pinasimpleng anyo, at tradisyonal na inukit mula sa kahoy [[Asana|na narra]] o [[Ipil (Intsia bijuga)|ipil]] . Ang bulul ay hinihipo ng mga kamay na inilublob sa dugo ng manok o baboy sa isang ritwal na tinatawag na ''tunog'' tuwing panahon ng pagtatanim ng palay. Sa paglipas ng panahon, ang dugo ay nagbibigay ng madilim na kulay sa mga pigura, na nababalutan ng patina ng grasa mula sa mga handog na pagkain. Ang mga Bulul ay ipinapasa sa panganay na anak ng isang pamilya. Karaniwang ang mga lumang estatwa ay may mga butas ng salagubang na gawa ng mga insekto sa kamalig. <ref>{{Cite web |title=OLD SEATED BULUL WITH RITUAL OFFERING BOWL |url=http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020084959/http://www.tribalmania.com/BULULBOWL.htm |archive-date=October 20, 2008 |access-date=April 3, 2011 |website=Tribal Mania}}</ref> Ang mga Bulul sa kasalukuyan ay kadalasang ginagawa para sa kalakalang pangturista, ngunit maaaring bumili ang isang lokal na pamilya ng ganitong bulul at gamitin ito para sa mga seremonyal na layunin, kaya sa isang diwa ay nagdaragdag ng pagiging tunay . Gayunpaman, isang dating "mumbaki" ( [[Shamanismo|shaman]] ) ng Ifugao ang nagsabi na ang huling tradisyonal na mga ritwal ay ginanap noong dekada 1960. <ref name="Anderson2010">{{Cite book |last=Anderson |first=Eric |title=In the Shape of Tradition: Indigenous Art of the Northern Philippines |publisher=C. Zwartenkot Art Books |year=2010 |isbn=978-90-5450-009-4 |location=Leiden |pages=99–126}}</ref> Ang ilan sa mga manlililok, tulad ni Rey Paz Contreras, ay naging mga kilalang artista, at ang kanilang mga gawa ay malawakang naipapakita at naibebenta sa Kanluraning mundo. Gumagamit si Contreras ng mga itinapong kahoy mula sa mga riles para sa kaniyang mga inukit na bulul at iba pang mga pigura ng [[anito]] (diyos na tagapag-alaga). <ref>{{Cite book |last=Alice Guillermo |url=https://books.google.com/books?id=WTDhb5ZtDoIC&pg=PA88 |title=Image to meaning: essays on Philippine art |publisher=Ateneo de Manila University Press |year=2001 |isbn=971-550-376-4 |page=88}}</ref> == Tignan din == *[[anito]] *[[idolo]] == Mga Sanggunian == {{Reflist|30em}} [[Kategorya:Relihiyon sa Pilipinas]] skfq1hndwibav4lagp2qbudmlaghs4q 1 339532 2223819 2026-09-06T13:17:06Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{Translated page|en|Child of Sorrow (film)}} 2223819 wikitext text/x-wiki {{Translated page|en|Child of Sorrow (film)}} 4fny1yhx6dwgwno6oez2n0y7nocd3x4 0 339533 2223827 2026-09-06T13:53:27Z TentingZones1 122212 /* */ 2223827 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Violot |settlement_type = Bayan |image_skyline = Violot Carte postale 10.jpg |image_caption = Postkard ng nayon noong bandang 1910. |image_shield = Blason ville fr Violot (Haute-Marne).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Violot |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|Pransiya}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Grand Est]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Haute-Marne]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Langres|Langres]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Olivier Gauthier |area_total_km2 = 4.27 |population_as_of = 2023 |population_total = 63 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|47.7644|5.4417|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 325 |elevation_min_m = 264 |elevation_max_m = 356 |population_demonym = Violotois (?) |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 52539/52600 }} Ang '''Violot''' ({{IPA|fr|vjɔlo}}) ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Haute-Marne]], sa rehiyon ng [[Grand Est]]. Naroon ang simbahan sa nayon, malamang bago ang ika-20 siglo. ==Heograpiya== Humigit-kumulang 2 km sa kanluran ng [[Palaiseul]], 4.5 km sa hilaga ng [[Chalindrey]], 9 km sa silangan ng [[Champsevraine]], at 7 km sa timog ng [[Maâtz]]. Ito ay matatagpuan sa katimugang bahagi ng departamento. Ang nayon na ito ay dumadaloy sa Ilog Resaigne. Sa pangkalahatan, ang nayon ay may [[klimang karagatan]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Violot'' (1475); ''Vyaulot'' (1508); ''Vyollot'' (1539); ''Viaulot'' (1679); ''Viollot'' (1699).<ref>Alphonse Roserot, ''Dictionnaire topographique de la France : Dictionnaire topographique de la Haute-Marne'', Paris, Impr. nationale, 1903, p. 189.</ref> Ang Violot ay isang maliit na salita mula sa lokal na diyalektong ''viol'', mula sa [[Wikang Latin|Latin]] na salitang ''via'' "ruta", na nangangahulugang isang [[landas]] o [[bakas]]. Ang Violot ay matatagpuan sa kalsadang Romano mula Langres hanggang Besançon, malapit sa pinagmumulan ng Ilog Marne.<ref>Stéphane Gendron, ''La toponymie des voies romaines et médiévales : les mots des routes anciennes'', Errance, 2006, p. 25.</ref> ==Ekonomiya== Pangunahing agrikultura (tulad ng trigo) at panggugubat ang kanilang ekonomiya sa nayong ito. Mayroon din silang mga tindahan at restawran sa mga pinakamalapit na nayon. ==Mga lugar at monumento== [[File:Violot ( 52 ) l'église Assomption de Notre-Dame.jpg|thumb|127x127px|ang Simbahan ng Pag-aangkat sa Langit ng Mahal na Birhen]] * Simbahan ng Pag-akyat sa Langit ng Mahal na Birhen, naibalik noong 1979. * Kapilya ng Mahal na Birhen ng Kagubatan sa Violot. * Parke ng Libangan ng Charmeval, binuksan noong 1995. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Violot (Haute-Marne).svg|thumb|Violot]] May pahabang-patong na pares na nakabaligtad: una o tatlong pilak na rehas na bawat isa ay sinusuportahan ng isang pulang gasuklay, ika-2 guhit ay isang garden rose na may tangkay at dahon naka-ginto, ika-3 matingkad na kulay abo ay isang berde na puno ng roble, may tangkay na tenné at may bungang ginto na roble, na may kasamang kulot na asul na fess sa base.<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21115 Eskudo de armas ng Violot]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Violot]] [[Kategorya:Haute-Marne]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 668aq7odx42ghh38kgcpa68h0i58zoo 1 339534 2223831 2026-09-06T14:02:09Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{Translated page|en|3 Mukha ng Pag-ibig}} 2223831 wikitext text/x-wiki {{Translated page|en|3 Mukha ng Pag-ibig}} gn1tx6dwbw4tbac2y8qo0f17a1913mw 0 339535 2223837 2026-09-06T14:35:33Z TentingZones1 122212 /* */ 2223837 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Pirot | native_name = {{native name|sr-Cyrl|Град Пирот|italics=off}} | native_name_lang = sr | official_name = Lungsod ng Pirot | other_name = | settlement_type = [[Talaan ng mga lungsod ng Serbiya|Lungsod]] | image_shield = Emblem of Pirot.png | image_flag = ZastavaPirota.jpg | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/3/2/2 | total_width = 260 | align = center | caption_align = center | image1 = Pirot fortress, Serbia 11.jpg | caption1 = Tanawin ng Pirot | image2 = Pirot Town Hall.jpg | caption2 = Bulwagan ng Lungsod ng Pirot | image3 = Pirot Courthouse.jpg | caption3 = Hukuman ng Pirot | image4 = Wiki.Južnije I Saborna crkva (Pirot) 003.jpg | caption4 = Church of Holy Dormition | image5 = Spomenik poginulima u Drugom srpsko-turskom ratu.jpg | caption5 = Monumento para sa mga sundalong nasawi noong Digmaang Serbyano-Otoman | image6 = Wiki.Južnije I Zgrada službe za zapošljavanje Pirot 108.jpg | caption6 = Gusali ng Serbisyo sa Pagtatrabaho ng Pirot | image7 = Pirot Central Square.jpg | caption7 = Gitnang Plasa ng Pirot | image8 = Музеј Понишавља Пирот.jpg | caption8 = [[Lumang Bahay, Pirot|Museo ng Kumang Bahay]] | image9 = Pirot fortress, Serbia 09.jpg | caption9 = [[Kuta ng Pirot]] | image10 = Wiki.Južnije I Zgrada gimnazije 230.jpg | caption10 = Himnasyo ng Pirot }} | image_caption = | image_map = Municipalities of Serbia Pirot.png | map_caption = Lokasyon ng lungsod ng Pirot sa loob ng Serbiya | mapsize = | coordinates = {{coord|43|10|N|22|36|E|region:RS|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{flag|Serbia}} | subdivision_type1 = [[Mga subdibisyon ng Serbiya|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Timog at Silangang Serbiya]] | subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Serbiya|Distrito]] | subdivision_name2 = [[Distrito ng Pirot|Pirot]] | established_title = Itinatag | established_date = | established_title1 = Katayuan ng lungsod | established_date1 = {{Start date|2016|03|df=yes}} | parts_type = Mga Pamayanan | parts_style = para | p1 = 72 | leader_title = Alkalde | leader_name = [[Vladan Vasić]] ([[Serbian Progressive Party|SNS]]) | area_blank1_title = Urbano | area_blank1_km2 = 29.53 | area_blank2_title = Administratibo | area_blank2_km2 = 1232 | area_rank = [[Talaan ng mga lungsod sa Serbiya|5th]] | area_footnotes = <ref>{{Serbian municipalities 2006}}</ref> | elevation_m = 367 | population_footnotes = <ref>{{Serbian census 2022}}</ref> | population_as_of = Senso ng 2022 | population_blank1_title = Urban | population_blank1 = 34942 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Administratibo | population_blank2 = 49601 | population_density_blank2_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = [[Postal codes in Serbia|Postal code]] | postal_code = 18300 | area_code_type = [[Telephone numbers in Serbia|Area code]] | area_code = +381(0)10 | blank_name = [[Vehicle registration plates of Serbia|Car plates]] | blank_info = PI | website = {{URL|www.pirot.rs}} | blank_name_sec1 = Mga opisyal na wika | blank_info_sec1 = [[Wikang Serbo|Serbo]]<ref name="Statut">{{cite web|url=https://www.pirot.rs/index.php/sr/dokumenta/statut-grada-pirot |title=Statut grada Pirota |trans-title=City of Pirot Statute |access-date=22 March 2025 |language=sr |publisher=City of Pirot}}</ref> }} Ang '''Pirot''' ({{lang-sr|Пирот}}) ay isang lungsod at sentro ng administratibo ng [[Distrito ng Pirot]] sa timog-silangang [[Serbiya]]. Ayon sa senso noong 2022, ang urban area ng lungsod ay may populasyon na 34,942, habang ang populasyon ng administratibong lugar ng lungsod ay may 49,601 na naninirahan. Ang lungsod ay may mayamang katangiang heograpikal, kabilang ang mga bundok ng [[Stara Planina]], [[Vlaška planina|Vlaška Planina]], [[Belava]], [[Suva Planina]]; mga ilog na dumadaloy sa bayan, kabilang ang [[Nišava]], [[Ilog Jerma|Jerma]], Rasnička Reka, Temštica at ang Visočica; at apat na lawa, ang Lawa ng Zavoj, Lawa ng Berovacko, Lawa ng Krupac at Lawa ng Sukovo. Mayroon din itong mayamang kultura, na may mga kilalang gusali ng simbahang Ortodokso, kabilang ang [[Simbahan ng St. Petka sa Staničenje|Simbahan ni San Petka]], at ang monasteryo nina San Georges at [[Monasteryo ng Poganovo|San Juan na Teologo]] mula sa huling bahagi ng ika-14 na siglo, na parehong nagpapakita ng isang halimbawa ng arkitekturang medyebal. Kilala ang Pirot sa tradisyonal nitong hinabing karpet, ang [[latag na Pirot]] (''Pirot ćilim'').<ref>{{Cite web | url=https://www.rastko.rs/isk/mfruht-applied_art.html | title=&#91;Project Rastko&#93; THE HISTORY OF SERBIAN CULTURE - Miroslav Fruht: Applied art and design }}</ref> ==Heograpiya== Ang munisipalidad ng Pirot ay sumasaklaw sa isang lawak na 1,235 km² (476.84 sq mi), na may mahigit pitumpung pamayanan, kabilang ang lungsod ng Pirot. Ayon sa ulat ng senso noong 2002, sa munisipalidad ng Pirot ay nanirahan ang 63,791 residente. Humigit-kumulang 45,000 katao ang naninirahan sa lungsod mismo at humigit-kumulang 22,000 katao ang naninirahan sa mga nayon sa paligid ng lungsod. Hinahati ng ilog Nišava ang Pirot sa dalawang distrito: Tijabara at Pazar. Ang Pirot ay may ilang mga bundok sa paligid, kabilang ang Stara Planina, Vlaška planina, Belava, at Suva Planina. Ang mga sumusunod na ilog ay dumadaloy sa Pirot: ang Nišava, Jerma, Rasnička Reka, Temštica, at Visočica. Ang Pirot ay mayroon ding apat na lawa: Lawa ng Zavoj, Lawa ng Berovacko, Lawa ng Krupac, at Lawa ng Sukov. Ang Pirot ay may [[klimang katamtaman ang temperatura sa karagatan]] ([[klasipikasyon ng klima ng Köppen]]: ''Cfb'') na may mainit na tag-araw at malamig na taglamig. {{Weather box |width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = Pirot | Jan high C = 2.7 | Feb high C = 5.1 | Mar high C = 10.1 | Apr high C = 15.6 | May high C = 19.9 | Jun high C = 23.5 | Jul high C = 25.8 | Aug high C = 26.3 | Sep high C = 21.2 | Oct high C = 15.7 | Nov high C = 10.3 | Dec high C = 4.1 | Jan mean C = -1.6 | Feb mean C = 0.5 | Mar mean C = 5.2 | Apr mean C = 10.6 | May mean C = 15.3 | Jun mean C = 19.0 | Jul mean C = 21.2 | Aug mean C = 21.3 | Sep mean C = 16.4 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.6 | Dec mean C = 0.1 | Jan low C = -5.5 | Feb low C = -3.7 | Mar low C = 0.4 | Apr low C = 5.3 | May low C = 10.2 | Jun low C = 14.0 | Jul low C = 16.1 | Aug low C = 16.2 | Sep low C = 11.8 | Oct low C = 6.4 | Nov low C = 1.7 | Dec low C = -3.2 | Jan precipitation mm = 54 | Feb precipitation mm = 50 | Mar precipitation mm = 67 | Apr precipitation mm = 84 | May precipitation mm = 93 | Jun precipitation mm = 89 | Jul precipitation mm = 74 | Aug precipitation mm = 54 | Sep precipitation mm = 56 | Oct precipitation mm = 54 | Nov precipitation mm = 52 | Dec precipitation mm = 62 | source = Climate-Data.org<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|url= https://en.climate-data.org/europe/serbia/pirot/pirot-37029/|title= Climate: Pirot, Serbia|publisher= Climate-Data.org |access-date=22 November 2023}}</ref> }} ==Paleontolohiya== Isang paleontolohikal na lugar sa nayon ng [[Osmakovo]] sa munisipalidad ng Pirot ang nakagawa ng mga unang fossil ng katawan ng dinosauro na naitala mula sa Serbiya, na binubuo ng isang [[sauropod]] ulna at labing-anim na maliliit na ngipin na maiuugnay sa iba't ibang [[theropod]].<ref>{{Cite journal |date=2025-12-01 |title=First dinosaur remains from Serbia: Sauropod and theropod material from the uppermost Cretaceous (Maastrichtian) of Osmakovo |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0195667125001004 |journal=Cretaceous Research |language=en-US |volume=176 |article-number=106177 |doi=10.1016/j.cretres.2025.106177 |issn=0195-6671}}</ref> ==Kasaysayan== [[File:Pirotski Grad (by Pudelek).JPG|thumb|left|Ang [[Kuta ng Pirot]] ay itinayo noong ika-14 na siglo.]] Pagsapit ng kalagitnaan ng ika-6 na siglo, nanirahan na ang mga Slav sa lugar.{{sfn|Petrović|1996|p=9}} Noong 679, tinawid ng mga Bulgar ang Danube patungong Lower Moesia, at kalaunan ay lumawak sa kanluran at timog.{{sfn|Petrović|1996|pp=9–10}} Simula noong simula ng ika-9 na siglo, ang rehiyon ng Pirot ay bahagi ng Unang Estado ng Bulgaria. Muling sinakop ng emperador ng Byzantine na si Basil II (na namuno noong 960–1025) ang Balkans mula sa mga Bulgar.{{sfn|Petrović|1996|p=10}} Sa simula ng ika-15 siglo, ang rehiyon ng Pirot ay isa sa mga sentro ng [[Pag-aalsa nina Konstantin at Fruzhin]]. Isang malaking dagok sa mga pagsisikap ng mga prinsipe ng Bulgaria para sa pagpapanumbalik ng estado ng Bulgaria ang ipinataw ng pinunong Ottoman na si Sulejman, na sumakop sa kuta ng Bulgaria na Temsko, malapit sa kasalukuyang nayon ng Temska, sa hilaga ng Pirot. Ang pangalang Turko nito, Şehirköy (nangangahulugang "lungsod, bayan, nayon"{{sfn|Kostić|1973|p=20}}), ay unang nabanggit noong 1443.{{sfn|Petrović|1996|p=16}} Ito ay inorganisa sa [[Sanjak ng Niš]].{{sfn|Kostić|1973|p=20}} Noong 1469, ang bangkay ng haring Serbiano na si [[Stefan Milutin]] ay inilipat sa pamamagitan ng Pirot.{{sfn|Petrović|1996|p=17}} Noong [[Dakilang Digmaang Turko]], matapos masakop ang Niš noong ika-25 ng Setyembre 1689, hinabol ng Austrian general na si Piccolomini kasama ang kanyang hukbo ng mga boluntaryong Serb at ilang Aleman ang mga Turko patungo sa Sofia. Pagdating sa Pirot, wala nang mga Turko sa bayan, at iniulat niya na ang bayan ay nasusunog at ang ilang bahagi ay abo.{{sfn|Petrović|1996|p=20}} Noong Agosto 1690, isang malaking hukbong Ottoman ang sumakop sa Pirot, na ipinagtanggol lamang ng 100 Aleman, at pagkatapos ay kinubkob ang Niš, at sinakop ito pagkatapos ng tatlong linggo.{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Ang mga detatsment ng mga Ungaro na umatras sa pamamagitan ng [[Temska]] ay winasak ang monasteryo at tinakot ang mga nakapalibot na populasyon, gaya ng nakasulat sa mga pader ng simbahan ng isang pari.{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Nang taong iyon, maraming lokal ang tumakas pahilaga kasama si Patriarko [[Arsenije III Crnojević|Arsenije III]].{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Noong Digmaang [[Austro-Turko (1737–39)]], sinakop ng hukbong Austrian ang Pirot noong Hulyo 23, 1737. Noong 1739, sa pagbabalik ng mga Ottoman, sinunog ang bayan at winasak ang mga simbahan nito (ang isa ay ginawang moske). 140 bahay ang sinunog na patunay na nakilahok ang mga hajduk ng rehiyon. Maraming lokal mula sa rehiyon ang tumakas pahilaga kasama si Patriarko [[Arsenije IV Jovanović Šakabenta|Arsenije IV]].{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Noong 1768, ang bayan ay inilarawan bilang kalahati ng mga guho. Mula 1761 hanggang 1878, ang Pirot ay ang luklukan ng Metropolitan ng Nišava.{{sfn|Kostić|1973|p=20}} [[File:Church of the Nativity of Christ - Pirot.jpg|thumb|right|180px|Ang Simbahan ng Kapanganakan ni Kristo ay itinayo sa pamamagitan ng mga donasyon ng lokal na komunidad ng Bulgaria noong dekada 1830. Ito ay itinayo ni [[Andrey Damyanov]].]] Noong panahon ng [[Pag-alis ng mga Muslim mula sa Serbia noong 1862]], ilang pamilyang Turko ang lumipat mula Belgrado patungong Pirot.<ref>{{Cite journal |last=Özkan |first=Ayşe |title=The Expulsion of Muslims from Serbia after the International Conference in Kanlıca and Withdrawal of the Ottoman Empire from Serbia (1862-1867) |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/73930 |journal=Akademik Bakış |archive-date=2024-12-03 |access-date=2024-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203023800/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/73930 |url-status=live }}</ref> Noong 1877. Ang populasyon ng Pirot sa lungsod ay binubuo ng 29,741 Kristiyano at 5,772 Muslim na lalaki, na may kabuuang bilang na 3,000 bahay na Serbiano at 400 bahay na Muslim. Gayunpaman, pagkatapos ng digmaang Serbiano-Ottoman noong 1878, ang populasyon ng Pirot ay nagbago sa pamamagitan ng proseso ng emigrasyon ng populasyon ng Muslim. Noong 1884, ang Pirot ay may 77,922 na naninirahan, 76,545 ay mga Serb at 36 na mga Turko.<ref name="Jagodić61123049">{{cite journal|last=Jagodić|first=Miloš|title=The Emigration of Muslims from the New Serbian Regions 1877/1878|url=http://balkanologie.revues.org/265|journal=Balkanologie|volume=2|issue=2|year=1998|doi=10.4000/balkanologie.265|s2cid=140637086|url-access=subscription|archive-date=2016-10-11|access-date=2024-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011012158/http://balkanologie.revues.org/265|url-status=live}} para. 6. "A large decrease in the number of Muslims is noticed also in Pirot : from 6,8 % to 0,36 %."; para. 23, 30, 49.</ref> [[File:Spomenik poginulima u Drugom srpsko-turskom ratu.jpg|thumb|right|Monument to fallen soldiers during the Monumento para sa mga sundalong nasawi noong Digmaang Serbiano-Ottoman (1876–1877)]] Noong ika-16 ng Disyembre 1877, noong Digmaang Serbiano-Ottoman (1876–1877), pumasok ang hukbong Serbiano sa Pirot.{{sfn|Kostić|1973|p=50}} Nagdulot ito ng alitan sa pagitan ng mga awtoridad ng Serbiano at ng mga lokal na mamamayan ng Bulgaria na pinamumunuan ni Evstatiy ng Pelagonia, ang obispo ng eparkyang Nišhava ng ''Bulgarian Exarchate''.<ref name="ИБ,421-423">История на България, том седми - Възстановяване и утвърждаване на Българската държава. Национално-освободителни борби /1878-1903/, София, 1991, с. 421-423.</ref><ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20121114074723/http://www.bulgari-istoria-2010.com/booksBG/S_Christov_Pirot_i_negovoto_naselenie.pdf Христов, Симеон. Пиротският окръг и неговото население, Сборник за народни умотворения, наука и книжнина, книга ХІ, 1894, с. 289-302.]}}</ref> Ang Pirot at ang rehiyon nito ay bahagi ng napalayang Bulgaria ayon sa Treaty of San Stefano. Sa Treaty of Berlin (1878) ay isinuko ang Pirot at Vranje sa Serbiya.{{sfn|Kostić|1973|p=50}} Isang bahagi ng mga lokal na Bulgariano ang umalis sa bayan at nanirahan sa [[Bulgarya]].<ref name="ИБ,421-423"/><ref>Българите от Западните покрайнини (1878-1975), Главно управление на архивите, Архивите говорят, т. 35, София 2005, с. 62-64 - А list of immigrants from Pirot in Bulgaria containing 160 names of heads of families.</ref> Sa panahon ng [[pagitan ng digmaan]], ang Internal Western Outland Revolutionary Organization ay nakilahok sa paulit-ulit na pag-atake laban sa pulisya at hukbo ng Yugoslavia. Mula 1929 hanggang 1941, ang Pirot ay bahagi ng Morava Banovina ng Kaharian ng Yugoslavia. Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sinakop ng Bulgaria ang tinatawag na Western Outlands, pati na rin ang Pirot at Vranje. Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga rehiyong ito ay ibinalik sa Yugoslabiya. Pagkatapos ng [[pagkabuwag ng Yugoslabiya]], ang mga lugar na ito ay nanatili sa loob ng estado ng Serbia. Ipinagkaloob ang Pirot bilang lungsod noong Pebrero 2016.<ref>{{cite web | url=http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2016&mm=02&dd=29&nav_id=1102137 | title=Pirot, Kikinda i Vršac dobili status grada | publisher=[[B92]] | date=29 February 2016 | access-date=26 June 2016 | trans-title=Pirot, Kikinda and Vršac Granted City Status | archive-date=7 October 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161007222356/http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2016&mm=02&dd=29&nav_id=1102137 | url-status=live }}</ref> ==Kultura== [[File:Spomenik konju Jabučilu u Pirotu.jpg|thumb|Monumento para kay Jabučilo, ang kabayong may pakpak mula sa [[epikong tulang Serbiano]]]] Kabilang sa mga kilalang tatak ng Pirot ang latag ng Pirot, Pirot opanak, kesong Pirot, at pinaplantsang longganisa. ==Ekonomiya== Sa teritoryo ng lungsod ng Pirot, nagpapatakbo ang tagagawa ng gulong na [[Tigar Tyres]], na isa sa mga nangungunang tagaluwas ng Serbia mula 2013 hanggang 2017. Noong Setyembre 2017, ang Pirot ay mayroon nang isa sa 14 na free economic zone na itinatag sa Serbiya.<ref name="srbeconomiczone2017">{{cite news |last1=Mikavica |first1=A. |title=Slobodne zone mamac za investitore |url=https://www.politika.rs/sr/clanak/388105/Slobodne-zone-mamac-za-investitore |access-date=17 March 2019 |work=politika.rs |date=3 September 2017 |language=sr |archive-date=6 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406133513/http://www.politika.rs/sr/clanak/388105/Slobodne-zone-mamac-za-investitore |url-status=live }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Serbiya]] [[Kategorya:Pirot]] 1xqw4d6k7nerkvuzmzuti7uy5tuguh6 2223838 2223837 2026-09-06T14:37:14Z TentingZones1 122212 /* */ 2223838 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Pirot | native_name = {{native name|sr-Cyrl|Град Пирот|italics=off}} | native_name_lang = sr | official_name = Lungsod ng Pirot | other_name = | settlement_type = [[Talaan ng mga lungsod ng Serbiya|Lungsod]] | image_shield = Emblem of Pirot.png | image_flag = ZastavaPirota.jpg | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/3/2/2 | total_width = 260 | align = center | caption_align = center | image1 = Pirot fortress, Serbia 11.jpg | caption1 = Tanawin ng Pirot | image2 = Pirot Town Hall.jpg | caption2 = Bulwagan ng Lungsod ng Pirot | image3 = Pirot Courthouse.jpg | caption3 = Hukuman ng Pirot | image4 = Wiki.Južnije I Saborna crkva (Pirot) 003.jpg | caption4 = Simbahan ng Banal na Dormisyon | image5 = Spomenik poginulima u Drugom srpsko-turskom ratu.jpg | caption5 = Monumento para sa mga sundalong nasawi noong Digmaang Serbyano-Otoman | image6 = Wiki.Južnije I Zgrada službe za zapošljavanje Pirot 108.jpg | caption6 = Gusali ng Serbisyo sa Pagtatrabaho ng Pirot | image7 = Pirot Central Square.jpg | caption7 = Gitnang Plasa ng Pirot | image8 = Музеј Понишавља Пирот.jpg | caption8 = [[Lumang Bahay, Pirot|Museo ng Kumang Bahay]] | image9 = Pirot fortress, Serbia 09.jpg | caption9 = [[Kuta ng Pirot]] | image10 = Wiki.Južnije I Zgrada gimnazije 230.jpg | caption10 = Himnasyo ng Pirot }} | image_caption = | image_map = Municipalities of Serbia Pirot.png | map_caption = Lokasyon ng lungsod ng Pirot sa loob ng Serbiya | mapsize = | coordinates = {{coord|43|10|N|22|36|E|region:RS|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{flag|Serbia}} | subdivision_type1 = [[Mga subdibisyon ng Serbiya|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Timog at Silangang Serbiya]] | subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Serbiya|Distrito]] | subdivision_name2 = [[Distrito ng Pirot|Pirot]] | established_title = Itinatag | established_date = | established_title1 = Katayuan ng lungsod | established_date1 = {{Start date|2016|03|df=yes}} | parts_type = Mga Pamayanan | parts_style = para | p1 = 72 | leader_title = Alkalde | leader_name = [[Vladan Vasić]] ([[Serbian Progressive Party|SNS]]) | area_blank1_title = Urbano | area_blank1_km2 = 29.53 | area_blank2_title = Administratibo | area_blank2_km2 = 1232 | area_rank = [[Talaan ng mga lungsod sa Serbiya|5th]] | area_footnotes = <ref>{{Serbian municipalities 2006}}</ref> | elevation_m = 367 | population_footnotes = <ref>{{Serbian census 2022}}</ref> | population_as_of = Senso ng 2022 | population_blank1_title = Urban | population_blank1 = 34942 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Administratibo | population_blank2 = 49601 | population_density_blank2_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = [[Postal codes in Serbia|Postal code]] | postal_code = 18300 | area_code_type = [[Telephone numbers in Serbia|Area code]] | area_code = +381(0)10 | blank_name = [[Vehicle registration plates of Serbia|Car plates]] | blank_info = PI | website = {{URL|www.pirot.rs}} | blank_name_sec1 = Mga opisyal na wika | blank_info_sec1 = [[Wikang Serbo|Serbo]]<ref name="Statut">{{cite web|url=https://www.pirot.rs/index.php/sr/dokumenta/statut-grada-pirot |title=Statut grada Pirota |trans-title=City of Pirot Statute |access-date=22 March 2025 |language=sr |publisher=City of Pirot}}</ref> }} Ang '''Pirot''' ({{lang-sr|Пирот}}) ay isang lungsod at sentro ng administratibo ng [[Distrito ng Pirot]] sa timog-silangang [[Serbiya]]. Ayon sa senso noong 2022, ang urban area ng lungsod ay may populasyon na 34,942, habang ang populasyon ng administratibong lugar ng lungsod ay may 49,601 na naninirahan. Ang lungsod ay may mayamang katangiang heograpikal, kabilang ang mga bundok ng [[Stara Planina]], [[Vlaška planina|Vlaška Planina]], [[Belava]], [[Suva Planina]]; mga ilog na dumadaloy sa bayan, kabilang ang [[Nišava]], [[Ilog Jerma|Jerma]], Rasnička Reka, Temštica at ang Visočica; at apat na lawa, ang Lawa ng Zavoj, Lawa ng Berovacko, Lawa ng Krupac at Lawa ng Sukovo. Mayroon din itong mayamang kultura, na may mga kilalang gusali ng simbahang Ortodokso, kabilang ang [[Simbahan ng St. Petka sa Staničenje|Simbahan ni San Petka]], at ang monasteryo nina San Georges at [[Monasteryo ng Poganovo|San Juan na Teologo]] mula sa huling bahagi ng ika-14 na siglo, na parehong nagpapakita ng isang halimbawa ng arkitekturang medyebal. Kilala ang Pirot sa tradisyonal nitong hinabing karpet, ang [[latag na Pirot]] (''Pirot ćilim'').<ref>{{Cite web | url=https://www.rastko.rs/isk/mfruht-applied_art.html | title=&#91;Project Rastko&#93; THE HISTORY OF SERBIAN CULTURE - Miroslav Fruht: Applied art and design }}</ref> ==Heograpiya== Ang munisipalidad ng Pirot ay sumasaklaw sa isang lawak na 1,235 km² (476.84 sq mi), na may mahigit pitumpung pamayanan, kabilang ang lungsod ng Pirot. Ayon sa ulat ng senso noong 2002, sa munisipalidad ng Pirot ay nanirahan ang 63,791 residente. Humigit-kumulang 45,000 katao ang naninirahan sa lungsod mismo at humigit-kumulang 22,000 katao ang naninirahan sa mga nayon sa paligid ng lungsod. Hinahati ng ilog Nišava ang Pirot sa dalawang distrito: Tijabara at Pazar. Ang Pirot ay may ilang mga bundok sa paligid, kabilang ang Stara Planina, Vlaška planina, Belava, at Suva Planina. Ang mga sumusunod na ilog ay dumadaloy sa Pirot: ang Nišava, Jerma, Rasnička Reka, Temštica, at Visočica. Ang Pirot ay mayroon ding apat na lawa: Lawa ng Zavoj, Lawa ng Berovacko, Lawa ng Krupac, at Lawa ng Sukov. Ang Pirot ay may [[klimang katamtaman ang temperatura sa karagatan]] ([[klasipikasyon ng klima ng Köppen]]: ''Cfb'') na may mainit na tag-araw at malamig na taglamig. {{Weather box |width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = Pirot | Jan high C = 2.7 | Feb high C = 5.1 | Mar high C = 10.1 | Apr high C = 15.6 | May high C = 19.9 | Jun high C = 23.5 | Jul high C = 25.8 | Aug high C = 26.3 | Sep high C = 21.2 | Oct high C = 15.7 | Nov high C = 10.3 | Dec high C = 4.1 | Jan mean C = -1.6 | Feb mean C = 0.5 | Mar mean C = 5.2 | Apr mean C = 10.6 | May mean C = 15.3 | Jun mean C = 19.0 | Jul mean C = 21.2 | Aug mean C = 21.3 | Sep mean C = 16.4 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.6 | Dec mean C = 0.1 | Jan low C = -5.5 | Feb low C = -3.7 | Mar low C = 0.4 | Apr low C = 5.3 | May low C = 10.2 | Jun low C = 14.0 | Jul low C = 16.1 | Aug low C = 16.2 | Sep low C = 11.8 | Oct low C = 6.4 | Nov low C = 1.7 | Dec low C = -3.2 | Jan precipitation mm = 54 | Feb precipitation mm = 50 | Mar precipitation mm = 67 | Apr precipitation mm = 84 | May precipitation mm = 93 | Jun precipitation mm = 89 | Jul precipitation mm = 74 | Aug precipitation mm = 54 | Sep precipitation mm = 56 | Oct precipitation mm = 54 | Nov precipitation mm = 52 | Dec precipitation mm = 62 | source = Climate-Data.org<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|url= https://en.climate-data.org/europe/serbia/pirot/pirot-37029/|title= Climate: Pirot, Serbia|publisher= Climate-Data.org |access-date=22 November 2023}}</ref> }} ==Paleontolohiya== Isang paleontolohikal na lugar sa nayon ng [[Osmakovo]] sa munisipalidad ng Pirot ang nakagawa ng mga unang fossil ng katawan ng dinosauro na naitala mula sa Serbiya, na binubuo ng isang [[sauropod]] ulna at labing-anim na maliliit na ngipin na maiuugnay sa iba't ibang [[theropod]].<ref>{{Cite journal |date=2025-12-01 |title=First dinosaur remains from Serbia: Sauropod and theropod material from the uppermost Cretaceous (Maastrichtian) of Osmakovo |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0195667125001004 |journal=Cretaceous Research |language=en-US |volume=176 |article-number=106177 |doi=10.1016/j.cretres.2025.106177 |issn=0195-6671}}</ref> ==Kasaysayan== [[File:Pirotski Grad (by Pudelek).JPG|thumb|left|Ang [[Kuta ng Pirot]] ay itinayo noong ika-14 na siglo.]] Pagsapit ng kalagitnaan ng ika-6 na siglo, nanirahan na ang mga Slav sa lugar.{{sfn|Petrović|1996|p=9}} Noong 679, tinawid ng mga Bulgar ang Danube patungong Lower Moesia, at kalaunan ay lumawak sa kanluran at timog.{{sfn|Petrović|1996|pp=9–10}} Simula noong simula ng ika-9 na siglo, ang rehiyon ng Pirot ay bahagi ng Unang Estado ng Bulgaria. Muling sinakop ng emperador ng Byzantine na si Basil II (na namuno noong 960–1025) ang Balkans mula sa mga Bulgar.{{sfn|Petrović|1996|p=10}} Sa simula ng ika-15 siglo, ang rehiyon ng Pirot ay isa sa mga sentro ng [[Pag-aalsa nina Konstantin at Fruzhin]]. Isang malaking dagok sa mga pagsisikap ng mga prinsipe ng Bulgaria para sa pagpapanumbalik ng estado ng Bulgaria ang ipinataw ng pinunong Ottoman na si Sulejman, na sumakop sa kuta ng Bulgaria na Temsko, malapit sa kasalukuyang nayon ng Temska, sa hilaga ng Pirot. Ang pangalang Turko nito, Şehirköy (nangangahulugang "lungsod, bayan, nayon"{{sfn|Kostić|1973|p=20}}), ay unang nabanggit noong 1443.{{sfn|Petrović|1996|p=16}} Ito ay inorganisa sa [[Sanjak ng Niš]].{{sfn|Kostić|1973|p=20}} Noong 1469, ang bangkay ng haring Serbiano na si [[Stefan Milutin]] ay inilipat sa pamamagitan ng Pirot.{{sfn|Petrović|1996|p=17}} Noong [[Dakilang Digmaang Turko]], matapos masakop ang Niš noong ika-25 ng Setyembre 1689, hinabol ng Austrian general na si Piccolomini kasama ang kanyang hukbo ng mga boluntaryong Serb at ilang Aleman ang mga Turko patungo sa Sofia. Pagdating sa Pirot, wala nang mga Turko sa bayan, at iniulat niya na ang bayan ay nasusunog at ang ilang bahagi ay abo.{{sfn|Petrović|1996|p=20}} Noong Agosto 1690, isang malaking hukbong Ottoman ang sumakop sa Pirot, na ipinagtanggol lamang ng 100 Aleman, at pagkatapos ay kinubkob ang Niš, at sinakop ito pagkatapos ng tatlong linggo.{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Ang mga detatsment ng mga Ungaro na umatras sa pamamagitan ng [[Temska]] ay winasak ang monasteryo at tinakot ang mga nakapalibot na populasyon, gaya ng nakasulat sa mga pader ng simbahan ng isang pari.{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Nang taong iyon, maraming lokal ang tumakas pahilaga kasama si Patriarko [[Arsenije III Crnojević|Arsenije III]].{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Noong Digmaang [[Austro-Turko (1737–39)]], sinakop ng hukbong Austrian ang Pirot noong Hulyo 23, 1737. Noong 1739, sa pagbabalik ng mga Ottoman, sinunog ang bayan at winasak ang mga simbahan nito (ang isa ay ginawang moske). 140 bahay ang sinunog na patunay na nakilahok ang mga hajduk ng rehiyon. Maraming lokal mula sa rehiyon ang tumakas pahilaga kasama si Patriarko [[Arsenije IV Jovanović Šakabenta|Arsenije IV]].{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Noong 1768, ang bayan ay inilarawan bilang kalahati ng mga guho. Mula 1761 hanggang 1878, ang Pirot ay ang luklukan ng Metropolitan ng Nišava.{{sfn|Kostić|1973|p=20}} [[File:Church of the Nativity of Christ - Pirot.jpg|thumb|right|180px|Ang Simbahan ng Kapanganakan ni Kristo ay itinayo sa pamamagitan ng mga donasyon ng lokal na komunidad ng Bulgaria noong dekada 1830. Ito ay itinayo ni [[Andrey Damyanov]].]] Noong panahon ng [[Pag-alis ng mga Muslim mula sa Serbia noong 1862]], ilang pamilyang Turko ang lumipat mula Belgrado patungong Pirot.<ref>{{Cite journal |last=Özkan |first=Ayşe |title=The Expulsion of Muslims from Serbia after the International Conference in Kanlıca and Withdrawal of the Ottoman Empire from Serbia (1862-1867) |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/73930 |journal=Akademik Bakış |archive-date=2024-12-03 |access-date=2024-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203023800/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/73930 |url-status=live }}</ref> Noong 1877. Ang populasyon ng Pirot sa lungsod ay binubuo ng 29,741 Kristiyano at 5,772 Muslim na lalaki, na may kabuuang bilang na 3,000 bahay na Serbiano at 400 bahay na Muslim. Gayunpaman, pagkatapos ng digmaang Serbiano-Ottoman noong 1878, ang populasyon ng Pirot ay nagbago sa pamamagitan ng proseso ng emigrasyon ng populasyon ng Muslim. Noong 1884, ang Pirot ay may 77,922 na naninirahan, 76,545 ay mga Serb at 36 na mga Turko.<ref name="Jagodić61123049">{{cite journal|last=Jagodić|first=Miloš|title=The Emigration of Muslims from the New Serbian Regions 1877/1878|url=http://balkanologie.revues.org/265|journal=Balkanologie|volume=2|issue=2|year=1998|doi=10.4000/balkanologie.265|s2cid=140637086|url-access=subscription|archive-date=2016-10-11|access-date=2024-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011012158/http://balkanologie.revues.org/265|url-status=live}} para. 6. "A large decrease in the number of Muslims is noticed also in Pirot : from 6,8 % to 0,36 %."; para. 23, 30, 49.</ref> [[File:Spomenik poginulima u Drugom srpsko-turskom ratu.jpg|thumb|right|Monument to fallen soldiers during the Monumento para sa mga sundalong nasawi noong Digmaang Serbiano-Ottoman (1876–1877)]] Noong ika-16 ng Disyembre 1877, noong Digmaang Serbiano-Ottoman (1876–1877), pumasok ang hukbong Serbiano sa Pirot.{{sfn|Kostić|1973|p=50}} Nagdulot ito ng alitan sa pagitan ng mga awtoridad ng Serbiano at ng mga lokal na mamamayan ng Bulgaria na pinamumunuan ni Evstatiy ng Pelagonia, ang obispo ng eparkyang Nišhava ng ''Bulgarian Exarchate''.<ref name="ИБ,421-423">История на България, том седми - Възстановяване и утвърждаване на Българската държава. Национално-освободителни борби /1878-1903/, София, 1991, с. 421-423.</ref><ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20121114074723/http://www.bulgari-istoria-2010.com/booksBG/S_Christov_Pirot_i_negovoto_naselenie.pdf Христов, Симеон. Пиротският окръг и неговото население, Сборник за народни умотворения, наука и книжнина, книга ХІ, 1894, с. 289-302.]}}</ref> Ang Pirot at ang rehiyon nito ay bahagi ng napalayang Bulgaria ayon sa Treaty of San Stefano. Sa Treaty of Berlin (1878) ay isinuko ang Pirot at Vranje sa Serbiya.{{sfn|Kostić|1973|p=50}} Isang bahagi ng mga lokal na Bulgariano ang umalis sa bayan at nanirahan sa [[Bulgarya]].<ref name="ИБ,421-423"/><ref>Българите от Западните покрайнини (1878-1975), Главно управление на архивите, Архивите говорят, т. 35, София 2005, с. 62-64 - А list of immigrants from Pirot in Bulgaria containing 160 names of heads of families.</ref> Sa panahon ng [[pagitan ng digmaan]], ang Internal Western Outland Revolutionary Organization ay nakilahok sa paulit-ulit na pag-atake laban sa pulisya at hukbo ng Yugoslavia. Mula 1929 hanggang 1941, ang Pirot ay bahagi ng Morava Banovina ng Kaharian ng Yugoslavia. Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sinakop ng Bulgaria ang tinatawag na Western Outlands, pati na rin ang Pirot at Vranje. Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga rehiyong ito ay ibinalik sa Yugoslabiya. Pagkatapos ng [[pagkabuwag ng Yugoslabiya]], ang mga lugar na ito ay nanatili sa loob ng estado ng Serbia. Ipinagkaloob ang Pirot bilang lungsod noong Pebrero 2016.<ref>{{cite web | url=http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2016&mm=02&dd=29&nav_id=1102137 | title=Pirot, Kikinda i Vršac dobili status grada | publisher=[[B92]] | date=29 February 2016 | access-date=26 June 2016 | trans-title=Pirot, Kikinda and Vršac Granted City Status | archive-date=7 October 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161007222356/http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2016&mm=02&dd=29&nav_id=1102137 | url-status=live }}</ref> ==Kultura== [[File:Spomenik konju Jabučilu u Pirotu.jpg|thumb|Monumento para kay Jabučilo, ang kabayong may pakpak mula sa [[epikong tulang Serbiano]]]] Kabilang sa mga kilalang tatak ng Pirot ang latag ng Pirot, Pirot opanak, kesong Pirot, at pinaplantsang longganisa. ==Ekonomiya== Sa teritoryo ng lungsod ng Pirot, nagpapatakbo ang tagagawa ng gulong na [[Tigar Tyres]], na isa sa mga nangungunang tagaluwas ng Serbia mula 2013 hanggang 2017. Noong Setyembre 2017, ang Pirot ay mayroon nang isa sa 14 na free economic zone na itinatag sa Serbiya.<ref name="srbeconomiczone2017">{{cite news |last1=Mikavica |first1=A. |title=Slobodne zone mamac za investitore |url=https://www.politika.rs/sr/clanak/388105/Slobodne-zone-mamac-za-investitore |access-date=17 March 2019 |work=politika.rs |date=3 September 2017 |language=sr |archive-date=6 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406133513/http://www.politika.rs/sr/clanak/388105/Slobodne-zone-mamac-za-investitore |url-status=live }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Serbiya]] [[Kategorya:Pirot]] bugfe1spxg044ti4mt69dx67jfslb05 2223840 2223838 2026-09-06T14:43:58Z TentingZones1 122212 /* */ 2223840 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Pirot | native_name = {{native name|sr-Cyrl|Град Пирот|italics=off}} | native_name_lang = sr | official_name = Lungsod ng Pirot | other_name = | settlement_type = [[Talaan ng mga lungsod ng Serbiya|Lungsod]] | image_shield = Emblem of Pirot.png | image_flag = ZastavaPirota.jpg | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/3/2/2 | total_width = 260 | align = center | caption_align = center | image1 = Pirot fortress, Serbia 11.jpg | caption1 = Tanawin ng Pirot | image2 = Pirot Town Hall.jpg | caption2 = Bulwagan ng Lungsod ng Pirot | image3 = Pirot Courthouse.jpg | caption3 = Hukuman ng Pirot | image4 = Wiki.Južnije I Saborna crkva (Pirot) 003.jpg | caption4 = Simbahan ng Banal na Dormisyon | image5 = Spomenik poginulima u Drugom srpsko-turskom ratu.jpg | caption5 = Monumento para sa mga sundalong nasawi noong Digmaang Serbyano-Otoman | image6 = Wiki.Južnije I Zgrada službe za zapošljavanje Pirot 108.jpg | caption6 = Gusali ng Serbisyo sa Pagtatrabaho ng Pirot | image7 = Pirot Central Square.jpg | caption7 = Gitnang Plasa ng Pirot | image8 = Музеј Понишавља Пирот.jpg | caption8 = [[Lumang Bahay, Pirot|Museo ng Lumang Bahay]] | image9 = Pirot fortress, Serbia 09.jpg | caption9 = [[Kuta ng Pirot]] | image10 = Wiki.Južnije I Zgrada gimnazije 230.jpg | caption10 = Himnasyo ng Pirot }} | image_caption = | image_map = Municipalities of Serbia Pirot.png | map_caption = Lokasyon ng lungsod ng Pirot sa loob ng Serbiya | mapsize = | coordinates = {{coord|43|10|N|22|36|E|region:RS|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{flag|Serbia}} | subdivision_type1 = [[Mga subdibisyon ng Serbiya|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Timog at Silangang Serbiya]] | subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Serbiya|Distrito]] | subdivision_name2 = [[Distrito ng Pirot|Pirot]] | established_title = Itinatag | established_date = | established_title1 = Katayuan ng lungsod | established_date1 = {{Start date|2016|03|df=yes}} | parts_type = Mga Pamayanan | parts_style = para | p1 = 72 | leader_title = Alkalde | leader_name = [[Vladan Vasić]] ([[Serbian Progressive Party|SNS]]) | area_blank1_title = Urbano | area_blank1_km2 = 29.53 | area_blank2_title = Administratibo | area_blank2_km2 = 1232 | area_rank = [[Talaan ng mga lungsod sa Serbiya|5th]] | area_footnotes = <ref>{{Serbian municipalities 2006}}</ref> | elevation_m = 367 | population_footnotes = <ref>{{Serbian census 2022}}</ref> | population_as_of = Senso ng 2022 | population_blank1_title = Urban | population_blank1 = 34942 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Administratibo | population_blank2 = 49601 | population_density_blank2_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = [[Postal codes in Serbia|Postal code]] | postal_code = 18300 | area_code_type = [[Telephone numbers in Serbia|Area code]] | area_code = +381(0)10 | blank_name = [[Vehicle registration plates of Serbia|Car plates]] | blank_info = PI | website = {{URL|www.pirot.rs}} | blank_name_sec1 = Mga opisyal na wika | blank_info_sec1 = [[Wikang Serbo|Serbo]]<ref name="Statut">{{cite web|url=https://www.pirot.rs/index.php/sr/dokumenta/statut-grada-pirot |title=Statut grada Pirota |trans-title=City of Pirot Statute |access-date=22 March 2025 |language=sr |publisher=City of Pirot}}</ref> }} Ang '''Pirot''' ({{lang-sr|Пирот}}) ay isang lungsod at sentro ng administratibo ng [[Distrito ng Pirot]] sa timog-silangang [[Serbiya]]. Ayon sa senso noong 2022, ang urban area ng lungsod ay may populasyon na 34,942, habang ang populasyon ng administratibong lugar ng lungsod ay may 49,601 na naninirahan. Ang lungsod ay may mayamang katangiang heograpikal, kabilang ang mga bundok ng [[Stara Planina]], [[Vlaška planina|Vlaška Planina]], [[Belava]], [[Suva Planina]]; mga ilog na dumadaloy sa bayan, kabilang ang [[Nišava]], [[Ilog Jerma|Jerma]], Rasnička Reka, Temštica at ang Visočica; at apat na lawa, ang Lawa ng Zavoj, Lawa ng Berovacko, Lawa ng Krupac at Lawa ng Sukovo. Mayroon din itong mayamang kultura, na may mga kilalang gusali ng simbahang Ortodokso, kabilang ang [[Simbahan ng St. Petka sa Staničenje|Simbahan ni San Petka]], at ang monasteryo nina San Georges at [[Monasteryo ng Poganovo|San Juan na Teologo]] mula sa huling bahagi ng ika-14 na siglo, na parehong nagpapakita ng isang halimbawa ng arkitekturang medyebal. Kilala ang Pirot sa tradisyonal nitong hinabing karpet, ang [[latag na Pirot]] (''Pirot ćilim'').<ref>{{Cite web | url=https://www.rastko.rs/isk/mfruht-applied_art.html | title=&#91;Project Rastko&#93; THE HISTORY OF SERBIAN CULTURE - Miroslav Fruht: Applied art and design }}</ref> ==Heograpiya== Ang munisipalidad ng Pirot ay sumasaklaw sa isang lawak na 1,235 km² (476.84 sq mi), na may mahigit pitumpung pamayanan, kabilang ang lungsod ng Pirot. Ayon sa ulat ng senso noong 2002, sa munisipalidad ng Pirot ay nanirahan ang 63,791 residente. Humigit-kumulang 45,000 katao ang naninirahan sa lungsod mismo at humigit-kumulang 22,000 katao ang naninirahan sa mga nayon sa paligid ng lungsod. Hinahati ng ilog Nišava ang Pirot sa dalawang distrito: Tijabara at Pazar. Ang Pirot ay may ilang mga bundok sa paligid, kabilang ang Stara Planina, Vlaška planina, Belava, at Suva Planina. Ang mga sumusunod na ilog ay dumadaloy sa Pirot: ang Nišava, Jerma, Rasnička Reka, Temštica, at Visočica. Ang Pirot ay mayroon ding apat na lawa: Lawa ng Zavoj, Lawa ng Berovacko, Lawa ng Krupac, at Lawa ng Sukov. Ang Pirot ay may [[klimang katamtaman ang temperatura sa karagatan]] ([[klasipikasyon ng klima ng Köppen]]: ''Cfb'') na may mainit na tag-araw at malamig na taglamig. {{Weather box |width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = Pirot | Jan high C = 2.7 | Feb high C = 5.1 | Mar high C = 10.1 | Apr high C = 15.6 | May high C = 19.9 | Jun high C = 23.5 | Jul high C = 25.8 | Aug high C = 26.3 | Sep high C = 21.2 | Oct high C = 15.7 | Nov high C = 10.3 | Dec high C = 4.1 | Jan mean C = -1.6 | Feb mean C = 0.5 | Mar mean C = 5.2 | Apr mean C = 10.6 | May mean C = 15.3 | Jun mean C = 19.0 | Jul mean C = 21.2 | Aug mean C = 21.3 | Sep mean C = 16.4 | Oct mean C = 10.8 | Nov mean C = 5.6 | Dec mean C = 0.1 | Jan low C = -5.5 | Feb low C = -3.7 | Mar low C = 0.4 | Apr low C = 5.3 | May low C = 10.2 | Jun low C = 14.0 | Jul low C = 16.1 | Aug low C = 16.2 | Sep low C = 11.8 | Oct low C = 6.4 | Nov low C = 1.7 | Dec low C = -3.2 | Jan precipitation mm = 54 | Feb precipitation mm = 50 | Mar precipitation mm = 67 | Apr precipitation mm = 84 | May precipitation mm = 93 | Jun precipitation mm = 89 | Jul precipitation mm = 74 | Aug precipitation mm = 54 | Sep precipitation mm = 56 | Oct precipitation mm = 54 | Nov precipitation mm = 52 | Dec precipitation mm = 62 | source = Climate-Data.org<ref name="Climate-Data.org">{{cite web|url= https://en.climate-data.org/europe/serbia/pirot/pirot-37029/|title= Climate: Pirot, Serbia|publisher= Climate-Data.org |access-date=22 November 2023}}</ref> }} ==Paleontolohiya== Isang paleontolohikal na lugar sa nayon ng [[Osmakovo]] sa munisipalidad ng Pirot ang nakagawa ng mga unang fossil ng katawan ng dinosauro na naitala mula sa Serbiya, na binubuo ng isang [[sauropod]] ulna at labing-anim na maliliit na ngipin na maiuugnay sa iba't ibang [[theropod]].<ref>{{Cite journal |date=2025-12-01 |title=First dinosaur remains from Serbia: Sauropod and theropod material from the uppermost Cretaceous (Maastrichtian) of Osmakovo |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0195667125001004 |journal=Cretaceous Research |language=en-US |volume=176 |article-number=106177 |doi=10.1016/j.cretres.2025.106177 |issn=0195-6671}}</ref> ==Kasaysayan== [[File:Pirotski Grad (by Pudelek).JPG|thumb|left|Ang [[Kuta ng Pirot]] ay itinayo noong ika-14 na siglo.]] Pagsapit ng kalagitnaan ng ika-6 na siglo, nanirahan na ang mga Slav sa lugar.{{sfn|Petrović|1996|p=9}} Noong 679, tinawid ng mga Bulgar ang Danube patungong Lower Moesia, at kalaunan ay lumawak sa kanluran at timog.{{sfn|Petrović|1996|pp=9–10}} Simula noong simula ng ika-9 na siglo, ang rehiyon ng Pirot ay bahagi ng Unang Estado ng Bulgaria. Muling sinakop ng emperador ng Byzantine na si Basil II (na namuno noong 960–1025) ang Balkans mula sa mga Bulgar.{{sfn|Petrović|1996|p=10}} Sa simula ng ika-15 siglo, ang rehiyon ng Pirot ay isa sa mga sentro ng [[Pag-aalsa nina Konstantin at Fruzhin]]. Isang malaking dagok sa mga pagsisikap ng mga prinsipe ng Bulgaria para sa pagpapanumbalik ng estado ng Bulgaria ang ipinataw ng pinunong Ottoman na si Sulejman, na sumakop sa kuta ng Bulgaria na Temsko, malapit sa kasalukuyang nayon ng Temska, sa hilaga ng Pirot. Ang pangalang Turko nito, Şehirköy (nangangahulugang "lungsod, bayan, nayon"{{sfn|Kostić|1973|p=20}}), ay unang nabanggit noong 1443.{{sfn|Petrović|1996|p=16}} Ito ay inorganisa sa [[Sanjak ng Niš]].{{sfn|Kostić|1973|p=20}} Noong 1469, ang bangkay ng haring Serbiano na si [[Stefan Milutin]] ay inilipat sa pamamagitan ng Pirot.{{sfn|Petrović|1996|p=17}} Noong [[Dakilang Digmaang Turko]], matapos masakop ang Niš noong ika-25 ng Setyembre 1689, hinabol ng Austrian general na si Piccolomini kasama ang kanyang hukbo ng mga boluntaryong Serb at ilang Aleman ang mga Turko patungo sa Sofia. Pagdating sa Pirot, wala nang mga Turko sa bayan, at iniulat niya na ang bayan ay nasusunog at ang ilang bahagi ay abo.{{sfn|Petrović|1996|p=20}} Noong Agosto 1690, isang malaking hukbong Ottoman ang sumakop sa Pirot, na ipinagtanggol lamang ng 100 Aleman, at pagkatapos ay kinubkob ang Niš, at sinakop ito pagkatapos ng tatlong linggo.{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Ang mga detatsment ng mga Ungaro na umatras sa pamamagitan ng [[Temska]] ay winasak ang monasteryo at tinakot ang mga nakapalibot na populasyon, gaya ng nakasulat sa mga pader ng simbahan ng isang pari.{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Nang taong iyon, maraming lokal ang tumakas pahilaga kasama si Patriarko [[Arsenije III Crnojević|Arsenije III]].{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Noong Digmaang [[Austro-Turko (1737–39)]], sinakop ng hukbong Austrian ang Pirot noong Hulyo 23, 1737. Noong 1739, sa pagbabalik ng mga Ottoman, sinunog ang bayan at winasak ang mga simbahan nito (ang isa ay ginawang moske). 140 bahay ang sinunog na patunay na nakilahok ang mga hajduk ng rehiyon. Maraming lokal mula sa rehiyon ang tumakas pahilaga kasama si Patriarko [[Arsenije IV Jovanović Šakabenta|Arsenije IV]].{{sfn|Petrović|1996|p=21}} Noong 1768, ang bayan ay inilarawan bilang kalahati ng mga guho. Mula 1761 hanggang 1878, ang Pirot ay ang luklukan ng Metropolitan ng Nišava.{{sfn|Kostić|1973|p=20}} [[File:Church of the Nativity of Christ - Pirot.jpg|thumb|right|180px|Ang Simbahan ng Kapanganakan ni Kristo ay itinayo sa pamamagitan ng mga donasyon ng lokal na komunidad ng Bulgaria noong dekada 1830. Ito ay itinayo ni [[Andrey Damyanov]].]] Noong panahon ng [[Pag-alis ng mga Muslim mula sa Serbia noong 1862]], ilang pamilyang Turko ang lumipat mula Belgrado patungong Pirot.<ref>{{Cite journal |last=Özkan |first=Ayşe |title=The Expulsion of Muslims from Serbia after the International Conference in Kanlıca and Withdrawal of the Ottoman Empire from Serbia (1862-1867) |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/73930 |journal=Akademik Bakış |archive-date=2024-12-03 |access-date=2024-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203023800/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/73930 |url-status=live }}</ref> Noong 1877. Ang populasyon ng Pirot sa lungsod ay binubuo ng 29,741 Kristiyano at 5,772 Muslim na lalaki, na may kabuuang bilang na 3,000 bahay na Serbiano at 400 bahay na Muslim. Gayunpaman, pagkatapos ng digmaang Serbiano-Ottoman noong 1878, ang populasyon ng Pirot ay nagbago sa pamamagitan ng proseso ng emigrasyon ng populasyon ng Muslim. Noong 1884, ang Pirot ay may 77,922 na naninirahan, 76,545 ay mga Serb at 36 na mga Turko.<ref name="Jagodić61123049">{{cite journal|last=Jagodić|first=Miloš|title=The Emigration of Muslims from the New Serbian Regions 1877/1878|url=http://balkanologie.revues.org/265|journal=Balkanologie|volume=2|issue=2|year=1998|doi=10.4000/balkanologie.265|s2cid=140637086|url-access=subscription|archive-date=2016-10-11|access-date=2024-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011012158/http://balkanologie.revues.org/265|url-status=live}} para. 6. "A large decrease in the number of Muslims is noticed also in Pirot : from 6,8 % to 0,36 %."; para. 23, 30, 49.</ref> [[File:Spomenik poginulima u Drugom srpsko-turskom ratu.jpg|thumb|right|Monument to fallen soldiers during the Monumento para sa mga sundalong nasawi noong Digmaang Serbiano-Ottoman (1876–1877)]] Noong ika-16 ng Disyembre 1877, noong Digmaang Serbiano-Ottoman (1876–1877), pumasok ang hukbong Serbiano sa Pirot.{{sfn|Kostić|1973|p=50}} Nagdulot ito ng alitan sa pagitan ng mga awtoridad ng Serbiano at ng mga lokal na mamamayan ng Bulgaria na pinamumunuan ni Evstatiy ng Pelagonia, ang obispo ng eparkyang Nišhava ng ''Bulgarian Exarchate''.<ref name="ИБ,421-423">История на България, том седми - Възстановяване и утвърждаване на Българската държава. Национално-освободителни борби /1878-1903/, София, 1991, с. 421-423.</ref><ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20121114074723/http://www.bulgari-istoria-2010.com/booksBG/S_Christov_Pirot_i_negovoto_naselenie.pdf Христов, Симеон. Пиротският окръг и неговото население, Сборник за народни умотворения, наука и книжнина, книга ХІ, 1894, с. 289-302.]}}</ref> Ang Pirot at ang rehiyon nito ay bahagi ng napalayang Bulgaria ayon sa Treaty of San Stefano. Sa Treaty of Berlin (1878) ay isinuko ang Pirot at Vranje sa Serbiya.{{sfn|Kostić|1973|p=50}} Isang bahagi ng mga lokal na Bulgariano ang umalis sa bayan at nanirahan sa [[Bulgarya]].<ref name="ИБ,421-423"/><ref>Българите от Западните покрайнини (1878-1975), Главно управление на архивите, Архивите говорят, т. 35, София 2005, с. 62-64 - А list of immigrants from Pirot in Bulgaria containing 160 names of heads of families.</ref> Sa panahon ng [[pagitan ng digmaan]], ang Internal Western Outland Revolutionary Organization ay nakilahok sa paulit-ulit na pag-atake laban sa pulisya at hukbo ng Yugoslavia. Mula 1929 hanggang 1941, ang Pirot ay bahagi ng Morava Banovina ng Kaharian ng Yugoslavia. Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sinakop ng Bulgaria ang tinatawag na Western Outlands, pati na rin ang Pirot at Vranje. Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga rehiyong ito ay ibinalik sa Yugoslabiya. Pagkatapos ng [[pagkabuwag ng Yugoslabiya]], ang mga lugar na ito ay nanatili sa loob ng estado ng Serbia. Ipinagkaloob ang Pirot bilang lungsod noong Pebrero 2016.<ref>{{cite web | url=http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2016&mm=02&dd=29&nav_id=1102137 | title=Pirot, Kikinda i Vršac dobili status grada | publisher=[[B92]] | date=29 February 2016 | access-date=26 June 2016 | trans-title=Pirot, Kikinda and Vršac Granted City Status | archive-date=7 October 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161007222356/http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2016&mm=02&dd=29&nav_id=1102137 | url-status=live }}</ref> ==Kultura== [[File:Spomenik konju Jabučilu u Pirotu.jpg|thumb|Monumento para kay Jabučilo, ang kabayong may pakpak mula sa [[epikong tulang Serbiano]]]] Kabilang sa mga kilalang tatak ng Pirot ang latag ng Pirot, Pirot opanak, kesong Pirot, at pinaplantsang longganisa. ==Ekonomiya== Sa teritoryo ng lungsod ng Pirot, nagpapatakbo ang tagagawa ng gulong na [[Tigar Tyres]], na isa sa mga nangungunang tagaluwas ng Serbia mula 2013 hanggang 2017. Noong Setyembre 2017, ang Pirot ay mayroon nang isa sa 14 na free economic zone na itinatag sa Serbiya.<ref name="srbeconomiczone2017">{{cite news |last1=Mikavica |first1=A. |title=Slobodne zone mamac za investitore |url=https://www.politika.rs/sr/clanak/388105/Slobodne-zone-mamac-za-investitore |access-date=17 March 2019 |work=politika.rs |date=3 September 2017 |language=sr |archive-date=6 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406133513/http://www.politika.rs/sr/clanak/388105/Slobodne-zone-mamac-za-investitore |url-status=live }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Serbiya]] [[Kategorya:Pirot]] qo8o415d84y5ac5v6k799dxz9ezu13w 0 339536 2223841 2026-09-06T14:54:30Z TentingZones1 122212 /* */ 2223841 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_photo = Neckarsulm_Rathaus01.JPG |image_coa = Wappen Neckarsulm.svg |coordinates = {{coord|49|11|30.1|N|9|13|28.4|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Neckarsulm in HN.png |state = Baden-Württemberg |region = Stuttgart |district = Heilbronn |elevation = 162 |area = 24.94 |postal_code = 74172 |area_code = 07132 |licence = HN |Gemeindeschlüssel = 08 1 25 065 |divisions = 4 |website = [http://www.neckarsulm.de/ Neckarsulm.de] |mayor = Steffen Hertwig<ref>[https://www.staatsanzeiger.de/staatsanzeiger/wahlen/buergermeisterwahlen/ Aktuelle Wahlergebnisse], Staatsanzeiger, accessed 13 September 2021.</ref> |leader_term = 2016&ndash;24 }} Ang '''Neckarsulm''' ({{IPA|de|nɛkaʁˈzʊlm|-|De-Neckarsulm.ogg}}) ay isang lungsod sa hilagang [[Baden-Württemberg]], Alemanya, malapit sa [[Heilbronn]], at bahagi ng distrito ng [[Heilbronn]]. Noong 2016, ang Neckarsulm ay may 26,800 na naninirahan.<ref>{{Cite web|url=https://www.neckarsulm.de/unser-neckarsulm/daten-fakten.html|title=Neckarsulm - Daten & Fakten|last=Neckarsulm|first=Stadt|website=www.neckarsulm.de|language=de|access-date=2019-07-25|archive-date=25 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725212101/https://www.neckarsulm.de/unser-neckarsulm/daten-fakten.html|url-status=dead}}</ref> Ang pangalang Neckarsulm ay nagmula sa lokasyon ng lungsod kung saan nagtatagpo ang mga ilog [[Neckar]] at [[Sulm (ilog na Aleman)|Sulm]]. Kilala ang Neckarsulm sa mga proyekto nito sa [[nababagong enerhiya]] at alak. Ang Weingärtnergenossenschaft Neckarsulm-Gundelsheim (kooperatiba ng mga nagtatanim ng alak ng Neckarsulm at Gundelsheim) ang pinakamatandang kolektibo ng mga nagtatanim ng alak sa Alemanya. Ang alak na Trollinger at Lemberger ang mga pangunahing uri ng ubas na itinatanim sa rehiyong ito. Ang Schwarz Gruppe (Schwarz Group) na namumuno sa parehong kumpanyang Lidl at Kaufland ay may punong tanggapan sa Neckarsulm. Unang nabanggit ang Neckarsulm sa isang dokumento noong 771 at binigyan ng katayuan bilang lungsod noong bandang 1300. Ipinagdiwang ng lungsod ang ika-1250 kaarawan nito noong 2021.<ref>{{Cite web|title=1250 jahre neckarsulm (1250 Years of Neckarsulm)|url=https://www.neckarsulm.de/1250-jahre-neckarsulm|website=neckarsulm.de|language=De|access-date=17 August 2020|archive-date=28 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628204725/https://www.neckarsulm.de/1250-jahre-neckarsulm|url-status=dead}}</ref> ==Heograpiya== Ang Neckarsulm ay matatagpuan sa silangang bahagi ng Neckar River Valley. Ang bayan ay humigit-kumulang 30 kilometro (19 mi) mula sa Löwenstein Mountains at bahagi ng [[Kagubatan ng Swabo-Pransiso]]. Ang pinakamalapit na kalapit na lungsod ay ang Heilbronn, ang pang-anim na pinakamalaking lungsod sa pederal na estado ng Baden-Württemberg. Ang urban area ng Neckarsulm ay binubuo ng lungsod mismo at ng mga distrito ng Amorbach, Dahenfeld, at Obereisesheim. ==Kasaysayan== Ang mga natuklasang arkeolohiko tulad ng mga piraso ng sisidlan ay nagpapahiwatig ng aktibidad ng tao sa mas malawak na rehiyon ng Neckarsulm noon pang kalagitnaan ng ika-6 na milenyo B.C. (panahong Neolitiko). Noong 2001, natagpuan ng mga arkeologo ang isang libingan noong Huling Panahon ng Tanso sa Trendpark-Süd (halos nasa modernong lugar ng kompanyang IT ng Aleman na "Bechtle"), na tinatayang mula pa noong mga 1100 BC batay sa mga natuklasang metal at seramiko. Ang mga libingang natagpuan sa timog ng lumang pader ng lungsod ay nagpapahiwatig ng isang pamayanang Pranko na mula pa noong ika-7 siglo AD. Ang bayan, na dating tinatawag na "Sulmana" o "Sulmgau", ay tinatayang mula noong taong 771 sa isang kasulatan ng donasyon sa [[Abay ng Lorsch]]. Nabanggit ang Sulmana sa [[Kodeks ng Lorsch]]. Ang lugar ay nakilala bilang Neckarsulm noong ika-16 na siglo. ==Ekonomiya== Ang [[Gruppong Schwarz|Schwarz Group]], may-ari ng Lidl at Kaufland — ang pinakamalaking ''food chain'' ng Europeo — ay may punong-tanggapan sa Neckarsulm.<ref>"[http://www.lidl-info.com/cps/rde/xchg/SID-56DBF330-CE0E3703/country_selection/hs.xsl/11.htm Impressum] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727074418/http://www.lidl-info.com/cps/rde/xchg/SID-56DBF330-CE0E3703/country_selection/hs.xsl/11.htm |date=27 July 2014 }}." [[Lidl]]. Retrieved on 28 September 2012. ": Lidl Stiftung & Co. KG Stiftsbergstraße 1 74167 Neckarsulm "</ref> Ang lungsod ay tahanan ng tagagawa ng kotse na NSU na kinuha ng Volkswagen noong 1969 at pinagsama sa Auto Union upang lumikha ng Audi. Ang dating planta ng NSU ay ang mas maliit sa dalawang pangunahing planta ng pag-assemble ng Audi sa Alemanya at gumagawa ng mas malaki at high-end na mga modelo ng kumpanya tulad ng Audi A6, A7, A8. Ang ''subsidiary'' ng Audi sa perpormanse ng Audi na Audi Sport GmbH na gumagawa ng R8 at namamahala sa kanilang mga aktibidad sa karera ay matatagpuan din dito. Ang NSU ay nangangahulugang Neckarsulm.<ref>{{Cite web|title = Die NSU-Firmengeschichte|url = http://www.zweirad-museum.de/nsu-museum/die-nsu-firmengeschichte.html|access-date = 2016-01-01|archive-date = 5 August 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20170805223219/http://www.zweirad-museum.de/nsu-museum/die-nsu-firmengeschichte.html|url-status = dead}}</ref> Ang iba pang kilalang mga kumpanya na nakabase sa Neckarsulm ay ang Fujitsu TDS, Bechtle AG at Rheinmetall Automotive AG.<ref name="EncycloMoto245">{{cite book|last=Wilson|first=Hugo|title=The Encyclopedia of the Motorcycle|url=https://archive.org/details/encyclopediaofmo00wils_1|url-access=registration|year=1995|publisher=Dorling Kindersley|location=London|isbn=0-7513-0206-6|page=[https://archive.org/details/encyclopediaofmo00wils_1/page/245 245]|chapter=The Directory of Motorcycles|quote=Around 1890 Neckarsulm Strickmaschinen – "knitting machine" – Union began making bicycles.}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Neckarsulm]] [[Kategorya:Mga bayan ng Alemanya]] jx0u4qwgli4598bp12z7229b89hcn3g 2223842 2223841 2026-09-06T14:55:30Z TentingZones1 122212 2223842 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_photo = Neckarsulm_Rathaus01.JPG |image_coa = Wappen Neckarsulm.svg |coordinates = {{coord|49|11|30.1|N|9|13|28.4|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Neckarsulm in HN.png |state = Baden-Württemberg |region = Stuttgart |district = Heilbronn |elevation = 162 |area = 24.94 |postal_code = 74172 |area_code = 07132 |licence = HN |Gemeindeschlüssel = 08 1 25 065 |divisions = 4 |website = [http://www.neckarsulm.de/ Neckarsulm.de] |mayor = Steffen Hertwig<ref>[https://www.staatsanzeiger.de/staatsanzeiger/wahlen/buergermeisterwahlen/ Aktuelle Wahlergebnisse], Staatsanzeiger, accessed 13 September 2021.</ref> |leader_term = 2016&ndash;24 }} Ang '''Neckarsulm''' ({{IPA|de|nɛkaʁˈzʊlm|-|De-Neckarsulm.ogg}}) ay isang lungsod sa hilagang [[Baden-Wurtemberg]], [[Alemanya]], malapit sa [[Heilbronn]], at bahagi ng distrito ng [[Heilbronn]]. Noong 2016, ang Neckarsulm ay may 26,800 na naninirahan.<ref>{{Cite web|url=https://www.neckarsulm.de/unser-neckarsulm/daten-fakten.html|title=Neckarsulm - Daten & Fakten|last=Neckarsulm|first=Stadt|website=www.neckarsulm.de|language=de|access-date=2019-07-25|archive-date=25 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725212101/https://www.neckarsulm.de/unser-neckarsulm/daten-fakten.html|url-status=dead}}</ref> Ang pangalang Neckarsulm ay nagmula sa lokasyon ng lungsod kung saan nagtatagpo ang mga ilog [[Neckar]] at [[Sulm (ilog na Aleman)|Sulm]]. Kilala ang Neckarsulm sa mga proyekto nito sa [[nababagong enerhiya]] at alak. Ang Weingärtnergenossenschaft Neckarsulm-Gundelsheim (kooperatiba ng mga nagtatanim ng alak ng Neckarsulm at Gundelsheim) ang pinakamatandang kolektibo ng mga nagtatanim ng alak sa Alemanya. Ang alak na Trollinger at Lemberger ang mga pangunahing uri ng ubas na itinatanim sa rehiyong ito. Ang Schwarz Gruppe (Schwarz Group) na namumuno sa parehong kumpanyang Lidl at Kaufland ay may punong tanggapan sa Neckarsulm. Unang nabanggit ang Neckarsulm sa isang dokumento noong 771 at binigyan ng katayuan bilang lungsod noong bandang 1300. Ipinagdiwang ng lungsod ang ika-1250 kaarawan nito noong 2021.<ref>{{Cite web|title=1250 jahre neckarsulm (1250 Years of Neckarsulm)|url=https://www.neckarsulm.de/1250-jahre-neckarsulm|website=neckarsulm.de|language=De|access-date=17 August 2020|archive-date=28 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628204725/https://www.neckarsulm.de/1250-jahre-neckarsulm|url-status=dead}}</ref> ==Heograpiya== Ang Neckarsulm ay matatagpuan sa silangang bahagi ng Neckar River Valley. Ang bayan ay humigit-kumulang 30 kilometro (19 mi) mula sa Löwenstein Mountains at bahagi ng [[Kagubatan ng Swabo-Pransiso]]. Ang pinakamalapit na kalapit na lungsod ay ang Heilbronn, ang pang-anim na pinakamalaking lungsod sa pederal na estado ng Baden-Württemberg. Ang urban area ng Neckarsulm ay binubuo ng lungsod mismo at ng mga distrito ng Amorbach, Dahenfeld, at Obereisesheim. ==Kasaysayan== Ang mga natuklasang arkeolohiko tulad ng mga piraso ng sisidlan ay nagpapahiwatig ng aktibidad ng tao sa mas malawak na rehiyon ng Neckarsulm noon pang kalagitnaan ng ika-6 na milenyo B.C. (panahong Neolitiko). Noong 2001, natagpuan ng mga arkeologo ang isang libingan noong Huling Panahon ng Tanso sa Trendpark-Süd (halos nasa modernong lugar ng kompanyang IT ng Aleman na "Bechtle"), na tinatayang mula pa noong mga 1100 BC batay sa mga natuklasang metal at seramiko. Ang mga libingang natagpuan sa timog ng lumang pader ng lungsod ay nagpapahiwatig ng isang pamayanang Pranko na mula pa noong ika-7 siglo AD. Ang bayan, na dating tinatawag na "Sulmana" o "Sulmgau", ay tinatayang mula noong taong 771 sa isang kasulatan ng donasyon sa [[Abay ng Lorsch]]. Nabanggit ang Sulmana sa [[Kodeks ng Lorsch]]. Ang lugar ay nakilala bilang Neckarsulm noong ika-16 na siglo. ==Ekonomiya== Ang [[Gruppong Schwarz|Schwarz Group]], may-ari ng Lidl at Kaufland — ang pinakamalaking ''food chain'' ng Europeo — ay may punong-tanggapan sa Neckarsulm.<ref>"[http://www.lidl-info.com/cps/rde/xchg/SID-56DBF330-CE0E3703/country_selection/hs.xsl/11.htm Impressum] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727074418/http://www.lidl-info.com/cps/rde/xchg/SID-56DBF330-CE0E3703/country_selection/hs.xsl/11.htm |date=27 July 2014 }}." [[Lidl]]. Retrieved on 28 September 2012. ": Lidl Stiftung & Co. KG Stiftsbergstraße 1 74167 Neckarsulm "</ref> Ang lungsod ay tahanan ng tagagawa ng kotse na NSU na kinuha ng Volkswagen noong 1969 at pinagsama sa Auto Union upang lumikha ng Audi. Ang dating planta ng NSU ay ang mas maliit sa dalawang pangunahing planta ng pag-assemble ng Audi sa Alemanya at gumagawa ng mas malaki at high-end na mga modelo ng kumpanya tulad ng Audi A6, A7, A8. Ang ''subsidiary'' ng Audi sa perpormanse ng Audi na Audi Sport GmbH na gumagawa ng R8 at namamahala sa kanilang mga aktibidad sa karera ay matatagpuan din dito. Ang NSU ay nangangahulugang Neckarsulm.<ref>{{Cite web|title = Die NSU-Firmengeschichte|url = http://www.zweirad-museum.de/nsu-museum/die-nsu-firmengeschichte.html|access-date = 2016-01-01|archive-date = 5 August 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20170805223219/http://www.zweirad-museum.de/nsu-museum/die-nsu-firmengeschichte.html|url-status = dead}}</ref> Ang iba pang kilalang mga kumpanya na nakabase sa Neckarsulm ay ang Fujitsu TDS, Bechtle AG at Rheinmetall Automotive AG.<ref name="EncycloMoto245">{{cite book|last=Wilson|first=Hugo|title=The Encyclopedia of the Motorcycle|url=https://archive.org/details/encyclopediaofmo00wils_1|url-access=registration|year=1995|publisher=Dorling Kindersley|location=London|isbn=0-7513-0206-6|page=[https://archive.org/details/encyclopediaofmo00wils_1/page/245 245]|chapter=The Directory of Motorcycles|quote=Around 1890 Neckarsulm Strickmaschinen – "knitting machine" – Union began making bicycles.}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Neckarsulm]] [[Kategorya:Mga bayan ng Alemanya]] m1r17ay9tjd4o8wbvxqrh150pjxsycy 0 339537 2223846 2026-09-06T15:28:03Z Allyriana000 119761 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1373521257|Joheirry Mola]]" 2223846 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|name=Joheirry Mola|birth_name=Joheirry Mola Dominguez|birth_date={{birth date and age|2001|09|27}}|birth_place=[[Santo Domingo]], Dominican Republic|education=[[Universidad Iberoamericana (UNIBE)|Universidad Iberoamericana]]|title={{Ubl|Miss World Dominican Republic 2025|[[Miss World 2026]]}}|nationalcompetition={{Ubl|Miss World Dominican Republic 2025|(Winner)|[[Miss World 2026]]|(Winner)}}|image=Joheirry Mola (cropped).jpg|caption=Mola in 2026}}Si '''Joheirry Mola Dominguez''' (ipinanganak noong 27 Setyembre 2001) ay isang Dominikanong modelo at ''beauty pageant titleholder'' na kinoronahan bilang [[Miss World 2026]]. Siya ang pangalawang babaeng Dominikano na kinoronahan bilang Miss World kasunod ni Mariasela Álvarez noong [[Miss World 1982|1982]]. == Mga paligsahan ng kagandahan == === Miss World 2026 === Kinatawan ni Mola ang Distrito Nacional sa [[Miss World]] Dominican Republic 2025, kung saan napanalunan niya ang pambansang titulo at nakamit ang karapatang kumatawan sa Republikang Dominikano sa [[Miss World 2026|Miss World 2026.]]<ref>{{Cite web |date=13 October 2025 |title=Joheirry Mola Crowned Miss World Dominican Republic 2025 |url=https://www.missworld.com/news/joheirry-mola-crowned-miss-world-dominican-republic-2025 |website=Miss World}}</ref> Sa kompetisyon ng [[Miss World 2026]] sa Biyentam, napanalunan ni Mola ang titulong kontinental ng Kaamerikahan at Karibe sa kompetisyon ng Top Model, kung saan nakapasok siya sa Top 40 bago nakapasok sa kompetisyon at sa huli ay napanalunan ang korona ng Miss World.<ref>{{Cite web |date=5 September 2026 |title=Miss World 2026 is Dominican Republic’s Joheirry Mola |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-world-2026-is-dominican-republic-s-joheirry-mola-101788629448867.html |access-date=5 September 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Si Mola ang ikalawang babaeng Dominikano na nagwaging Miss World, kasunod ni Mariasela Álvarez, na nagwagi noong 1982. <ref>{{Cite web |last=Minero |first=Elizabeth |date=5 September 2026 |title=República Dominicana triunfa en Vietnam: Joheirry Mola es la nueva Miss Mundo 2026 |url=https://www.infobae.com/republica-dominicana/2026/09/05/republica-dominicana-triunfa-en-vietnam-joheirry-mola-es-la-nueva-miss-mundo-2026/ |access-date=5 September 2026 |website=Infobae |language=es}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 2001]] [[Kategorya:Articles with hCards]] i887k1bqem0a4oubnepg4zc9qj8t0ho 4 339538 2223848 2026-09-06T15:31:29Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: '''[[:Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg]]''' ===Dahilan=== Bagaman nasa malayang lisensiya, hindi tiyak kung pasok ito sa [[c:COM:SCOPE]]. Baka hindi ito maituturing na pasado sa kriteryo doon na "''educational and usable files''." Gayunpaman, dahil nakapagambag siya kamakailan (pinakahuli niyang ambag [https://guc.toolforge.org/?by=date&user=A6397 noong Nobyembre 2025]), sa halip ng kahilingan ng mabilisang pagbura (alinsunod sa B24 ng [[WP:BURA]]), minabuti kong idaan muna sa... 2223848 wikitext text/x-wiki '''[[:Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg]]''' ===Dahilan=== Bagaman nasa malayang lisensiya, hindi tiyak kung pasok ito sa [[c:COM:SCOPE]]. Baka hindi ito maituturing na pasado sa kriteryo doon na "''educational and usable files''." Gayunpaman, dahil nakapagambag siya kamakailan (pinakahuli niyang ambag [https://guc.toolforge.org/?by=date&user=A6397 noong Nobyembre 2025]), sa halip ng kahilingan ng mabilisang pagbura (alinsunod sa B24 ng [[WP:BURA]]), minabuti kong idaan muna sa kahilingan ng pagbura para bigyan ng pagkakataon na ihayag ng nagkarga ang kaniyang panig. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 15:31, 6 Setyembre 2026 (UTC) (''English: Although freely licensed, it is not certain if this meets [[c:COM:SCOPE]]. It likely fails the "educational and usable files" criteria there. Nevertheless, instead of a request for speedy deletion, I felt it is the best interest to start a deletion request, since he made edits recently (his latest edits were [https://guc.toolforge.org/?by=date&user=A6397 from November 2025]). This is to give him a chance to respond regarding this.'' <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 15:31, 6 Setyembre 2026 (UTC)) 9gjb8q3m80nqklnjt1y5hswyun0k7ie 2223939 2223848 2026-09-07T03:10:48Z JWilz12345 77302 2223939 wikitext text/x-wiki '''[[:Talaksan:Angelo Dela Cruz.jpg]]''' ===Dahilan=== Bagaman nasa malayang lisensiya, hindi tiyak kung pasok ito sa [[c:COM:SCOPE]]. Baka hindi ito maituturing na pasado sa kriteryo doon na "''educational and usable files''." Gayunpaman, dahil nakapagambag siya kamakailan (pinakahuli niyang ambag [https://guc.toolforge.org/?by=date&user=A6397 noong Nobyembre 2025]), sa halip ng kahilingan ng mabilisang pagbura (alinsunod sa B24 ng [[WP:BURA]]), minabuti kong idaan muna sa kahilingan ng pagbura para bigyan ng pagkakataon na ihayag ng nagkarga ang kaniyang panig. Kung maaari, hayaan munang nakabukas ang kahilingan sa pagbura na ito sa loob ng isang buwan (o hanggang sa tumugon na ang nagkarga). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 15:31, 6 Setyembre 2026 (UTC) (''English: Although freely licensed, it is not certain if this meets [[c:COM:SCOPE]]. It likely fails the "educational and usable files" criteria there. Nevertheless, instead of a request for speedy deletion, I felt it is the best interest to start a deletion request, since he made edits recently (his latest edits were [https://guc.toolforge.org/?by=date&user=A6397 from November 2025]). This is to give him a chance to respond regarding this. If desired, this deletion request must be left open for a month (or until the uploader responds).'' <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 15:31, 6 Setyembre 2026 (UTC)) c4igu58wa6dmqj1qv2wbshtcvh8h24b 0 339539 2223850 2026-09-06T15:33:55Z TentingZones1 122212 /* */ 2223850 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = DEU Mittelsinn COA.svg |coordinates = {{coord|50|12|N|9|37|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Mittelsinn in MSP.svg |state = Bayern |region = Unterfranken |district = Main-Spessart |Verwaltungsgemeinschaft = Burgsinn |elevation = 208 |area = 14.32 |postal_code = 97785 |area_code = 09356 |licence = MSP |Gemeindeschlüssel = 09 6 77 159 |mayor = Dirk Schiefer<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]]. Retrieved 5 September 2023.</ref> |leader_term = 2023&ndash;29 |party = }} Ang '''Mittelsinn''' ({{IPA|de|ˈmɪtl̩ˌzɪn}}, {{lit|Gitnang [[Sinn (ilog)|Sinn]]}}) ay isang munisipalidad sa [[distrito ng Main-Spessart]] sa ''[[Regierungsbezirk]]'' ng [[Mababang Prankoniya]] (Unterfranken) sa [[Baviera]], [[Alemanya]] at isang miyembro ng Verwaltungsgemeinschaft (Komunidad ng Administratibo) ng [[Burgsinn]]. ==Heograpiya== Matatagpuan ang Mittelsinn sa Rehiyon ng Würzburg. Ang komunidad ay may mga sumusunod na ''Gemarkungen'' (tradisyunal na rural na kadastral na lugar): Mittelsinn, Forst Aura. ==Kasaysayan== Ang malaking bahagi ng dating [''Amt''] Kabuuan ng Prinsipe ng mga Halalan (''Hochstift'') ng Würzburg ay naipasa noong 1808 sa [[Prinsipalidad ng Aschaffenburg]] (noong 1803, una sa Baviera, at pagkatapos noong 1805 sa [[Dakilang Dukado ng Würzburg]]), na naipasa rin nito noong 1814 sa Bavaria. Gayunpaman, ang mga lokal na karapatan na hawak ng mga Halalan ng [[Elektorado ng Hesse|Hesse-Kassel]] ay hindi naipasa sa Baviera hanggang 1860. Sa panahon ng repormang administratibo sa Baviera, ang kasalukuyang komunidad ay nabuo sa pamamagitan ng ''Gemeindeedikt'' (“Utos ng Munisipalidad”) ng 1818. Hindi lalampas sa ika-19 na siglo, may mga pamilyang Hudyo na naninirahan sa Mittelsinn na bumuo ng kanilang sariling komunidad at nagtayo ng isang sinagoga. Ito ay winasak noong [[Kristallnacht]] (9 Nobyembre 1938), gaya ng naalala ng isang plake ng alaala sa institusyon ng pag-iimpok at pautang sa kabilang kalye mula sa dating kinaroroonan ng [[sinagoga]].<ref>Gedenkstätten für die Opfer des Nationalsozialismus. Eine Dokumentation, Band 1. Bundeszentrale für politische Bildung, Bonn 1995, {{ISBN|3-89331-208-0}}, S. 165</ref> ==Eskudo de armas== Ang mga sandata ng komunidad ay maaaring ilarawan nang ganito: Per fess in chief dexter dancetty ng tatlong gule at argent, in chief sinister na ginto, dalawang tungkod ng opisyal sa saltir ng una, sa base vert isang ruweda ng tubig na may rayos ng anim sa ikatlo na napapalibutan ng isang maputlang alon ng pangalawa.<ref>https://hdbg.eu/gemeinden/index.php/detail?rschl=9677159</ref> ==Transportasyon== Ang Mittlesinn ay may istasyon ng tren na pinaglilingkuran ng mga tren sa pagitan ng [[Schlüchtern]] at [[Würzburg Hauptbahnhof]]. Ayon sa mga opisyal na estadistika, mayroong 5 manggagawa sa mga listahan ng kontribusyon sa kapakanang panlipunan na nagtatrabaho sa agrikultura at panggugubat noong 1998. Sa mga negosyong pangproduksyon, ito ay 105, at sa kalakalan at transportasyon ay 7. Sa iba pang mga lugar, 42 manggagawa sa mga listahan ng kontribusyon sa kapakanang panlipunan ang nagtatrabaho, at 352 na manggagawa ang nagtrabaho mula sa bahay. Mayroong 4 na negosyo sa pagproseso. Ang isang negosyo ay nasa konstruksyon, at bukod pa rito, noong 1999, mayroong 36 na operasyon sa agrikultura na may lugar ng pagtatrabaho na 419 ektarya, kung saan 87 ektarya ay taniman at 298 ektarya ay parang. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mittelsinn]] [[Kategorya:Mga munisipalidad ng Alemanya]] tgbq4uu74k4f0pnjhlu768wj13lkdo5 0 339540 2223900 2026-09-07T00:54:08Z TentingZones1 122212 /* */ 2223900 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = Mongomo |other_name = Mongomo de Guadalupe |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Basilica of the Immaculate Conception, Mongomo.jpg |imagesize = |image_caption = Pangunahing harapan ng [[Katedral ng Basilika ng Inmaculada Concepción (Mongomo)]], taong 2019 |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Equatorial Guinea mainland<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_mapsize =250 |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption =Lokasyon sa Ekwatoryal Guinea <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{flag|Equatorial Guinea}} |subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Ekwatoryal Guinea|Province]] |subdivision_name1 = [[Wele-Nzas]] |subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Ekwatoryal Guinea|Distrito]] |subdivision_name2 = [[Distrito ng Mongomo|Mongomo]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = Alkalde |leader_name = Sanitago Eneme Ovono |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of =2012 |population_footnotes = |population_note = |population_total =7251 |population_density_km2 =auto |population_density_sq_mi = |population_metro =53500 |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |population_demonym = mongomés, mongomesa |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|1|38|43.34|N|11|19|00.60|E|region:GQ|display=inline}} |elevation_footnotes = <!--for references: use tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = [[Köppen climate classification|Klima]] |blank_info = [[Tropical savanna climate|Aw]] |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} Ang '''Mongomo de Guadalupe''',<ref>[http://es.getamap.net/mapas/equatorial_guinea/wele-nzas/_mongomodeguadalupe/ Mongomo de Guadalupe en es.getamap.net] (Última consulta: 17 de septiembre de 2011).</ref> o simpleng '''Mongomo''', ay isang bayan sa [[Ekwatoryal Guinea]] na nasa hangganan ng [[Gabon]], na matatagpuan mga 4 na km mula sa lungsod. Ito ang kabisera ng [[Distrito ng Mongomo]] at ng [[Welé-Nzas|Lalawigan ng Welé-Nzas]], sa loob ng rehiyon ng ''mainland'' ng bansa, ang Río Muni. Ang Mongomo ay may humigit-kumulang 49,710 katutubong naninirahan at humigit-kumulang 3,800 manggagawang Tsino na nagtatrabaho sa kompanyang Dalian China. ==Komunikasyon== Ang Mongomo ay may ilang koneksyon sa ibang mga distrito sa pamamagitan ng malawak na network ng mga kalsada at haywey. Ang paliparan nito, na matatagpuan sa munisipalidad ng Mongomeyén, ay nagpapatakbo lamang ng mga domestikang paglipad. ==Relihiyon== Ang [[Katedral ng Basilika ng Inmaculada Concepción (Mongomo)|Basilika ng Inmakulada Concepción sa Mongomo]] ay ang pinakamalaking gusaling pangrelihiyon sa Gitnang Aprika at ang pangalawang pinakamalaking simbahang Romano Katoliko sa buong Aprika, kasunod ng [[Basilika ng Mahal na Birhen ng Kapayapaan]] sa Yamoussoukro, [[Ivory Coast]]. Ito ang obispo ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Mongomo]]. ==Teknolohiya at mga pag-aaral== Ang Mongomo ang tahanan ng una at tanging unibersidad ng mabuting pakikitungo sa Ekwatoryal Guinea. Kilala rin ito dahil sa pagiging punong-tanggapan ng Instituto Nacional de Tecnología de Hidrocarburos de Guinea Ecuatorial (INTHGE). Noong Disyembre 7, 2017, ang anibersaryo ng konsagrasyon at pagbabasbas ng Katedral ng Basilika na inialay sa Inmaculada Concepción, Patron ng Ekwatoryal Guinea, isang bagong institusyon ng unibersidad na kabilang sa Universidad Nacional de Guinea Ecuatorial (UNGE) ang nagbukas ng mga pinto nito sa lungsod ng Mba Ndong, "Mongomo," partikular sa Kampus ng Simbahan ng Banal na Basilika. Ang institusyong ito ay ang Facultad de Psicología y Ciencias Morales (FPCM). ==Isports== [[File:Stade-Mongomo.jpg|thumb|[[Istadyum ng Mongomo]] noong 2014.]] Ang ''football club'' ng Mongomo ay ang [[Deportivo Mongomo]], na aktibo sa [[Equatoguinean Primera División]]. Ang Mongomo ay pinangalanang [[lungsod na punong-abala]] ng [[2015 African Cup of Nations]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30780020|title=Afcon 2015: Ebola fears, freebies & big names - all you need to know|date=15 January 2015}}</ref> ==Iba pa== Matatagpuan ang Mongomo Hotel sa Kos Ete, Mongomo. ==Mga kilalang tao== Ang Mongomo ay ang lugar ng kapanganakan ng kasalukuyang Pangulong [[Teodoro Obiang Nguema Mbasogo]], na ipinanganak sa [[Akoacam]], na matatagpuan sa distrito ng Mongomo, at lumaki sa Mongomo. Ang kanyang kamag-anak at hinalinhan sa opisina, si [[Francisco Macías Nguema]], ay alkalde ng lungsod. Para sa kadahilanang ito, ang kanyang pamilya clan ay minsan tinatawag na ''angkan ng Mongomo''.<ref>{{cite book|editor-last=Turner|editor-first=Barry|title=The Statesman's Yearbook 2007: The Politics, Cultures and Economies of the World|date=2006|publisher=[[Palgrave Macmillan|Palgrave Macmillan UK]]|page=443|url=https://books.google.com/books?id=zzQUDgAAQBAJ|isbn=978-0-2302-7-1357}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mongomo]] [[Kategorya:Ekwatoryal Guinea]] 9k3h67mbfn6hotx6pswc1q2hlyswzy1 828 339541 2223902 2026-09-07T00:54:44Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: return { name = 'Equatorial Guinea', top = 4.60, bottom = -1.7, left = 5.30, right = 11.90, image = 'Equatorial Guinea adm location map.svg', image1 = 'Equatorial Guinea physical map.svg' } 2223902 Scribunto text/plain return { name = 'Equatorial Guinea', top = 4.60, bottom = -1.7, left = 5.30, right = 11.90, image = 'Equatorial Guinea adm location map.svg', image1 = 'Equatorial Guinea physical map.svg' } 42gwbbr937rcfcexm7u2oehz7pvqdlc 828 339542 2223903 2026-09-07T00:55:54Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: return { name = 'Equatorial Guinea', top = 2.5, bottom = 0.8, left = 9.2, right = 11.5, image = 'Equatorial Guinea Continental Region location map.svg', image1 = 'Continental Equatorial Guinea physical map.svg' } 2223903 Scribunto text/plain return { name = 'Equatorial Guinea', top = 2.5, bottom = 0.8, left = 9.2, right = 11.5, image = 'Equatorial Guinea Continental Region location map.svg', image1 = 'Continental Equatorial Guinea physical map.svg' } 9cfpx25nm8wty9f2tpq5mhgmws014dx 0 339543 2223911 2026-09-07T01:13:10Z TentingZones1 122212 /* */ 2223911 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = Port-Gentil | other_name = | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> Mandji | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = POG-From The Air.jpg | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = Coat of arms of Port-Gentil, Gabon.svg | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Gabon <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Gabon<!-- Location ------------------> | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[File:Flag of Gabon.svg|25px]] [[Gabon]] | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Gabon|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Ogooué-Maritime|Ogooué-Maritime]] | subdivision_type2 = [[Mga departmento ng Gabon|Departmento]] | subdivision_name2 = [[Departamento ng Bendje]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2013 census | population_footnotes = | population_note = | population_total = 136462 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = Ethnicities | population_blank1 = | population_blank2_title = Religions | population_blank2 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | population_demonym = Port-Gentillais | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|0|43|S|8|47|E|region:GA|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- accord. to Google Earth--> <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} Ang '''Port-Gentil''' o '''Mandji''' ay ang pangalawang pinakamalaking lungsod ng [[Gabon]], at isang nangungunang daungan. Ito ang sentro ng mga industriya ng petrolyo at troso ng Gabon. Ang lungsod ay matatagpuan sa isang isla ng delta sa [[Ogooué]] delta. Malapit sa [[Kabo ng Lopez]] ang pinakakanlurang punto ng Gabon. Ayon sa senso noong 2013, ito ay may populasyon na 136,462. ==Kasaysayan== Noong 1473, ang Portuges na nabigador na si Lopo Gonçalves ay naglayag malapit sa Cape Lopez.<ref>Britannica, [https://www.britannica.com/place/Port-Gentil Port-Gentil], britannica.com, USA, accessed on June 30, 2019</ref> Noong 1722, ang mga pirata na pinamumunuan ni Bartholomew Roberts ay nakipaglaban sa Cape Lopez Bay laban sa Royal Navy. Ang engkwentro ay natapos sa pagkamatay ni Roberts. Ang pamayanan ay itinatag sa Mandji Island sa delta ng Ilog Ogooué ng mga Pranses, na pumirma ng isang kasunduan sa mga taong Orungu noong 1873. Ginamit ito bilang himpilan para sa mga ekspedisyon ni Pierre Savorgnan de Brazza sa loob ng bansa, pagkatapos noong 1894 ay itinayo ang isang poste ng customs, na naging sentro ng isang sentro ng kalakalan na kinabibilangan ng Hatton & Cookson, John Holt, Woermann, Société du Haut-Ogooué, at Compagnie d'Exploitations Forestières Africaines. Ang mga pangunahing produkto sa simula ay goma at garing, na unti-unting dinagdagan ng kahoy, lalo na ang okoumé para sa plywood. [[File:POG-Street 5.jpg|thumb|left|260px|Isang kalye sa Port-Gentil]] Ang bayan ay ipinangalan sa kolonyal na administrador ng Pransya na si [[Émile Gentil]] noong 1900. Pagkatapos ng Unang Digmaang Pandaigdig, ito ay naging daungan para sa mga troso, ngunit mabilis itong lumago lamang matapos simulan ng Elf ang paggalugad ng langis sa lugar. Natanggap nito ang unang sangay ng bangko nang magbukas ang Bangko ng Kanlurang Aprika (BAO) ng isang sangay doon noong 1928. Ang lungsod ang lokasyon ng pagpapatapon sa pinunong nasyonalista ng Morocco na si [[Allal al-Fassi]] na nanirahan sa lungsod sa pagitan ng 1937 at 1946. Ang populasyon noong 1947 na may 4,500 katao ay lumago sa 21,000 pagsapit ng 1960. Isang oil refinery ang itinatag ng SOGARA noong dekada 1960, kasama ang idinagdag na natural gas noong 1968. Kilala na ngayon ang bayan dahil sa mga hotel at nightlife nito, habang kabilang sa mga atraksyon ang St. Louis Church (itinayo noong 1927), isang zoo, isang casino, mga dalampasigan at isang golf course, pati na rin ang mga wildlife sa mga lokal na latian. ==Mga distrito ng lungsod== Ang sentro ng lungsod ay nasa tabi ng daungan sa baybayin ng Port-Gentil Bay. Ang mga hotel, bangko, tindahan, at supermarket (tulad ng mga tatak na Casino at Cecado) at ang Casino de Port-Gentil ay matatagpuan sa loob ng sentro ng lungsod sa pagitan ng Avenue Savorgnan de Brazzaville at ng baybayin. Ang lugar ay mayroon ding residential compound para sa mga dayuhang manggagawa. Sa katimugang bahagi, ang gusali ng BEAC ay nasa tabi ng daungan. Ang kanlurang baybayin ng Atlantiko ay halos walang tao, pangunahin dahil sa pagkakaroon ng malalakas na hangin at agos ng dagat. Tulad ng sa ibang mga lungsod sa Gabon, ang mga awtoridad ay hindi pa nagpapatupad ng house numbering sa Port-Gentil, at karaniwan ang paggamit ng mga postal box. ==Klima== Inuuri ng [[sistema ng klasipikasyon ng klima ng Köppen-Geiger]] ang klima ng Port-Gentil bilang [[tropikal na basa at tuyo]] (''Aw''). Sa kabila ng katotohanang ang lungsod ay malapit sa ekwador, ang Port-Gentil ay nakakaranas ng kapansin-pansing mas mainit at mas malamig na mga panahon ng taon na may average na temperatura sa Hulyo (ang pinakamalamig na buwan ng lungsod) na nasa humigit-kumulang 23.5 °C (74.3 °F) at average na temperatura sa Pebrero at Marso (ang pinakamainit na buwan ng lungsod) na nasa humigit-kumulang 27 °C (81 °F). Ang Port-Gentil ay may mahabang tag-ulan na tumatagal mula Oktubre hanggang Mayo at medyo maikling tag-tuyo na sumasaklaw sa natitirang apat na buwan. Ang lungsod ay tumatanggap ng humigit-kumulang 2,000 milimetro (79 in) ng presipitasyon taun-taon. Ang pinakamataas na naitalang temperatura ay 38.0 °C (100.4 °F) noong ika-26 ng Pebrero 2016; ang pinakamababang naitalang temperatura ay 13.2 °C (55.8 °F) noong ika-1 ng Agosto 1953.<ref name=meteoclimat/> {{Weather box |metric first=yes |single line=yes |location=Port-Gentil (1961–1990, extremes 1950–present) |Jan record high C=32.6 |Feb record high C=38.0 |Mar record high C=34.6 |Apr record high C=33.7 |May record high C=33.2 |Jun record high C=33.2 |Jul record high C=30.8 |Aug record high C=33.1 |Sep record high C=33.3 |Oct record high C=33.0 |Nov record high C=34.0 |Dec record high C=35.0 |year record high C=38.0 |Jan high C=29.5 |Feb high C=30.2 |Mar high C=30.3 |Apr high C=30.0 |May high C=29.0 |Jun high C=26.7 |Jul high C=25.9 |Aug high C=27.4 |Sep high C=27.7 |Oct high C=28.3 |Nov high C=28.6 |Dec high C=29.0 |year high C=28.5 |Jan mean C=26.9 |Feb mean C=27.3 |Mar mean C=27.3 |Apr mean C=27.1 |May mean C=26.6 |Jun mean C=24.4 |Jul mean C=23.5 |Aug mean C=24.7 |Sep mean C=25.4 |Oct mean C=25.9 |Nov mean C=26.1 |Dec mean C=26.5 |year mean C=26.0 |Jan low C=24.2 |Feb low C=24.4 |Mar low C=24.3 |Apr low C=24.2 |May low C=24.1 |Jun low C=22.0 |Jul low C=21.1 |Aug low C=21.9 |Sep low C=23.0 |Oct low C=23.5 |Nov low C=23.5 |Dec low C=24.0 |year low C=23.3 |Jan record low C=17.6 |Feb record low C=19.4 |Mar record low C=19.5 |Apr record low C=18.0 |May record low C=19.0 |Jun record low C=16.4 |Jul record low C=16.0 |Aug record low C=13.2 |Sep record low C=18.2 |Oct record low C=19.5 |Nov record low C=15.8 |Dec record low C=18.2 |year record low C=13.2 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm=247.8 |Feb precipitation mm=177.8 |Mar precipitation mm=266.8 |Apr precipitation mm=299.3 |May precipitation mm=150.6 |Jun precipitation mm=11.5 |Jul precipitation mm=3.4 |Aug precipitation mm=5.0 |Sep precipitation mm=31.8 |Oct precipitation mm=179.9 |Nov precipitation mm=352.2 |Dec precipitation mm=227.1 |year precipitation mm=1953.2 |Jan humidity=84 |Feb humidity=84 |Mar humidity=83 |Apr humidity=84 |May humidity=85 |Jun humidity=84 |Jul humidity=83 |Aug humidity=82 |Sep humidity=82 |Oct humidity=84 |Nov humidity=86 |Dec humidity=84 |year humidity=84 |Jan precipitation days = 14.8 |Feb precipitation days = 12.7 |Mar precipitation days = 16.4 |Apr precipitation days = 15.5 |May precipitation days = 10.2 |Jun precipitation days = 0.9 |Jul precipitation days = 0.5 |Aug precipitation days = 3.4 |Sep precipitation days = 9.0 |Oct precipitation days = 17.4 |Nov precipitation days = 19.6 |Dec precipitation days = 13.9 |year precipitation days = 134.3 |Jan sun = 150.4 |Feb sun = 160.8 |Mar sun = 154.5 |Apr sun = 151.5 |May sun = 147.8 |Jun sun = 156.3 |Jul sun = 163.1 |Aug sun = 135.3 |Sep sun = 125.7 |Oct sun = 116.1 |Nov sun = 115.1 |Dec sun = 147.2 |year sun = 1723.8 |source 1 = NOAA<ref name= NOAA>{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/GN/64501.TXT | title = Port-Gentil Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | archive-url = https://web.archive.org/web/20200802034231/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/GN/64501.TXT | archive-date = 2020-08-02 | url-status = dead | access-date = March 8, 2015}}</ref> |source 2 = Meteo Climat (record highs and lows)<ref name = meteoclimat> {{cite web | url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=1519 | title = Station Port Gentil | publisher = Meteo Climat |language = fr | access-date = 11 June 2016}}</ref> }} ==Transportasyon== [[File:POG-Airport.jpg|thumb|left|The airport in Port-Gentil]] Ang lungsod ay may paliparan, ang [[Pandaigdigang Paliparan ng Port-Gentil]], na nagsisilbing pangunahing daluyan ng transportasyon sa mundo. Ang mga regular na flight ay nag-uugnay dito sa Libreville, ang kabisera ng Gabon. Ang Port-Gentil ay konektado sa mainland sa pamamagitan ng isang serye ng mga kalsada at tulay, na umaabot ng 93 km patimog sa baybayin patungong Omboué. Ang proyekto ay pinondohan ng isang pautang mula sa Export–Import Bank of China at itinayo ng China Road and Bridge Corporation at GAUFF Engineering.<ref>{{cite web |url=https://china.aiddata.org/projects/73174/ |title=Project ID: 73174 |publisher=College of William & Mary |date= |website=AidData |access-date=2023-09-06}}</ref> Ang limitadong bilang ng mga sementadong kalsada sa loob ng lungsod ay hindi maayos ang pagpapanatili. Ang mga kalsada ay sementado sa loob ng lungsod hanggang sa labas ng mga bagong distrito ng tirahan sa N'Tchengue, kung saan laganap ang mga mabuhanging daanan na may madalas na mga lubak. Karaniwan ang mga trapiko sa mga sangandaan ng kalsada tulad ng Carrefour Tobia o Léon Mba, malapit sa sentro ng lungsod. Maraming mga serbisyo ng taxi na maaaring pag-usapan ang presyo ng isang biyahe, karaniwang nagsisimula sa 400 CFA Francs. Ang pamasahe sa taxi ay karaniwang dinoble para sa mga biyahe sa gabi. Isang premium na presyo (dobleng pamasahe) ang hinihiling para sa mga pasaherong naglalakbay lampas sa mga sementadong kalsada, dahil sa kahirapan ng kalsada, kawalan o kawalan ng mga ilaw sa gabi, o mga naglalakad na basta-basta naglalakad sa kalsada. Karamihan sa mga sasakyan ay luma na dahil sa napakataas na halaga ng mga bagong inangkat na sasakyan. Bukod pa rito, ang kakulangan ng mga lokal na tagagawa ng mga piyesa ng sasakyan ay nagbibigay-diin sa pangangailangang mag-angkat ng mga naturang piyesa mula sa Europa, ang pagtaas ng presyo pati na rin ang mahabang tagal ng paghahatid ay lubos na nagpaparusa sa trapiko. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Port-Gentil]] [[Kategorya:Gabon]] stj37b9k1hklfkb1hl5s4cp13kbt60s 0 339544 2223918 2026-09-07T01:49:58Z TentingZones1 122212 /* */ 2223918 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Oyem | other_name = Nkoum Ekiègn | native_name = | type = Komunidad at kabisera ng probinsya |image = Oyem taxi.JPG | caption = |image_shield = Coat of arms of Oyem, Gabon.svg | pushpin_map = Gabon | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Gabon | coordinates = {{coord|1|35|58|N|11|34|46|E|region:GA_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Gabon]] | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Gabon|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Woleu-Ntem|Woleu-Ntem]] | subdivision_type2 = [[Mga departmento ng Gabon|Departmento]] | subdivision_name2 = [[Departamento ng Woleu|Woleu]] | established_title = Itinatag bilang himpilan ng militar | established_date = 1904<ref name="BefeneBibang1992"/> | established_title2 = Itinatag bilang komyun | established_date2 = 1962 | elevation_m = 656 | population_total = 60,685 | population_as_of = 2013 | population_footnotes = <ref name="RGPL2013"/> | timezone = [[West Africa Time|WAT]] | utc_offset = +1 | blank_name = Klima | blank_info = [[Tropical monsoon climate|Am]] }} Ang '''Oyem''', na kilala rin sa pangalang Fang na '''Nkoum Ekiègn''', ay isang lungsod sa hilagang [[Gabon]] at ang kabisera ng [[Lalawigan ng Woleu-Ntem]] at ng [[Departamento ng Woleu]]. Matatagpuan sa isang talampas sa hilagang loob ng bansa, ito ay nasa kalsadang N2 na nag-uugnay sa [[Libreville]] sa hangganan ng [[Cameroon]] sa [[Kyé-Ossi]]. May 60,685 naninirahan na naitala sa pangkalahatang senso noong 2013, ang Oyem ay nasa ikalimang pinakamataong urban na komuna sa Gabon, kasunod ng [[Libreville]], [[Port-Gentil]], [[Franceville]] at [[Owendo]].<ref name="RGPL2013">{{cite report |author=Direction Générale de la Statistique |title=Résultats Globaux du Recensement Général de la Population et des Logements de 2013 du Gabon (RGPL-2013) |publisher=République Gabonaise, Commission Nationale du Recensement |location=Libreville |year=2015 |pages=47–48 |url=https://instatgabon.org/uploads/folder_1/RESULTATS-GLOBAUX-RGPL2013-OK_DECEMBRE-2015-1.pdf |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang bayan ay nagsisilbing pangunahing sentro ng administratibo, komersyo, at relihiyon sa hilagang Gabon na nagsasalita ng [[Taong Fang|Fang]] at siyang luklukan ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Oyem]].<ref name="gcatholic">{{cite web |title=Diocese of Oyem, Gabon |url=https://gcatholic.org/dioceses/diocese/oyem0.htm |website=GCatholic.org |access-date=2026-04-21}}</ref> Ito ay itinatag bilang isang himpilang militar ng kolonyal na Pranses noong simula ng ikadalawampung siglo, inilipat sa [[Imperyong Aleman]] sa pagitan ng 1911 at 1916 bilang bahagi ng [[Neukamerun]], at nabawi ng mga puwersang Pranses noong [[ampanya ng Kamerun]] noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="Mveng">{{cite book |last1=Mveng |first1=Engelbert |last2=Beling-Nkoumba |title=Manuel d'histoire du Cameroun |year=1969 |publisher=Éditions CLÉ |location=Yaoundé |pages=187–188 |chapter=La grande guerre au Cameroun (1914–1916)}} Digitised extracts available at: {{cite web |url=https://worldviews.gei.de/open/CM_1969_MvengEtAl_ManuelDhistoireDuCameroun_187-188/11/eng/ |title=The Great War in Cameroon (1914–1916) |website=WorldViews |publisher=Georg Eckert Institute for International Textbook Research |access-date=2026-04-21}}</ref> Mula noong huling bahagi ng panahon ng kolonyal, ang Oyem ay naging kabisera ng agrikultura ng Woleu-Ntem, na gumagawa ng karamihan ng kakaw at kape ng Gabon, at gumana bilang isang node ng logistik na tumatawid sa hangganan kasama ang [[Cameroon]] at [[Ekwatoryal Guinea]].<ref name="OBG2016">{{cite report |title=The Report: Gabon 2016 |publisher=Oxford Business Group |year=2016 |section=Gabon boosts agricultural production and supports new farmers |url=https://oxfordbusinessgroup.com/reports/gabon/2016-report/economy/seeds-of-growth-efforts-focus-on-boosting-production-and-encouraging-a-new-generation-of-farmers |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Pangalan== Ang toponym na ''Oyem'' ay hinango mula sa leksikon ng [[Wikang Fang|Fang]] at karaniwang ipinapaliwanag bilang ang pangalan ng isang malaki at matigas na puno na tumubo sa lugar ng orihinal na poste ng kolonyal at sa ilalim nito ay tradisyonal na ginaganap ang mga pagtitipon ng komunidad.<ref name="Fernandez1982">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |author-link=James W. Fernandez |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, NJ |year=1982 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Sa pilolohiya ng Fang, ang salita ay kabilang sa parehong ugat ng pandiwang ''ayem'' ("maging malakas, patigasin, patatagin"), kung saan nagmula rin ang pangngalang nagsasaad ng kaalaman at ang kahulugan ng metalurhiya na "timplahan (metal)"; ang polisemiyang ito ay ginamit ng mga lokal na historyador upang ipagtalo na ang lungsod ay nagtataglay sa mismong pangalan nito ng parehong botanikal at metalurhikong sanggunian.<ref name="mairie-oyem">{{cite web |title=Histoire de la ville |url=http://www.oyem.ga/histoire-de-la-ville |publisher=Mairie d'Oyem |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang alternatibong pangalang Fang na ''Nkoum Ekiègn'' (iba't ibang baybay na ''Nkoume Ekiègne'') ay malawakang ginagamit sa lokal. Karaniwan itong tinatawag na "Bundok ng bakal/metal [ninuno]" at binibigyang-kahulugan ng tradisyong pasalita ni Fang bilang isang pagtukoy kapwa sa burol kung saan itinayo ang lumang punong-himpilan ng distrito ng kolonyal at sa pamana ng metalurhiya ng mga taong Ekang.<ref name="mairie-oyem" /> ==Heograpiya== Ang Oyem ay matatagpuan sa hilagang loob ng Gabon, mga 272 km hilagang-silangan ng Libreville sa isang tuwid na linya (mga 373 km sa kalsada sa pamamagitan ng mga highway na N1 at N2), at humigit-kumulang 110 km timog ng poste ng hangganan ng Cameroon na Kyé-Ossi.<ref name="BefeneBibang1992">{{cite thesis |last=Befene-Bibang |first=Félix |title=Etude urbaine d'Oyem: ville du nord-Gabon |type=Doctoral thesis (2 vols., 652 pp.) |publisher=[[Université Bordeaux 3|Université Michel de Montaigne–Bordeaux III]] |year=1992 |url=https://theses.fr/1992BOR30030 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref><ref name="WorldCatBefene">{{cite web |title=Etude urbaine d'Oyem, ville du nord-Gabon (OCLC 489883010) |url=https://search.worldcat.org/title/etude-urbaine-doyem-ville-du-nord-gabon/oclc/489883010 |website=WorldCat |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang bayan ay sumasakop sa isang serye ng mababang burol, taluktok at maliliit na lambak sa katimugang gilid ng South Cameroon Plateau, sa isang average na elevation na humigit-kumulang 650 m sa ibabaw ng antas ng dagat, bagaman ang mga mapagkukunan ay nagbibigay ng mga altitude mula 635 m hanggang 910 m (3,000 talampakan) depende sa reference point sa loob ng komyun. Ayon sa pag-aaral sa kalunsuran ni Befene-Bibang noong 1992, ang komyun ay sumasaklaw sa mahigit 1,300 ektarya at nahahati sa labingwalong quartier, kung saan ang Centre-Ville ang bumubuo sa administratibo, komersyal, at residensyal na sentro, habang ang mga mas lumang quartier populaires—na nagmula sa mga nayon ng Fang bago ang kolonyalismo—ay nananatili ang semi-rural na katangian na may karaniwang mapanganib na pabahay at kakulangan ng mga network ng tubig, kuryente, at telepono. ==Kasaysayan== Ang hilaga ng kasalukuyang Gabon ay tinirhan noong ikalawang kalahati ng ikalabinsiyam na siglo ng mga alon ng mga migranteng Fang na kabilang sa mas malawak na kumpol ng Beti-Pahuin ng mga magsasakang nagsasalita ng Bantu sa hilagang-kanluran. Mula sa mga talampas ng timog Adamawa sa hilagang Cameroon at itinulak patimog ng mga jihad ni Usman dan Fodio at ng mga pagsalakay ng Vute at Fulbe, ang Fang at ang kanilang mga pinsan na Bulu at Ntumu ay lumipat pababa sa lambak ng Ilog Dja at patungo sa kagubatan ng ekwador, na umabot sa mga pinagmumulan ng Ntem at Woleu sa panahon ng ikalabinsiyam na siglo.<ref name="Fernandez1982" /><ref name="MbaMbegha2023">{{cite thesis |last=Mba Mbegha |first=Kévin-Colbert |title=Étude des légendes en fang de Mimbeng dans le Nord du Gabon: pour une approche anthropologique |type=Doctoral thesis |publisher=Université de Lorraine / Université Omar Bongo |year=2024 |url=https://theses.hal.science/tel-04885582v1/file/MBA_MBEGHA_kevin-colbert_vavd.pdf |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Itinala ng mga tradisyong pasalita na nakolekta sa canton Nyè na noong 1840s, ang lugar ng modernong Oyem ay sinakop ng mga nayon ng mga angkan ng Nkodjeign at Essangui, na ang mga punong nayon (Mendoung/Akwakam, Adjougou, Keng-Akoa at iba pa) ay itinatag ng mga anak ng ninunong si Ndong Owono.<ref name="mairie-oyem" /> Isang malaki at nakatayong puno ng oyem ang nakatayo sa kasalukuyang kinaroroonan ng lumang tirahan ng komisyoner ng distrito at nagsilbing tagpuan ng mga palavers.<ref name="mairie-oyem" /> Dahil sa kanilang kalayuan mula sa baybayin ng Atlantiko, ang mga Pangil ng Woleu-Ntem ay halos walang direktang pakikipag-ugnayan sa mga Europeo hanggang sa mga huling dekada ng ikalabinsiyam na siglo, at, hindi tulad ng mga nasa baybaying Mpongwe at Orungu, hindi sila lumahok sa kalakalan ng alipin sa Atlantiko bilang mga tagapamagitan.<ref name="Fernandez1982" /> Nakamit ng Gabon ang ganap na kalayaan mula sa Pransya noong Agosto 17, 1960. Pormal na itinayo ang Oyem bilang isang komyun noong 1962, isang katayuan na nagbigay sa lungsod ng isang ganap na konseho ng munisipyo at isang direktang inihalal na alkalde. Noong Mayo 29, 1969, inalis ni [[Papa Pablo VI]] ang hilagang bahagi ng Arkidiyosesis ng Libreville upang likhain ang [[Romano Katolikong Diyosesis ng Oyem]], kasama ang Cathédrale Saint-Charles-Lwanga (itinalaga noong 1967) bilang obispo nitong sede. Ang diyosesis, na binawasan noong 2003 dahil sa paglilipat ng teritoryo sa bagong Apostolic Prefecture ng Makokou, ay kasinlawak ng lalawigan ng Woleu-Ntem; sa pagtatapos ng 2022, ito ay may bilang na 176,630 Katoliko (humigit-kumulang 98 porsyento ng kabuuang populasyon na 179,740).<ref name="catholic-hierarchy">{{cite web |title=Diocese of Oyem |url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/doyem.html |website=Catholic-Hierarchy.org |access-date=2026-04-21}}</ref> Kasunod ng [[2023 Gabonese coup d'état|kudeta ng militar noong Agosto 30, 2023]] na nagtapos sa 56-taong pamumuno ng pamilyang Bongo, ang Oyem ay naging isa sa mga sentro ng programa ng pampublikong pamumuhunan na inanunsyo ng pinuno ng transisyon at, pagkatapos ng halalan sa pagkapangulo noong Abril 12, 2025, inihalal niya ang pangulo na si [[Brice Oligui Nguema]], na ang tagumpay ay kinumpirma ng Korte Konstitusyonal noong Abril 25, 2025 at nanumpa noong Mayo 3, 2025.<ref name="Reuters2025">{{cite news |title=Gabon's constitutional court confirms Nguema's presidential win |url=https://www.reuters.com/world/africa/gabons-constitutional-court-confirms-nguemas-presidential-win-2025-04-25/ |work=Reuters |date=25 April 2025 |access-date=2026-04-21}}</ref><ref name="AP2025">{{cite news |title=Provisional results show Gabon's coup leader Oligui Nguema elected president in a landslide |url=https://www.pbs.org/newshour/world/provisional-results-show-gabons-coup-leader-oligui-nguema-elected-president-in-a-landslide |agency=Associated Press |publisher=PBS News |date=13 April 2025 |access-date=2026-04-21}}</ref> Noong 2025, inilunsad ng [[Agence Française de Développement]] at ng gobyerno ng Gabon ang pagtatayo ng isang bagong ''Centre Hospitalier Universitaire (CHU) d'Oyem'', na nilayong maglingkod sa mga populasyon ng hilagang Gabon at sa mga katabing lugar na tumatawid sa hangganan ng Cameroon at Ekwatoryal Guinea.<ref name="CHU2025">{{cite news |title=Oyem: La ministre de la santé sur le chantier du futur CHU d'Oyem |url=https://gabonactu.com/blog/2026/02/09/oyem-le-ministre-de-la-sante-sur-chantier-du-futur-chu-doyem |work=Gabon Actu |date=9 February 2026 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Administrasyon== Ang Oyem ay kasabay na kabisera ng Lalawigan ng Woleu-Ntem, isa sa siyam na lalawigan ng Gabon, at ang punong-himpilan ng Kagawaran ng Woleu, isa sa limang departamento ng lalawigan (Woleu, Ntem, Okano, Haut-Ntem at Haut-Komo). Ang lokal na pamahalaan ay pinapatakbo ng ''Commune d'Oyem'', na simula noong mga repormang teritoryal noong dekada 1970 ay hinati na sa dalawang Arrondissement; ang bawat arrondissement ay may sariling munisipalidad (''mairie d'arrondissement'') na nasasakupan ng sentral na ''Mairie d'Oyem''.<ref name="mairie-oyem" /> Kasunod ng kudeta noong 2023, ang konseho ng munisipyo ay pinalitan ng isang ''Délégation Spéciale'' (espesyal na delegasyon) na pinamumunuan ni Jean-Christophe Owono Nguema. Noong Nobyembre 2025, isang bagong halal na konseho ng komunidad ang pumili kay Chen Sylvestre Mezui M'Obiang bilang alkalde ng Oyem, ang unang halal na alkalde ng lungsod sa ilalim ng mga bagong institusyong republikano.<ref name="GabonMail2025">{{cite news |title=Chen Sylvestre Mezui M'Obiang: Nouveau maire d'Oyem |url=https://gabonmailinfos.com/chen-sylvestre-mezui-mobiang-nouveau-maire-doyem/ |work=Gabon Mail Infos |date=9 November 2025 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Ang Oyem ay ang sentro ng komersyo at serbisyo para sa matagal nang tinatawag ng mga administrador at heograpo na "kabisera ng agrikultura sa hilaga". Ang matabang at maayos na pinatuyo na mga lupa ng talampas ng Woleu-Ntem ang dahilan kung bakit ito ang pangunahing sona ng pagtatanim ng kakaw at kape ng mga magsasaka sa Gabon mula noong 1910s pataas, isang espesyalisasyon na ginamit ng mga Fang ng hilaga nang ipakilala ng mga administrador ng Aleman at Pranses ang mga pananim na pangkalakal. Ang kakaw at kape na ginawa sa magkahalong plantasyon sa paligid ng Oyem ay tradisyonal na dinadala sa hilaga-kanluran patungo sa mga daungan ng Kribi at Douala sa Cameroon para i-export, sa halip na dumaan sa Libreville. Kabilang sa mga pananim na pangkabuhayan ang kamoteng kahoy, saging, gabi at ubi, na kinukumpleto ng pangangaso ng karne ng puno, habang ang goma at patatas ay itinatanim din sa komersyo. Noong 2004, kinuha ng Société d'Investissement pour l'Agriculture Tropicale (SIAT), isang grupong agro-industrial ng Belgium, ang dating mga plantasyon ng estado ng Gabon sa paligid ng Oyem, [[Bitam]], [[Mitzic]], [[Minvoul]] at [[Kango]], at mula noon ay binuhay muli ang produksyon ng goma at langis ng palma sa lugar. Sa ilalim ng mga patakarang "Gabon émergent" pagkatapos ng 2023, inilunsad din ng gobyerno ang Projet agricole d'Oyem, na naglalayong suportahan ang mga negosyo ng pamilya ng kakaw at paghahalaman sa merkado sa probinsya. ===Kalakalan at mga serbisyo=== Dahil sa kalapitan nito sa mga hangganan ng Cameroon at Equatoguinean, 110 km lamang mula sa Kyé-Ossi at Ebebiyín, ang Oyem ay makasaysayang nagsilbing sentro ng logistik at komersyo para sa sub-rehiyon ng CEMAC. Ang pagbubukas ng tulay na trans-boundary sa Eboro sa ibabaw ng Ntem noong 2005 ay pumalit sa dating tawiran ng ferry at ginawa ang Oyem na isang mahalagang hintuan sa kalsadang bitumen na nagdurugtong sa Libreville at Yaoundé sa pamamagitan ng Bitam, [[Kyé-Ossi]], [[Ambam]] at [[Ebolowa]].<ref name="CamerlexAmbam">{{cite news |title=Ambam en bref |url=https://www.camerlex.com/ambam-en-bref-226/ |work=Camerlex |date=19 January 2011 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang Marché d'Oyem ang pangunahing pamilihan ng pagkain at mga produktong pangkonsumo ng probinsya, habang ang serbisyo at aktibidad sa tingian ay nakatuon sa Centre-Ville at sa kahabaan ng N2 axis. Nanatiling katamtaman ang aktibidad sa pagmamanupaktura, at inilarawan ng pag-aaral ni Befene-Bibang noong 1992 ang maliitang industriya, komersyo, at transportasyon sa Oyem bilang "faiblement développés et mal organisés", isang sitwasyon na ipinahihiwatig ng mga pagtatasa sa ekonomiya ng Ministry of the Economy at ng Oxford Business Group na bahagyang bumuti lamang. ==Kultura== [[File:Église catholique Sainte Thérèse de l’Enfant Jésus d’Angone.jpeg|250px|thumb|Simbahang Katoliko ni Santa Teresa ng Batang Hesus ng Angone]] Ang Oyem ay malawakang itinuturing na isang pangunahing sentro ng kontemporaryong kulturang Fang sa Gabon. Ang [[Mvet]], ang walong-kuwerdas na harp-zither na tinutugtog ng mga espesyalistang bard, ang sumusuporta sa dakilang tradisyon ng epikong oral ng Fang (tulad ng siklo ng Engong), kung saan ang Woleu-Ntem ay isa sa mga huling kuta. Ang mga nayon ng Assok Ening sa distrito ng Oyem at ang lahi ni Mvok Mba M'Oye ang nagsilbing pangunahing lugar ng larangan ni Fernandez, na ang etnograpikong balangkas ay nakasaad sa mga unang kabanata ng Bwiti (pp. 14–16).<ref name="Fernandez1982pp14">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |author-link=James W. Fernandez |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, NJ |year=1982 |pages=14–16 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Ang relihiyong Fang bago ang Kristiyanismo ay umiikot sa kulto ng mga ninuno ng bieri—mga inukit na relikwaryo na gawa sa kahoy na nagbabantay sa mga bungo at mahahabang buto ng mga ninuno sa lahi—at sa hudisyal at laban sa pangkukulam na asosasyon ng ngi (o ngil), na tinalakay ni Fernandez sa mga kabanatang "Ang Kultong Laban sa Pangkukulam at ang Ebolusyon Nito" (pp. 221 ff.) at "Ang Pag-aapoteosis ng Kasamaan" (pp. 227 ff.).<ref name="Fernandez1982pp221">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |year=1982 |pages=221, 225, 227–228 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Ang pagbagsak ng mga kultong ito sa ilalim ng kolonyal na presyur ay nagbukas ng daan para sa sinkretikong relihiyon ng Bwiti, na pinagsasama ang pagsamba sa mga ninuno sa simbolismong Kristiyano at ang ritwal na pagkonsumo ng psychoactive root bark ng ''[[Tabernanthe iboga]]''; Ang Fang Bwiti ay lalong mahusay na naidokumento sa mga distrito ng Oyem at Médouneu, at ang kilusang laban sa pangkukulam na kilala bilang Ndéndé ay nakarating sa Oyem noong huling bahagi ng 1957. Ang lungsod ay ang luklukan ng [[Romano Katolikong Diyosesis ng Oyem]] (Dioecesis Oyemensis), isang suffragan sede ng [[Romang Katolikong Arkodiyosesis ng Libreville|Metropolitan Arkodiyoesis ng Libreville]]. Ang diyosesis ay itinatag noong ika-29 ng Mayo 1969 at ang katedral nito, ang Cathédrale Saint-Charles-Lwanga, ay inialay sa martir na Ugandan na si Charles Lwanga noong 1967. Mula noong 2000, ito ay pinamahalaan ni Obispo Jean-Vincent Ondo Eyene. Ang mga komunidad ng Protestante, lalo na ang Christian and Missionary Alliance at mga independiyenteng ebanghelikal na simbahan na minana mula sa Paris Mission Society, ay matatag din sa bayan. qiy9o3eht41oeut0yph6k4hak3xxpqm 2223919 2223918 2026-09-07T01:51:02Z TentingZones1 122212 2223919 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Oyem | other_name = Nkoum Ekiègn | native_name = | type = Komunidad at kabisera ng probinsya |image = Oyem taxi.JPG | caption = |image_shield = Coat of arms of Oyem, Gabon.svg | pushpin_map = Gabon | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Gabon | coordinates = {{coord|1|35|58|N|11|34|46|E|region:GA_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Gabon]] | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Gabon|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Woleu-Ntem|Woleu-Ntem]] | subdivision_type2 = [[Mga departmento ng Gabon|Departmento]] | subdivision_name2 = [[Departamento ng Woleu|Woleu]] | established_title = Itinatag bilang himpilan ng militar | established_date = 1904<ref name="BefeneBibang1992"/> | established_title2 = Itinatag bilang komyun | established_date2 = 1962 | elevation_m = 656 | population_total = 60,685 | population_as_of = 2013 | population_footnotes = <ref name="RGPL2013"/> | timezone = [[West Africa Time|WAT]] | utc_offset = +1 | blank_name = Klima | blank_info = [[Tropical monsoon climate|Am]] }} Ang '''Oyem''', na kilala rin sa pangalang Fang na '''Nkoum Ekiègn''', ay isang lungsod sa hilagang [[Gabon]] at ang kabisera ng [[Lalawigan ng Woleu-Ntem]] at ng [[Departamento ng Woleu]]. Matatagpuan sa isang talampas sa hilagang loob ng bansa, ito ay nasa kalsadang N2 na nag-uugnay sa [[Libreville]] sa hangganan ng [[Cameroon]] sa [[Kyé-Ossi]]. May 60,685 naninirahan na naitala sa pangkalahatang senso noong 2013, ang Oyem ay nasa ikalimang pinakamataong urban na komuna sa Gabon, kasunod ng [[Libreville]], [[Port-Gentil]], [[Franceville]] at [[Owendo]].<ref name="RGPL2013">{{cite report |author=Direction Générale de la Statistique |title=Résultats Globaux du Recensement Général de la Population et des Logements de 2013 du Gabon (RGPL-2013) |publisher=République Gabonaise, Commission Nationale du Recensement |location=Libreville |year=2015 |pages=47–48 |url=https://instatgabon.org/uploads/folder_1/RESULTATS-GLOBAUX-RGPL2013-OK_DECEMBRE-2015-1.pdf |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang bayan ay nagsisilbing pangunahing sentro ng administratibo, komersyo, at relihiyon sa hilagang Gabon na nagsasalita ng [[Taong Fang|Fang]] at siyang luklukan ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Oyem]].<ref name="gcatholic">{{cite web |title=Diocese of Oyem, Gabon |url=https://gcatholic.org/dioceses/diocese/oyem0.htm |website=GCatholic.org |access-date=2026-04-21}}</ref> Ito ay itinatag bilang isang himpilang militar ng kolonyal na Pranses noong simula ng ikadalawampung siglo, inilipat sa [[Imperyong Aleman]] sa pagitan ng 1911 at 1916 bilang bahagi ng [[Neukamerun]], at nabawi ng mga puwersang Pranses noong [[ampanya ng Kamerun]] noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="Mveng">{{cite book |last1=Mveng |first1=Engelbert |last2=Beling-Nkoumba |title=Manuel d'histoire du Cameroun |year=1969 |publisher=Éditions CLÉ |location=Yaoundé |pages=187–188 |chapter=La grande guerre au Cameroun (1914–1916)}} Digitised extracts available at: {{cite web |url=https://worldviews.gei.de/open/CM_1969_MvengEtAl_ManuelDhistoireDuCameroun_187-188/11/eng/ |title=The Great War in Cameroon (1914–1916) |website=WorldViews |publisher=Georg Eckert Institute for International Textbook Research |access-date=2026-04-21}}</ref> Mula noong huling bahagi ng panahon ng kolonyal, ang Oyem ay naging kabisera ng agrikultura ng Woleu-Ntem, na gumagawa ng karamihan ng kakaw at kape ng Gabon, at gumana bilang isang node ng logistik na tumatawid sa hangganan kasama ang [[Cameroon]] at [[Ekwatoryal Guinea]].<ref name="OBG2016">{{cite report |title=The Report: Gabon 2016 |publisher=Oxford Business Group |year=2016 |section=Gabon boosts agricultural production and supports new farmers |url=https://oxfordbusinessgroup.com/reports/gabon/2016-report/economy/seeds-of-growth-efforts-focus-on-boosting-production-and-encouraging-a-new-generation-of-farmers |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Pangalan== Ang toponym na ''Oyem'' ay hinango mula sa leksikon ng [[Wikang Fang|Fang]] at karaniwang ipinapaliwanag bilang ang pangalan ng isang malaki at matigas na puno na tumubo sa lugar ng orihinal na poste ng kolonyal at sa ilalim nito ay tradisyonal na ginaganap ang mga pagtitipon ng komunidad.<ref name="Fernandez1982">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |author-link=James W. Fernandez |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, NJ |year=1982 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Sa pilolohiya ng Fang, ang salita ay kabilang sa parehong ugat ng pandiwang ''ayem'' ("maging malakas, patigasin, patatagin"), kung saan nagmula rin ang pangngalang nagsasaad ng kaalaman at ang kahulugan ng metalurhiya na "timplahan (metal)"; ang polisemiyang ito ay ginamit ng mga lokal na historyador upang ipagtalo na ang lungsod ay nagtataglay sa mismong pangalan nito ng parehong botanikal at metalurhikong sanggunian.<ref name="mairie-oyem">{{cite web |title=Histoire de la ville |url=http://www.oyem.ga/histoire-de-la-ville |publisher=Mairie d'Oyem |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang alternatibong pangalang Fang na ''Nkoum Ekiègn'' (iba't ibang baybay na ''Nkoume Ekiègne'') ay malawakang ginagamit sa lokal. Karaniwan itong tinatawag na "Bundok ng bakal/metal [ninuno]" at binibigyang-kahulugan ng tradisyong pasalita ni Fang bilang isang pagtukoy kapwa sa burol kung saan itinayo ang lumang punong-himpilan ng distrito ng kolonyal at sa pamana ng metalurhiya ng mga taong Ekang.<ref name="mairie-oyem" /> ==Heograpiya== Ang Oyem ay matatagpuan sa hilagang loob ng Gabon, mga 272 km hilagang-silangan ng Libreville sa isang tuwid na linya (mga 373 km sa kalsada sa pamamagitan ng mga highway na N1 at N2), at humigit-kumulang 110 km timog ng poste ng hangganan ng Cameroon na Kyé-Ossi.<ref name="BefeneBibang1992">{{cite thesis |last=Befene-Bibang |first=Félix |title=Etude urbaine d'Oyem: ville du nord-Gabon |type=Doctoral thesis (2 vols., 652 pp.) |publisher=[[Université Bordeaux 3|Université Michel de Montaigne–Bordeaux III]] |year=1992 |url=https://theses.fr/1992BOR30030 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref><ref name="WorldCatBefene">{{cite web |title=Etude urbaine d'Oyem, ville du nord-Gabon (OCLC 489883010) |url=https://search.worldcat.org/title/etude-urbaine-doyem-ville-du-nord-gabon/oclc/489883010 |website=WorldCat |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang bayan ay sumasakop sa isang serye ng mababang burol, taluktok at maliliit na lambak sa katimugang gilid ng South Cameroon Plateau, sa isang average na elevation na humigit-kumulang 650 m sa ibabaw ng antas ng dagat, bagaman ang mga mapagkukunan ay nagbibigay ng mga altitude mula 635 m hanggang 910 m (3,000 talampakan) depende sa reference point sa loob ng komyun. Ayon sa pag-aaral sa kalunsuran ni Befene-Bibang noong 1992, ang komyun ay sumasaklaw sa mahigit 1,300 ektarya at nahahati sa labingwalong quartier, kung saan ang Centre-Ville ang bumubuo sa administratibo, komersyal, at residensyal na sentro, habang ang mga mas lumang quartier populaires—na nagmula sa mga nayon ng Fang bago ang kolonyalismo—ay nananatili ang semi-rural na katangian na may karaniwang mapanganib na pabahay at kakulangan ng mga network ng tubig, kuryente, at telepono. ==Kasaysayan== Ang hilaga ng kasalukuyang Gabon ay tinirhan noong ikalawang kalahati ng ikalabinsiyam na siglo ng mga alon ng mga migranteng Fang na kabilang sa mas malawak na kumpol ng Beti-Pahuin ng mga magsasakang nagsasalita ng Bantu sa hilagang-kanluran. Mula sa mga talampas ng timog Adamawa sa hilagang Cameroon at itinulak patimog ng mga jihad ni Usman dan Fodio at ng mga pagsalakay ng Vute at Fulbe, ang Fang at ang kanilang mga pinsan na Bulu at Ntumu ay lumipat pababa sa lambak ng Ilog Dja at patungo sa kagubatan ng ekwador, na umabot sa mga pinagmumulan ng Ntem at Woleu sa panahon ng ikalabinsiyam na siglo.<ref name="Fernandez1982" /><ref name="MbaMbegha2023">{{cite thesis |last=Mba Mbegha |first=Kévin-Colbert |title=Étude des légendes en fang de Mimbeng dans le Nord du Gabon: pour une approche anthropologique |type=Doctoral thesis |publisher=Université de Lorraine / Université Omar Bongo |year=2024 |url=https://theses.hal.science/tel-04885582v1/file/MBA_MBEGHA_kevin-colbert_vavd.pdf |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Itinala ng mga tradisyong pasalita na nakolekta sa canton Nyè na noong 1840s, ang lugar ng modernong Oyem ay sinakop ng mga nayon ng mga angkan ng Nkodjeign at Essangui, na ang mga punong nayon (Mendoung/Akwakam, Adjougou, Keng-Akoa at iba pa) ay itinatag ng mga anak ng ninunong si Ndong Owono.<ref name="mairie-oyem" /> Isang malaki at nakatayong puno ng oyem ang nakatayo sa kasalukuyang kinaroroonan ng lumang tirahan ng komisyoner ng distrito at nagsilbing tagpuan ng mga palavers.<ref name="mairie-oyem" /> Dahil sa kanilang kalayuan mula sa baybayin ng Atlantiko, ang mga Pangil ng Woleu-Ntem ay halos walang direktang pakikipag-ugnayan sa mga Europeo hanggang sa mga huling dekada ng ikalabinsiyam na siglo, at, hindi tulad ng mga nasa baybaying Mpongwe at Orungu, hindi sila lumahok sa kalakalan ng alipin sa Atlantiko bilang mga tagapamagitan.<ref name="Fernandez1982" /> Nakamit ng Gabon ang ganap na kalayaan mula sa Pransya noong Agosto 17, 1960. Pormal na itinayo ang Oyem bilang isang komyun noong 1962, isang katayuan na nagbigay sa lungsod ng isang ganap na konseho ng munisipyo at isang direktang inihalal na alkalde. Noong Mayo 29, 1969, inalis ni [[Papa Pablo VI]] ang hilagang bahagi ng Arkidiyosesis ng Libreville upang likhain ang [[Romano Katolikong Diyosesis ng Oyem]], kasama ang Cathédrale Saint-Charles-Lwanga (itinalaga noong 1967) bilang obispo nitong sede. Ang diyosesis, na binawasan noong 2003 dahil sa paglilipat ng teritoryo sa bagong Apostolic Prefecture ng Makokou, ay kasinlawak ng lalawigan ng Woleu-Ntem; sa pagtatapos ng 2022, ito ay may bilang na 176,630 Katoliko (humigit-kumulang 98 porsyento ng kabuuang populasyon na 179,740).<ref name="catholic-hierarchy">{{cite web |title=Diocese of Oyem |url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/doyem.html |website=Catholic-Hierarchy.org |access-date=2026-04-21}}</ref> Kasunod ng [[2023 Gabonese coup d'état|kudeta ng militar noong Agosto 30, 2023]] na nagtapos sa 56-taong pamumuno ng pamilyang Bongo, ang Oyem ay naging isa sa mga sentro ng programa ng pampublikong pamumuhunan na inanunsyo ng pinuno ng transisyon at, pagkatapos ng halalan sa pagkapangulo noong Abril 12, 2025, inihalal niya ang pangulo na si [[Brice Oligui Nguema]], na ang tagumpay ay kinumpirma ng Korte Konstitusyonal noong Abril 25, 2025 at nanumpa noong Mayo 3, 2025.<ref name="Reuters2025">{{cite news |title=Gabon's constitutional court confirms Nguema's presidential win |url=https://www.reuters.com/world/africa/gabons-constitutional-court-confirms-nguemas-presidential-win-2025-04-25/ |work=Reuters |date=25 April 2025 |access-date=2026-04-21}}</ref><ref name="AP2025">{{cite news |title=Provisional results show Gabon's coup leader Oligui Nguema elected president in a landslide |url=https://www.pbs.org/newshour/world/provisional-results-show-gabons-coup-leader-oligui-nguema-elected-president-in-a-landslide |agency=Associated Press |publisher=PBS News |date=13 April 2025 |access-date=2026-04-21}}</ref> Noong 2025, inilunsad ng [[Agence Française de Développement]] at ng gobyerno ng Gabon ang pagtatayo ng isang bagong ''Centre Hospitalier Universitaire (CHU) d'Oyem'', na nilayong maglingkod sa mga populasyon ng hilagang Gabon at sa mga katabing lugar na tumatawid sa hangganan ng Cameroon at Ekwatoryal Guinea.<ref name="CHU2025">{{cite news |title=Oyem: La ministre de la santé sur le chantier du futur CHU d'Oyem |url=https://gabonactu.com/blog/2026/02/09/oyem-le-ministre-de-la-sante-sur-chantier-du-futur-chu-doyem |work=Gabon Actu |date=9 February 2026 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Administrasyon== Ang Oyem ay kasabay na kabisera ng Lalawigan ng Woleu-Ntem, isa sa siyam na lalawigan ng Gabon, at ang punong-himpilan ng Kagawaran ng Woleu, isa sa limang departamento ng lalawigan (Woleu, Ntem, Okano, Haut-Ntem at Haut-Komo). Ang lokal na pamahalaan ay pinapatakbo ng ''Commune d'Oyem'', na simula noong mga repormang teritoryal noong dekada 1970 ay hinati na sa dalawang Arrondissement; ang bawat arrondissement ay may sariling munisipalidad (''mairie d'arrondissement'') na nasasakupan ng sentral na ''Mairie d'Oyem''.<ref name="mairie-oyem" /> Kasunod ng kudeta noong 2023, ang konseho ng munisipyo ay pinalitan ng isang ''Délégation Spéciale'' (espesyal na delegasyon) na pinamumunuan ni Jean-Christophe Owono Nguema. Noong Nobyembre 2025, isang bagong halal na konseho ng komunidad ang pumili kay Chen Sylvestre Mezui M'Obiang bilang alkalde ng Oyem, ang unang halal na alkalde ng lungsod sa ilalim ng mga bagong institusyong republikano.<ref name="GabonMail2025">{{cite news |title=Chen Sylvestre Mezui M'Obiang: Nouveau maire d'Oyem |url=https://gabonmailinfos.com/chen-sylvestre-mezui-mobiang-nouveau-maire-doyem/ |work=Gabon Mail Infos |date=9 November 2025 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Ang Oyem ay ang sentro ng komersyo at serbisyo para sa matagal nang tinatawag ng mga administrador at heograpo na "kabisera ng agrikultura sa hilaga". Ang matabang at maayos na pinatuyo na mga lupa ng talampas ng Woleu-Ntem ang dahilan kung bakit ito ang pangunahing sona ng pagtatanim ng kakaw at kape ng mga magsasaka sa Gabon mula noong 1910s pataas, isang espesyalisasyon na ginamit ng mga Fang ng hilaga nang ipakilala ng mga administrador ng Aleman at Pranses ang mga pananim na pangkalakal. Ang kakaw at kape na ginawa sa magkahalong plantasyon sa paligid ng Oyem ay tradisyonal na dinadala sa hilaga-kanluran patungo sa mga daungan ng Kribi at Douala sa Cameroon para i-export, sa halip na dumaan sa Libreville. Kabilang sa mga pananim na pangkabuhayan ang kamoteng kahoy, saging, gabi at ubi, na kinukumpleto ng pangangaso ng karne ng puno, habang ang goma at patatas ay itinatanim din sa komersyo. Noong 2004, kinuha ng Société d'Investissement pour l'Agriculture Tropicale (SIAT), isang grupong agro-industrial ng Belgium, ang dating mga plantasyon ng estado ng Gabon sa paligid ng Oyem, [[Bitam]], [[Mitzic]], [[Minvoul]] at [[Kango]], at mula noon ay binuhay muli ang produksyon ng goma at langis ng palma sa lugar. Sa ilalim ng mga patakarang "Gabon émergent" pagkatapos ng 2023, inilunsad din ng gobyerno ang Projet agricole d'Oyem, na naglalayong suportahan ang mga negosyo ng pamilya ng kakaw at paghahalaman sa merkado sa probinsya. ===Kalakalan at mga serbisyo=== Dahil sa kalapitan nito sa mga hangganan ng Cameroon at Equatoguinean, 110 km lamang mula sa Kyé-Ossi at Ebebiyín, ang Oyem ay makasaysayang nagsilbing sentro ng logistik at komersyo para sa sub-rehiyon ng CEMAC. Ang pagbubukas ng tulay na trans-boundary sa Eboro sa ibabaw ng Ntem noong 2005 ay pumalit sa dating tawiran ng ferry at ginawa ang Oyem na isang mahalagang hintuan sa kalsadang bitumen na nagdurugtong sa Libreville at Yaoundé sa pamamagitan ng Bitam, [[Kyé-Ossi]], [[Ambam]] at [[Ebolowa]].<ref name="CamerlexAmbam">{{cite news |title=Ambam en bref |url=https://www.camerlex.com/ambam-en-bref-226/ |work=Camerlex |date=19 January 2011 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang Marché d'Oyem ang pangunahing pamilihan ng pagkain at mga produktong pangkonsumo ng probinsya, habang ang serbisyo at aktibidad sa tingian ay nakatuon sa Centre-Ville at sa kahabaan ng N2 axis. Nanatiling katamtaman ang aktibidad sa pagmamanupaktura, at inilarawan ng pag-aaral ni Befene-Bibang noong 1992 ang maliitang industriya, komersyo, at transportasyon sa Oyem bilang "faiblement développés et mal organisés", isang sitwasyon na ipinahihiwatig ng mga pagtatasa sa ekonomiya ng Ministry of the Economy at ng Oxford Business Group na bahagyang bumuti lamang. ==Kultura== [[File:Église catholique Sainte Thérèse de l’Enfant Jésus d’Angone.jpeg|250px|thumb|Simbahang Katoliko ni Santa Teresa ng Batang Hesus ng Angone]] Ang Oyem ay malawakang itinuturing na isang pangunahing sentro ng kontemporaryong kulturang Fang sa Gabon. Ang [[Mvet]], ang walong-kuwerdas na harp-zither na tinutugtog ng mga espesyalistang bard, ang sumusuporta sa dakilang tradisyon ng epikong oral ng Fang (tulad ng siklo ng Engong), kung saan ang Woleu-Ntem ay isa sa mga huling kuta. Ang mga nayon ng Assok Ening sa distrito ng Oyem at ang lahi ni Mvok Mba M'Oye ang nagsilbing pangunahing lugar ng larangan ni Fernandez, na ang etnograpikong balangkas ay nakasaad sa mga unang kabanata ng Bwiti (pp. 14–16).<ref name="Fernandez1982pp14">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |author-link=James W. Fernandez |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, NJ |year=1982 |pages=14–16 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Ang relihiyong Fang bago ang Kristiyanismo ay umiikot sa kulto ng mga ninuno ng bieri—mga inukit na relikwaryo na gawa sa kahoy na nagbabantay sa mga bungo at mahahabang buto ng mga ninuno sa lahi—at sa hudisyal at laban sa pangkukulam na asosasyon ng ngi (o ngil), na tinalakay ni Fernandez sa mga kabanatang "Ang Kultong Laban sa Pangkukulam at ang Ebolusyon Nito" (pp. 221 ff.) at "Ang Pag-aapoteosis ng Kasamaan" (pp. 227 ff.).<ref name="Fernandez1982pp221">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |year=1982 |pages=221, 225, 227–228 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Ang pagbagsak ng mga kultong ito sa ilalim ng kolonyal na presyur ay nagbukas ng daan para sa sinkretikong relihiyon ng Bwiti, na pinagsasama ang pagsamba sa mga ninuno sa simbolismong Kristiyano at ang ritwal na pagkonsumo ng psychoactive root bark ng ''[[Tabernanthe iboga]]''; Ang Fang Bwiti ay lalong mahusay na naidokumento sa mga distrito ng Oyem at Médouneu, at ang kilusang laban sa pangkukulam na kilala bilang Ndéndé ay nakarating sa Oyem noong huling bahagi ng 1957. Ang lungsod ay ang luklukan ng [[Romano Katolikong Diyosesis ng Oyem]] (Dioecesis Oyemensis), isang suffragan sede ng [[Romang Katolikong Arkodiyosesis ng Libreville|Metropolitan Arkodiyoesis ng Libreville]]. Ang diyosesis ay itinatag noong ika-29 ng Mayo 1969 at ang katedral nito, ang Cathédrale Saint-Charles-Lwanga, ay inialay sa martir na Ugandan na si Charles Lwanga noong 1967. Mula noong 2000, ito ay pinamahalaan ni Obispo Jean-Vincent Ondo Eyene. Ang mga komunidad ng Protestante, lalo na ang Christian and Missionary Alliance at mga independiyenteng ebanghelikal na simbahan na minana mula sa Paris Mission Society, ay matatag din sa bayan. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Oyem]] [[Kategorya:Gabon]] noz5stmfax09lj3ofixzik7cg21vj0q 2223920 2223919 2026-09-07T01:56:21Z TentingZones1 122212 /* */ 2223920 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Oyem | other_name = Nkoum Ekiègn | native_name = | type = Komunidad at kabisera ng probinsya |image = Oyem taxi.JPG | caption = |image_shield = Coat of arms of Oyem, Gabon.svg | pushpin_map = Gabon | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Gabon | coordinates = {{coord|1|35|58|N|11|34|46|E|region:GA_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Gabon]] | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Gabon|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Woleu-Ntem|Woleu-Ntem]] | subdivision_type2 = [[Mga departmento ng Gabon|Departmento]] | subdivision_name2 = [[Departamento ng Woleu|Woleu]] | established_title = Itinatag bilang himpilan ng militar | established_date = 1904<ref name="BefeneBibang1992"/> | established_title2 = Itinatag bilang komyun | established_date2 = 1962 | elevation_m = 656 | population_total = 60,685 | population_as_of = 2013 | population_footnotes = <ref name="RGPL2013"/> | timezone = [[West Africa Time|WAT]] | utc_offset = +1 | blank_name = Klima | blank_info = [[Tropical monsoon climate|Am]] | area_total_km2 = 13 | population_demonym = Oyémois(e) }} Ang '''Oyem''', na kilala rin sa pangalang Fang na '''Nkoum Ekiègn''', ay isang lungsod sa hilagang [[Gabon]] at ang kabisera ng [[Lalawigan ng Woleu-Ntem]] at ng [[Departamento ng Woleu]]. Matatagpuan sa isang talampas sa hilagang loob ng bansa, ito ay nasa kalsadang N2 na nag-uugnay sa [[Libreville]] sa hangganan ng [[Cameroon]] sa [[Kyé-Ossi]]. May 60,685 naninirahan na naitala sa pangkalahatang senso noong 2013, ang Oyem ay nasa ikalimang pinakamataong urban na komuna sa Gabon, kasunod ng [[Libreville]], [[Port-Gentil]], [[Franceville]] at [[Owendo]].<ref name="RGPL2013">{{cite report |author=Direction Générale de la Statistique |title=Résultats Globaux du Recensement Général de la Population et des Logements de 2013 du Gabon (RGPL-2013) |publisher=République Gabonaise, Commission Nationale du Recensement |location=Libreville |year=2015 |pages=47–48 |url=https://instatgabon.org/uploads/folder_1/RESULTATS-GLOBAUX-RGPL2013-OK_DECEMBRE-2015-1.pdf |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang bayan ay nagsisilbing pangunahing sentro ng administratibo, komersyo, at relihiyon sa hilagang Gabon na nagsasalita ng [[Taong Fang|Fang]] at siyang luklukan ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Oyem]].<ref name="gcatholic">{{cite web |title=Diocese of Oyem, Gabon |url=https://gcatholic.org/dioceses/diocese/oyem0.htm |website=GCatholic.org |access-date=2026-04-21}}</ref> Ito ay itinatag bilang isang himpilang militar ng kolonyal na Pranses noong simula ng ikadalawampung siglo, inilipat sa [[Imperyong Aleman]] sa pagitan ng 1911 at 1916 bilang bahagi ng [[Neukamerun]], at nabawi ng mga puwersang Pranses noong [[ampanya ng Kamerun]] noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="Mveng">{{cite book |last1=Mveng |first1=Engelbert |last2=Beling-Nkoumba |title=Manuel d'histoire du Cameroun |year=1969 |publisher=Éditions CLÉ |location=Yaoundé |pages=187–188 |chapter=La grande guerre au Cameroun (1914–1916)}} Digitised extracts available at: {{cite web |url=https://worldviews.gei.de/open/CM_1969_MvengEtAl_ManuelDhistoireDuCameroun_187-188/11/eng/ |title=The Great War in Cameroon (1914–1916) |website=WorldViews |publisher=Georg Eckert Institute for International Textbook Research |access-date=2026-04-21}}</ref> Mula noong huling bahagi ng panahon ng kolonyal, ang Oyem ay naging kabisera ng agrikultura ng Woleu-Ntem, na gumagawa ng karamihan ng kakaw at kape ng Gabon, at gumana bilang isang node ng logistik na tumatawid sa hangganan kasama ang [[Cameroon]] at [[Ekwatoryal Guinea]].<ref name="OBG2016">{{cite report |title=The Report: Gabon 2016 |publisher=Oxford Business Group |year=2016 |section=Gabon boosts agricultural production and supports new farmers |url=https://oxfordbusinessgroup.com/reports/gabon/2016-report/economy/seeds-of-growth-efforts-focus-on-boosting-production-and-encouraging-a-new-generation-of-farmers |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Pangalan== Ang toponym na ''Oyem'' ay hinango mula sa leksikon ng [[Wikang Fang|Fang]] at karaniwang ipinapaliwanag bilang ang pangalan ng isang malaki at matigas na puno na tumubo sa lugar ng orihinal na poste ng kolonyal at sa ilalim nito ay tradisyonal na ginaganap ang mga pagtitipon ng komunidad.<ref name="Fernandez1982">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |author-link=James W. Fernandez |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, NJ |year=1982 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Sa pilolohiya ng Fang, ang salita ay kabilang sa parehong ugat ng pandiwang ''ayem'' ("maging malakas, patigasin, patatagin"), kung saan nagmula rin ang pangngalang nagsasaad ng kaalaman at ang kahulugan ng metalurhiya na "timplahan (metal)"; ang polisemiyang ito ay ginamit ng mga lokal na historyador upang ipagtalo na ang lungsod ay nagtataglay sa mismong pangalan nito ng parehong botanikal at metalurhikong sanggunian.<ref name="mairie-oyem">{{cite web |title=Histoire de la ville |url=http://www.oyem.ga/histoire-de-la-ville |publisher=Mairie d'Oyem |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang alternatibong pangalang Fang na ''Nkoum Ekiègn'' (iba't ibang baybay na ''Nkoume Ekiègne'') ay malawakang ginagamit sa lokal. Karaniwan itong tinatawag na "Bundok ng bakal/metal [ninuno]" at binibigyang-kahulugan ng tradisyong pasalita ni Fang bilang isang pagtukoy kapwa sa burol kung saan itinayo ang lumang punong-himpilan ng distrito ng kolonyal at sa pamana ng metalurhiya ng mga taong Ekang.<ref name="mairie-oyem" /> ==Heograpiya== Ang Oyem ay matatagpuan sa hilagang loob ng Gabon, mga 272 km hilagang-silangan ng Libreville sa isang tuwid na linya (mga 373 km sa kalsada sa pamamagitan ng mga highway na N1 at N2), at humigit-kumulang 110 km timog ng poste ng hangganan ng Cameroon na Kyé-Ossi.<ref name="BefeneBibang1992">{{cite thesis |last=Befene-Bibang |first=Félix |title=Etude urbaine d'Oyem: ville du nord-Gabon |type=Doctoral thesis (2 vols., 652 pp.) |publisher=[[Université Bordeaux 3|Université Michel de Montaigne–Bordeaux III]] |year=1992 |url=https://theses.fr/1992BOR30030 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref><ref name="WorldCatBefene">{{cite web |title=Etude urbaine d'Oyem, ville du nord-Gabon (OCLC 489883010) |url=https://search.worldcat.org/title/etude-urbaine-doyem-ville-du-nord-gabon/oclc/489883010 |website=WorldCat |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang bayan ay sumasakop sa isang serye ng mababang burol, taluktok at maliliit na lambak sa katimugang gilid ng South Cameroon Plateau, sa isang average na elevation na humigit-kumulang 650 m sa ibabaw ng antas ng dagat, bagaman ang mga mapagkukunan ay nagbibigay ng mga altitude mula 635 m hanggang 910 m (3,000 talampakan) depende sa reference point sa loob ng komyun. Ayon sa pag-aaral sa kalunsuran ni Befene-Bibang noong 1992, ang komyun ay sumasaklaw sa mahigit 1,300 ektarya at nahahati sa labingwalong quartier, kung saan ang Centre-Ville ang bumubuo sa administratibo, komersyal, at residensyal na sentro, habang ang mga mas lumang quartier populaires—na nagmula sa mga nayon ng Fang bago ang kolonyalismo—ay nananatili ang semi-rural na katangian na may karaniwang mapanganib na pabahay at kakulangan ng mga network ng tubig, kuryente, at telepono. ==Kasaysayan== Ang hilaga ng kasalukuyang Gabon ay tinirhan noong ikalawang kalahati ng ikalabinsiyam na siglo ng mga alon ng mga migranteng Fang na kabilang sa mas malawak na kumpol ng Beti-Pahuin ng mga magsasakang nagsasalita ng Bantu sa hilagang-kanluran. Mula sa mga talampas ng timog Adamawa sa hilagang Cameroon at itinulak patimog ng mga jihad ni Usman dan Fodio at ng mga pagsalakay ng Vute at Fulbe, ang Fang at ang kanilang mga pinsan na Bulu at Ntumu ay lumipat pababa sa lambak ng Ilog Dja at patungo sa kagubatan ng ekwador, na umabot sa mga pinagmumulan ng Ntem at Woleu sa panahon ng ikalabinsiyam na siglo.<ref name="Fernandez1982" /><ref name="MbaMbegha2023">{{cite thesis |last=Mba Mbegha |first=Kévin-Colbert |title=Étude des légendes en fang de Mimbeng dans le Nord du Gabon: pour une approche anthropologique |type=Doctoral thesis |publisher=Université de Lorraine / Université Omar Bongo |year=2024 |url=https://theses.hal.science/tel-04885582v1/file/MBA_MBEGHA_kevin-colbert_vavd.pdf |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Itinala ng mga tradisyong pasalita na nakolekta sa canton Nyè na noong 1840s, ang lugar ng modernong Oyem ay sinakop ng mga nayon ng mga angkan ng Nkodjeign at Essangui, na ang mga punong nayon (Mendoung/Akwakam, Adjougou, Keng-Akoa at iba pa) ay itinatag ng mga anak ng ninunong si Ndong Owono.<ref name="mairie-oyem" /> Isang malaki at nakatayong puno ng oyem ang nakatayo sa kasalukuyang kinaroroonan ng lumang tirahan ng komisyoner ng distrito at nagsilbing tagpuan ng mga palavers.<ref name="mairie-oyem" /> Dahil sa kanilang kalayuan mula sa baybayin ng Atlantiko, ang mga Pangil ng Woleu-Ntem ay halos walang direktang pakikipag-ugnayan sa mga Europeo hanggang sa mga huling dekada ng ikalabinsiyam na siglo, at, hindi tulad ng mga nasa baybaying Mpongwe at Orungu, hindi sila lumahok sa kalakalan ng alipin sa Atlantiko bilang mga tagapamagitan.<ref name="Fernandez1982" /> Nakamit ng Gabon ang ganap na kalayaan mula sa Pransya noong Agosto 17, 1960. Pormal na itinayo ang Oyem bilang isang komyun noong 1962, isang katayuan na nagbigay sa lungsod ng isang ganap na konseho ng munisipyo at isang direktang inihalal na alkalde. Noong Mayo 29, 1969, inalis ni [[Papa Pablo VI]] ang hilagang bahagi ng Arkidiyosesis ng Libreville upang likhain ang [[Romano Katolikong Diyosesis ng Oyem]], kasama ang Cathédrale Saint-Charles-Lwanga (itinalaga noong 1967) bilang obispo nitong sede. Ang diyosesis, na binawasan noong 2003 dahil sa paglilipat ng teritoryo sa bagong Apostolic Prefecture ng Makokou, ay kasinlawak ng lalawigan ng Woleu-Ntem; sa pagtatapos ng 2022, ito ay may bilang na 176,630 Katoliko (humigit-kumulang 98 porsyento ng kabuuang populasyon na 179,740).<ref name="catholic-hierarchy">{{cite web |title=Diocese of Oyem |url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/doyem.html |website=Catholic-Hierarchy.org |access-date=2026-04-21}}</ref> Kasunod ng [[2023 Gabonese coup d'état|kudeta ng militar noong Agosto 30, 2023]] na nagtapos sa 56-taong pamumuno ng pamilyang Bongo, ang Oyem ay naging isa sa mga sentro ng programa ng pampublikong pamumuhunan na inanunsyo ng pinuno ng transisyon at, pagkatapos ng halalan sa pagkapangulo noong Abril 12, 2025, inihalal niya ang pangulo na si [[Brice Oligui Nguema]], na ang tagumpay ay kinumpirma ng Korte Konstitusyonal noong Abril 25, 2025 at nanumpa noong Mayo 3, 2025.<ref name="Reuters2025">{{cite news |title=Gabon's constitutional court confirms Nguema's presidential win |url=https://www.reuters.com/world/africa/gabons-constitutional-court-confirms-nguemas-presidential-win-2025-04-25/ |work=Reuters |date=25 April 2025 |access-date=2026-04-21}}</ref><ref name="AP2025">{{cite news |title=Provisional results show Gabon's coup leader Oligui Nguema elected president in a landslide |url=https://www.pbs.org/newshour/world/provisional-results-show-gabons-coup-leader-oligui-nguema-elected-president-in-a-landslide |agency=Associated Press |publisher=PBS News |date=13 April 2025 |access-date=2026-04-21}}</ref> Noong 2025, inilunsad ng [[Agence Française de Développement]] at ng gobyerno ng Gabon ang pagtatayo ng isang bagong ''Centre Hospitalier Universitaire (CHU) d'Oyem'', na nilayong maglingkod sa mga populasyon ng hilagang Gabon at sa mga katabing lugar na tumatawid sa hangganan ng Cameroon at Ekwatoryal Guinea.<ref name="CHU2025">{{cite news |title=Oyem: La ministre de la santé sur le chantier du futur CHU d'Oyem |url=https://gabonactu.com/blog/2026/02/09/oyem-le-ministre-de-la-sante-sur-chantier-du-futur-chu-doyem |work=Gabon Actu |date=9 February 2026 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Administrasyon== Ang Oyem ay kasabay na kabisera ng Lalawigan ng Woleu-Ntem, isa sa siyam na lalawigan ng Gabon, at ang punong-himpilan ng Kagawaran ng Woleu, isa sa limang departamento ng lalawigan (Woleu, Ntem, Okano, Haut-Ntem at Haut-Komo). Ang lokal na pamahalaan ay pinapatakbo ng ''Commune d'Oyem'', na simula noong mga repormang teritoryal noong dekada 1970 ay hinati na sa dalawang Arrondissement; ang bawat arrondissement ay may sariling munisipalidad (''mairie d'arrondissement'') na nasasakupan ng sentral na ''Mairie d'Oyem''.<ref name="mairie-oyem" /> Kasunod ng kudeta noong 2023, ang konseho ng munisipyo ay pinalitan ng isang ''Délégation Spéciale'' (espesyal na delegasyon) na pinamumunuan ni Jean-Christophe Owono Nguema. Noong Nobyembre 2025, isang bagong halal na konseho ng komunidad ang pumili kay Chen Sylvestre Mezui M'Obiang bilang alkalde ng Oyem, ang unang halal na alkalde ng lungsod sa ilalim ng mga bagong institusyong republikano.<ref name="GabonMail2025">{{cite news |title=Chen Sylvestre Mezui M'Obiang: Nouveau maire d'Oyem |url=https://gabonmailinfos.com/chen-sylvestre-mezui-mobiang-nouveau-maire-doyem/ |work=Gabon Mail Infos |date=9 November 2025 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Ang Oyem ay ang sentro ng komersyo at serbisyo para sa matagal nang tinatawag ng mga administrador at heograpo na "kabisera ng agrikultura sa hilaga". Ang matabang at maayos na pinatuyo na mga lupa ng talampas ng Woleu-Ntem ang dahilan kung bakit ito ang pangunahing sona ng pagtatanim ng kakaw at kape ng mga magsasaka sa Gabon mula noong 1910s pataas, isang espesyalisasyon na ginamit ng mga Fang ng hilaga nang ipakilala ng mga administrador ng Aleman at Pranses ang mga pananim na pangkalakal. Ang kakaw at kape na ginawa sa magkahalong plantasyon sa paligid ng Oyem ay tradisyonal na dinadala sa hilaga-kanluran patungo sa mga daungan ng Kribi at Douala sa Cameroon para i-export, sa halip na dumaan sa Libreville. Kabilang sa mga pananim na pangkabuhayan ang kamoteng kahoy, saging, gabi at ubi, na kinukumpleto ng pangangaso ng karne ng puno, habang ang goma at patatas ay itinatanim din sa komersyo. Noong 2004, kinuha ng Société d'Investissement pour l'Agriculture Tropicale (SIAT), isang grupong agro-industrial ng Belgium, ang dating mga plantasyon ng estado ng Gabon sa paligid ng Oyem, [[Bitam]], [[Mitzic]], [[Minvoul]] at [[Kango]], at mula noon ay binuhay muli ang produksyon ng goma at langis ng palma sa lugar. Sa ilalim ng mga patakarang "Gabon émergent" pagkatapos ng 2023, inilunsad din ng gobyerno ang Projet agricole d'Oyem, na naglalayong suportahan ang mga negosyo ng pamilya ng kakaw at paghahalaman sa merkado sa probinsya. ===Kalakalan at mga serbisyo=== Dahil sa kalapitan nito sa mga hangganan ng Cameroon at Equatoguinean, 110 km lamang mula sa Kyé-Ossi at Ebebiyín, ang Oyem ay makasaysayang nagsilbing sentro ng logistik at komersyo para sa sub-rehiyon ng CEMAC. Ang pagbubukas ng tulay na trans-boundary sa Eboro sa ibabaw ng Ntem noong 2005 ay pumalit sa dating tawiran ng ferry at ginawa ang Oyem na isang mahalagang hintuan sa kalsadang bitumen na nagdurugtong sa Libreville at Yaoundé sa pamamagitan ng Bitam, [[Kyé-Ossi]], [[Ambam]] at [[Ebolowa]].<ref name="CamerlexAmbam">{{cite news |title=Ambam en bref |url=https://www.camerlex.com/ambam-en-bref-226/ |work=Camerlex |date=19 January 2011 |language=fr |access-date=2026-04-21}}</ref> Ang Marché d'Oyem ang pangunahing pamilihan ng pagkain at mga produktong pangkonsumo ng probinsya, habang ang serbisyo at aktibidad sa tingian ay nakatuon sa Centre-Ville at sa kahabaan ng N2 axis. Nanatiling katamtaman ang aktibidad sa pagmamanupaktura, at inilarawan ng pag-aaral ni Befene-Bibang noong 1992 ang maliitang industriya, komersyo, at transportasyon sa Oyem bilang "faiblement développés et mal organisés", isang sitwasyon na ipinahihiwatig ng mga pagtatasa sa ekonomiya ng Ministry of the Economy at ng Oxford Business Group na bahagyang bumuti lamang. ==Kultura== [[File:Église catholique Sainte Thérèse de l’Enfant Jésus d’Angone.jpeg|250px|thumb|Simbahang Katoliko ni Santa Teresa ng Batang Hesus ng Angone]] Ang Oyem ay malawakang itinuturing na isang pangunahing sentro ng kontemporaryong kulturang Fang sa Gabon. Ang [[Mvet]], ang walong-kuwerdas na harp-zither na tinutugtog ng mga espesyalistang bard, ang sumusuporta sa dakilang tradisyon ng epikong oral ng Fang (tulad ng siklo ng Engong), kung saan ang Woleu-Ntem ay isa sa mga huling kuta. Ang mga nayon ng Assok Ening sa distrito ng Oyem at ang lahi ni Mvok Mba M'Oye ang nagsilbing pangunahing lugar ng larangan ni Fernandez, na ang etnograpikong balangkas ay nakasaad sa mga unang kabanata ng Bwiti (pp. 14–16).<ref name="Fernandez1982pp14">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |author-link=James W. Fernandez |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, NJ |year=1982 |pages=14–16 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Ang relihiyong Fang bago ang Kristiyanismo ay umiikot sa kulto ng mga ninuno ng bieri—mga inukit na relikwaryo na gawa sa kahoy na nagbabantay sa mga bungo at mahahabang buto ng mga ninuno sa lahi—at sa hudisyal at laban sa pangkukulam na asosasyon ng ngi (o ngil), na tinalakay ni Fernandez sa mga kabanatang "Ang Kultong Laban sa Pangkukulam at ang Ebolusyon Nito" (pp. 221 ff.) at "Ang Pag-aapoteosis ng Kasamaan" (pp. 227 ff.).<ref name="Fernandez1982pp221">{{cite book |last=Fernandez |first=James W. |title=Bwiti: An Ethnography of the Religious Imagination in Africa |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, NJ |year=1982 |pages=221, 225, 227–228 |isbn=978-0-691-09390-1}}</ref> Ang pagbagsak ng mga kultong ito sa ilalim ng kolonyal na presyur ay nagbukas ng daan para sa sinkretikong relihiyon ng Bwiti, na pinagsasama ang pagsamba sa mga ninuno sa simbolismong Kristiyano at ang ritwal na pagkonsumo ng psychoactive root bark ng ''[[Tabernanthe iboga]]''; Ang Fang Bwiti ay lalong mahusay na naidokumento sa mga distrito ng Oyem at Médouneu, at ang kilusang laban sa pangkukulam na kilala bilang Ndéndé ay nakarating sa Oyem noong huling bahagi ng 1957. Ang lungsod ay ang luklukan ng [[Romano Katolikong Diyosesis ng Oyem]] (Dioecesis Oyemensis), isang suffragan sede ng [[Romang Katolikong Arkodiyosesis ng Libreville|Metropolitan Arkodiyoesis ng Libreville]]. Ang diyosesis ay itinatag noong ika-29 ng Mayo 1969 at ang katedral nito, ang Cathédrale Saint-Charles-Lwanga, ay inialay sa martir na Ugandan na si Charles Lwanga noong 1967. Mula noong 2000, ito ay pinamahalaan ni Obispo Jean-Vincent Ondo Eyene. Ang mga komunidad ng Protestante, lalo na ang Christian and Missionary Alliance at mga independiyenteng ebanghelikal na simbahan na minana mula sa Paris Mission Society, ay matatag din sa bayan. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Oyem]] [[Kategorya:Gabon]] a2bbn51ocq2vde8se11y939dyzy8cj8 10 339545 2223926 2026-09-07T02:11:11Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: <includeonly>{{Short description|none|noreplace}}{{#invoke:infobox|infoboxTemplate | bodyclass = vevent | bodystyle = width:24em | above = {{Infobox Olympic event/event link|{{{event|}}}}}<br /><div style="font-size:85%">sa {{Infobox Olympic event/games text|{{{games|}}}}}</div> | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault = frameless|alt={{{alt|}}}|class={{if empty|{{{image_class|}}}|skin-invert}} }} | caption = {{{capt... 2223926 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Short description|none|noreplace}}{{#invoke:infobox|infoboxTemplate | bodyclass = vevent | bodystyle = width:24em | above = {{Infobox Olympic event/event link|{{{event|}}}}}<br /><div style="font-size:85%">sa {{Infobox Olympic event/games text|{{{games|}}}}}</div> | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault = frameless|alt={{{alt|}}}|class={{if empty|{{{image_class|}}}|skin-invert}} }} | caption = {{{caption|}}} | labelstyle = white-space:nowrap; | label1 = Mga tagpuan | data1 = {{{venues|}}} | label2 = Tagpuan | data2 = {{{venue|}}} | label3 = Mga petsa | data3 = {{{dates|}}} | label4 = Petsa | data4 = {{{date|}}} | label5 = {{abbr|Blg.|Bilang}} ng mga kaganapan | data5 = {{{num_events|}}} | label6 = Mga kalaban | data6 = {{{competitors|}}}{{#if:{{{nations|}}}|&nbsp;mula&nbsp;sa {{{nations}}}&nbsp;{{#ifeq:{{{nations}}}|1|nation|nations}}}}{{#if:{{{competitors_men|}}}{{{competitors_women|}}}|&#32;({{#invoke:separated entries|main|conjunction=&#32;and&#32; | {{#if:{{{competitors_men|}}}|{{{competitors_men}}}{{#ifeq:{{{competitors_men}}}|1|&nbsp;man|&nbsp;men}}}} | {{#if:{{{competitors_women|}}}|{{{competitors_women}}}{{#ifeq:{{{competitors_women}}}|1|&nbsp;woman|&nbsp;women}}}} }})}} | label7 = {{{team_descriptor|Mga koponan}}} | data7 = {{{teams|}}} | label8 = {{#if: {{{win_label|}}} | {{{win_label}}} | Oras ng pagkawagi }} | data8 = {{{win_value|}}} | header9 = {{#if: {{{gold|}}}{{{gold2|}}}{{{gold3|}}}{{{silver|}}}{{{silver2|}}}{{{silver3|}}}{{{bronze|}}}{{{bronze2|}}}{{{bronze3|}}} | Mga nakatanggap ng medalya }} | data10 = {{#if: {{{gold|}}}{{{gold2|}}}{{{gold3|}}}{{{silver|}}}{{{silver2|}}}{{{silver3|}}}{{{bronze|}}}{{{bronze2|}}}{{{bronze3|}}} | {{#invoke:Infobox3cols|child | label1 = {{Gold1}} | data1b = {{{gold|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{goldNOC|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{goldNOC|}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data1c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{goldNOC|}}} | {{Flag IOC|{{{goldNOC}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label2 = {{Gold1}} | data2b = {{{gold2|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{goldNOC2|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{goldNOC2}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data2c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{goldNOC2|}}} | {{Flag IOC|{{{goldNOC2}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label3 = {{Gold1}} | data3b = {{{gold3|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{goldNOC3|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{goldNOC3}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data3c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{goldNOC3|}}} | {{Flag IOC|{{{goldNOC3}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label4 = {{Silver2}} | data4b = {{{silver|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{silverNOC|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{silverNOC}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data4c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{silverNOC|}}} | {{Flag IOC|{{{silverNOC}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label5 = {{Silver2}} | data5b = {{{silver2|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{silverNOC2|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{silverNOC2}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data5c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{silverNOC2|}}} | {{Flag IOC|{{{silverNOC2}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label6 = {{Silver2}} | data6b = {{{silver3|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{silverNOC3|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{silverNOC3}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data6c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{silverNOC3|}}} | {{Flag IOC|{{{silverNOC3}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label7 = {{Silver2}} | data7b = {{{silver4|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{silverNOC4|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{silverNOC4}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data7c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{silverNOC4|}}} | {{Flag IOC|{{{silverNOC4}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label17 = {{Bronze3}} | data17b = {{{bronze|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{bronzeNOC|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{bronzeNOC}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data17c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{bronzeNOC|}}} | {{Flag IOC|{{{bronzeNOC}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label18 = {{Bronze3}} | data18b = {{{bronze2|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{bronzeNOC2|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{bronzeNOC2}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data18c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{bronzeNOC2|}}} | {{Flag IOC|{{{bronzeNOC2}}}|{{{games|}}}}} }}}} | label19 = {{Bronze3}} | data19b = {{{bronze3|}}}{{#if:{{{longnames|}}} | {{#if:{{{bronzeNOC3|}}} | <br />{{Flag IOC|{{{bronzeNOC3}}}|{{{games|}}}}} }}}} | data19c = {{#if:{{{longnames|}}} || {{#if:{{{bronzeNOC3|}}} | {{Flag IOC|{{{bronzeNOC3}}}|{{{games|}}}}} }}}} }} }} | below = {{succession links | left = {{#if: {{{prev|}}}| {{auto link|{{{prev|}}}}} }} | right = {{#if: {{{next|}}}|{{auto link|{{{next|}}}}} }} }} | belowclass = noprint nowrap | belowstyle = {{#if: {{{prev|}}}{{{next|}}} | border-top: 1px solid #aaa; padding-top: 3px; }} }}</includeonly>{{main other|{{#if:{{{gold|}}}|{{#if:{{{goldNOC|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}{{#if:{{{gold2|}}}|{{#if:{{{goldNOC2|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}{{#if:{{{gold3|}}}|{{#if:{{{goldNOC3|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}{{#if:{{{silver|}}}|{{#if:{{{silverNOC|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}{{#if:{{{silver2|}}}|{{#if:{{{silverNOC2|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}{{#if:{{{silver3|}}}|{{#if:{{{silverNOC3|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}{{#if:{{{bronze|}}}|{{#if:{{{bronzeNOC|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}{{#if:{{{bronze2|}}}|{{#if:{{{bronzeNOC2|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}{{#if:{{{bronze3|}}}|{{#if:{{{bronzeNOC3|}}} ||[[Kategorya:Infobox Olympic event using medalist parameter without NOC parameter]] }}}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Kategorya:Pages using infobox Olympic event with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox Olympic event]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | bronze | bronze2 | bronze3 | bronzeNOC | bronzeNOC2 | bronzeNOC3 | caption | competitors | competitors_men | competitors_women | date | dates | event | games | gold | gold2 | gold3 | goldNOC | goldNOC2 | goldNOC3 | image | image_class | image_size | longnames | nations | next | num_events | prev | silver | silver2 | silver3 | silver4 | silverNOC | silverNOC2 | silverNOC3 | silverNOC4 | teams | team_descriptor | venue | venues | win_label | win_value }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> lekahnri2lmcv11qj2dpbjgjmziq1es 10 339546 2223929 2026-09-07T02:26:43Z GinawaSaHapon 102500 Bagong pahina: * Nabubuo ang [[paraan ng artikulasyon]] nito sa pamamagitan ng [[Tunog na hinaharangan|pagharang]] sa daloy ng hangin sa daanan ng boses. Dahil isa itong [[katinig na pailong]], dumadaan ang hinaharangang hangin sa ilong.<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 2223929 wikitext text/x-wiki * Nabubuo ang [[paraan ng artikulasyon]] nito sa pamamagitan ng [[Tunog na hinaharangan|pagharang]] sa daloy ng hangin sa daanan ng boses. Dahil isa itong [[katinig na pailong]], dumadaan ang hinaharangang hangin sa ilong.<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> jpviwr02ebq2v5lm9fqh80o0a9ogser 10 339547 2223930 2026-09-07T02:30:50Z GinawaSaHapon 102500 Bagong pahina: * Ang [[lugar ng artikulasyon]] nito ay [[katinig sa parehong labi|sa parehong labi]]; ibig sabihin, nabubuo ang tunog ng katinig na ito sa pamamagitan ng pagtama ng parehong labi sa isa't isa. 2223930 wikitext text/x-wiki * Ang [[lugar ng artikulasyon]] nito ay [[katinig sa parehong labi|sa parehong labi]]; ibig sabihin, nabubuo ang tunog ng katinig na ito sa pamamagitan ng pagtama ng parehong labi sa isa't isa. iqjz6jnc0ogzy4bdguc7ofo86xmdeqh 10 339548 2223931 2026-09-07T02:35:46Z GinawaSaHapon 102500 Bagong pahina: * [[Tunog (ponetika)|Matunog]] ang [[ponasyon]] nito; ibig sabihin, nanginginig ang [[bagtingan]] upang magawa ang katinig na ito. 2223931 wikitext text/x-wiki * [[Tunog (ponetika)|Matunog]] ang [[ponasyon]] nito; ibig sabihin, nanginginig ang [[bagtingan]] upang magawa ang katinig na ito. ofu1l2yo2g4g03c3d3read4hxpn1kbu 10 339549 2223932 2026-09-07T02:36:40Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{#switch:{{lc:{{{1|}}}}} | alpine skiing = [[Alpine skiing at the Winter Olympics|Alpine skiing]] | american football | amerikanong putbol = [[Amerikanong putbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Amerikanong putbol]] | archery | pamamana = [[Pamamana sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pamamana]] | art competitions = [[Art competitions at the Summer Olympics|Art competitions]] | artistic swimming = [[Artistic swimming at the Summer Olympics|Artistic swimming]] | athletics | atle... 2223932 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1|}}}}} | alpine skiing = [[Alpine skiing at the Winter Olympics|Alpine skiing]] | american football | amerikanong putbol = [[Amerikanong putbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Amerikanong putbol]] | archery | pamamana = [[Pamamana sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pamamana]] | art competitions = [[Art competitions at the Summer Olympics|Art competitions]] | artistic swimming = [[Artistic swimming at the Summer Olympics|Artistic swimming]] | athletics | atletika = [[Atletika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Atletika]] | badminton = [[Badminton sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Badminton]] | baseball | beysbol = [[Beysbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Beysbol]] | basketball | basketbol = [[Basketbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Basketbol]] | basque pelota = [[Basque pelota at the Summer Olympics|Basque pelota]] | beach volleyball = [[Beach volleyball at the Summer Olympics|Beach volleyball]] | biathlon = [[Biathlon at the Winter Olympics|Biathlon]] | bobsleigh = [[Bobsleigh at the Winter Olympics|Bobsleigh]] | bowling = [[Bowling at the Summer Olympics|Bowling]] | boxing | boksing = [[Boksing sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Boksing]] | canoeing | paglulunday = [[Paglulunday sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Paglulunday]] | cricket = [[Cricket sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Cricket]] | cross-country skiing = [[Cross-country skiing at the Winter Olympics|Cross-country skiing]] | curling = [[Curling at the Winter Olympics|Curling]] | cycling | pamimisikleta = [[Pamimisikleta sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pamimisikleta]] | diving | pagtatalong-sisid = [[Pagtalong-sisid sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pagtalong-sisid]] | equestrian events | pangangabayo = [[Pangangabayo sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pangangabayo]] | fencing | eskrima = [[Eskrima sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Eskrima]] | field hockey | kampuhang-haki = [[Kampuhang-Haki sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Kampuhang-Haki]] | figure skating = [[Figure skating at the Winter Olympics|Figure skating]] | flag football = [[Flag football at the Summer Olympics|Flag football]] | football | putbol = [[Putbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Putbol]] | freestyle skiing = [[Freestyle skiing at the Winter Olympics|Freestyle skiing]] | glíma | glima = [[Glíma at the Summer Olympics|Glíma]] | golf = [[Golf at the Summer Olympics|Golf]] | gymnastics | himnastika = [[Himnastika sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Himnastika]] | handball | kamayang-bola = [[Kamayang-bola sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Kamayang-bola]] | ice hockey = [[Ice hockey at the Winter Olympics|Ice hockey]] | judo = [[Judo sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Judo]] | korfball = [[Korfball at the Summer Olympics|Korfball]] | lacrosse = [[Lacrosse at the Summer Olympics|Lacrosse]] | luge = [[Luge at the Winter Olympics|Luge]] | marathon = [[Marathon sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Marathon]] | marathon swimming = [[Marathon swimming at the Summer Olympics|Marathon swimming]] | modern pentathlon | makabagong pentatlon = [[Makabagong pentatlon sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Makabagong pentatlon]] | motor racing = [[Motor racing at the Summer Olympics|Motor racing]] | nordic combined = [[Nordic combined at the Winter Olympics|Nordic combined]] | pistol dueling = [[Pistol dueling at the Summer Olympics|Pistol dueling]] | polo = [[Polo sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Polo]] | race walking = [[Race walking at the Summer Olympics|Race walking]] | rowing | pagsasagwan = [[Pagsasagwan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pagsasagwan]] | rugby = [[Rugby at the Summer Olympics|Rugby]] | rugby sevens = [[Rugby sevens at the Summer Olympics|Rugby sevens]] | rugby union = [[Rugby union at the Summer Olympics|Rugby union]] | sailboarding = [[Sailboarding at the Summer Olympics|Sailboarding]] | sailing | paglalayag = [[Paglalayag sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Paglalayag]] | shooting | pamamaril = [[Pamamaril sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pamamaril]] | skateboarding = [[Skateboarding at the Summer Olympics|Skateboarding]] | skeleton = [[Skeleton at the Winter Olympics|Skeleton]] | ski jumping = [[Ski jumping at the Winter Olympics|Ski jumping]] | ski mountaineering = [[Ski mountaineering at the Winter Olympics|Ski mountaineering]] | snowboarding = [[Snowboarding at the Winter Olympics|Snowboarding]] | softball | sopbol = [[Sopbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Sopbol]] | speed skating = [[Speed skating at the Winter Olympics|Speed skating]] | sport climbing = [[Sport climbing at the Summer Olympics|Sport climbing]] | squash = [[Squash at the Summer Olympics|Squash]] | surfing = [[Surfing at the Summer Olympics|Surfing]] | swimming | paglalangoy = [[Paglalangoy sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Paglalangoy]] | table tennis | pingpong = [[Pingpong sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pingpong]] | taekwondo = [[Taekwondo sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Taekwondo]] | tennis | tenis = [[Tenis sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Tenis]] | triathlon | triyatlon = [[Triyatlon sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Triyatlon]] | tug of war = [[Tug of war at the Summer Olympics|Tug of war]] | volleyball | balibol = [[Balibol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Balibol]] | water motorsports = [[Water motorsports at the Summer Olympics|Water motorsports]] | water polo | polong pantubig = [[Polong pantubig sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Polong pantubig]] | weightlifting | pagbuhat ng mga pabigat = [[Pagbuhat ng mga pabigat sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pagbuhat ng mga pabigat]] | wheelchair racing = [[Wheelchair racing at the Summer Olympics|Wheelchair racing]] | wrestling | pagbubuno = [[Pagbubuno sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Pagbubuno]] | wushu = [[Wushu sa Palarong Olimpiko sa Tag-init|Wushu]] | #default = {{{1}}} }}<noinclude>{{documentation|content= Ginagamit ng {{t|infobox Olympic event}} ang padron na ito upang makapagbigay ng wiki-kawing sa kaugnay na palakasan para sa pahina. Hindi ito maaaring gamitin nang direkta. }}</noinclude> toyn8tgzptdwv1ff9yieqw2aaiuus97 10 339550 2223936 2026-09-07T02:55:40Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{#switch:{{{1|}}} |Tag-init 1896 = mga Laro ng Unang Olympiad |Tag-init 1900 = mga Laro ng Ikalawang Olympiad |Tag-init 1904 = mga Laro ng Ikatlong Olympiad |1906 Intercalated = 1906 Intercalated Games |Tag-init 1908 = mga Laro ng Ikaapat na Olympiad |Tag-init 1912 = mga Laro ng Ikalimang Olympiad |Tag-init 1916 = mga Laro ng Ikaanim na Olympiad |Tag-init 1920 = mga Laro ng Ikapitong Olympiad |Tag-init 1924 = mga Laro ng Ikawalong Olympiad |Tag-init 1928 = mga Laro ng Ikasiy... 2223936 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1|}}} |Tag-init 1896 = mga Laro ng Unang Olympiad |Tag-init 1900 = mga Laro ng Ikalawang Olympiad |Tag-init 1904 = mga Laro ng Ikatlong Olympiad |1906 Intercalated = 1906 Intercalated Games |Tag-init 1908 = mga Laro ng Ikaapat na Olympiad |Tag-init 1912 = mga Laro ng Ikalimang Olympiad |Tag-init 1916 = mga Laro ng Ikaanim na Olympiad |Tag-init 1920 = mga Laro ng Ikapitong Olympiad |Tag-init 1924 = mga Laro ng Ikawalong Olympiad |Tag-init 1928 = mga Laro ng Ikasiyam na Olympiad |Tag-init 1932 = mga Laro ng Ikasampung Olympiad |Tag-init 1936 = mga Laro ng Ika-11 Olympiad |Tag-init 1940 = mga Laro ng Ika-12 Olympiad |Tag-init 1944 = mga Laro ng Ika-13 Olympiad |Tag-init 1948 = mga Laro ng Ika-14 na Olympiad |Tag-init 1952 = mga Laro ng Ika-15 Olympiad |Tag-init 1956 = mga Laro ng Ika-16 na Olympiad |Tag-init 1960 = mga Laro ng Ika-17 Olympiad |Tag-init 1964 = mga Laro ng Ika-18 Olympiad |Tag-init 1968 = mga Laro ng Ika-19 na Olympiad |Tag-init 1972 = mga Laro ng Ika-20 Olympiad |Tag-init 1976 = mga Laro ng Ika-21 Olympiad |Tag-init 1980 = mga Laro ng Ika-22 Olympiad |Tag-init 1984 = mga Laro ng Ika-23 Olympiad |Tag-init 1988 = mga Laro ng Ika-24 na Olympiad |Tag-init 1992 = mga Laro ng Ika-25 Olympiad |Tag-init 1996 = mga Laro ng Ika-26 na Olympiad |Tag-init 2000 = mga Laro ng Ika-27 Olympiad |Tag-init 2004 = mga Laro ng Ika-28 Olympiad |Tag-init 2008 = mga Laro ng Ika-29 na Olympiad |Tag-init 2012 = mga Laro ng Ika-30 Olympiad |Tag-init 2016 = mga Laro ng Ika-31 Olympiad |Tag-init 2020 = mga Laro ng Ika-32 Olympiad |Tag-init 2024 = mga Laro ng Ika-33 Olympiad |Tag-init 2028 = mga Laro ng Ika-34 na Olympiad |Taglamig 1924 = I Olympic Winter Games |Taglamig 1928 = II Olympic Winter Games |Taglamig 1932 = III Olympic Winter Games |Taglamig 1936 = IV Olympic Winter Games |Taglamig 1948 = V Olympic Winter Games |Taglamig 1952 = VI Olympic Winter Games |Taglamig 1956 = VII Olympic Winter Games |Taglamig 1960 = VIII Olympic Winter Games |Taglamig 1964 = IX Olympic Winter Games |Taglamig 1968 = X Olympic Winter Games |Taglamig 1972 = XI Olympic Winter Games |Taglamig 1976 = XII Olympic Winter Games |Taglamig 1980 = XIII Olympic Winter Games |Taglamig 1984 = XIV Olympic Winter Games |Taglamig 1988 = XV Olympic Winter Games |Taglamig 1992 = XVI Olympic Winter Games |Taglamig 1994 = XVII Olympic Winter Games |Taglamig 1998 = XVIII Olympic Winter Games |Taglamig 2002 = XIX Olympic Winter Games |Taglamig 2006 = XX Olympic Winter Games |Taglamig 2010 = XXI Olympic Winter Games |Taglamig 2014 = XXII Olympic Winter Games |Taglamig 2018 = XXIII Olympic Winter Games |Taglamig 2022 = XXIV Olympic Winter Games |Taglamig 2026 = XXV Olympic Winter Games |Kabataan sa Tag-init 2010 = I Summer Youth Olympic Games |Kabataan sa Tag-init 2014 = II Summer Youth Olympic Games |Kabataan sa Tag-init 2018 = III Summer Youth Olympic Games |Kabataan sa Tag-init 2026 = IV Summer Youth Olympic Games |Kabataan sa Taglamig 2012 = I Winter Youth Olympic Games |Kabataan sa Taglamig 2016 = II Winter Youth Olympic Games |Kabataan sa Taglamig 2020 = III Winter Youth Olympic Games |Kabataan sa Taglamig 2024 = IV Winter Youth Olympic Games |Cumulative Summer = mga Palarong Olimpiko sa Tag-init |#default = mga Laro ng Olympiad {{main other|[[Kategorya:Pages using Infobox Olympic event with invalid games text]]}} }} nhxca6wjm5bii7ohkahp5lgw6r22mej 4 339551 2223956 2026-09-07T03:59:04Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: '''[[:Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG]]''' ===Dahilan=== Ayon sa dahilan sa pagbura ng kopya nito sa Wikipediang Ingles ([[w:en:Wikipedia:Files for discussion/2024 October 27#File:DragonsWhateverShot1.PNG]]), hindi nito kayang idiin ang mahalagang konteksto ng kanta at ng nilalaman na mayroon sa midyang talaksan na ito. Kasalukuyang ginagamit ito sa [[Dragostea din tei]]. ~~~~ (''English: According to the deletion reason of its English Wikipedia copy (w:en:Wikipedia:Fil... 2223956 wikitext text/x-wiki '''[[:Talaksan:DragonsWhateverShot1.PNG]]''' ===Dahilan=== Ayon sa dahilan sa pagbura ng kopya nito sa Wikipediang Ingles ([[w:en:Wikipedia:Files for discussion/2024 October 27#File:DragonsWhateverShot1.PNG]]), hindi nito kayang idiin ang mahalagang konteksto ng kanta at ng nilalaman na mayroon sa midyang talaksan na ito. Kasalukuyang ginagamit ito sa [[Dragostea din tei]]. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:59, 7 Setyembre 2026 (UTC) (''English: According to the deletion reason of its English Wikipedia copy ([[w:en:Wikipedia:Files for discussion/2024 October 27#File:DragonsWhateverShot1.PNG]]), it fails to give emphasis on the significant context of the music and the content of this media file. It is currently used at [[Dragostea din tei]].'' <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:59, 7 Setyembre 2026 (UTC)) biuayhd77b6ybvdeh9fcsja95mtzmvd 14 339552 2223986 2026-09-07T07:02:33Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{hiddencat}} 2223986 wikitext text/x-wiki {{hiddencat}} mdqcre2adnm3tk2f0vjo85c3plgs38y 2223991 2223986 2026-09-07T07:06:56Z JWilz12345 77302 {{Hiddencat}} -> {{Tracking category}} 2223991 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} c0ffdph9218lr6cwq6fp25x4uy7nnq7 2223997 2223991 2026-09-07T07:09:40Z JWilz12345 77302 +Tingnan din 2223997 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} ==Tingnan din== * {{clc|Template film date with category override}} * {{clc|Template film date with 1 release date}} * {{clc|Template film date with 2 release dates}} * {{clc|Template film date with 3 release dates}} * {{clc|Template film date with 4 release dates}} nufgrkhcx0g6m4y0v2n912hqbditnlf 14 339553 2223987 2026-09-07T07:02:50Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{hiddencat}} 2223987 wikitext text/x-wiki {{hiddencat}} mdqcre2adnm3tk2f0vjo85c3plgs38y 2223990 2223987 2026-09-07T07:06:37Z JWilz12345 77302 {{Hiddencat}} -> {{Tracking category}} 2223990 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} c0ffdph9218lr6cwq6fp25x4uy7nnq7 2223998 2223990 2026-09-07T07:09:55Z JWilz12345 77302 +Tingnan din 2223998 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} ==Tingnan din== * {{clc|Template film date with category override}} * {{clc|Template film date with 1 release date}} * {{clc|Template film date with 2 release dates}} * {{clc|Template film date with 3 release dates}} * {{clc|Template film date with 4 release dates}} nufgrkhcx0g6m4y0v2n912hqbditnlf 14 339554 2223988 2026-09-07T07:04:17Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{hiddencat}} 2223988 wikitext text/x-wiki {{hiddencat}} mdqcre2adnm3tk2f0vjo85c3plgs38y 2223989 2223988 2026-09-07T07:06:16Z JWilz12345 77302 {{Hiddencat}} -> {{Tracking category}} 2223989 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} c0ffdph9218lr6cwq6fp25x4uy7nnq7 2223995 2223989 2026-09-07T07:09:14Z JWilz12345 77302 +Tingnan din 2223995 wikitext text/x-wiki {{Tracking category}} ==Tingnan din== * {{clc|Template film date with category override}} * {{clc|Template film date with 1 release date}} * {{clc|Template film date with 2 release dates}} * {{clc|Template film date with 3 release dates}} * {{clc|Template film date with 4 release dates}} nufgrkhcx0g6m4y0v2n912hqbditnlf 10 339555 2224001 2026-09-07T08:14:21Z GinawaSaHapon 102500 Bagong pahina: * Nabubuo ang katinig na ito sa pamamagitan ng [[nasalisasyon|paglabas ng hangin sa ilong]]. 2224001 wikitext text/x-wiki * Nabubuo ang katinig na ito sa pamamagitan ng [[nasalisasyon|paglabas ng hangin sa ilong]]. 8j3zfnjapppd5oy4x5a2booi1hgaixx 828 339556 2224008 2026-09-07T08:50:40Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: return { name = 'the Dominican Republic', top = 20.3, bottom = 17.2, left = -72.2, right = -68.2, image = 'Dominican Republic location map.svg', image1 = 'Dominican Republic relief location map.jpg' } 2224008 Scribunto text/plain return { name = 'the Dominican Republic', top = 20.3, bottom = 17.2, left = -72.2, right = -68.2, image = 'Dominican Republic location map.svg', image1 = 'Dominican Republic relief location map.jpg' } 5jznce2bikkoaqxkcpr9qpddmh6c78d 0 339557 2224009 2026-09-07T08:50:52Z TentingZones1 122212 /* */ 2224009 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = San Francisco de Macorís | image = San Francisco de Macoris Dominican Republic Duarte Province 4.jpg | image_flag = Flag of San Francisco de Macorís.png | image_shield = Escudo del Municipio San Francisco de Macorís.svg | seal_size = 100x80px | image_size = 280px | caption = Tanawin ng lungsod ng San Francisco de Macorís. | pushpin_map = Dominican Republic | pushpin_map_caption = Lokasyon sa loob ng Republikang Dominikano | pushpin_relief = 1 | map_size = | coordinates = {{coord|19|18|0|N|70|15|0|W|region:DO|display=inline}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = Republikang Dominikano | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Republikang Dominikano|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Duarte|Duarte]] | established_title = Itinatag | established_date = 20 September 1778<ref>{{cite web |last1=González Hernández |first1=Julio Amable |title=Familias de pueblos: San Francisco de Macorís |url=http://www.idg.org.do/capsulas/agosto2008/agosto200816.htm |publisher=Instituto Dominicano de Genealogía |access-date=24 August 2014 |work=Cápsulas Genealógicas en Areíto: Sección Sabatina del diario "Hoy" |language=es |date=16 August 2008}}</ref> | established_title2 = Munisipalidad simula noon | established_date2 = 1844 | area_total_km2 = 727.15 | area_footnotes = <ref name="listado">Superficies a nivel de municipios, [http://one.gob.do/index.php?option=com_content&task=view&id=63&Itemid=283 Oficina Nacional de Estadistica] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090417021712/http://one.gob.do/index.php?option=com_content&task=view&id=63&Itemid=283 |date=April 17, 2009 }}</ref> | elevation_m = 110 | elevation_footnotes = <ref>{{cite book | last = De la Fuente | first = Santiago | title = Geografía Dominicana | publisher = Editora Colegial Quisqueyana | year = 1976 | location = Santo Domingo, Dominican Republic | language = es }}</ref> | population_total = 202,716 | population_as_of = 2022 census | total_type = Kabuuan | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Demonym | population_blank1 = Francomacorisano(a) | population_footnotes = <ref name="censo">Citypopulation, [https://www.citypopulation.de/en/domrep/mun/admin/0601__san_francisco_de_macor%C3%ADs/ San Francisco de Macorís municipality]</ref> | blank_name = [[Talaan ng mga munisipalidad ng Republikang Dominikano#Administrasyon|Mga distrito ng munisipyo]] | blank_info = 4 }} <!-- Infobox ends --> Ang '''San Francisco de Macorís''' ({{IPA|es|saɱ fɾanˈsisko ðe makoˈɾis|lang}}) ay isang lungsod sa [[Republikang Dominikano]] na matatagpuan sa hilagang-silangang bahagi ng bansa, sa rehiyon ng [[Cibao]]. Ito ang kabisera ng [[Lalawigan ng Duarte]] at ang pang-anim na pinakamataong lungsod sa bansa simula noong 2010.<ref>{{cite book|title=Expansión Urbana de las ciudades capitales de RD: 1988-2010|url=http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=5645|publisher=Oficina Nacional de Estadística|date=1 May 2015|access-date=25 January 2016|location=Santo Domingo|language=es|isbn=978-9945-8984-3-9|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714132107/http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=5645|archive-date=July 14, 2016|df=mdy-all}}</ref> Ang pangalang ''San Francisco de Macorís'' ay nagmula sa kombinasyon ng pangalan ni [[Francis ng Assisi|San Francisco]], [[patron]] ng [[Orden ng mga Franciscano]] (isang organisasyong pangrelihiyon mula sa Italya na dumating sa teritoryong ito noong panahon ng kolonisasyon) at ang lumang pangalan ng teritoryo, na ''[[Taong Macorix|Macorix]]''.<ref>{{Cite web |last=Valerio |first=Gregoria Altagracia |date=2019-09-11 |title=241 años de historia de San Francisco de Macorís |url=https://www.eljaya.com/105565/241-anos-de-historia-de-san-francisco-de-macoris/ |access-date=2024-04-18 |website=Periódico EL JAYA |language=es}}</ref> Ang lungsod ay kilala bilang ""Lupain ng Kakaw'' ("Tierra del Cacao").<ref>{{Cite web |last=Diario |first=Listin |date=2015-08-07 |title=Cacao de Macorís a la vista del mundo |url=https://listindiario.com/elnorte/2015/08/07/383262/cacao-de-macoris-a-la-vista-del-mundo.html |access-date=2024-04-18 |website=listindiario.com |language=ES}}</ref> Ang lugar na ito ay nagbubunga ng malalaking dami ng organikong kakaw, na ginagawa ang Republikang Dominikano na ika-10 pinakamalaking prodyuser ng mga butil ng kakaw sa mundo.<ref>{{Cite web|url=https://listindiario.com/economia/2007/02/21/3857/nbspcapital-mundialdel-cacao-organico|title=Provincia Duarte: "Capital mundial"del cacao orgánico"}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/top-10-cocoa-producing-countries.html|title=Top 10 Cocoa Producing Countries}}</ref> ==Kasaysayan== Isang lungsod ang itinatag malapit sa San Francisco de Macorís noong 1497. Matapos maitatag ang La Vega, ang Cotuí ay kalaunan ay itinatag noong 1505 sa isang lugar na mayaman sa ginto. Sa loob ng maraming siglo, ang tinatawag ngayong San Francisco de Macorís at ang Lalawigan ng Duarte ay mga rural na labas ng La Vega at Cotuí ayon sa pagkakabanggit. Sa pagsisimula ng ika-18 siglo, ang dayuhang pamumuhunan mula sa mga Europeo ay lumikha ng isang merkado para sa produksyon ng kakaw, na nagpapahintulot sa mga lokal na makakuha ng isang bagong mapagkukunan ng kita bukod sa mga alagang hayop. Ang pamilihan ng kakaw ang nagbigay-daan sa komunidad sa paligid ng monasteryo ng Santa Ana na maging San Francisco de Macorís. Gayunpaman, noong dekada 1760 lamang nagkaroon ng monopolyo ang probinsya sa industriya ng kakaw at naging isang bayan para sa mga manlalakbay na Europeo na dumadaan. Ang Villa ng Santa Ana ng San Francisco de Macorís, na dati ring tinatawag na Hato Grande, ay pinangalanan ito hanggang sa ito ay pag-aari ni Francisco Ravelo Polanco, Panlalawigang Alkalde ng Santa Hermandad ng Santiago de los Caballeros,<ref>{{Cite web|url=http://eljaya.com/opinion/14498-la-historia-de-la-parroquia-santa-ana-2da-parte|title=La Historia de la Parroquia Santa Ana (2da Parte)|website=ElJaya|access-date=June 29, 2018|archive-date=June 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630024830/http://eljaya.com/opinion/14498-la-historia-de-la-parroquia-santa-ana-2da-parte|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.calameo.com/read/00034521460b5fbedbe91|title=Expansion fundacional y desarrollo en el norte dominicano (1680–1795) (p. 154)|last=Hernandez Gonzalez|first=Manuel Vicente}}</ref> at sa kalaunan ay itinuturo ng tradisyon si Juan de Alvarado at ang mga pamilyang Tejada at De Jesus bilang mga may-ari ng lupain at mga donor ng teritoryal na lugar para sa layunin ng pundasyon nito sa 1778 pundasyon nito.<ref>{{Cite web|url=http://francomacorisanos.com/Historia.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011042036/http://francomacorisanos.com/Historia.aspx|url-status=dead|archive-date=2012-10-11|title=Historia de San Francisco de Macorís}}</ref> Noong 1795, pinagtibay ang [[Kasunduan sa Basel]], na nagbigay sa Pransya ng teritoryo ng Espanya na [[Hispaniola]]. Sinakop ng Pransya ang panig ng Espanya noong 1801, at sa ilalim ng pamamahala nito, ang San Francisco de Macorís ay naging isang parokya na may sariling pamamahala. Ang opisyal na katitikan ng lungsod ay nagsimula pa noong 1811. Noong Oktubre 2, 1896, muling inorganisa ni [[Ulises Heureaux]] ang lungsod ng San Francisco de Macorís sa ilalim ng Distrito Panlalawigan na "Pacificador" (Tagapamayapa). Noong panahong iyon, ito ay itinalaga bilang komon sa Posisyon ng Kanton ng Matanzas, Seksyon Monte Abajo, Villa Riva, Canton Castillo, at iba pa. Ang pangalan ng District Pacificador ay tumagal hanggang Hulyo 26, 1926, nang palitan ng [[Kongreso ng Dominikano]] ang pangalan nito sa Lalawigan ng Duarte, na kasalukuyang ginagamit. Noong ika-20 ng Mayo 1963, inaprubahan ng konseho ng lungsod ang pagpapalit ng pangalan ng mga pangunahing kalye ng San Francisco de Macorís sa kahilingan ng Pundasyon ng mga Bayani ng Constanza, Maimon at Estero Hondo. ==Heograpiya== [[File:San Francisco Dominican Republic 1.jpg|thumb|Tanawin ng San Francisco de Macorís]] Ang lungsod ng San Francisco de Macorís ay matatagpuan sa Hilagang Rehiyon ng Republikang Dominika o (Rehiyon ng Cibao) sa pagitan ng ''Septentrional Mountain Range'' sa hilaga at ng Lambak ng Cibao sa katimugang bahagi. Ang San Francisco de Macorís ay may mga burol sa hilaga na nagbibigay ng magandang tanawin ng lungsod tuwing gabi. Ang Ilog Jaya ay kitang-kita sa kanlurang bahagi ng bayan. ===Distrito=== Ang lungsod ay may mga sumusunod na subdibisyon: {| class="wikitable sortable" !Dibisyon !Katayuan !Populasyon (2022)<ref>{{Cite web |title=San Francisco de Macorís (Municipality, Dominican Republic) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/domrep/mun/admin/0601__san_francisco_de_macor%C3%ADs/ |access-date=2024-08-17 |website=www.citypopulation.de}}</ref> |- |Cenoví |Distrito |16,322 |- |Jaya |Distrito |5,529 |- |La Peña |Distrito |12,918 |- |Presidente Don Antonio Guzmán Fernández |Distrito |8,205 |- |San Francisco de Macorís |Kalagitnaan ng Munisipal |159,742 |} ===Kaluwagan=== Ang kaluwagan ng Lalawigan ng Duarte ay mula 17 hanggang 942 metro (56 hanggang 3,091 talampakan) sa ibabaw ng antas ng dagat, na umaabot sa pinakamataas na elebasyon nito sa "Loma Quita Espuela". Ang pangalang ito ay diumano'y nagmula sa panahon na ginalugad ng mga Kastila ang isla, dahil ang burol ay masyadong matarik para sakyan ang kanilang mga kabayo, kinailangan nilang bumaba at tanggalin ang kanilang mga spurs at umakyat nang naglalakad. Mayroong dalawang pangunahing rehiyong heolohikal: ang hilagang dalisdis ng Cordillera Septentrional at ang magaspang na topograpiya ng Delta del Yuna. Sa katimugang dalisdis ng Cibao Valley sa Yuna Subregion (Easter Cibao), makakakita tayo ng mga alluvial fan, kasama ang mga deposit hollow, mga lugar ng burol at mga plataporma, at pati na rin ang mga alluvial soil sa mga daluyan ng mga daloy ng mga ilog Camú at Yuna. Dalawang fault ang dumadaan sa Lalawigan ng Duarte mula silangan hanggang kanluran. Ang mga tectonic deformation na ito ay ang Septentrional fault, na dumadampi sa mga bayan ng Arenoso, Castillo at San Francisco de Macorís at ang Cibao fault na dumadaan sa mga bayan ng Las Guaranas, Castillo, at Villa Riva Pimentel. Ang Septentrional fault ay matatagpuan sa hilagang bahagi ng lalawigan habang ang Cibao fault ay matatagpuan sa katimugang bahagi nito. ===Heomorpolohiya=== Ang Yuna River Delta ay bahagi ng Cibao Valley, at karamihan sa mga lugar na ito ay matatagpuan ilang metro sa ibabaw ng dagat at samakatuwid ay sagana ang mga basang lupa. Ang mga pangunahing ilog nito ay ang Great Yuna at Caño Estero, na siyang natural na daluyan ng tubig ng mga lupang ito sa lalawigan ng Maria Trinidad Sanchez. Ang lugar ay binubuo pangunahin ng mga latian na may banlik at luwad, at gayundin ng malalaking lugar ng mga deposito ng peat. Sa tabi ng mga ilog ay mga deposito ng alluvial. Ang Eastern Cibao Valley (bahagi rin ng Cibao Valle) ay nahahati sa mga lalawigan ng Santiago, Espaillat, Sánchez Ramírez, Sánchez at Duarte, ang huli ay may mas mataas na porsyento (mga 50%). Lahat ng lungsod sa lalawigang ito ay nakaugat sa lambak na ito maliban sa lungsod ng Arenoso. Ang mga kapatagan ng baha ng sistema ng Yuna River ay sumasakop sa isang makitid na guhit sa timog na bahagi ng lambak at mayroon ding makitid na kadena ng mga burol, marahil mga gitnang batong-apog na Miocene, na katabi ng hilagang hanay ng bundok. Para sa probinsyang ito, ang lambak ay mayroon ding mga deposito ng lacustrine sa dagat na luwad, na karaniwang may dalawang uri: ang limestone at iba pang hindi calcareous. Ang mga Haitises ay binubuo ng isang karst platform, na binubuo ng matigas na limestone mula sa Oligocene-Miocene. Ang pinakamataas na elevation ay karaniwang 200 hanggang 250 metro (656 hanggang 820 talampakan) ang taas. Ang Ilog Payabo ay tumatawid sa rehiyon sa pamamagitan ng isang makitid na channel na puno ng mga alluvial deposit. Ang Northern Range ay isang hanay ng bundok ng mga sedimentary rock at mga highly faulted at folded fobáceas. Sa probinsyang ito, ang Northern Range ay umaabot sa taas na 942 metro (3,091 talampakan) (Quita Espuela); malapit sa San Francisco de Macorís ang taas ng tagaytay ay bahagyang mas mababa sa 300 metro (984 talampakan). Nagpapakita ito ng ilang mudstone, limestone at Miocene at Eocene oligocénicos. Sa timog ng Gaspar Hernandez at umaabot sa Ilog Nagua, mayroong isang napakasalimuot na lugar na may mabatong burol ng apog at tuff, malamang na may iba pang mga batong bulkaniko at metamorpiko, pangunahin na mula sa Upper Cretaceous. ===Hidrograpiya=== [[File:San Francisco de Macoris Dominican Republic.jpg|thumb|left|''City bank'']] Maraming ilog at sapa sa Lalawigan ng Duarte, ang pinakamahalaga ay ang Ilog Camú, ang Ilog Yuna at ang kanilang mga sanga (Jaya, Cuaba, Nigua, Payabo, at iba pa). Ang Ilog Yuna at Ilog Camú ay bumubuo ng mahahalagang pinagkukunan ng tubig, kapwa para sa pag-inom at para sa irigasyon. ===Pisyograpiya at kapaligiran=== Ang polusyon sa kapaligiran sa Lalawigan ng Duarte ay bunga ng ilang elemento, tulad ng hindi magandang kalagayan ng mga palikuran, hindi ginagamot na dumi sa alkantarilya, pag-apaw ng mga sapa, walang habas na paggamit ng mga agrochemical, mga tambak at paglalagay ng mga kulungan ng baboy sa mga pampang ng ilog, at dumi mula sa ilang pabrika sa probinsya na itinatapon sa mga ilog. Ang pagguho ng lupa mula sa [[pagkalbo ng kagubatan]] ay nakakaapekto rin sa kapaligiran ng Lalawigan ng Duarte. Gayundin, ang usok mula sa mga pabrika at mula sa pagsusunog ng basura, partikular sa munisipalidad ng San Francisco de Macorís, ay nakakaapekto sa mga naninirahan dito. ===Klima=== Ang temperatura ay pabago-bago sa pagitan ng 17 at 32 °C (63 at 90 °F), na may mas malamig na temperatura na apektado ng pag-ulan. Ito ay isang malaking liblib na paraiso dahil ang karamihan sa teritoryo ay hindi naaapektuhan ng mga bagyo o sobrang init na panahon. Ang paminsan-minsang pagbaha ay maaaring mangyari dahil sa tag-ulan na kadalasang nangyayari sa buwan ng Mayo. {{Weather box |location = San Francisco de Macorís (1961–1990) |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 37.2 |Feb record high C = 35.0 |Mar record high C = 36.5 |Apr record high C = 37.4 |May record high C = 37.5 |Jun record high C = 37.5 |Jul record high C = 38.0 |Aug record high C = 38.5 |Sep record high C = 39.5 |Oct record high C = 39.6 |Nov record high C = 38.5 |Dec record high C = 39.5 |year record high C = 39.6 |Jan high C = 28.3 |Feb high C = 28.7 |Mar high C = 29.6 |Apr high C = 30.5 |May high C = 30.9 |Jun high C = 31.7 |Jul high C = 31.9 |Aug high C = 32.0 |Sep high C = 32.2 |Oct high C = 31.9 |Nov high C = 29.9 |Dec high C = 28.6 |year high C = |Jan mean C = 23.0 |Feb mean C = 23.1 |Mar mean C = 23.6 |Apr mean C = 24.6 |May mean C = 25.4 |Jun mean C = 26.2 |Jul mean C = 26.3 |Aug mean C = 26.3 |Sep mean C = 26.4 |Oct mean C = 26.0 |Nov mean C = 24.7 |Dec mean C = 23.5 |Jan low C = 17.7 |Feb low C = 17.4 |Mar low C = 17.7 |Apr low C = 18.7 |May low C = 20.0 |Jun low C = 20.6 |Jul low C = 20.8 |Aug low C = 20.6 |Sep low C = 20.5 |Oct low C = 20.1 |Nov low C = 19.4 |Dec low C = 18.4 |year low C = |Jan record low C = 12.2 |Feb record low C = 12.0 |Mar record low C = 10.2 |Apr record low C = 12.3 |May record low C = 14.0 |Jun record low C = 16.0 |Jul record low C = 12.9 |Aug record low C = 16.0 |Sep record low C = 16.4 |Oct record low C = 16.4 |Nov record low C = 15.0 |Dec record low C = 12.7 |year record low C = 10.2 |rain colour = green |Jan rain mm = 82.1 |Feb rain mm = 72.8 |Mar rain mm = 64.6 |Apr rain mm = 97.2 |May rain mm = 192.6 |Jun rain mm = 115.8 |Jul rain mm = 125.8 |Aug rain mm = 163.2 |Sep rain mm = 121.8 |Oct rain mm = 128.1 |Nov rain mm = 173.6 |Dec rain mm = 110.4 |year rain mm = 1448.0 |unit rain days = 1.0 mm |Jan rain days = 8.8 |Feb rain days = 7.2 |Mar rain days = 8.2 |Apr rain days = 8.0 |May rain days = 12.6 |Jun rain days = 9.7 |Jul rain days = 12.2 |Aug rain days = 12.0 |Sep rain days = 9.5 |Oct rain days = 9.9 |Nov rain days = 12.6 |Dec rain days = 11.0 |year rain days = 121.7 |source 1 = [[NOAA]]<ref name= NOAA >{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/DR/00000045.TXT | title = S. F. Macoris Climate Normals 1961-1990 | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | archive-url = https://web.archive.org/web/20201031211932/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/DR/00000045.TXT | archive-date = 2020-10-31 | url-status = dead | access-date = September 19, 2016}}</ref> }} ==Katedral ng Santa Ana== [[File:CatedralSantaAna2006.jpg|thumb|left|200px|Katedral ng Santa Ana]] Ang Katedral ng Santa Ana ay pinaghalong arkitekturang Gotiko at modernong arkitektura. Sinasaklaw nito ang isang kumpletong bloke ng lungsod, na napapaligiran sa hilaga ng Kalye Santa Ana, sa timog ng Kalye Colon, sa kanluran ng Kalye Papi Olivier at sa silangan ng Kalye Restauración. Ang Katedral ng Santa Ana ang punong-himpilan ng ''Obispo de la Diócesis de San Francisco'' at tahanan ng humanistang si ''Monseñor [[Jesús María de Jesús Moya]]''. ==Komunikasyon== Ang San Francisco de Macorís ay may ilang mga istasyon ng radyo at publikasyon. Ang pinakamatagal nitong pahayagan ay ang [http://www.eljaya.com El Jaya], na itinatag noong Nobyembre 20, 1985. Ang direktor at tagapagtatag nito ay ang mamamahayag na si Adriano Cruz Marte. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:San Francisco de Macorís]] [[Kategorya:Mga munisipaldad ng Republikang Dominikano]] qri4zuhj5wv10k4a6sjq4mnvob6tej3 2224016 2224009 2026-09-07T08:59:56Z TentingZones1 122212 2224016 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = San Francisco de Macorís | image = San Francisco de Macoris Dominican Republic Duarte Province 4.jpg | image_flag = Flag of San Francisco de Macorís.png | image_shield = Escudo del Municipio San Francisco de Macorís.svg | seal_size = 100x80px | image_size = 280px | caption = Tanawin ng lungsod ng San Francisco de Macorís. | pushpin_map = Dominican Republic | pushpin_map_caption = Lokasyon sa loob ng Republikang Dominikano | pushpin_relief = 1 | map_size = | coordinates = {{coord|19|18|0|N|70|15|0|W|region:DO|display=inline}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = Republikang Dominikano | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Republikang Dominikano|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Duarte|Duarte]] | established_title = Itinatag | established_date = 20 September 1778<ref>{{cite web |last1=González Hernández |first1=Julio Amable |title=Familias de pueblos: San Francisco de Macorís |url=http://www.idg.org.do/capsulas/agosto2008/agosto200816.htm |publisher=Instituto Dominicano de Genealogía |access-date=24 August 2014 |work=Cápsulas Genealógicas en Areíto: Sección Sabatina del diario "Hoy" |language=es |date=16 August 2008}}</ref> | established_title2 = Munisipalidad simula noon | established_date2 = 1844 | area_total_km2 = 727.15 | area_footnotes = <ref name="listado">Superficies a nivel de municipios, [http://one.gob.do/index.php?option=com_content&task=view&id=63&Itemid=283 Oficina Nacional de Estadistica] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090417021712/http://one.gob.do/index.php?option=com_content&task=view&id=63&Itemid=283 |date=April 17, 2009 }}</ref> | elevation_m = 110 | elevation_footnotes = <ref>{{cite book | last = De la Fuente | first = Santiago | title = Geografía Dominicana | publisher = Editora Colegial Quisqueyana | year = 1976 | location = Santo Domingo, Dominican Republic | language = es }}</ref> | population_total = 202,716 | population_as_of = 2022 census | total_type = Kabuuan | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Demonym | population_blank1 = Francomacorisano(a) | population_footnotes = <ref name="censo">Citypopulation, [https://www.citypopulation.de/en/domrep/mun/admin/0601__san_francisco_de_macor%C3%ADs/ San Francisco de Macorís municipality]</ref> | blank_name = [[Talaan ng mga munisipalidad ng Republikang Dominikano#Administrasyon|Mga distrito ng munisipyo]] | blank_info = 4 }} <!-- Infobox ends --> Ang '''San Francisco de Macorís''' ({{IPA|es|saɱ fɾanˈsisko ðe makoˈɾis|lang}}) ay isang lungsod sa [[Republikang Dominikano]] na matatagpuan sa hilagang-silangang bahagi ng bansa, sa rehiyon ng [[Cibao]]. Ito ang kabisera ng [[Lalawigan ng Duarte]] at ang pang-anim na pinakamataong lungsod sa bansa simula noong 2010.<ref>{{cite book|title=Expansión Urbana de las ciudades capitales de RD: 1988-2010|url=http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=5645|publisher=Oficina Nacional de Estadística|date=1 May 2015|access-date=25 January 2016|location=Santo Domingo|language=es|isbn=978-9945-8984-3-9|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714132107/http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=5645|archive-date=July 14, 2016|df=mdy-all}}</ref> Ang pangalang ''San Francisco de Macorís'' ay nagmula sa kombinasyon ng pangalan ni [[Francis ng Assisi|San Francisco]], [[patron]] ng [[Orden ng mga Franciscano]] (isang organisasyong pangrelihiyon mula sa Italya na dumating sa teritoryong ito noong panahon ng kolonisasyon) at ang lumang pangalan ng teritoryo, na ''[[Taong Macorix|Macorix]]''.<ref>{{Cite web |last=Valerio |first=Gregoria Altagracia |date=2019-09-11 |title=241 años de historia de San Francisco de Macorís |url=https://www.eljaya.com/105565/241-anos-de-historia-de-san-francisco-de-macoris/ |access-date=2024-04-18 |website=Periódico EL JAYA |language=es}}</ref> Ang lungsod ay kilala bilang ""Lupain ng Kakaw'' ("Tierra del Cacao").<ref>{{Cite web |last=Diario |first=Listin |date=2015-08-07 |title=Cacao de Macorís a la vista del mundo |url=https://listindiario.com/elnorte/2015/08/07/383262/cacao-de-macoris-a-la-vista-del-mundo.html |access-date=2024-04-18 |website=listindiario.com |language=ES}}</ref> Ang lugar na ito ay nagbubunga ng malalaking dami ng organikong kakaw, na ginagawa ang Republikang Dominikano na ika-10 pinakamalaking prodyuser ng mga butil ng kakaw sa mundo.<ref>{{Cite web|url=https://listindiario.com/economia/2007/02/21/3857/nbspcapital-mundialdel-cacao-organico|title=Provincia Duarte: "Capital mundial"del cacao orgánico"}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/top-10-cocoa-producing-countries.html|title=Top 10 Cocoa Producing Countries}}</ref> ==Kasaysayan== Isang lungsod ang itinatag malapit sa San Francisco de Macorís noong 1497. Matapos maitatag ang La Vega, ang Cotuí ay kalaunan ay itinatag noong 1505 sa isang lugar na mayaman sa ginto. Sa loob ng maraming siglo, ang tinatawag ngayong San Francisco de Macorís at ang Lalawigan ng Duarte ay mga rural na labas ng La Vega at Cotuí ayon sa pagkakabanggit. Sa pagsisimula ng ika-18 siglo, ang dayuhang pamumuhunan mula sa mga Europeo ay lumikha ng isang merkado para sa produksyon ng kakaw, na nagpapahintulot sa mga lokal na makakuha ng isang bagong mapagkukunan ng kita bukod sa mga alagang hayop. Ang pamilihan ng kakaw ang nagbigay-daan sa komunidad sa paligid ng monasteryo ng Santa Ana na maging San Francisco de Macorís. Gayunpaman, noong dekada 1760 lamang nagkaroon ng monopolyo ang probinsya sa industriya ng kakaw at naging isang bayan para sa mga manlalakbay na Europeo na dumadaan. Ang Villa ng Santa Ana ng San Francisco de Macorís, na dati ring tinatawag na Hato Grande, ay pinangalanan ito hanggang sa ito ay pag-aari ni Francisco Ravelo Polanco, Panlalawigang Alkalde ng Santa Hermandad ng Santiago de los Caballeros,<ref>{{Cite web|url=http://eljaya.com/opinion/14498-la-historia-de-la-parroquia-santa-ana-2da-parte|title=La Historia de la Parroquia Santa Ana (2da Parte)|website=ElJaya|access-date=June 29, 2018|archive-date=June 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630024830/http://eljaya.com/opinion/14498-la-historia-de-la-parroquia-santa-ana-2da-parte|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.calameo.com/read/00034521460b5fbedbe91|title=Expansion fundacional y desarrollo en el norte dominicano (1680–1795) (p. 154)|last=Hernandez Gonzalez|first=Manuel Vicente}}</ref> at sa kalaunan ay itinuturo ng tradisyon si Juan de Alvarado at ang mga pamilyang Tejada at De Jesus bilang mga may-ari ng lupain at mga donor ng teritoryal na lugar para sa layunin ng pundasyon nito sa 1778 pundasyon nito.<ref>{{Cite web|url=http://francomacorisanos.com/Historia.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011042036/http://francomacorisanos.com/Historia.aspx|url-status=dead|archive-date=2012-10-11|title=Historia de San Francisco de Macorís}}</ref> Noong 1795, pinagtibay ang [[Kasunduan sa Basel]], na nagbigay sa Pransya ng teritoryo ng Espanya na [[Hispaniola]]. Sinakop ng Pransya ang panig ng Espanya noong 1801, at sa ilalim ng pamamahala nito, ang San Francisco de Macorís ay naging isang parokya na may sariling pamamahala. Ang opisyal na katitikan ng lungsod ay nagsimula pa noong 1811. Noong Oktubre 2, 1896, muling inorganisa ni [[Ulises Heureaux]] ang lungsod ng San Francisco de Macorís sa ilalim ng Distrito Panlalawigan na "Pacificador" (Tagapamayapa). Noong panahong iyon, ito ay itinalaga bilang komon sa Posisyon ng Kanton ng Matanzas, Seksyon Monte Abajo, Villa Riva, Canton Castillo, at iba pa. Ang pangalan ng District Pacificador ay tumagal hanggang Hulyo 26, 1926, nang palitan ng [[Kongreso ng Dominikano]] ang pangalan nito sa Lalawigan ng Duarte, na kasalukuyang ginagamit. Noong ika-20 ng Mayo 1963, inaprubahan ng konseho ng lungsod ang pagpapalit ng pangalan ng mga pangunahing kalye ng San Francisco de Macorís sa kahilingan ng Pundasyon ng mga Bayani ng Constanza, Maimon at Estero Hondo. ==Heograpiya== [[File:San Francisco Dominican Republic 1.jpg|thumb|Tanawin ng San Francisco de Macorís]] Ang lungsod ng San Francisco de Macorís ay matatagpuan sa Hilagang Rehiyon ng Republikang Dominika o (Rehiyon ng Cibao) sa pagitan ng ''Septentrional Mountain Range'' sa hilaga at ng Lambak ng Cibao sa katimugang bahagi. Ang San Francisco de Macorís ay may mga burol sa hilaga na nagbibigay ng magandang tanawin ng lungsod tuwing gabi. Ang Ilog Jaya ay kitang-kita sa kanlurang bahagi ng bayan. ===Distrito=== Ang lungsod ay may mga sumusunod na subdibisyon: {| class="wikitable sortable" !Dibisyon !Katayuan !Populasyon (2022)<ref>{{Cite web |title=San Francisco de Macorís (Municipality, Dominican Republic) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/domrep/mun/admin/0601__san_francisco_de_macor%C3%ADs/ |access-date=2024-08-17 |website=www.citypopulation.de}}</ref> |- |Cenoví |Distrito |16,322 |- |Jaya |Distrito |5,529 |- |La Peña |Distrito |12,918 |- |Presidente Don Antonio Guzmán Fernández |Distrito |8,205 |- |San Francisco de Macorís |Kalagitnaan ng Munisipal |159,742 |} ===Kaluwagan=== Ang kaluwagan ng Lalawigan ng Duarte ay mula 17 hanggang 942 metro (56 hanggang 3,091 talampakan) sa ibabaw ng antas ng dagat, na umaabot sa pinakamataas na elebasyon nito sa "Loma Quita Espuela". Ang pangalang ito ay diumano'y nagmula sa panahon na ginalugad ng mga Kastila ang isla, dahil ang burol ay masyadong matarik para sakyan ang kanilang mga kabayo, kinailangan nilang bumaba at tanggalin ang kanilang mga spurs at umakyat nang naglalakad. Mayroong dalawang pangunahing rehiyong heolohikal: ang hilagang dalisdis ng Cordillera Septentrional at ang magaspang na topograpiya ng Delta del Yuna. Sa katimugang dalisdis ng Cibao Valley sa Yuna Subregion (Easter Cibao), makakakita tayo ng mga alluvial fan, kasama ang mga deposit hollow, mga lugar ng burol at mga plataporma, at pati na rin ang mga alluvial soil sa mga daluyan ng mga daloy ng mga ilog Camú at Yuna. Dalawang fault ang dumadaan sa Lalawigan ng Duarte mula silangan hanggang kanluran. Ang mga tectonic deformation na ito ay ang Septentrional fault, na dumadampi sa mga bayan ng Arenoso, Castillo at San Francisco de Macorís at ang Cibao fault na dumadaan sa mga bayan ng Las Guaranas, Castillo, at Villa Riva Pimentel. Ang Septentrional fault ay matatagpuan sa hilagang bahagi ng lalawigan habang ang Cibao fault ay matatagpuan sa katimugang bahagi nito. ===Heomorpolohiya=== Ang Yuna River Delta ay bahagi ng Cibao Valley, at karamihan sa mga lugar na ito ay matatagpuan ilang metro sa ibabaw ng dagat at samakatuwid ay sagana ang mga basang lupa. Ang mga pangunahing ilog nito ay ang Great Yuna at Caño Estero, na siyang natural na daluyan ng tubig ng mga lupang ito sa lalawigan ng Maria Trinidad Sanchez. Ang lugar ay binubuo pangunahin ng mga latian na may banlik at luwad, at gayundin ng malalaking lugar ng mga deposito ng peat. Sa tabi ng mga ilog ay mga deposito ng alluvial. Ang Eastern Cibao Valley (bahagi rin ng Cibao Valle) ay nahahati sa mga lalawigan ng Santiago, Espaillat, Sánchez Ramírez, Sánchez at Duarte, ang huli ay may mas mataas na porsyento (mga 50%). Lahat ng lungsod sa lalawigang ito ay nakaugat sa lambak na ito maliban sa lungsod ng Arenoso. Ang mga kapatagan ng baha ng sistema ng Yuna River ay sumasakop sa isang makitid na guhit sa timog na bahagi ng lambak at mayroon ding makitid na kadena ng mga burol, marahil mga gitnang batong-apog na Miocene, na katabi ng hilagang hanay ng bundok. Para sa probinsyang ito, ang lambak ay mayroon ding mga deposito ng lacustrine sa dagat na luwad, na karaniwang may dalawang uri: ang limestone at iba pang hindi calcareous. Ang mga Haitises ay binubuo ng isang karst platform, na binubuo ng matigas na limestone mula sa Oligocene-Miocene. Ang pinakamataas na elevation ay karaniwang 200 hanggang 250 metro (656 hanggang 820 talampakan) ang taas. Ang Ilog Payabo ay tumatawid sa rehiyon sa pamamagitan ng isang makitid na channel na puno ng mga alluvial deposit. Ang Northern Range ay isang hanay ng bundok ng mga sedimentary rock at mga highly faulted at folded fobáceas. Sa probinsyang ito, ang Northern Range ay umaabot sa taas na 942 metro (3,091 talampakan) (Quita Espuela); malapit sa San Francisco de Macorís ang taas ng tagaytay ay bahagyang mas mababa sa 300 metro (984 talampakan). Nagpapakita ito ng ilang mudstone, limestone at Miocene at Eocene oligocénicos. Sa timog ng Gaspar Hernandez at umaabot sa Ilog Nagua, mayroong isang napakasalimuot na lugar na may mabatong burol ng apog at tuff, malamang na may iba pang mga batong bulkaniko at metamorpiko, pangunahin na mula sa Upper Cretaceous. ===Hidrograpiya=== [[File:San Francisco de Macoris Dominican Republic.jpg|thumb|left|''City bank'']] Maraming ilog at sapa sa Lalawigan ng Duarte, ang pinakamahalaga ay ang Ilog Camú, ang Ilog Yuna at ang kanilang mga sanga (Jaya, Cuaba, Nigua, Payabo, at iba pa). Ang Ilog Yuna at Ilog Camú ay bumubuo ng mahahalagang pinagkukunan ng tubig, kapwa para sa pag-inom at para sa irigasyon. ===Pisyograpiya at kapaligiran=== Ang polusyon sa kapaligiran sa Lalawigan ng Duarte ay bunga ng ilang elemento, tulad ng hindi magandang kalagayan ng mga palikuran, hindi ginagamot na dumi sa alkantarilya, pag-apaw ng mga sapa, walang habas na paggamit ng mga agrochemical, mga tambak at paglalagay ng mga kulungan ng baboy sa mga pampang ng ilog, at dumi mula sa ilang pabrika sa probinsya na itinatapon sa mga ilog. Ang pagguho ng lupa mula sa [[pagkalbo ng kagubatan]] ay nakakaapekto rin sa kapaligiran ng Lalawigan ng Duarte. Gayundin, ang usok mula sa mga pabrika at mula sa pagsusunog ng basura, partikular sa munisipalidad ng San Francisco de Macorís, ay nakakaapekto sa mga naninirahan dito. ===Klima=== Ang temperatura ay pabago-bago sa pagitan ng 17 at 32 °C (63 at 90 °F), na may mas malamig na temperatura na apektado ng pag-ulan. Ito ay isang malaking liblib na paraiso dahil ang karamihan sa teritoryo ay hindi naaapektuhan ng mga bagyo o sobrang init na panahon. Ang paminsan-minsang pagbaha ay maaaring mangyari dahil sa tag-ulan na kadalasang nangyayari sa buwan ng Mayo. {{Weather box |location = San Francisco de Macorís (1961–1990) |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 37.2 |Feb record high C = 35.0 |Mar record high C = 36.5 |Apr record high C = 37.4 |May record high C = 37.5 |Jun record high C = 37.5 |Jul record high C = 38.0 |Aug record high C = 38.5 |Sep record high C = 39.5 |Oct record high C = 39.6 |Nov record high C = 38.5 |Dec record high C = 39.5 |year record high C = 39.6 |Jan high C = 28.3 |Feb high C = 28.7 |Mar high C = 29.6 |Apr high C = 30.5 |May high C = 30.9 |Jun high C = 31.7 |Jul high C = 31.9 |Aug high C = 32.0 |Sep high C = 32.2 |Oct high C = 31.9 |Nov high C = 29.9 |Dec high C = 28.6 |year high C = |Jan mean C = 23.0 |Feb mean C = 23.1 |Mar mean C = 23.6 |Apr mean C = 24.6 |May mean C = 25.4 |Jun mean C = 26.2 |Jul mean C = 26.3 |Aug mean C = 26.3 |Sep mean C = 26.4 |Oct mean C = 26.0 |Nov mean C = 24.7 |Dec mean C = 23.5 |Jan low C = 17.7 |Feb low C = 17.4 |Mar low C = 17.7 |Apr low C = 18.7 |May low C = 20.0 |Jun low C = 20.6 |Jul low C = 20.8 |Aug low C = 20.6 |Sep low C = 20.5 |Oct low C = 20.1 |Nov low C = 19.4 |Dec low C = 18.4 |year low C = |Jan record low C = 12.2 |Feb record low C = 12.0 |Mar record low C = 10.2 |Apr record low C = 12.3 |May record low C = 14.0 |Jun record low C = 16.0 |Jul record low C = 12.9 |Aug record low C = 16.0 |Sep record low C = 16.4 |Oct record low C = 16.4 |Nov record low C = 15.0 |Dec record low C = 12.7 |year record low C = 10.2 |rain colour = green |Jan rain mm = 82.1 |Feb rain mm = 72.8 |Mar rain mm = 64.6 |Apr rain mm = 97.2 |May rain mm = 192.6 |Jun rain mm = 115.8 |Jul rain mm = 125.8 |Aug rain mm = 163.2 |Sep rain mm = 121.8 |Oct rain mm = 128.1 |Nov rain mm = 173.6 |Dec rain mm = 110.4 |year rain mm = 1448.0 |unit rain days = 1.0 mm |Jan rain days = 8.8 |Feb rain days = 7.2 |Mar rain days = 8.2 |Apr rain days = 8.0 |May rain days = 12.6 |Jun rain days = 9.7 |Jul rain days = 12.2 |Aug rain days = 12.0 |Sep rain days = 9.5 |Oct rain days = 9.9 |Nov rain days = 12.6 |Dec rain days = 11.0 |year rain days = 121.7 |source 1 = [[NOAA]]<ref name= NOAA >{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/DR/00000045.TXT | title = S. F. Macoris Climate Normals 1961-1990 | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | archive-url = https://web.archive.org/web/20201031211932/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/DR/00000045.TXT | archive-date = 2020-10-31 | url-status = dead | access-date = September 19, 2016}}</ref> }} ==Montecito de Oración== Ang Munting Burol ng Panalangin (''Montecito de Oración''), na pagmamay-ari ni José Gregorio Martínez Frías at kilala rin bilang "Munting Burol ng Gethsemane," ay isang sentro ng pagmumuni-muni para sa mga residente ng San Francisco de Macorís at mga turista. Ito ay pinangangasiwaan ng orden ng relihiyon ng ''Instituto de los Sacerdotes Diocesanos de Schoentatt''. Ito ay pinasinayaan noong 1985. Tuwing Biyernes Santo, ang burol ay tumatanggap ng daan-daang peregrino sa madaling araw na lumalahok sa isang prusisyon ng Istasyon ng Krus, na bumabalik sa paglalakbay ni Hesukristo mula sa kani-kanilang mga parokya. ==Ang Palasyo ng Munisipyo at ang sikat na ''Sirena del ayuntamiento''== [[File:Ayuntamiento-sfm.png|thumb|Bulwagan ng Lungsod ng San Francisco de Macorís]] Ang Bulwagan ng Lungsod ng San Francisco de Macorís ang luklukan ng konseho ng lungsod at ng alkalde. Sa makasaysayang gusaling ito, ang mga pulitikong namamahala sa Lalawigan ng Duarte ang namamahala sa munisipalidad. Ang gusali ay matatagpuan sa sentro ng lungsod, napapaligiran sa hilaga ng 27 de Febrero Street at sa kanluran ng Restauración Street, na nakaharap sa Parke ng Duarte. Itinayo ito noong 1945 ng inhinyero na si Enrique Arturo Curiel Rojas, mula sa Moca, sa utos ng diktador na si Rafael Leónidas Trujillo. Ang kahanga-hangang gusaling ito, na gawa sa reinforced concrete, ay nananatili ang natatanging "T" (para sa Trujillo) sa harapan nito, gayundin ang lahat ng mga pampublikong palasyo na itinayo noong panahon ng diktador. Ang sirena ng munisipyo, na karaniwang tinatawag na ''Sirena del ayuntamiento o Sirena de los bomberos'', ay inilagay noong Pebrero 27, 1950, sa gusali ng munisipyo. Isang salaysay ang nagsasaad na ang sirena ay ipinadala ni Pangulong Harry Truman ng Estados Unidos sa San Francisco, California, at nagkamaling napunta sa Santo Domingo. Sa pamamagitan ng pagsisikap ng dating Senador Chilín Camilo, isang kaibigan ng diktador na si Trujillo, ito ay inilagay sa lungsod na ito. Dati, isang kampana, na inilagay noong 1936 sa pabrika ng Piña, ang nagsilbing tawag sa mga manggagawa ng 6:45 a.m., 12:00 p.m., at 6:00 p.m. Nangyari ito noong panahon ng pagka-alkalde ni Manuel De Jesús Bonó (Masú). ==Katedral ng Santa Ana== [[File:CatedralSantaAna2006.jpg|thumb|left|200px|Katedral ng Santa Ana]] Ang Katedral ng Santa Ana ay pinaghalong arkitekturang Gotiko at modernong arkitektura. Sinasaklaw nito ang isang kumpletong bloke ng lungsod, na napapaligiran sa hilaga ng Kalye Santa Ana, sa timog ng Kalye Colon, sa kanluran ng Kalye Papi Olivier at sa silangan ng Kalye Restauración. Ang Katedral ng Santa Ana ang punong-himpilan ng ''Obispo de la Diócesis de San Francisco'' at tahanan ng humanistang si ''Monseñor [[Jesús María de Jesús Moya]]''. ==Komunikasyon== Ang San Francisco de Macorís ay may ilang mga istasyon ng radyo at publikasyon. Ang pinakamatagal nitong pahayagan ay ang [http://www.eljaya.com El Jaya], na itinatag noong Nobyembre 20, 1985. Ang direktor at tagapagtatag nito ay ang mamamahayag na si Adriano Cruz Marte. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:San Francisco de Macorís]] [[Kategorya:Mga munisipaldad ng Republikang Dominikano]] d9xusb61n7x2ee8rbff7xy6tsk5oqiu 2224023 2224016 2026-09-07T09:40:44Z TentingZones1 122212 /* Ang Palasyo ng Munisipyo at ang sikat na Sirena del ayuntamiento */ 2224023 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = San Francisco de Macorís | image = San Francisco de Macoris Dominican Republic Duarte Province 4.jpg | image_flag = Flag of San Francisco de Macorís.png | image_shield = Escudo del Municipio San Francisco de Macorís.svg | seal_size = 100x80px | image_size = 280px | caption = Tanawin ng lungsod ng San Francisco de Macorís. | pushpin_map = Dominican Republic | pushpin_map_caption = Lokasyon sa loob ng Republikang Dominikano | pushpin_relief = 1 | map_size = | coordinates = {{coord|19|18|0|N|70|15|0|W|region:DO|display=inline}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = Republikang Dominikano | subdivision_type1 = [[Mga lalawigan ng Republikang Dominikano|Lalawigan]] | subdivision_name1 = [[Lalawigan ng Duarte|Duarte]] | established_title = Itinatag | established_date = 20 September 1778<ref>{{cite web |last1=González Hernández |first1=Julio Amable |title=Familias de pueblos: San Francisco de Macorís |url=http://www.idg.org.do/capsulas/agosto2008/agosto200816.htm |publisher=Instituto Dominicano de Genealogía |access-date=24 August 2014 |work=Cápsulas Genealógicas en Areíto: Sección Sabatina del diario "Hoy" |language=es |date=16 August 2008}}</ref> | established_title2 = Munisipalidad simula noon | established_date2 = 1844 | area_total_km2 = 727.15 | area_footnotes = <ref name="listado">Superficies a nivel de municipios, [http://one.gob.do/index.php?option=com_content&task=view&id=63&Itemid=283 Oficina Nacional de Estadistica] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090417021712/http://one.gob.do/index.php?option=com_content&task=view&id=63&Itemid=283 |date=April 17, 2009 }}</ref> | elevation_m = 110 | elevation_footnotes = <ref>{{cite book | last = De la Fuente | first = Santiago | title = Geografía Dominicana | publisher = Editora Colegial Quisqueyana | year = 1976 | location = Santo Domingo, Dominican Republic | language = es }}</ref> | population_total = 202,716 | population_as_of = 2022 census | total_type = Kabuuan | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Demonym | population_blank1 = Francomacorisano(a) | population_footnotes = <ref name="censo">Citypopulation, [https://www.citypopulation.de/en/domrep/mun/admin/0601__san_francisco_de_macor%C3%ADs/ San Francisco de Macorís municipality]</ref> | blank_name = [[Talaan ng mga munisipalidad ng Republikang Dominikano#Administrasyon|Mga distrito ng munisipyo]] | blank_info = 4 }} <!-- Infobox ends --> Ang '''San Francisco de Macorís''' ({{IPA|es|saɱ fɾanˈsisko ðe makoˈɾis|lang}}) ay isang lungsod sa [[Republikang Dominikano]] na matatagpuan sa hilagang-silangang bahagi ng bansa, sa rehiyon ng [[Cibao]]. Ito ang kabisera ng [[Lalawigan ng Duarte]] at ang pang-anim na pinakamataong lungsod sa bansa simula noong 2010.<ref>{{cite book|title=Expansión Urbana de las ciudades capitales de RD: 1988-2010|url=http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=5645|publisher=Oficina Nacional de Estadística|date=1 May 2015|access-date=25 January 2016|location=Santo Domingo|language=es|isbn=978-9945-8984-3-9|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714132107/http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=5645|archive-date=July 14, 2016|df=mdy-all}}</ref> Ang pangalang ''San Francisco de Macorís'' ay nagmula sa kombinasyon ng pangalan ni [[Francis ng Assisi|San Francisco]], [[patron]] ng [[Orden ng mga Franciscano]] (isang organisasyong pangrelihiyon mula sa Italya na dumating sa teritoryong ito noong panahon ng kolonisasyon) at ang lumang pangalan ng teritoryo, na ''[[Taong Macorix|Macorix]]''.<ref>{{Cite web |last=Valerio |first=Gregoria Altagracia |date=2019-09-11 |title=241 años de historia de San Francisco de Macorís |url=https://www.eljaya.com/105565/241-anos-de-historia-de-san-francisco-de-macoris/ |access-date=2024-04-18 |website=Periódico EL JAYA |language=es}}</ref> Ang lungsod ay kilala bilang ""Lupain ng Kakaw'' ("Tierra del Cacao").<ref>{{Cite web |last=Diario |first=Listin |date=2015-08-07 |title=Cacao de Macorís a la vista del mundo |url=https://listindiario.com/elnorte/2015/08/07/383262/cacao-de-macoris-a-la-vista-del-mundo.html |access-date=2024-04-18 |website=listindiario.com |language=ES}}</ref> Ang lugar na ito ay nagbubunga ng malalaking dami ng organikong kakaw, na ginagawa ang Republikang Dominikano na ika-10 pinakamalaking prodyuser ng mga butil ng kakaw sa mundo.<ref>{{Cite web|url=https://listindiario.com/economia/2007/02/21/3857/nbspcapital-mundialdel-cacao-organico|title=Provincia Duarte: "Capital mundial"del cacao orgánico"}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/top-10-cocoa-producing-countries.html|title=Top 10 Cocoa Producing Countries}}</ref> ==Kasaysayan== Isang lungsod ang itinatag malapit sa San Francisco de Macorís noong 1497. Matapos maitatag ang La Vega, ang Cotuí ay kalaunan ay itinatag noong 1505 sa isang lugar na mayaman sa ginto. Sa loob ng maraming siglo, ang tinatawag ngayong San Francisco de Macorís at ang Lalawigan ng Duarte ay mga rural na labas ng La Vega at Cotuí ayon sa pagkakabanggit. Sa pagsisimula ng ika-18 siglo, ang dayuhang pamumuhunan mula sa mga Europeo ay lumikha ng isang merkado para sa produksyon ng kakaw, na nagpapahintulot sa mga lokal na makakuha ng isang bagong mapagkukunan ng kita bukod sa mga alagang hayop. Ang pamilihan ng kakaw ang nagbigay-daan sa komunidad sa paligid ng monasteryo ng Santa Ana na maging San Francisco de Macorís. Gayunpaman, noong dekada 1760 lamang nagkaroon ng monopolyo ang probinsya sa industriya ng kakaw at naging isang bayan para sa mga manlalakbay na Europeo na dumadaan. Ang Villa ng Santa Ana ng San Francisco de Macorís, na dati ring tinatawag na Hato Grande, ay pinangalanan ito hanggang sa ito ay pag-aari ni Francisco Ravelo Polanco, Panlalawigang Alkalde ng Santa Hermandad ng Santiago de los Caballeros,<ref>{{Cite web|url=http://eljaya.com/opinion/14498-la-historia-de-la-parroquia-santa-ana-2da-parte|title=La Historia de la Parroquia Santa Ana (2da Parte)|website=ElJaya|access-date=June 29, 2018|archive-date=June 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630024830/http://eljaya.com/opinion/14498-la-historia-de-la-parroquia-santa-ana-2da-parte|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://en.calameo.com/read/00034521460b5fbedbe91|title=Expansion fundacional y desarrollo en el norte dominicano (1680–1795) (p. 154)|last=Hernandez Gonzalez|first=Manuel Vicente}}</ref> at sa kalaunan ay itinuturo ng tradisyon si Juan de Alvarado at ang mga pamilyang Tejada at De Jesus bilang mga may-ari ng lupain at mga donor ng teritoryal na lugar para sa layunin ng pundasyon nito sa 1778 pundasyon nito.<ref>{{Cite web|url=http://francomacorisanos.com/Historia.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011042036/http://francomacorisanos.com/Historia.aspx|url-status=dead|archive-date=2012-10-11|title=Historia de San Francisco de Macorís}}</ref> Noong 1795, pinagtibay ang [[Kasunduan sa Basel]], na nagbigay sa Pransya ng teritoryo ng Espanya na [[Hispaniola]]. Sinakop ng Pransya ang panig ng Espanya noong 1801, at sa ilalim ng pamamahala nito, ang San Francisco de Macorís ay naging isang parokya na may sariling pamamahala. Ang opisyal na katitikan ng lungsod ay nagsimula pa noong 1811. Noong Oktubre 2, 1896, muling inorganisa ni [[Ulises Heureaux]] ang lungsod ng San Francisco de Macorís sa ilalim ng Distrito Panlalawigan na "Pacificador" (Tagapamayapa). Noong panahong iyon, ito ay itinalaga bilang komon sa Posisyon ng Kanton ng Matanzas, Seksyon Monte Abajo, Villa Riva, Canton Castillo, at iba pa. Ang pangalan ng District Pacificador ay tumagal hanggang Hulyo 26, 1926, nang palitan ng [[Kongreso ng Dominikano]] ang pangalan nito sa Lalawigan ng Duarte, na kasalukuyang ginagamit. Noong ika-20 ng Mayo 1963, inaprubahan ng konseho ng lungsod ang pagpapalit ng pangalan ng mga pangunahing kalye ng San Francisco de Macorís sa kahilingan ng Pundasyon ng mga Bayani ng Constanza, Maimon at Estero Hondo. ==Heograpiya== [[File:San Francisco Dominican Republic 1.jpg|thumb|Tanawin ng San Francisco de Macorís]] Ang lungsod ng San Francisco de Macorís ay matatagpuan sa Hilagang Rehiyon ng Republikang Dominika o (Rehiyon ng Cibao) sa pagitan ng ''Septentrional Mountain Range'' sa hilaga at ng Lambak ng Cibao sa katimugang bahagi. Ang San Francisco de Macorís ay may mga burol sa hilaga na nagbibigay ng magandang tanawin ng lungsod tuwing gabi. Ang Ilog Jaya ay kitang-kita sa kanlurang bahagi ng bayan. ===Distrito=== Ang lungsod ay may mga sumusunod na subdibisyon: {| class="wikitable sortable" !Dibisyon !Katayuan !Populasyon (2022)<ref>{{Cite web |title=San Francisco de Macorís (Municipality, Dominican Republic) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/domrep/mun/admin/0601__san_francisco_de_macor%C3%ADs/ |access-date=2024-08-17 |website=www.citypopulation.de}}</ref> |- |Cenoví |Distrito |16,322 |- |Jaya |Distrito |5,529 |- |La Peña |Distrito |12,918 |- |Presidente Don Antonio Guzmán Fernández |Distrito |8,205 |- |San Francisco de Macorís |Kalagitnaan ng Munisipal |159,742 |} ===Kaluwagan=== Ang kaluwagan ng Lalawigan ng Duarte ay mula 17 hanggang 942 metro (56 hanggang 3,091 talampakan) sa ibabaw ng antas ng dagat, na umaabot sa pinakamataas na elebasyon nito sa "Loma Quita Espuela". Ang pangalang ito ay diumano'y nagmula sa panahon na ginalugad ng mga Kastila ang isla, dahil ang burol ay masyadong matarik para sakyan ang kanilang mga kabayo, kinailangan nilang bumaba at tanggalin ang kanilang mga spurs at umakyat nang naglalakad. Mayroong dalawang pangunahing rehiyong heolohikal: ang hilagang dalisdis ng Cordillera Septentrional at ang magaspang na topograpiya ng Delta del Yuna. Sa katimugang dalisdis ng Cibao Valley sa Yuna Subregion (Easter Cibao), makakakita tayo ng mga alluvial fan, kasama ang mga deposit hollow, mga lugar ng burol at mga plataporma, at pati na rin ang mga alluvial soil sa mga daluyan ng mga daloy ng mga ilog Camú at Yuna. Dalawang fault ang dumadaan sa Lalawigan ng Duarte mula silangan hanggang kanluran. Ang mga tectonic deformation na ito ay ang Septentrional fault, na dumadampi sa mga bayan ng Arenoso, Castillo at San Francisco de Macorís at ang Cibao fault na dumadaan sa mga bayan ng Las Guaranas, Castillo, at Villa Riva Pimentel. Ang Septentrional fault ay matatagpuan sa hilagang bahagi ng lalawigan habang ang Cibao fault ay matatagpuan sa katimugang bahagi nito. ===Heomorpolohiya=== Ang Yuna River Delta ay bahagi ng Cibao Valley, at karamihan sa mga lugar na ito ay matatagpuan ilang metro sa ibabaw ng dagat at samakatuwid ay sagana ang mga basang lupa. Ang mga pangunahing ilog nito ay ang Great Yuna at Caño Estero, na siyang natural na daluyan ng tubig ng mga lupang ito sa lalawigan ng Maria Trinidad Sanchez. Ang lugar ay binubuo pangunahin ng mga latian na may banlik at luwad, at gayundin ng malalaking lugar ng mga deposito ng peat. Sa tabi ng mga ilog ay mga deposito ng alluvial. Ang Eastern Cibao Valley (bahagi rin ng Cibao Valle) ay nahahati sa mga lalawigan ng Santiago, Espaillat, Sánchez Ramírez, Sánchez at Duarte, ang huli ay may mas mataas na porsyento (mga 50%). Lahat ng lungsod sa lalawigang ito ay nakaugat sa lambak na ito maliban sa lungsod ng Arenoso. Ang mga kapatagan ng baha ng sistema ng Yuna River ay sumasakop sa isang makitid na guhit sa timog na bahagi ng lambak at mayroon ding makitid na kadena ng mga burol, marahil mga gitnang batong-apog na Miocene, na katabi ng hilagang hanay ng bundok. Para sa probinsyang ito, ang lambak ay mayroon ding mga deposito ng lacustrine sa dagat na luwad, na karaniwang may dalawang uri: ang limestone at iba pang hindi calcareous. Ang mga Haitises ay binubuo ng isang karst platform, na binubuo ng matigas na limestone mula sa Oligocene-Miocene. Ang pinakamataas na elevation ay karaniwang 200 hanggang 250 metro (656 hanggang 820 talampakan) ang taas. Ang Ilog Payabo ay tumatawid sa rehiyon sa pamamagitan ng isang makitid na channel na puno ng mga alluvial deposit. Ang Northern Range ay isang hanay ng bundok ng mga sedimentary rock at mga highly faulted at folded fobáceas. Sa probinsyang ito, ang Northern Range ay umaabot sa taas na 942 metro (3,091 talampakan) (Quita Espuela); malapit sa San Francisco de Macorís ang taas ng tagaytay ay bahagyang mas mababa sa 300 metro (984 talampakan). Nagpapakita ito ng ilang mudstone, limestone at Miocene at Eocene oligocénicos. Sa timog ng Gaspar Hernandez at umaabot sa Ilog Nagua, mayroong isang napakasalimuot na lugar na may mabatong burol ng apog at tuff, malamang na may iba pang mga batong bulkaniko at metamorpiko, pangunahin na mula sa Upper Cretaceous. ===Hidrograpiya=== [[File:San Francisco de Macoris Dominican Republic.jpg|thumb|left|''City bank'']] Maraming ilog at sapa sa Lalawigan ng Duarte, ang pinakamahalaga ay ang Ilog Camú, ang Ilog Yuna at ang kanilang mga sanga (Jaya, Cuaba, Nigua, Payabo, at iba pa). Ang Ilog Yuna at Ilog Camú ay bumubuo ng mahahalagang pinagkukunan ng tubig, kapwa para sa pag-inom at para sa irigasyon. ===Pisyograpiya at kapaligiran=== Ang polusyon sa kapaligiran sa Lalawigan ng Duarte ay bunga ng ilang elemento, tulad ng hindi magandang kalagayan ng mga palikuran, hindi ginagamot na dumi sa alkantarilya, pag-apaw ng mga sapa, walang habas na paggamit ng mga agrochemical, mga tambak at paglalagay ng mga kulungan ng baboy sa mga pampang ng ilog, at dumi mula sa ilang pabrika sa probinsya na itinatapon sa mga ilog. Ang pagguho ng lupa mula sa [[pagkalbo ng kagubatan]] ay nakakaapekto rin sa kapaligiran ng Lalawigan ng Duarte. Gayundin, ang usok mula sa mga pabrika at mula sa pagsusunog ng basura, partikular sa munisipalidad ng San Francisco de Macorís, ay nakakaapekto sa mga naninirahan dito. ===Klima=== Ang temperatura ay pabago-bago sa pagitan ng 17 at 32 °C (63 at 90 °F), na may mas malamig na temperatura na apektado ng pag-ulan. Ito ay isang malaking liblib na paraiso dahil ang karamihan sa teritoryo ay hindi naaapektuhan ng mga bagyo o sobrang init na panahon. Ang paminsan-minsang pagbaha ay maaaring mangyari dahil sa tag-ulan na kadalasang nangyayari sa buwan ng Mayo. {{Weather box |location = San Francisco de Macorís (1961–1990) |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 37.2 |Feb record high C = 35.0 |Mar record high C = 36.5 |Apr record high C = 37.4 |May record high C = 37.5 |Jun record high C = 37.5 |Jul record high C = 38.0 |Aug record high C = 38.5 |Sep record high C = 39.5 |Oct record high C = 39.6 |Nov record high C = 38.5 |Dec record high C = 39.5 |year record high C = 39.6 |Jan high C = 28.3 |Feb high C = 28.7 |Mar high C = 29.6 |Apr high C = 30.5 |May high C = 30.9 |Jun high C = 31.7 |Jul high C = 31.9 |Aug high C = 32.0 |Sep high C = 32.2 |Oct high C = 31.9 |Nov high C = 29.9 |Dec high C = 28.6 |year high C = |Jan mean C = 23.0 |Feb mean C = 23.1 |Mar mean C = 23.6 |Apr mean C = 24.6 |May mean C = 25.4 |Jun mean C = 26.2 |Jul mean C = 26.3 |Aug mean C = 26.3 |Sep mean C = 26.4 |Oct mean C = 26.0 |Nov mean C = 24.7 |Dec mean C = 23.5 |Jan low C = 17.7 |Feb low C = 17.4 |Mar low C = 17.7 |Apr low C = 18.7 |May low C = 20.0 |Jun low C = 20.6 |Jul low C = 20.8 |Aug low C = 20.6 |Sep low C = 20.5 |Oct low C = 20.1 |Nov low C = 19.4 |Dec low C = 18.4 |year low C = |Jan record low C = 12.2 |Feb record low C = 12.0 |Mar record low C = 10.2 |Apr record low C = 12.3 |May record low C = 14.0 |Jun record low C = 16.0 |Jul record low C = 12.9 |Aug record low C = 16.0 |Sep record low C = 16.4 |Oct record low C = 16.4 |Nov record low C = 15.0 |Dec record low C = 12.7 |year record low C = 10.2 |rain colour = green |Jan rain mm = 82.1 |Feb rain mm = 72.8 |Mar rain mm = 64.6 |Apr rain mm = 97.2 |May rain mm = 192.6 |Jun rain mm = 115.8 |Jul rain mm = 125.8 |Aug rain mm = 163.2 |Sep rain mm = 121.8 |Oct rain mm = 128.1 |Nov rain mm = 173.6 |Dec rain mm = 110.4 |year rain mm = 1448.0 |unit rain days = 1.0 mm |Jan rain days = 8.8 |Feb rain days = 7.2 |Mar rain days = 8.2 |Apr rain days = 8.0 |May rain days = 12.6 |Jun rain days = 9.7 |Jul rain days = 12.2 |Aug rain days = 12.0 |Sep rain days = 9.5 |Oct rain days = 9.9 |Nov rain days = 12.6 |Dec rain days = 11.0 |year rain days = 121.7 |source 1 = [[NOAA]]<ref name= NOAA >{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/DR/00000045.TXT | title = S. F. Macoris Climate Normals 1961-1990 | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | archive-url = https://web.archive.org/web/20201031211932/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/DR/00000045.TXT | archive-date = 2020-10-31 | url-status = dead | access-date = September 19, 2016}}</ref> }} ==Montecito de Oración== Ang Munting Burol ng Panalangin (''Montecito de Oración''), na pagmamay-ari ni José Gregorio Martínez Frías at kilala rin bilang "Munting Burol ng Gethsemane," ay isang sentro ng pagmumuni-muni para sa mga residente ng San Francisco de Macorís at mga turista. Ito ay pinangangasiwaan ng orden ng relihiyon ng ''Instituto de los Sacerdotes Diocesanos de Schoentatt''. Ito ay pinasinayaan noong 1985. Tuwing Biyernes Santo, ang burol ay tumatanggap ng daan-daang peregrino sa madaling araw na lumalahok sa isang prusisyon ng Istasyon ng Krus, na bumabalik sa paglalakbay ni Hesukristo mula sa kani-kanilang mga parokya. ==Ang Palasyo ng Munisipyo at ang sikat na ''Sirena del ayuntamiento''== [[File:Ayuntamiento-sfm.png|thumb|Bulwagan ng Lungsod sa San Francisco de Macorís]] Ang Bulwagan ng Lungsod ng San Francisco de Macorís ang luklukan ng konseho ng lungsod at ng alkalde. Sa makasaysayang gusaling ito, ang mga pulitikong namamahala sa Lalawigan ng Duarte ang namamahala sa munisipalidad. Ang gusali ay matatagpuan sa sentro ng lungsod, napapaligiran sa hilaga ng 27 de Febrero Street at sa kanluran ng Restauración Street, na nakaharap sa Parke ng Duarte. Itinayo ito noong 1945 ng inhinyero na si Enrique Arturo Curiel Rojas, mula sa Moca, sa utos ng diktador na si Rafael Leónidas Trujillo. Ang kahanga-hangang gusaling ito, na gawa sa reinforced concrete, ay nananatili ang natatanging "T" (para sa Trujillo) sa harapan nito, gayundin ang lahat ng mga pampublikong palasyo na itinayo noong panahon ng diktador. Ang sirena ng munisipyo, na karaniwang tinatawag na ''Sirena del ayuntamiento o Sirena de los bomberos'', ay inilagay noong Pebrero 27, 1950, sa gusali ng munisipyo. Isang salaysay ang nagsasaad na ang sirena ay ipinadala ni Pangulong Harry Truman ng Estados Unidos sa San Francisco, California, at nagkamaling napunta sa Santo Domingo. Sa pamamagitan ng pagsisikap ng dating Senador Chilín Camilo, isang kaibigan ng diktador na si Trujillo, ito ay inilagay sa lungsod na ito. Dati, isang kampana, na inilagay noong 1936 sa pabrika ng Piña, ang nagsilbing tawag sa mga manggagawa ng 6:45 a.m., 12:00 p.m., at 6:00 p.m. Nangyari ito noong panahon ng pagka-alkalde ni Manuel De Jesús Bonó (Masú). ==Katedral ng Santa Ana== [[File:CatedralSantaAna2006.jpg|thumb|left|200px|Katedral ng Santa Ana]] Ang Katedral ng Santa Ana ay pinaghalong arkitekturang Gotiko at modernong arkitektura. Sinasaklaw nito ang isang kumpletong bloke ng lungsod, na napapaligiran sa hilaga ng Kalye Santa Ana, sa timog ng Kalye Colon, sa kanluran ng Kalye Papi Olivier at sa silangan ng Kalye Restauración. Ang Katedral ng Santa Ana ang punong-himpilan ng ''Obispo de la Diócesis de San Francisco'' at tahanan ng humanistang si ''Monseñor [[Jesús María de Jesús Moya]]''. ==Komunikasyon== Ang San Francisco de Macorís ay may ilang mga istasyon ng radyo at publikasyon. Ang pinakamatagal nitong pahayagan ay ang [http://www.eljaya.com El Jaya], na itinatag noong Nobyembre 20, 1985. Ang direktor at tagapagtatag nito ay ang mamamahayag na si Adriano Cruz Marte. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:San Francisco de Macorís]] [[Kategorya:Mga munisipaldad ng Republikang Dominikano]] rankl9xa65m1uqf4lf6wgpgoejvyy59 0 339558 2224019 2026-09-07T09:15:57Z JWilz12345 77302 Inilipat ni JWilz12345 ang pahinang [[Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue The Movie]] sa [[Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue]]: Hindi pormal na parte ng pamagat ang "The Movie" 2224019 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Juan Tamad at Mister Shooli sa Mongolian Barbecue]] p3fcufeecqwxvtx553wbxius1cevm89 1 339559 2224020 2026-09-07T09:16:18Z JWilz12345 77302 Bagong pahina: {{Translated page|en|Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue}} 2224020 wikitext text/x-wiki {{Translated page|en|Juan Tamad at Mister Shooli: Mongolian Barbecue}} 5o7smyrtszcvnev2isztf3mfiujlaxp